Νέα Πολιτική
του Στάθη Καραπάνου*
Παρά το γεγονός ότι η Κίνα προτιμά να μην αναμειγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών, κατά τη διάρκεια των ημερών που προηγήθηκαν του αγγλικού δημοψηφίσματος, τα κινεζικά κρατικά ΜΜΕ δεν απέφυγαν να εκφράσουν τους προβληματισμούς τους. Το Πεκίνο βρίσκεται εις αναμονή της αναγνώρισης της Κίνας ως «ελεύθερη οικονομία», από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εντός του Οργανισμού Παγκοσμίου Εμπορίου. Επί του θέματος, τους προηγούμενους μήνες είχε δημιουργηθεί ένα αντικινεζικό μπλοκ, με πρωτοστάτες την Ιταλία και την Γαλλία. Η Αγγλία και η Γερμανία ήθελαν να δώσουν το «πράσινο φως» στην Κίνα. Τώρα η Αγγλία δεν έχει πλέον λόγο, οπότε το «όχι» ενισχύεται.
Ακόμη, υπάρχει το θέμα της «χρυσής δεκαετίας». Πέρυσι, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο πρόεδρος της Κίνας, Σι, ανακοίνωσε μαζί με τον Κάμερον πως η δεκαετία που ακολουθεί θα χαρακτηριστεί από μία ιδιαίτερη σχέση μεταξύ Αγγλίας και Κίνας. Η στρατηγική της Κίνας ήταν ξεκάθαρη: να χρησιμοποιήσει το Λονδίνο ως πύλη εισόδου στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά. Τώρα αυτή η πόρτα έκλεισε και η City χάνει την αξία της ως κόμβος για την διεθνοποίηση του κινεζικού γεν. Ποιο το πρόβλημα όμως; Υπάρχει η Φραγκφούρτη. Στο εν τω μεταξύ, οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Κίνας και Αγγλίας μπορούν πλέον να καλλιεργηθούν ασυστόλως.
Ακριβώς αυτή η διπρόσωπη στάση της Κίνας απέναντι στην ενωμένη Ευρώπη, αυτή η απόμακρη αλλά και δυναμική παράλληλα ματιά, κρύβει στην πράξη μίακαλοσχεδιασμένη στρατηγική που ξεχειλίζει πραγματισμό και προσαρμοστικότητα. H Κίνα δεν ευελπιστεί σε μία αδύναμη Ευρώπη, αποσκοπώντας αντίθετα σε μία τριπολική παγκόσμια τάξη πραγμάτων, της οποίας οι πόλοι αποτελούνται από την ίδια, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Οπότε, δεν επιχειρεί να διασπάσει την Ευρώπη, απλώς προσαρμόζεται σε μία Ευρώπη η οποία διασπάται από μόνη της, εφαρμόζοντας ένα συγκεκριμένο σχήμα.
Πρώτον, η Κίνα συνάπτει διμερείς σχέσεις με καθένα από τα ευρωπαϊκά κράτη ξεχωριστά, ενώ δεν χάνει ευκαιρία να υπογραμμίζει τους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς που την ενώνουν με καθένα από αυτά.
Δεύτερον, η Κίνα αναγνωρίζει μία ιεραρχία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με την Γερμανία, την Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (τουλάχιστον μέχρι πρότινος) να καταλαμβάνουν τα υψηλότερα αξιώματα. Από εκεί και πέρα, η Κίνα προσπαθεί να δημιουργήσει δικά της περιφερειακά δίκτυα, όπως αυτό των χωρών της κεντροανατολικής Ευρώπης (κόμβος του εμπορικού Νέου Δρόμου του Μεταξιού), των χωρών της βόρειας Ευρώπης (πύλη εισόδου στην Αρκτική) και των χωρών της νότιας Ευρώπης (τερματικός σταθμός του Θαλάσσιου Δρόμου του Μεταξιού).
Τρίτον, οι σχέσεις με κάποια από τα κράτη της Ευρώπης εξυπηρετούν επίσης διπλωματικές διόδους για άλλα μέρη του πλανήτη. Για παράδειγμα, οι σχέσεις με την Γαλλία μπορούν να διευκολύνουν τις σχέσεις με τις πρώην γαλλικές αποικίες στην Αφρική, η Ισπανία να μεσολαβήσει στην Λατινική Αμερική, η Πορτογαλία να ανοίξει την πόρτα της Βραζιλίας.
Ο «νέος δρόμος του Μεταξιού» υποστηρίζεται πως συνδέεται με ιστορικές παραμέτρους της Κίνας. Περισσότερα βλ. http://www.huffingtonpost.com/shashi-tharoor/chinas-silk-road-revival-history_b_5983456.html
Τέταρτον, η επίσημη διπλωματία συνοδεύεται από μία «δημόσια» διπλωματία –public diplomacy-, με στενές συνεργασίες μεταξύ ευρωπαϊκών και κινεζικών πόλεων, μεγάλες επενδύσεις και λέξεις κλειδιά, όπως το «Κινεζικό Όνειρο» ή ο ίδιος ο «Νέος Δρόμος του Μεταξιού», που έχουν μπει πλέον εξολοκλήρου στο διεθνές πολιτικό λεξιλόγιο.
Η κινεζική διπλωματία αγαπά την προβλεψιμότητα και το Brexit ταράσει τα νερά. Αν αναλογιστεί όμως κανείς την προσαρμοστικότητα της κινεζικής στρατηγικής, δύσκολα θα πιστέψει πως στο Πεκίνο θα χυθούν πολλά δάκρυα για την μοίρα του Λονδίνου.
* Σινολόγος, βοηθός ερευνητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Νάπολης «L’Orientale»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου