Ασύμμετρες νομισματικές εξελίξεις

analyst

Εάν δεν καταφέρουν οι κεντρικές τράπεζες να μειώσουν την ποσότητα χρήματος «Μ0» σε ένα φυσιολογικό επίπεδο έγκαιρα, δεν θα αποφευχθεί ένα ανάλογο κραχ και μία μεγάλη ύφεση, όπως το 1929 – ενώ θα ακολουθήσει ένας υψηλός πληθωρισμός. Ως εκ τούτου εάν θέλει η Ελλάδα να έχει κάποιες ελπίδες να ανταπεξέλθει, θα πρέπει να αλλάξει αμέσως οικονομικό μοντέλο – προωθώντας κλάδους όπως η πρωτογενής παραγωγή με τη μεταποίηση της και η βιομηχανία.  

.

Ανάλυση

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Εισαγωγικά, με τη φράση «ποσότητα χρήματος» εννοεί κανείς το συνολικό απόθεμα των χρημάτων μίας Οικονομίας που ευρίσκεται στα χέρια των μη τραπεζών (=επιχειρήσεων, νοικοκυριών κλπ.). Η ποσότητα χρήματος ή «ρευστότητα» στην καθομιλουμένη, μπορεί να αυξηθεί με τη δημιουργία χρημάτων από το πουθενά (το 90% των συνολικών που κυκλοφορούν) εκ μέρους των εμπορικών τραπεζών μέσω της παροχής δανείων – καθώς επίσης να μειωθεί όταν αποπληρώνονται τα δάνεια. Ως εκ τούτου, η ποσότητα χρήματος αντισταθμίζεται πάντοτε από αντίστοιχες υποχρεώσεις – από δάνεια δηλαδή στο ίδιο ύψος.

Περαιτέρω, τόσο η οικονομική επιστήμη, όσο και οι κεντρικές τράπεζες, μετρούν την ποσότητα χρήματος με τα νομισματικά μεγέθη – τα οποία χαρακτηρίζονται από το «Μ» (προέρχεται από το αγγλικό Money), συν έναν αριθμό. Εν προκειμένω το «Μ0», το οποίο ονομάζεται «μονεταριστική βάση», κατέχει μία ειδική θέση, αφού είναι το σύνολο των μετρητών χρημάτων που ευρίσκονται σε κυκλοφορία και εκδίδει μόνο η κεντρική τράπεζα, συν τα αποθέματα των εμπορικών τραπεζών στην κεντρική – ενώ το «Μ1» αποτελεί μέρος του «Μ2» και το «Μ2» μέρος του «Μ3». Έχουμε λοιπόν όσον αφορά την ΕΕ τα εξής:

«Παιχνίδια πολέμου» από Τραμπ με όπλο το δολάριο

Η χρήση του δολαρίου ως όπλου για την ενίσχυση του εμπορίου θα οδηγήσει σε νέο γύρο αντιποίνων. Οι επιθέσεις Τραμπ κατά Ντράγκι, ο ρόλος της Fed και το νέο δόγμα των ΗΠΑ για τη χειραγώγηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τη χειραγώγηση των συναλλαγματικών ισοτιμιών έπιασε νέα ιστορικά υψηλά επίπεδα. Το τελευταίο «τιτίβισμα» του προέδρου για το ζήτημα άφηνε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να «απαντήσουν» στο «μεγάλο παιχνίδι νομισματικής χειραγώγησης» που παίζουν Ευρώπη και Κίνα.

To ανησυχητικό είναι πως πριν το ξέσπασμα αυτό είχαν προηγηθεί κινήσεις αμερικανικών θεσμών που έβαζαν στο μικροσκόπιο τη νομισματική χειραγώγηση. Tα παραπάνω έρχονται να προστεθούν στις συχνές επιθέσεις του κ. Τραμπ κατά της Fed για τα υψηλά επιτόκια, και την τοποθέτηση  στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας την Τζούντι Σέλτον, η οποία έχει ασκήσει σκληρή κριτική στην ασκούμενη νομισματική πολιτική.

Η χρήση του δολαρίου ως όπλου για την ενίσχυση του εμπορίου θα οδηγήσει σε περαιτέρω πολιτικοποίηση της εμπορικής πολιτικής και θα αυξήσει τον κίνδυνο νέου γύρου αντιποίνων.

Οι τελευταίες κατηγορίες του κ. Τραμπ έρχονται μόλις λίγες εβδομάδες αφότου έβαλε στο στόχαστρο τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι. Είχε «τιτιβίσει» ότι ο κ. Ντράγκι χειραγωγούσε «αθέμιτα» το ευρώ, προσθέτοντας «ότι ξεφεύγουν εδώ και χρόνια με αυτό, μαζί με την Κίνα και άλλους».

Η κρισιμότητα της νομισματικής πολιτικής

analyst

Πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ της πραγματικής και ονομαστικής αξίας του χρήματος, καθώς επίσης να γνωρίζουμε τις αξίες, με τις οποίες είναι συνδεδεμένο – ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα που ορισμένοι έχουν πεισθεί λόγω άγνοιας πως το εθνικό νόμισμα, η δραχμή ή κάτι άλλο, είναι ο «από μηχανής θεός» που θα τους έλυνε ως δια μαγείας το πρόβλημα. Πως δεν είναι ένα απλό «εργαλείο» που εξαρτάται από την οικονομία, κυρίως από τα εμπορικά πλεονάσματα, αλλά ότι η οικονομία εξαρτάται από αυτό – ενώ ένα κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει τα πάντα, αλλά όχι την κατάρρευση του νομίσματος του, η οποία προκαλεί επί πλέον το τέλος της Δημοκρατίας του, μέσα από μεγάλες κοινωνικές αναταραχές και αιματηρές εξεγέρσεις.  

.

Ανάλυση

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Υπάρχει μία διαμάχη όσον αφορά τη νομισματική και τη δημοσιονομική πολιτική, μεταξύ της σύγχρονης νομισματικής θεωρίας (ΜΜΤ) και της κλασσικής σκέψης – όπου η τελευταία πιστεύει ότι, δεν μπορεί να αυξάνει μία κεντρική τράπεζα την ποσότητα χρήματος στο διηνεκές, χωρίς να προκληθούν τεράστιες ζημίες, μεταξύ των οποίων η απώλεια εμπιστοσύνης στο χωρίς αντίκρισμα πλέον χρήμα (Fiat Money).

Το παράδειγμα του Καναδά ή της Ιαπωνίας βέβαια τεκμηριώνει πως ο πληθωρισμός δεν αποτελεί νομοτελειακό επακόλουθο της χρηματοδότησης του κράτους από την κεντρική του τράπεζα (ανάλυση), αλλά οφείλει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός – λαμβάνοντας υπ’ όψιν αφενός μεν τις πειθαρχικές αντιλήψεις των συγκεκριμένων χωρών, αφετέρου τον πρώτο προφήτη του χαρτονομίσματος, τον Σκωτσέζο John Law, ο οποίος αντιμετώπιζε τα χρήματα ως ένα φθηνό και ισχυρό εργαλείο για την προώθηση της ανάπτυξης μίας οικονομίας.

Έξοδος με όλες τις «πόρτες» ανοικτές

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Έφης Τριήρη

etriiri@naftemporiki.gr

Η άκρως χαλαρή νομισματική πολιτική του Μάριο Ντράγκι θα ξεπεράσει ακόμη και τη θητεία του στο τιμόνι της ΕΚΤ. Ο Ιταλός κεντρικός τραπεζίτης θα τερματίσει την οκταετή θητεία του στα τέλη Οκτωβρίου χωρίς να έχει αυξήσει τα επιτόκια ούτε μία φορά στο αξίωμα αυτό. Και τώρα που ο χρόνος μετρά αντίστροφα, επαναφέρει στο παιχνίδι την άκρως χαλαρή νομισματική πολιτική. Ο Ντράγκι είπε ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει τα επιτόκια στα σημερινά ιστορικά χαμηλά έως τα τέλη του α’ εξαμήνου του 2020, περισσότερο απ’ ό,τι προγραμμάτιζε αρχικά. Παρότι αυτό ήταν έκπληξη, οι επενδυτές αρχικά το ερμήνευσαν ως ουδετερότητα, δηλ. ότι μέχρι τότε δεν θα υπάρξει ούτε άνοδος ούτε μείωση.

Αυτό, προτού ο Ντράγκι ενημερώσει ότι κάποιοι συνάδελφοί του έκαναν λόγο για πιθανότητα περαιτέρω επιτοκιακών μειώσεων και κάποιοι άλλοι επανέφεραν στο τραπέζι την επανεκκίνηση του προγράμματος αγοράς ενεργητικού. Η ΕΚΤ ίσως θα πρέπει να χαλαρώσει ξανά τη νομισματική πολιτική της. Άλλωστε, ο ίδιος έχει αρκετές φορές επικαλεστεί γεωλογικούς παράγοντες και τον προστατευτισμό ως κινδύνους για την οικονομία της Ευρωζώνης. Εάν επαληθευτούν, ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει πολύ πιο χαμηλά από τον στόχο 2% της ΕΚΤ. Από την άλλη, όμως, τα επιτόκια κάτω από το μηδέν είναι πρόβλημα για τις τράπεζες, πάνω στις οποίες βασίζεται η ΕΚΤ για να επανεκκινήσει τις χορηγήσεις δανείων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Και οι όροι του νέου γύρου φθηνών μακροπρόθεσμων δανείων δεν ήταν τόσο γενναιόδωροι όσο αναμενόταν.

ΥΦΕΣΗ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΩΝ

analyst

Οφείλει να δημιουργηθεί μία τέταρτη εξουσία, ένας θεσμός καλύτερα, αντίστοιχος του συνταγματικού δικαστηρίου, αποτελούμενος από οικονομικούς επιστήμονες – οι οποίοι να κρίνουν σε ανώτατο επίπεδο θέματα οικονομικής πολιτικής, ελέγχοντας την κυβέρνηση

.

Αρχική δημοσίευση: 16 Ιουν. 2013 – Τελευταία αναθεώρηση: 16/7/2014

.

Περίληψη: Το σημερινό μας κείμενο είναι αρκετά μεγάλο, επειδή γίνεται προσπάθεια να δοθεί μία διαφορετική εικόνα της μεγαλύτερης κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς – με όσο το δυνατόν πιο απλό τρόπο.

Ξεκινώντας από τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ιαπωνία, συνεχίζουμε με τα διάφορα στάδια της εξέλιξης της «κρίσης ισολογισμών». Αμέσως μετά, περιγράφουμε την κεϋνσιανή λύση του προβλήματος της ύφεσης, την αυστριακή λύση, τη μερκαντιλιστική, καθώς επίσης τη μονεταριστική – με μία μικρή αναφορά σε ορισμένες άλλες δυνατότητες που έχουμε αναλύσει στο παρελθόν. Στη συνέχεια, επικεντρωνόμαστε στο φαινόμενο των πολλαπλών σημείων ισορροπίας, ολοκληρώνοντας το κείμενο μας με κάποιες εντελώς νέες προτάσεις. 

Στο εξειδικευμένο παράρτημα, το οποίο ακολουθεί στο τέλος μόνο για όσους ενδιαφέρονται, παραθέτουμε τις εξισώσεις του ΑΕΠ, τόσο από την πλευρά των δαπανών, όσο και των εσόδων – ενώ τεκμηριώνουμε γιατί επιδιώκεται η μεγάλη φορολόγηση και η κατάσχεση της ακίνητης περιουσίας των Ελλήνων.

Το παράρτημα ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα μας, το κυριότερο των οποίων είναι το ότι, η μοναδική δυνατότητα για να ξεφύγει η Ελλάδα από την παγίδα της ύφεσης και του χρέους, είναι η αύξηση των εξαγωγών, με την παράλληλη μείωση των εισαγωγών – μέσω της κατανάλωσης ελληνικών προϊόντων, καθώς επίσης της παραγωγής στο εσωτερικό της όσο το δυνατόν περισσοτέρων αγαθών, από αυτά που εισάγει, με τη βοήθεια της μεταφοράς «πόρων» από τα ακίνητα στη βιομηχανία (πριν καταρρεύσουν οι τιμές τους ή κατασχεθούν από τις τράπεζες και το κράτος).

.Ανάλυση

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Ο σημαντικότερος κίνδυνος για τον πλανήτη σήμερα είναι η Ιαπωνία – η οποία πραγματοποιεί το μεγαλύτερο νομισματικό πείραμα όλων των εποχών. Η κυβέρνηση της τυπώνει τόσο πολλά χρήματα, τα οποία δημιουργούν ίλιγγο ακόμη και στους κεντρικούς τραπεζίτες των Η.Π.Α. – περί το 1 τρις €, μέσα στα επόμενα τρία έτη.

Περαιτέρω, η χώρα αυξάνει ραγδαία το δημόσιο χρέος της, δαπανώντας τεράστια ποσά, με στόχο την ανάπτυξη της οικονομίας της – νέα χρέη εναντίον παλαιών χρεών, φωτιά για την καταπολέμηση της φωτιάς.

Θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς ότι, ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας συμπεριφέρεται όπως εκείνος ο οδηγός αυτοκινήτου, ο οποίος κατευθύνεται με υπερβολική ταχύτητα επάνω σε ένα εμπόδιο και, αντί να φρενάρει, πατάει τέρμα το γκάζι – υποθέτοντας ότι, η ταχύτητα του αυτοκινήτου του θα αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να καταφέρει να υπερπηδήσει το εμπόδιο, πετώντας στον αέρα.

