Δυο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες παρουσίες

Οικονομική 

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πολλοί παρήλασαν από την διημερίδα που οργανώθηκε – Παρασκευή και Σάββατο, πρωί έως βράδυ, αδιάκοπο φροντιστήριο όπως και πριν ένα 6μηνο στην Αθηναϊδα… - από το Levy Institute, με θέμα την κρίση και το ξεπέρασμα των αδιεξόδων της πολιτικής λιτότητας. Θα μας επιτραπεί να σταθούμε σε δυο ιδιαίτερες περιπτώσεις, δυο ιδιαίτερες εμπειρίες.

Η πρώτη είναι εκείνη του Λόρδου Σκιντέλσκυ, οικονομικού ιστορικού αλλά και με πολύπλευρες πολιτικές ευαισθησίες. Γνωστότερος για την πολυπρισματική βιογραφία του του Τζων Μάιϋναρντ Κένυς (1983-1992-2000-2009), ο Λόρδος Ρόμπερτ Σκιντέλσκυ έχει βιογραφήσει νωρίτερα και έναν κατεξοχήν «κακό» - τον Οσβαλντ Μόσλεϋ, ο οποίος ξεκίνησε ως Συντηρητικός, πέρασε στα έδρανα των Εργατικών για μια δεκαετία (υπουργός της Κυβέρνησης Μακ Ντόναλντ το 1929-30), αλλά ίδρυσε το 1932 την Βρετανική Ένωση Φασιστών, τους διαβόητους brownshirts, υπερασπιζόμενος την σύμπραξη της Αγγλίας με την Ναζιστική Γερμανία και την Φασιστική Ιταλία. (Πέρασε ο Μόσλεϋ τα χρόνια του Πολέμου κρατούμενος).

Στην ανάλυσή του της σημερινής θεωρίας – και πολιτικής πρακτικής – της λιτότητας/της austerity, ο Σκιντέλσκυ στάθηκε ιδιαίτερα επικριτικός, βασιζόμενος (και) στην βρετανική εμπειρία. Θύμισε ότι μια εποχή, οι θεωρίες των Ρογκόφφ και Αλεζίνα – όπου στηρίχθηκε ολόκληρη η πρακτική της δημοσιονομικής προσαρμογής ως «συνταγής» για ανάκτηση της ανάπτυξης – κυριάρχησαν στον χώρο του policy-making: τώρα, ιδιαίτερα μετά την αποκάλυψη του φιάσκου του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή, «οι προσκλήσεις προς Ρόγκοφφ και Αλεζίνα, να μιλήσουν σε συνέδρια, έχουν σαφώς μειωθεί» - όμως αναπροσαρμογή σε επίπεδο policymaking δεν υπάρχει ακόμη!  Βέβαια, και η αλλαγή κεντρικού υποδείγματος την μεγάλη εποχή του Κεϋνσιανισμού βράδυνε να προκύψει…Μέχρι τότε, όμως χάνεται ΑΕΠ, χάνονται εισοδήματα, χάνεται απασχόληση…

Η άλλη περίπτωση είναι του Μαρ Γκούντμουντσσον, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλανδίας. Άνθρωπος ανοιχτός, ευπροσήγορος, χωρίς την αναγκαστική πόζα και τεχνοκρατική ψυχρότητα που συσχετίζεται κατά κανόνα με τον ιδιαίτερο κόσμο των Κεντρικοτραπεζιτών. ο Γκούντμουντσσον εξήγησε πως στο βάθος της μεγαλύτερης κρίσης μπορεί να περπατήσει η διαχείριση, από μια μικρή χώρα, των σχέσεών της με τον «έξω κόσμο». (Και μην ξεχνούμε πως η Ισλανδία αποφάσισε στην κορύφωση της δικής της πελώριας τραπεζικής κρίσης να μην καλύψει τους Άγγλους και Ολλανδούς ιντερνετικούς καταθέτες των χρεοκοπημένων τραπεζών της (ενώ κάλυψε τους δικούς της καταθέτες).

Επίσης, πρώτη προτεραιότητα μετά την εκδήλωση του χρηματοπιστωτικού σοκ στην Ισλανδία υπήρξε να επανεκκινήσει η οικονομία, η πραγματική οικονομία, ώστε να επανέλθουν τα εισοδήματα των ανθρώπων – αλλά και η δημοσιονομική ισορροπία της χώρας. Βέβαια, η Ισλανδία είχε νόμισμα. Έχει δε και παραγωγή/διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά – έστω ψάρια και αλουμίνιο, με βάση υδροηλεκτρική και γεωθερμική ενέργεια. Έχει δε και παράδοση πολιτικής συνεργασίας.

Πάντως, οι δυο αυτές παρουσίες ήταν πολλαπλά διδακτικές.