Παιδεία, το υπόβαθρο της ανάπτυξης

kontranews

του Γιώργου Βάμβουκα

Η Κοινωνιολογία είναι η επιστήμη που πρωτεύων σκοπό έχει την ανάλυση και ενδοσκόπηση των κοινωνικών θεσμών. Οι κοινωνικοί θεσμοί υποδιαιρούνται σε οικονομικούς, πολιτικούς, κ.ά., θεσμούς, η λειτουργία των οποίων θέτει σε κίνηση το μηχανισμό του κοινωνικού συστήματος. Σύμφωνα με την επιστήμη της Κοινωνιολογίας ως κοινωνικός θεσμός ορίζεται, το πρότυπο συμπεριφοράς και λειτουργίας που είναι αποδεκτό από το κοινωνικό σύνολο.

Με βάση τον ορισμό αυτό, το χρήμα, το σχολείο, το πανεπιστήμιο, η τράπεζα, ο νόμος, το κοινοβούλιο, η οικογένεια, ο γάμος, η ιδιωτική και η κρατική επιχείρηση, τα πολιτικά κόμματα, κ.λπ., θεωρούνται κοινωνικοί θεσμοί, καθώς σε όλες τις κοινωνίες αξιολογούνται ως πρότυπα συμπεριφοράς ευρέως αποδεκτά από τους πολίτες. Αν οι κοινωνικοί θεσμοί δυσλειτουργούν, συνάγεται ότι το κοινωνικό σύστημα είναι προβληματικό και άρα η λειτουργία του παρουσιάζει αγκυλώσεις.

Απεναντίας, η ομαλή λειτουργία των κοινωνικών θεσμών, υποδηλώνει την ισόρροπη και αποτελεσματική λειτουργία του κοινωνικού συστήματος. Για παράδειγμα, αν οι οικονομικοί θεσμοί όπως είναι η ιδιωτική και η δημόσια επιχείρηση, οι τράπεζες, κ.λπ., λειτουργούν εύρυθμα και αποδοτικά, αναπόφευκτα το οικονομικό σύστημα θα χαρακτηρίζεται για το υψηλό επίπεδο ανταγωνιστικότητάς του, με αποτέλεσμα η χώρα να επιτυγχάνει αξιόλογους αναπτυξιακούς ρυθμούς.        

Οι περισσότεροι κοινωνιολόγοι αξιολογούν την Παιδεία ως τον σημαντικότερο όλων των θεσμών. Για τη γνώμη μας, η Παιδεία αποτελεί την αναγκαία και θεμελιώδη προϋπόθεση, για την προκοπή και την πρόοδο του οποιουδήποτε έθνους.

Η μόρφωση των πολιτών θεωρείται το υπόβαθρο της ανάπτυξης. Η αρμονική και η έντεχνη συνύπαρξη της πρωτοβάθμιας, της δευτεροβάθμιας και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αποτελεί τον κύριο σκοπό της εκπαιδευτικής πολιτικής, στοχεύοντας στην ποιοτική αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού της κοινωνίας. Από την ποιοτική αναβάθμιση του έμψυχου δυναμικού στα επιμέρους κανάλια της κοινωνίας, εξαρτάται η αποδοτική αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών πόρων του έθνους και η ώθηση της οικονομίας σε υψηλότερα στάδια ανάπτυξης. Κομβικός και καθοριστικός παράγοντας της αναπτυξιακής πορείας αποτελεί το μοντέλο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την πανεπιστημιακή παιδεία, οι δομές της οποίας συνιστούν την κινητήρια δύναμη, που προσδιορίζει τον βηματισμό της αναπτυξιακής διαδικασίας. Τέτοιες χώρες όπως ΗΠΑ, Ιαπωνία, Γερμανία, Μ. Βρετανία, Γαλλία, Ολλανδία, Καναδάς, Σουηδία, Δανία, Ελβετία, κ.ά., που συγκαταλέγονται στις πιο αναπτυγμένες χώρες του κόσμου, διακρίνονται για την εκπληκτική διάρθρωση του εκπαιδευτικού τους συστήματος και ιδίως φημίζονται για τα εξαίσια πανεπιστημιακά τους ιδρύματα.

Εκτός από τη διδασκαλία, δηλαδή τη διδακτική διαδικασία, τα τριτοβάθμια ιδρύματα αποτελούν φορείς διεξαγωγής και προώθησης της επιστημονικής έρευνας. Η πρωτοποριακή και νεωτεριστική έρευνα είναι αυτή που δημιουργεί τη νέα γνώση. Οι καινοτομίες οι οποίες αποτελούν την αφετηρία των τεχνολογικών εξελίξεων, είναι το αποκρυστάλλωμα της νέας γνώσης, που με μεθοδικότητα και σκληρή προσπάθεια παράγεται μέσα από την ερευνητική διεργασία. Η ιστορία του οικονομικού βίου των λαών διδάσκει ότι οι καινοτομίες θεωρούνται το βαρόμετρο της τεχνολογικής προόδου και άρα ο κύριος μοχλός της αναπτυξιακής πορείας.

Οι καινοτομίες στην τεχνολογία συνιστούν το σημαντικότερο αίτιο, που προκαλεί το μετασχηματισμό του οικονομικού συστήματος. Αναμφίβολα, ο μετασχηματισμός της οικονομίας και η προώθηση της χώρας σε υψηλότερα στάδια ανάπτυξης, είναι το επιστέγασμα της σύλληψης νέων καινοτόμων εφαρμογών στην παραγωγική διαδικασία. Η διατηρησιμότητα όμως της αναπτυξιακής διεργασίας, προαπαιτεί την αναβάθμιση των κοινωνικών θεσμών και ιδιαίτερα του θεσμού της παιδείας.

Η διατηρήσιμη ανάπτυξη απαιτεί καλλιέργεια πνεύματος επιχειρηματικότητας στους πολίτες και συνεχή βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του οικονομικού συστήματος. Η άνοδος της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, θα σηματοδοτούσε την πραγματοποίηση ικανοποιητικών αναπτυξιακών ρυθμών και την επίτευξη του θεμελιώδους στόχου της βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους.