Ο θρησκευτικός αποχρωματισμός του κράτους

του Γιώργου Σωτηρέλη  – 

Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για το μάθημα των Θρησκευτικών επανέφερε το ευρύτερο ζήτημα των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας, ή αλλιώς ο θρησκευτικός αποχρωματισμός του κράτους. Ζήτημα που εντάσσεται στο πλαίσιο διεύρυνσης του πολιτικού φιλελευθερισμού, η οποία πρέπει να είναι πυλώνας ενός προοδευτικού μεταρρυθμιστικού σχεδίου. Το θέμα είναι πολυσύνθετο, διότι σε τελευταία ανάλυση αφορά τον δημοκρατικό χαρακτήρα του πολιτεύματος, προς τον οποίο βέβαια δεν είναι συμβατή η ύπαρξη μιας θρησκείας εν είδει κρατικής ιδεολογίας. Ούτε, βεβαίως, και η λειτουργία μιας Εκκλησίας με ιδιαίτερο καθεστώς και ιδιαίτερα προνόμια.

Από εκεί και πέρα, όμως, δεν υπάρχει μια μόνο αντιμετώπιση του θέματος στην λογική του άσπρου-μαύρου. Υπάρχει ο στεγανός και σχεδόν εχθρικός χωρισμός Κράτους-Εκκλησίας τύπου Γαλλίας. Στη Γαλλία, όμως, αυτή η σχέση διαμορφώθηκε σε ιδιάζουσες ιστορικές συνθήκες. Υπάρχει μια ευρεία γκάμα μορφών χωρισμού, ανάλογα με τις  ιδιαίτερες συνθήκες και την νομική πραγματικότητα της κάθε χώρας.

Στην Ελλάδα βρισκόμαστε σε κρίσιμο σταυροδρόμι και πρέπει να κινηθούμε πολύ προσεκτικά, χωρίς τυμπανοκρουσίες, απολυτότητες και υποτιμητικές επιθέσεις. Το μεγάλο ζητούμενο είναι να επιτευχθεί ο στόχος της αμοιβαίας απεμπλοκής, στο πλαίσιο μιας νέας ρύθμισης. Αυτή μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να τραυματισθεί η σχέση της ελληνικής Πολιτείας με την Ορθοδοξία, η πλούσια πνευματική συμβολή της οποίας αποτελεί αναμφίβολα αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής και πολιτιστικής μας παράδοσης.

Μια τέτοια προσέγγιση στην πράξη σημαίνει τα εξής:

·         Πρώτον, ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις πρέπει να συνεχισθούν, στον δρόμο που έχει ανοίξει ήδη ο Νίκος Αλιβιζάτος με την Ένωση Δικαιωμάτων.

·         Δεύτερον, ότι πρέπει να αντικατασταθεί ο υποχρεωτικός και βιωματικός κατηχητισμός με ένα θρησκειολογικό μάθημα, όπως το έχει προσδιορίσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων.

·         Τρίτον, ότι είναι αναγκαίο πλέον να υπάρξει και μια συνταγματική επισφράγιση της πορείας θρησκευτικού αποχρωματισμού τους κράτους.

Αυτό θα μπορούσε να γίνει επιλέγοντας από τον ευρωπαϊκό χώρο την πλησιέστερη προς τα δικά μας δεδομένα συνταγματική διατύπωση περί  χωρισμού Κράτους-Εκκλησίας, όπως πχ της Ισπανίας. Επίσης, θα μπορούσε να γίνει με την υιοθέτηση μιας ευρηματικής πρότασης του Ευάγγελου Βενιζέλου.

Ποια είναι η πρόταση αυτή; Να παραμείνει μεν η διάταξη του άρθρου 3, που προβλέπει επικρατούσα θρησκεία, λόγω και του γεγονότος ότι στο άρθρο αυτό ρυθμίζονται και οι σχέσεις με το Πατριαρχείο. Να υπάρξει, όμως, στο τέλος μια ερμηνευτική δήλωση, όπως έγινε για τους αντιρρησίες συνείδησης το 2001, που θα αποκλείει ρητά την χρησιμοποίησή της σαν περιορισμού των ατομικών δικαιωμάτων.

Δεν είναι η πιο καθαρή λύση, αλλά ίσως είναι αυτή που μπορεί να οδηγήσει ευκολότερα στις αναγκαίες πολιτικές συνθέσεις για να περάσει από τη Βουλή. Μία τέτοια πρόταση μπορεί να διαμορφώσει ένα κλίμα αποδοχής από την Εκκλησία, χωρίς να αισθανθεί απειλούμενη ή διωκόμενη.

Πηγή slpress.gr