Προχτές θυμήθηκα τον Τρύφωνα Αλεξιάδη, ο οποίος τον Αύγουστο του 2014 κατήγγειλε ότι το κείμενο του νόμου περί ΕνΦΙΑ έφτασε στο υπουργείο οικονομικών από κάποιον απροσδιόριστο αποστολέα του εξωτερικού, γραμμένο στα αγγλικά κι εδώ περιοριστήκαμε στο να το μεταφράσουμε και να το ψηφίσουμε. Δεν ήταν στις προθέσεις μου να μιλήσω για τον ΕνΦΙΑ καθ' εαυτόν αλλά οι αναγνώστες αυτού του ιστολογίου έχουν την ιδιοτροπία να μην αφήνουν το παραμικρό να πέσει κάτω. Έτσι, στα σχόλια του προχτεσινού κειμένου αναπτύχθηκε ένας ευρύτερος διάλογος γι' αυτόν τον διαβόητο φόρο. Αντί, λοιπόν, να αναμειχθώ ευθέως σ' αυτόν τον διάλογο, προτιμώ να παραθέσω εδώ μερικές δικές μου σκέψεις και παρατηρήσεις, αφήνοντας τις συσχετίσεις στους αναγνώστες.
Ειπώθηκε από κάποιον σχολιογράφο ότι ΕνΦΙΑ (ή, τέλος πάντων, κάποιος αντίστοιχος φόρος) επιβάλλεται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και κανένας δεν διαμαρτύρεται. Η παρατήρηση είναι σωστή μεν, ατελής δε. Ας την συμπληρώσω με μερικές λεπτομέρειες, αφού πρώτα κάνω την γενική παρατήρηση ότι στις περισσότερες χώρες οι φόροι ιδιοκτησίας (όπως ο ΕνΦΙΑ) συνιστούν έσοδο της τοπικής αυτοδιοίκησης, δηλαδή υποκαθιστούν ή ενσωματώνουν μεγάλο τμήμα των δημοτικών φόρων και τελών.
Στην Γερμανία, ο πρώτος που επέβαλε φόρο ιδικοκτησίας ακινήτων ήταν ο Χίτλερ το 1938. Σήμερα, ο φόρος υπολογίζεται στα μεν κρατίδια της πρώην Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας επί των αντικειμενικών αξιών που προσδιόρισε το χιτλερικό καθεστώς το 1935 (!) στα δε κρατίδια της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας επί των αντικειμενικών αξιών τού... 1964 (!). Βέβαια, αυτές οι αναχρονιστικές αξίες "διορθώνονται" από τους συντελεστές φόρου που επιβάλλουν οι δήμοι. Το 2010, οι γερμανοί πλήρωσαν για ΕνΦΙΑ 11,3 δισ. ευρώ, ήτοι κάπου το τετραπλάσιο ποσό απ΄ αυτό που πληρώσαμε πέρυσι εμείς, οι οποίοι είμαστε το 1/8 των γερμανών και η χώρα μας έχει έκταση το 1/10 της δικής τους.
Το ωραίο είναι ότι το γερμανικό συνταγματικό δικαστήριο απεφάνθη πως ο ΕνΦΙΑ αντίκειται στην αρχή της ισότητας των πολιτών αν δεν αναπροσαρμόζονται οι αντικειμενικές αξίες, οπότε κρίθηκε αντισυνταγματικός και έπαψε να εισπράττεται μέχρι να αναπροσαρμοστούν οι αξίες. Στις εκλογές του 2013 οι σοσιαλδημοκράτες επενέφεραν το θέμα αλλά η Μέρκελ το έθαψε. Άρα, σήμερα οι γερμανοί δεν πληρώνουν ΕνΦΙΑ.
Στην Αυστρία, οι συντελεστές του ΕνΦΙΑ κλιμακώνονται μέχρι 0,2% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου, η οποία ορίστηκε το... 1973! Οι αυστριακοί πληρώνουν για ΕνΦΙΑ 690 εκατ ευρώ ετησίως, ήτοι το 25% όσων πληρώνουμε εμείς, που είμαστε μόλις 20% περισσότεροι. Σήμερα, έχει ανοίξει η συζήτηση είτε για αναπροσαρμογή των αξιών (κάτι με το οποίο συμφωνεί και ο σύνδεσμος βιομηχάνων) είτε για επιβολή φόρου περιουσίας σε όσους έχουν συνολική περιουσία (ακίνητα, μετοχές, καταθέσεις κλπ) άνω του ενός εκατ. ευρώ.
Στην Κύπρο αναπροσαρμόστηκαν οι αντικειμενικές αξίες (ας είναι καλά το μνημόνιο) και επιβάλλεται 0,1% σε ιδιοκτησίες αξίας άνω των 200.000 ευρώ, κάτι που σημαίνει ότι το 54% των φορολογουμένων δεν υπόκεινται σε ΕνΦΙΑ. Εδώ ισχύει ό,τι και στην Ελλάδα (φυσικά, η ομοιότητα οφείλεται στα μνημόνια): ο φόρος πάει για την αποπληρωμή των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας και επιβάλλεται στην συνολική αξία των ακινήτων που έχει κάποιος κι όχι σε κάθε ακίνητο χωριστά.
