capital
Του Γιώργου Καισάριου
Το αν θα ανακάμψει η ελληνική οικονομία ή όχι έχει σε μεγάλο βαθμό να κάνει με τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν με σκοπό να μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα η αγορά.
Από την άλλη όμως, όπως έχω πει πολλές φορές, ακόμα και αν κάνουμε τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να κάνουμε -αφενός για να προσαρμοστούμε στο πνεύμα της Ευρώπης και αφετέρου για να γίνουμε μια καλύτερη οικονομία εμείς οι ίδιοι- δεν είναι δεδομένο ότι θα ανακάμψουμε αρκετά ή αρκετά γρήγορα, για να φτάσουμε στα προ της κρίσης οικονομικά επίπεδα.
Αφενός διότι αν η Ευρώπη βρεθεί σε κάποιο είδος ύφεσης “all bets are off”, αφετέρου δεν είναι σίγουρο ότι μετά από μια τόσο βαθιά ύφεση, μπορούμε να ανακάμψουμε άπλα με διαρθρωτικές αλλαγές.
Η λεγόμενη αυστριακή οικονομική σχόλη περιγράφει πολύ καλά τους λόγους που μας οδήγησαν στην ύφεση, άλλα δεν έχει λύσεις για το πως να βγούμε από την ύφεση. Και για όσους νομίζουν ότι αρκούν οι διαρθρωτικές αλλαγές για να βγούμε από την ύφεση, σας βεβαιώ ότι δεν είναι αρκετές.
Από την άλλη πλευρά, η λεγόμενη κεϋνσιανή σχολή μας δείχνει τον τρόπο να βγούμε από την τωρινή ύφεση, άλλα δεν μας εξηγεί πως καταφέραμε να μπούμε σε αυτή την ύφεση και δεν μας εξηγεί που θα βρεθούν τα λεφτά στην περίπτωση της Ελλάδος.
Με λίγα λόγια, στο δικό μου το μυαλό δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη οικονομική σχόλη, μια ξεκάθαρη οικονομική θεωρία που πρέπει να ακολουθήσουμε προκειμένου να αναρρώσουμε. Πολύ απλά, όχι μόνο η Ελλάδα είναι σε ανεξερεύνητα νερά, άλλα το ίδιο και η Ευρώπη και ο τωρινός οικονομικός κύκλος.
Η αλήθεια πιστεύω ότι είναι κάπου στη μέση, μεταξύ αυστριακής σκέψης και Τζων Μέυναρντ Κέυνς. Πάνω από όλα όμως, η λύση για την ανάκαμψη της Ελλάδος περνάει μέσα από την κοινή λογική σκέψη για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων λειτουργίας της αγοράς, που ενδεχομένως δεν έχουν καμιά σχέση με καμία οικονομική σχολή ή θεωρία.
Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που πολλοί φιλελεύθεροι στην Ελλάδα, προσκείμενοι είτε στους Αυστριακούς είτε στον Κέυνς, με κατηγορούν ότι έχω αλλαξοπιστήσει. Κάνουν λάθος όλοι αυτοί, διότι απλά δεν αντιλαμβάνονται ότι ποτέ δεν έχω οχυρωθεί πίσω από κάποια θεωρητική οικονομική σχόλη που ακολουθώ πιστά.
Για τον απλούστατο λόγο ότι πιστεύω ότι οι οικονομικές θεωρίες που δημιουργήθηκαν προ 100 ετών δεν έχουν εφαρμογή στον σημερινό κόσμο, και ότι θα πρέπει να δημιουργήσουμε μια νέα θεωρία για το τι συμβαίνει και πως να λύσουμε τα σημερινά προβλήματα. Και ως προς αυτού, νομίζω ότι σήμερα δεν έχει ακόμα πάρει σάρκα και οστά του τι ακριβώς συμβαίνει και πως να αντιμετωπιστούν τα σημερινά προβλήματα από τον νομοθέτη και τις εποπτικές αρχές σε όλο τον κόσμο.
Διότι τα σημερινά επίπεδα χρέους, όποτε εμφανιστήκαν στο παρελθόν, πολύ απλά διαγράφηκαν. Πολύ σωστά διαβάσατε. Οι κατέχοντες cash έχουν μηδενιστεί πολλαπλά τα τελευταία 100 χρόνια σε σχέση με αυτούς που είχαν μετοχές. Και τούτο διότι άσχετα του τι γίνεται σε επίπεδο cash, τα assets που αντιπροσωπεύουν οι μετοχές μπορούν να αλλάξουν αξία σε σχέση με το χρήμα, άλλα δύσκολα μια παραγωγική επένδυση που έχει μια εταιρεία θα μηδενιστεί από το πουθενά, ακόμα και σε περιόδους όπως του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Διότι όταν θα έχει τελειώσει ο πόλεμος τα πάγια τουλάχιστον θα υπάρχουν, άλλα αν έχει πληθωριστεί το χρήμα, έχει χαθεί η άξια αυτή για πάντα.
Η κατάληξη είναι ότι το σημερινό πλαίσιο είναι κάτι το νέο και όλοι αυτοί που υποστηρίζουν την μία οικονομική σκέψη ή την άλλη κάνουν και οι δυο λάθος, διότι αυτές οι σχολές ανήκουν στο παρελθόν που τα προβλήματα ήταν άλλα και τα μεγέθη διαφορετικά και κατ΄ επέκταση και οι λύσεις.
Το σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο δουλεύει διαφορετικά από ό,τι το παγκόσμιο πλαίσιο στον παρελθόν. Ως εκ τούτου, οι λύσεις θα είναι διαφορετικές από τις λύσεις του παρελθόντος.
george.kesarios@capital.gr
Του Γιώργου Καισάριου
Το αν θα ανακάμψει η ελληνική οικονομία ή όχι έχει σε μεγάλο βαθμό να κάνει με τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να γίνουν με σκοπό να μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα η αγορά.
Από την άλλη όμως, όπως έχω πει πολλές φορές, ακόμα και αν κάνουμε τις διαρθρωτικές αλλαγές που πρέπει να κάνουμε -αφενός για να προσαρμοστούμε στο πνεύμα της Ευρώπης και αφετέρου για να γίνουμε μια καλύτερη οικονομία εμείς οι ίδιοι- δεν είναι δεδομένο ότι θα ανακάμψουμε αρκετά ή αρκετά γρήγορα, για να φτάσουμε στα προ της κρίσης οικονομικά επίπεδα.
Αφενός διότι αν η Ευρώπη βρεθεί σε κάποιο είδος ύφεσης “all bets are off”, αφετέρου δεν είναι σίγουρο ότι μετά από μια τόσο βαθιά ύφεση, μπορούμε να ανακάμψουμε άπλα με διαρθρωτικές αλλαγές.
Η λεγόμενη αυστριακή οικονομική σχόλη περιγράφει πολύ καλά τους λόγους που μας οδήγησαν στην ύφεση, άλλα δεν έχει λύσεις για το πως να βγούμε από την ύφεση. Και για όσους νομίζουν ότι αρκούν οι διαρθρωτικές αλλαγές για να βγούμε από την ύφεση, σας βεβαιώ ότι δεν είναι αρκετές.
Από την άλλη πλευρά, η λεγόμενη κεϋνσιανή σχολή μας δείχνει τον τρόπο να βγούμε από την τωρινή ύφεση, άλλα δεν μας εξηγεί πως καταφέραμε να μπούμε σε αυτή την ύφεση και δεν μας εξηγεί που θα βρεθούν τα λεφτά στην περίπτωση της Ελλάδος.
Με λίγα λόγια, στο δικό μου το μυαλό δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη οικονομική σχόλη, μια ξεκάθαρη οικονομική θεωρία που πρέπει να ακολουθήσουμε προκειμένου να αναρρώσουμε. Πολύ απλά, όχι μόνο η Ελλάδα είναι σε ανεξερεύνητα νερά, άλλα το ίδιο και η Ευρώπη και ο τωρινός οικονομικός κύκλος.
Η αλήθεια πιστεύω ότι είναι κάπου στη μέση, μεταξύ αυστριακής σκέψης και Τζων Μέυναρντ Κέυνς. Πάνω από όλα όμως, η λύση για την ανάκαμψη της Ελλάδος περνάει μέσα από την κοινή λογική σκέψη για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων λειτουργίας της αγοράς, που ενδεχομένως δεν έχουν καμιά σχέση με καμία οικονομική σχολή ή θεωρία.
Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που πολλοί φιλελεύθεροι στην Ελλάδα, προσκείμενοι είτε στους Αυστριακούς είτε στον Κέυνς, με κατηγορούν ότι έχω αλλαξοπιστήσει. Κάνουν λάθος όλοι αυτοί, διότι απλά δεν αντιλαμβάνονται ότι ποτέ δεν έχω οχυρωθεί πίσω από κάποια θεωρητική οικονομική σχόλη που ακολουθώ πιστά.
Για τον απλούστατο λόγο ότι πιστεύω ότι οι οικονομικές θεωρίες που δημιουργήθηκαν προ 100 ετών δεν έχουν εφαρμογή στον σημερινό κόσμο, και ότι θα πρέπει να δημιουργήσουμε μια νέα θεωρία για το τι συμβαίνει και πως να λύσουμε τα σημερινά προβλήματα. Και ως προς αυτού, νομίζω ότι σήμερα δεν έχει ακόμα πάρει σάρκα και οστά του τι ακριβώς συμβαίνει και πως να αντιμετωπιστούν τα σημερινά προβλήματα από τον νομοθέτη και τις εποπτικές αρχές σε όλο τον κόσμο.
Διότι τα σημερινά επίπεδα χρέους, όποτε εμφανιστήκαν στο παρελθόν, πολύ απλά διαγράφηκαν. Πολύ σωστά διαβάσατε. Οι κατέχοντες cash έχουν μηδενιστεί πολλαπλά τα τελευταία 100 χρόνια σε σχέση με αυτούς που είχαν μετοχές. Και τούτο διότι άσχετα του τι γίνεται σε επίπεδο cash, τα assets που αντιπροσωπεύουν οι μετοχές μπορούν να αλλάξουν αξία σε σχέση με το χρήμα, άλλα δύσκολα μια παραγωγική επένδυση που έχει μια εταιρεία θα μηδενιστεί από το πουθενά, ακόμα και σε περιόδους όπως του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Διότι όταν θα έχει τελειώσει ο πόλεμος τα πάγια τουλάχιστον θα υπάρχουν, άλλα αν έχει πληθωριστεί το χρήμα, έχει χαθεί η άξια αυτή για πάντα.
Η κατάληξη είναι ότι το σημερινό πλαίσιο είναι κάτι το νέο και όλοι αυτοί που υποστηρίζουν την μία οικονομική σκέψη ή την άλλη κάνουν και οι δυο λάθος, διότι αυτές οι σχολές ανήκουν στο παρελθόν που τα προβλήματα ήταν άλλα και τα μεγέθη διαφορετικά και κατ΄ επέκταση και οι λύσεις.
Το σημερινό παγκόσμιο πλαίσιο δουλεύει διαφορετικά από ό,τι το παγκόσμιο πλαίσιο στον παρελθόν. Ως εκ τούτου, οι λύσεις θα είναι διαφορετικές από τις λύσεις του παρελθόντος.
george.kesarios@capital.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου