Η Υπόθεση της Νομισματικής Σταθερότητας μιας Ενιαίας Νομισματικής Ζώνης

eastrunner

απο τον Παναγιώτη Οικονομόπουλο 

Η υπόθεση του ενιαίου και κοινού νομίσματος όπως το ευρώ είναι ότι δημιουργεί νομισματική σταθερότητα που μεταφράζεται σε χαμηλό κόστος δανεισμού και μικρό κίνδυνο νομισματικής διακύμανσης εντός της ενιαίας αγοράς συναλλαγών που το χρησιμοποιεί αλλά και έναντι άλλων ισχυρών νομισμάτων όπως το δολάριο. Αυτή η υπόθεση όμως έχει πολλά ερωτηματικά και προβλήματα. Ας κάνουμε λοιπόν μια αρχική ανάλυση.

1. Ένα νόμισμα είναι σταθερό και εξ αυτού ισχυρό και προτιμητέο για την εκκαθάριση συναλλαγών και αποταμίευση περιουσίας αν η οικονομία στην όποια κυκλοφορεί έχει βιώσιμο πλεόνασμα ισοζυγίου πληρωμών εμπορίου και διακίνησης χρήματος και αυτό το νόμισμα αποτελεί εργαλείο διεθνούς αποθέματος χρηματοοικονομικού κεφαλαίου. Πέραν αυτών των προϋποθέσεων, η σταθερότητα απαιτεί σχετικά χαμηλό κίνδυνο πιστωτικού κινδύνου και σχετικά υψηλό κόστος διαθεσίμων ώστε να περιορίζεται η πληθωριστική πίεση σε συνθήκες υψηλής απασχόλησης των παραγωγικών συντελεστών.

2. Αυτές όμως οι προϋποθέσεις είναι κοστοφόρες για τοπικές οικονομίες γιατί η σταθερότητα συνοδεύεται και με τι εξής συνθήκες.

α. Υπερτίμηση της αξίας αυτού του νομίσματος που το κάνει ακριβό για τοπικές (περιφερειακές) οικονομίες που δεν ανταγωνίζονται με βάση των ποιότητα και την τεχνολογική εξέλιξη και καινοτομία αλλά με βάση το κόστος προϊόντων που επίσης παράγονται από οικονομίες που υποτιμούν το νόμισμα τους έναντι του κοινού νομίσματος και άρα γίνονται πιο ανταγωνιστικές από αυτές τις περιφερειακές οικονομίες. Αυτό σημαίνει απώλεια παραγωγικής ανταγωνιστικότητας και ότι αυξάνουν οι εισαγωγές τους και μειώνονται οι εξαγωγές και αυτές οι οικονομίες αποκτούν παρατεταμένο έλλειμμα ισοζυγίου πληρωμών.

β. Αύξηση του πιστωτικού κινδύνου των περιφερειακών οικονομιών που πρέπει να υπερδανειστούν στο κοινό αλλά και ξένο νόμισμα για να καλύψουν το έλλειμμα ισοζυγίου πληρωμών και αυτό καταλήγει σε συνδυασμό με το σχετικά υψηλό κόστος διαθεσίμων σε αύξηση του κόστους δανεισμού σχετικά με τις κεντρικές οικονομίες της ενιαίας νομισματικής ζώνης.

γ. Αύξηση του πληθωρισμού λόγω απώλειας παραγωγικού δυναμικού στις περιφερειακές οικονομίες χωρίς να υπάρχει ανάλογος περιορισμός της ζήτησης λόγω της ευκολίας δανεισμού και μόχλευσης στο ενιαίο νόμισμα.

δ. Αύξηση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων στις περιφερειακές οικονομίες που απαιτείται για την διατήρηση της εσωτερικής ιδιωτικής ζήτησης μέσω δανεισμού αλλά και ελλειμμάτων ισοζυγίου πληρωμών, με αποτέλεσμα την σταδιακή συσσώρευση κρατικού χρέους που οδηγεί στην παύση δανεισμού αυτών των ελλειμμάτων και εξυπηρέτησης του υπάρχοντος χρέους από την ενιαία και διεθνή κεφαλαιαγορά και εξ αυτού σε κρίση χρέους.

ε. Η αδυναμία κάλυψης του κενού χρηματοδότησης από την κεφαλαιαγορά από την κεντρική τράπεζα του κοινού νομίσματος λόγω απουσίας κεντρικής δημοσιονομικής αρχής που να συνεργάζεται και συντονίζεται με την ενιαία νομισματική αρχή οδηγεί τις περιφερειακές οικονομίες σε κρίση ρευστότητας του δημοσιονομικού αλλά και ιδιωτικού τομέα που καταλήγει είτε σε παύση πληρωμών είτε σε υποχρεωτικό ξένο δανεισμό που συνοδεύεται από την επιβολή δημοσιονομικής προσαρμογής με μέτρα λιτότητας. Είτε επιλέγεται η παύση πληρωμών (χρεοκοπία) είτε ο υποχρεωτικός ξένος δανεισμός με κριτήρια μέτρων λιτότητας (μνημόνια) το αποτέλεσμα είναι η απότομη πτώση της εσωτερικής δαπάνης, η αύξηση της ανεργίας των συντελεστών παραγωγής, η αύξηση των προβληματικών δανείων, η χρεοκοπία επιχειρήσεων και τραπεζών, η φυγή κεφαλαίου, ο περιορισμός της δανειακής επέκτασης, η μείωση της ρευστότητας, και η σημαντική πτώση του εθνικού εισοδήματος αυτών των περιφερειακών οικονομιών. Όλα αυτά οδηγούν σε αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ και υποχρεωτικό διακανονισμό χρέους.

ζ. Η ενιαία νομισματική αρχή για να αντιμετωπίσει την κρίση χρέους, τραπεζών και ρευστότητας στην περιφέρεια αναγκάζεται να εκδώσει διαθέσιμα στις τράπεζες.

Περιληπτικά καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η υποθετική νομισματική σταθερότητα του κοινού νομίσματος ενέχει άλλης μορφής κινδύνους, όπως πιστωτικούς, ισοζυγίου πληρωμών, αδυναμία χρηματοδότησης και πτώσης αποτελεσματικής ζήτησης/εισοδήματος για τις περιφερειακές οικονομίες της ενιαίας νομισματικής ζώνης! Αυτοί οι κίνδυνοι υπονομεύουν την συναλλαγματική σταθερότητα του ενιαίου νομίσματος που αυξάνει το κόστος και την ευχέρεια δανεισμού στην νομισματική ζώνη και περιορίζει την χρήση του ενιαίου νομίσματος σαν διεθνές εργαλείο χρηματοοικονομικού αποθέματος!