Η Ισπανία είχε ΕνΦΙΑ μέχρι το 2008 αλλά τον επανέφερε ο Ραχόι το 2011. Ισχύει αφορολόγητο όριο 700.000 ευρώ για εργένηδες και 1.000.000 για οικογένειες. Μάλιστα δε, αυτά τα όρια υπολογίζονται με βάση απαρχαιωμένες αντικειμενικές αξίες, οι οποίες ακόμη και σήμερα υπολείπονται ως και 20 φορές των αγοραίων. Έτσι, λοιπόν, σε μια χώρα σχεδόν 50 εκατομμυρίων κατοίκων, ΕνΦΙΑ πληρώνουν κάπου 160.000 φορολογούμενοι, συγκεντρώνοντας σχεδόν 1 δισ., ενώ εμείς μαζεύουμε 2,65 δισ. ευρώ.
Πάμε παρακάτω. Ακούω πολλά για την υψηλή ιδιοκατοίκηση των ελλήνων αλλά δεν βλέπω κανέναν πρόθυμο να την εξηγήσει. Πρέπει να σημειώσω ότι αυτό το φαινόμενο παρατηρείται σε όσες χώρες έχουν κοινωνική, πολιτική και οικονομική αστάθεια, επειδή η απόκτηση ακινήτου θεωρείται ο ασφαλέστερος τρόπος αποταμίευσης. Όταν, λοιπόν, μιλάμε για την Ελλάδα, αναφερόμαστε σε μια χώρα που μέσα σε έναν αιώνα έζησε δυο βαλκανικούς πολέμου κι έναν εμφύλιο (χώρια οι δυο παγκόσμιοι), μια μικρασιατική καταστροφή που της φόρτωσε δυο εκατομμύρια προσφύγων, τέσσερις δικτατορίες, δυο επίσημες πτωχεύσεις, τρεις επίσημες αναπροσαρμογές του εθνικού της νομίσματος και μεγάλες περιόδους πληθωρισμού πάνω από 20%. Μέσα σ' ένα τέτοιο πλαίσιο, είναι απόλυτα λογικό να θέλει κάποιος να μετατρέψει σε ακίνητο τα λεφτά που έχει σήμερα στα χέρια του πριν γίνουν αύριο ρούβλια.
Συνεχίζουμε. Πριν τρία χρόνια είχα σχολιάσει την σύνδεση που επιχειρείται μεταξύ υψηλής ανεργίας και υψηλής ιδιοκατοίκησης ("Ανεργία και...ράβδος εν γωνία"). Θυμίζω ότι το βασικό επιχείρημα είναι πως βρίσκεις ευκολώτερα δουλειά αν δεν έχεις δικό σου σπίτι: πας στην Μανωλάδα να μαζέψεις φράουλες, μετά ανεβαίνεις στην Νάουσα για μήλα, κατεβαίνεις στο Κιάτο για τσιμπίμπο, πετιέσαι στην Κέρκυρα για κουμκουάτ κλπ και το μόνο σου πρόβλημα είναι να νοικιάσεις μια κάμαρα για λίγες εβδομάδες. Αν έχεις δικό σου σπίτι, πώς να ξεσπιτωθείς; Άρα, η ιδιοκατοίκηση εμποδίζει την "απρόσκοπτη διακίνηση των εργαζομένων" που τόσο βολεύει το κεφάλαιο.
 |
| 17/1/2015: Οκτώ μέρες πριν τις εκλογές... Δέσμευση! |
Τελειώνω με μια παρατήρηση που έκανα πρόσφατα ("ΑΕΠ: Αυτός ο άγνωστος (1)") και την παραθέτω σχεδόν αυτούσια:
Το πρόβλημα είναι πως ενδεχόμενη αύξηση της φορολογίας θα αντισταθμιζόταν (κατά το μεγαλύτερο μέρος της) με περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης και της αποταμίευσης. Ο κόσμος δεν θα γεννούσε χρήμα για να πληρώσει τους πρόσθετους φόρους αλλά θα μείωνε κι άλλο την κατανάλωση και την αποταμίευσή του, οπότε... δώρον άδωρον. Η λύση σ' αυτή την περίπτωση λέγεται ακίνητη περιουσία. Επιβάλλεις, δηλαδή, υπέρογκους φόρους στα ακίνητα, ώστε να αναγκάσεις τον ιδιοκτήτη τους να τα πουλήσει για να πληρώσει και όχι απλώς να μειώσει την κατανάλωσή ή την αποταμίευσή του.
Εδώ, λοιπόν, βρίσκεται η απάντηση και στο γιατί οι προηγούμενες κυβερνήσεις επέβαλαν τον ΕνΦΙΑ αλλά και στο γιατί οι κυβερνήσεις τής αριστεράς δεν τον κατάργησαν, όπως είχαν υποσχεθεί. Αν ο κόσμος πάψει να πουλάει την περιουσία του για να γλιτώσει από τον ΕνΦΙΑ, το ΑΕΠ θα καταρρεύσει και θα πάει περίπατο η πολυθρύλητη "έξοδος από την κρίση". Με απλά λόγια: όσο ο καπιταλισμός αντιμετωπίζει πρόβλημα, μη περιμένετε κατάργηση του ΕνΦΙΑ.
ΥΓ: Επαναλαμβάνω ότι το παραπάνω κείμενο έχει σκοπό να συμπληρώσει όσα έχουν ήδη ειπωθεί (ή πρόκειται να ειπωθούν) και όχι να "κοντράρει" διαφορετικές απόψεις ή να "πουλήσει μούρη" σε κάποιους σχολιογράφους. Άλλωστε, πολλές κόντρες καταλήγουν στην διαπίστωση ότι στην βάση υπάρχει συμφωνία απόψεων.
Cogito Ergo Sum
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου