Έρχεται το τέλος του κόσμου... ξανά!

Επίκαιρα OnLine

της Όλγας Τάντου

"Τι Πρωτοχρονιά κι η φετινή"...

Πώς να γιορτάσεις την έλευση ενός νέου έτους, όταν από παντού δέχεσαι καταιγισμό μηνυμάτων ότι το τέλος του θα σηματοδοτήσει το τέλος και της ανθρωπότητας;». Κι όμως, αυτή η σκέψη κυριαρχούσε πολλούς ανθρώπους παγκοσμίως, οι οποίοι έχουν πέσει, μάλιστα, σε... κατάθλιψη, πιστεύοντας ότι στις 21 Δεκεμβρίου του 2012 ο ανθρώπινος πολιτισμός θα εξαφανιστεί από προσώπου Γης, σύμφωνα με τον αρχαίο, προηγμένο λαό των Μάγιας.

Σενάρια εσχατολογίας, υπέρτατης καταστροφής, που προκαλούν τρόμο, ικανά να στρέψουν ανθρώπους στην αυτοκτονία. Σενάρια που καλλιεργούνται κατά καιρούς, με ελάχιστες διαφοροποιήσεις στο περιεχόμενό τους, που δεν επαληθεύονται, αλλά κάθε που «ξεφυτρώνουν» προκαλούν φόβο και οδηγούν σε μαζική υστερία. Οι προφητείες του Νοστράδαμου, η «Αποκάλυψη» του Ιωάννη, το «μιλένιουμ», ο κομήτης του Χάλεϊ, οι Μάγιας και το «ακριβές» ημερολόγιό τους, που σταματά στις 21/12/2012, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα μεταφυσικής, χωρίς καμία επιστημονική βάση, όπου κάποιοι εσκεμμένα –άραγε ποιοι είναι αυτοί και τι επιδιώκουν;– «ντύνουν» μ’ ένα επιστημονικό περίβλημα, διασπείροντας τον πανικό.

Μας βάζουν σε... καταστολή

«Πράγματι, όλ’ αυτά τα σενάρια γεννούν στους ανθρώπους ένα αίσθημα αδιεξόδου, απελπισίας, πως “ό,τι και να κάνω, δεν θα ’χει νόημα, αφού σε λίγο θα ’ρθει η καταστροφή”, με αποτέλεσμα στο τέλος να βυθίζονται στην κατάθλιψη. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι και οι άνθρωποι που αυτοκτονούν το κάνουν διότι βλέπουν πως δεν υπάρχει διέξοδος απ’ το πρόβλημά τους», αναφέρει στα «Επίκαιρα» ο αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Παύλος Σακκάς. Συμπληρώνει, δε, πως αυτές οι σκόπιμα καλλιεργημένες θεωρίες «αποδομούν ουσιαστικά όλο αυτό το δημιούργημα της ηθικής που σου λέει “κάνε το καλό και κάπου θα το βρεις· θα ’ρθει μια καλύτερη ημέρα για σένα”. Υποστηρίζουν πως έρχεται το τέλος του κόσμου και θα είναι ισοπεδωτικό για όλους –είτε καλοί είτε κακοί, θα εξαφανιστούμε όλοι–, επομένως δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθώ ούτε για το καλό ούτε για το οτιδήποτε. Έτσι, πιέζουν τον άνθρωπο προς αυτή την αίσθηση του αδιεξόδου, τον φέρνουν σε απελπισία και τον κρατούν σε καταστολή».

Ένας άνθρωπος που βρίσκεται, όμως, σε καταστολή δεν θα επαναστατήσει, δεν θα βγει στους δρόμους, αλλά θα παραμείνει καθισμένος στον καναπέ του, περιμένοντας το τέλος... Και είναι τυχαίο ότι αυτό συμβαίνει σήμερα που περικόπτονται μισθοί, συντάξεις και επιδόματα παγκοσμίως;

Οι θεωρίες καταστροφολογίας αναπτύσσονται εσκεμμένα, ο χρόνος που θα καλλιεργηθούν είναι προμελετημένος και εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα. Διαχέονται σε περιόδους, κατά τις οποίες υπάρχει το κατάλληλο έδαφος, η απαραίτητη ανασφάλεια, που εύκολα μπορεί να μετατραπεί σε φόβο επιβίωσης. «Αυτές οι θεωρίες αναπτύσσονται κυρίως σε περιόδους κρίσης οικονομικής, κοινωνικής και οικολογικής, διότι τότε υπάρχει κρίση και στο συναισθηματικό - συγκινησιακό κόσμο του ανθρώπου. Το τελεολογικό –το ότι η Γη δεν θα υπάρχει, η ζωή θα καταστραφεί κ.ο.κ.– έχει μια σκοπιμότητα, υπό την έννοια ότι, επειδή σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα βλέπουμε μια κρίση, δημιουργεί τις συνθήκες ούτως ώστε ο άνθρωπος να παραμείνει αδρανής, να μην αντισταθεί, να φοβάται και να πάψει να ελπίζει. Είναι πολύ ελκυστικές θεωρίες, που αυξάνουν την περιέργεια, αλλά πολλές φορές γίνονται και πολύ επικίνδυνες», εξηγεί στα «Επίκαιρα» ο γενικός γραμματέας του Συλλόγου Ελλήνων Κοινωνιολόγων, κ. Άρης Κατσούλας.

Δεν χρειάζεται να ανατρέξουμε στο μακρινό παρελθόν για να αντιληφθούμε το βαθμό επικινδυνότητας που ενέχουν τα σενάρια που θέλουν τον κόσμο να χάνεται μέσα σε μια στιγμή. Επειδή βρισκόμαστε στις αρχές του αιώνα, ας θυμηθούμε τι υποτίθεται ότι σήμαινε ο ερχομός αυτού του αιώνα, το περίφημο «μιλένιουμ», και πώς ακριβώς διάφορες παραθρησκευτικές οργανώσεις ανέπτυξαν μύθους περί της καταστροφής, συνδέοντάς το με τη Δευτέρα Παρουσία, με αποτέλεσμα λίγο πριν από την έλευση του 2000 μ.Χ. να έχουμε φαινόμενα μαζικών αυτοκτονιών.

Ε, δεν ήρθε και το τέλος του κόσμου! Αλλά αν έρθει το 2012;

Αντίστοιχα ακραίες αντιδράσεις με την έλευση του «μιλένιουμ» σημειώθηκαν και ενόψει του ημερολογιακού έτους 1000 μ.Χ., όπως και στην περίπτωση του κομήτη του Χάλεϊ, όταν το Μάιο του 1910 η ανθρωπότητα πίστεψε πως είχε φτάσει το τέλος της, παρακινούμενη από «ειδικούς», οι οποίοι δήλωναν μετά βεβαιότητος πως θα συγκρουστεί με τη Γη. Δεν έλειψαν οι αυτοκτονίες, οι ανθρωποθυσίες σε θρησκευτικές σέχτες, μέχρι και η εγκατάλειψη πόλεων από κατοίκους και η μετακίνησή τους σε λόφους για να παρακολουθήσουν το οριστικό τέλος...

Η συντέλεια του κόσμου δεν ήρθε σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις. Εφόσον οι θεωρίες της υπέρτατης καταστροφής συνεχώς διαψεύδονται και οι μύθοι, ένας προς έναν, καταρρίπτονται, γιατί εξακολουθούν να βρίσκουν απήχηση και μαζικά οι άνθρωποι όχι μόνο τις φοβούνται, αλλά και τις ασπάζονται;

«Κάποιοι κακοπροαίρετοι εκμεταλλεύονται τα σενάρια καταστροφής για να αποκτήσουν δημοσιότητα οι ίδιοι, αφού όσο πιο τερατώδες είναι αυτό που θα πεις, τόσο μεγαλύτερη η δημοσιότητα. Γιατί και ο άνθρωπος και τα ζώα έχουν το αφτί τους τεντωμένο για ένα σήμα κινδύνου. Πολύ πιο εύκολα ακούν και ενεργοποιούνται από ένα σήμα κινδύνου, παρά από ένα σήμα καθησυχασμού. Άρα, κάποιος μπορεί να ακούσει δέκα σήματα από έναν επιστήμονα που θα του πει “όχι, δεν είναι έτσι”, αλλά μόλις ακούσει το ένα, το διαφορετικό, αμέσως θα μετακινηθεί προς τα κει, κι οι όποιες νουνεχείς φωνές θα περάσουν στο ντούκου», τονίζει ο κ. Σακκάς.

Όσον αφορά τώρα στο περίφημο τέλος του πλανήτη, που έρχεται το 2012, λίγο μετά τη διάψευση της συντέλειας που θα συνόδευε το «μιλένιουμ», για ποιο λόγο βρίσκει γόνιμο έδαφος; Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Σακκάς, «πάλι ο καινούριος κίνδυνος ότι θα έρθει... Είναι μέσα μας, βιολογικό. Πέρασε ο ένας κίνδυνος, μπορεί να έρθει ο άλλος. Και πού ξέρω εγώ αν δεν είναι αλήθεια αυτό το επόμενο; Με άλλα λόγια, πάντα θα βρίσκει γόνιμο έδαφος οποιοδήποτε σήμα κινδύνου στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Χρειάζεται ιδιαίτερη κρίση και ιδιαίτερη εκπαίδευση για κάθε άνθρωπο χωριστά προκειμένου να “φιλτράρει” αυτά τα σήματα κινδύνου που του έρχονται, να τα περνά μέσα απ’ τη λογική του, να βλέπει αν έχουν ή όχι σχέση με την πραγματικότητα και να τα απορρίπτει. Επίσης, πρέπει να αναφέρουμε και τη μαζική υστερία. Δηλαδή, όταν πλησιάζει ένα σήμα κινδύνου, υπάρχει η τάση να πολλαπλασιάζεται σε όλα τα μέλη μιας ομάδας, μιας αγέλης».

Οι Μάγιας δεν περιμένουν το τέλος του κόσμου το 2012!

Οι «ειδικοί» –συνωμοσιολόγοι, μελετητές κ.λπ.– που προβλέπουν ότι στο τέλος του τρέχοντος έτους θα καταστραφεί διά παντός ο πλανήτης έχουν σαν βάση τους το ημερολόγιο των Μάγιας, το οποίο σταματά στις 21 Δεκεμβρίου του 2012. Διαδίδουν με κάθε τρόπο ότι ήταν το πιο προηγμένο και ακριβές ημερολόγιο του αρχαίου κόσμου, συνδυάζουν το γεγονός μ’ ένα σπάνιο αστρονομικό φαινόμενο που θα επισυμβεί στο πλανητικό μας σύστημα κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία, εμπλέκουν και την «Αποκάλυψη» του Ιωάννη, παρερμηνεύοντάς τη, και... έτοιμη η θεωρία της απόλυτης καταστροφής! Μια σειρά «επιστημονικών και αδιαμφισβήτητων δεδομένων και συνειρμών», ικανή να οδηγήσει κάποιον στην απελπισία. Είναι, όμως, έτσι τα πράγματα; Ποια είναι η επιστημονική αλήθεια πίσω από το μύθο που κάποιοι έχουν καλλιεργήσει εσκεμμένα για να φοβίσουν τους ευκολόπιστους;

«Δεν είναι ακριβές το ημερολόγιο των Μάγιας. Μπορεί να θεωρείται ακριβές από εκείνους που το προβάλλουν έτσι ώστε να αποκομίσουν οφέλη», δηλώνει κατηγορηματικά στα «Επίκαιρα» ο κ. Ξενοφών Μουσάς, αναπληρωτής καθηγητής στον Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής του Τμήματος Φυσικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μας εξηγεί πως «επιστημονικά δεν υφίσταται τέτοιο θέμα. Κι αν εξετάσουμε τους Μάγιας, δεν ήταν και τόσο προηγμένος λαός. Φανταστείτε ότι το καλύτερο εργαλείο που είχαν ήταν φτιαγμένο από πέτρα. Αυτή τη φάση οι Έλληνες και άλλοι λαοί στην περιοχή μας την είχαν περάσει δύο με τρεις χιλιάδες χρόνια πριν από τους Μάγιας».

Παράλληλα, αποσαφηνίζει ότι ούτε η αστρονομία τους ήταν ιδιαίτερα προηγμένη –έχουν βρεθεί ημερολόγια της ίδιας χρονικής περιόδου πολύ πιο ακριβή–, ενώ το ημερολόγιο σταματά στις 21/12/2012, γιατί, πολύ απλά, δεν είχαν σωστό αριθμητικό σύστημα! «Η αστρονομία τους δεν ήταν πολύ σημαντική. Είχαν αστρονομία ίσα για να τηρούν ένα ημερολόγιο, το οποίο τους επέτρεπε να έχουν σοδειές. Σκοπός ήταν να το καταλαβαίνει ο αγρότης. Και επειδή ήταν στο Μεξικό, που είναι κοντά στον Τροπικό του Καρκίνου, είναι πλησίον του Ισημερινού σε κάποιο βαθμό δηλαδή, και ο Ήλιος δεν ανεβοκατεβαίνει τόσο πολύ χειμώνα - καλοκαίρι, ήταν εύκολο να χάσουν την αίσθηση του χρόνου και της εποχής. Τους ενδιέφερε πότε θα φυτέψουν για να έχουν παραγωγή. Γιατί αν δεν φυτέψει κανείς την κατάλληλη εποχή, προφανώς δεν θα ’χει παραγωγή και θα πεθάνει ο κόσμος. Σαφώς και μελετούσαν τον ουρανό της Αφροδίτης και υπολόγιζαν την οκταετηρίδα, αυτά, όμως, τα ήξεραν τότε και πολλοί άλλοι λαοί. Το αριθμητικό σύστημα, δε, που είχαν αναπτύξει δεν ήταν πολύ καλό. Τα μαθηματικά τους, μάλιστα, ήταν ατελή».

Όσον αφορά τώρα στο «μοναδικό» φαινόμενο που θα συμβεί στον ουρανό στις 21/12/2012, ο κ. Μουσάς περιορίζεται να μας πει ότι δεν έχει κανένα αστρονομικό ενδιαφέρον. Σημειώστε πως ο κ. καθηγητής έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο του Μεξικού, έχει ιδιαίτερη αγάπη για τους απόγονους των Μάγιας, έχει φίλους εκεί, επισκέπτεται συχνά την περιοχή και, όπως μας διαβεβαιώνει: «Είμαι σίγουρος ότι οι Μάγιας θα γελούσαν έτσι και τους ρωτούσαμε αν έρχεται το τέλος του κόσμου στις 21/12/2012».

Η «Αποκάλυψη» του Ιωάννη δεν αναφέρεται στο τέλος του κόσμου

Πολλοί επιχειρούν έναν περίεργο συνειρμό μεταξύ των Μάγιας, του 2012 και της «Αποκάλυψης» του Ιωάννη, το θρησκευτικό σύγγραμμα, το οποίο με πολύ περιγραφικό τρόπο και σκηνές που ίσως σοκάρουν και που και άλλες φορές στο παρελθόν έχει παρουσιαστεί σαν την προφητεία που σίγουρα θα εκπληρωθεί και θα σημάνει το τέλος της ανθρωπότητας. Αμέτρητες ιστοσελίδες στο Διαδίκτυο αφιερώνονται στην ερμηνεία ή, ορθότερα, στην... παρερμηνεία της «Αποκάλυψης», ταυτίζοντας την τάδε σάλπιγγα με ιστορικά γεγονότα, και προσπαθούν να πείσουν και να τρομοκρατήσουν τους αναγνώστες ότι η συντέλεια πλησιάζει, σύμφωνα με τις Γραφές...

Ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας του ΕΚΠΑ, κ. Σωτήρης Δεσπότης, ξεκαθαρίζει πως «η “Αποκάλυψη” του Ιωάννη είναι ένα βιβλίο που έχει μια δραματική δομή, όπως, δηλαδή, και το αρχαίο δράμα, και οδηγεί τον αναγνώστη της σε κάθαρση από το φόβο. Άρα στα ακριβώς αντίθετα συναισθήματα από αυτά που κάποιοι προσπαθούν να καλλιεργήσουν. Έχει δραματική δομή, με σύγκρουση στον πυρήνα της μεταξύ του Καλού και του Κακού, δηλαδή η Αγία Τριάδα, από τη μια, και η σατανική τριάδα, από την άλλη μεριά, και στο τέλος οδηγεί σε κάθαρση. Δηλαδή, στο τέλος της “Αποκάλυψης” δεν είναι το απόλυτο τίποτα, μια ουτοπία, αλλά υπάρχει μια καινούρια πόλη, που σημαίνει και μια καινούρια αρχή. Γι’ αυτό και στη Θεολογία όταν κάνουμε λόγο για το τέλος του κόσμου δεν μιλάμε για εξαφανισμό, αλλά για την τελείωση: Πώς αυτός ο κόσμος θα γίνεις καινούριος, στολίδι, όμορφος. Σκοπός της “Αποκάλυψης” δεν είναι να αποκρυπτογραφήσει το μέλλον ούτε να δώσει ρεπορτάζ του τι ακριβώς θα συμβεί μελλοντικά, αλλά να περάσει κάποια συγκεκριμένα μηνύματα και να οδηγήσει αυτόν που τη διαβάζει σε ένα φως, σε μια λύτρωση. O όρος “τέλος” δεν χρησιμοποιείται με την έννοια του φινάλε».

Τι συμβαίνει, όμως, με τις υπόλοιπες θρησκευτικές προφητείες, που επίσης προβάλλονται με τη μορφή της πρόβλεψης δυσμενών μελλοντικών γεγονότων; Και σε αυτές τις περιπτώσεις πρόκειται για ηθελημένες παρερμηνείες, που, λόγω του εσχατολογικού τους πολλές φορές περιεχομένου, είναι εύκολο να βρουν ανταπόκριση στην ψυχοσύνθεσή μας και να μας επηρεάσουν;

Ο κ. Δεσπότης και εδώ βάζει τα πράγματα στη θέση τους: «Όταν μιλάμε για προφήτες στο χώρο της θρησκείας, κατεξοχήν αποστολή τους δεν είναι να αποκρυπτογραφήσουν το μέλλον, αλλά να ερμηνεύσουν το παρόν. Γι’ αυτό και πολλές φορές ο Θεός δεν διστάζει να ακυρώσει τον προφήτη Του, ιδίως όταν ο προφήτης Του επαγγέλλεται συμφορές. Πολύ γνωστό παράδειγμα είναι ο Ιωνάς. Άρα ο προφήτης είναι ένας καθολικώς διαμαρτυρόμενος ορθόδοξος, δηλαδή είναι αυτός που αποκαλύπτει ποιος κάνει κουμάντο στο παρόν.

»Αυτό κάνει και η “Αποκάλυψη”. Όταν γράφεται η “Αποκάλυψη” υπάρχουν δύο εναλλακτικές για τους ανθρώπους που τη διαβάζουν, οι οποίες υπάρχουν και σήμερα: Είτε να λατρέψουν έναν πλανητάρχη και να τα δώσουν όλα σε αυτόν και να γλιτώσουν τη χρεοκοπία –τότε πλανητάρχης ήταν ο αυτοκράτορας, σήμερα υπάρχουν άλλοι σωτήρες, βλέπε Μέρκελ, Ομπάμα, ΔΝΤ...– είτε να λατρέψουν Αυτόν που πραγματικά έχει πεθάνει για εκείνους. Άρα, η “Αποκάλυψη” και οι προφήτες θέλουν να μας αλλάξουν τα φώτα στο παρόν, όχι στο μέλλον. Το μέλλον είναι αποκλειστικά στο Θεό, ο οποίος δεν διστάζει να μετανοήσει ο ίδιος προκειμένου να σώσει τους ανθρώπους Του».

Πρέπει να απαλλαγούμε από τις δεισιδαιμονίες

Τα εσχατολογικά είναι πάντοτε της μόδας και σε περιόδους κατά τις οποίες ο κόσμος φοβάται παραπάνω γίνονται ακόμα πιο απαραίτητα μέρη της κουλτούρας μας. Άλλωστε, η ιδέα της καταστροφής γοητεύει, προκαλεί την περιέργεια και συχνά συμπαρασύρει κάποιους στην αγωνία για την επιβίωσή τους. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι οι αμερικανικές ταινίες καταστροφής, εκτός του ότι παράγονται εν αφθονία, σημειώνουν και ρεκόρ εισιτηρίων.

Η σκόπιμη σύγχυση, όμως, που γίνεται από κάποιους ανάμεσα στην πραγματικότητα και στο μύθο και δεν προβάλλεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά σαν μελλοντικό γεγονός, που θα πραγματοποιηθεί αδιαμφισβήτητα, μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι επικίνδυνο.

Όταν ο Ρήγας Φεραίος έγραψε το πρώτο του βιβλίο στη Βιέννη, το Φυσικής Απάνθισμα, το ένα τρίτο του ήταν αφιερωμένο στην Αστρονομία. Κλείνουμε με τον πρόλογό του, όπου αναφέρει πως αποφάσισε το πρώτο βιβλίο που γράφει και τυπώνει να είναι Φυσικής, γιατί ήθελε οι Έλληνες να απαλλαγούν από τις δεισιδαιμονίες που τους βασανίζουν...

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Επίκαιρα" στις 12/1/12