Το δηλητηριώδες νομισματικό φάρμακο

analyst

Στο προηγούμενο σύστημα του κανόνα του χρυσού οι χρεοκοπίες ήταν μεν πολύ πιο απότομες και επώδυνες, αλλά η εξυγίανση σημαντικά γρηγορότερη – ενώ στο σημερινό σύστημα όλα τα προβλήματα αναβάλλονται για το μέλλον και διογκώνονται, με πιθανότερο τελικό αποτέλεσμα την ολοκληρωτική διάλυση του, μέσα από κοινωνικές αναταραχές και λαϊκές εξεγέρσεις, ενδεχομένως με καταστροφικούς πολέμους.   

.

«Το σημερινό οικονομικό σύστημα, μετά την επανάσταση του ακραίου νεοφιλελευθερισμού που δεν έχει καμία σχέση με τη φιλελεύθερη οικονομία της αγοράς, έχει μετεξελιχθεί σε μία σοβιετικού τύπου κεντρικά κατευθυνόμενη οικονομία των ισχυρότερων κεντρικών τραπεζών – λειτουργώντας προς όφελος αποκλειστικά και μόνο των ελίτ του 1%»

. 

Επενδύσεις & Αγορές

Οι ιδιώτες επενδυτές, καθώς επίσης οι μεγάλοι θεσμικοί δεν εμπιστεύονται την άνοδο των αγορών – με αποτέλεσμα να πουλούν τις μετοχές που είχαν αγοράσει στο παρελθόν. Ως εκ τούτου τα χρηματιστήρια θα ακολουθούσαν αρνητική πορεία, αφού οι πωλήσεις των αμερικανικών μετοχών μόνο από τις αρχές του έτους ήταν της τάξης των 10 δις $ – κάτι που όμως δεν συνέβη, επειδή υπήρξαν μεγάλες αγορές από τις ίδιες τις εταιρείες, στα πλαίσια επαναγοράς των ιδίων μετοχών τους, ύψους 22 δις $ ή 30% περισσότερο από την αντίστοιχη περίοδο του προηγουμένου έτους.

Με την πλευρά των αγοραστών συντάχθηκαν επίσης τα κερδοσκοπικά κεφάλαια (hedge funds, γράφημα) σημειώνοντας πως από το 2009 έως το 2018 οι επιχειρήσεις αγόρασαν δικές τους μετοχές αξίας 381 δις $, ενώ την ίδια χρονική περίοδο οι ιδιώτες επενδυτές πούλησαν μετοχές αξίας 150 δις $ και οι θεσμικοί 200 δις $ – οπότε οι μεγάλοι κερδισμένοι, αλλά και αυτοί που τροφοδότησαν την άνοδο ήταν οι ίδιες οι εισηγμένες, με τα προγράμματα επαναγοράς των μετοχών τους. Πού βρήκαν τα χρήματα; Από τις κεντρικές τράπεζες και μάλιστα σε πάμφθηνες τιμές – με κριτήριο τα μηδενικά βασικά επιτόκια.

Το τρίλημμα της μακροοικονομίας

Για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πάνω από μία χώρα, εισάγουν οι ίδιες σημαντικό κομμάτι των πρώτων υλών τους, ή έχουν έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων τους δίνει την ευελιξία να επενδύσουν όπου θεωρούν ότι τα χρήματά τους θα έχουν την μεγαλύτερη απόδοση ή μειώνει τη γραφειοκρατία που υφίστανται για τις συναλλαγές τους με πελάτες και προμηθευτές. Οι σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες από την άλλη πλευρά μειώνουν τους συναλλαγματικούς κινδύνους που προκύπτουν από τις μεταβολές της αξίας των νομισμάτων στις αγορές συναλλάγματος. Τέτοιες συνθήκες βέβαια σπάνια συναντώνται. Η Ευρωζώνη αποτελεί στην ουσία έναν επιχειρηματικό παράδεισο, μοναδικό στον κόσμο, ο οποίος έχει σχεδιαστεί σχεδόν αποκλειστικά για την κάλυψη των αναγκών των ισχυρών πολυεθνικών κολοσσών της Ευρώπης. Γιατί συμβαίνει αυτό όμως;

Η απάντηση έγκειται στο άπιαστο τρίλημμα της μακροοικονομίας. Η ουσία του έγκειται στο γεγονός ότι σε μια μεμονωμένη χώρα η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και οι σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία δεν είναι συμβατές με μια πλήρως αυτόνομη νομισματική πολιτική, η οποία είναι απαραίτητη για μια ορθή διαχείριση της οικονομίας της. Αν για παράδειγμα μια χώρα αποφασίσει να αυξήσει ή να μειώσει τα επιτόκια στο εσωτερικό της, διατηρώντας παράλληλα σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες, δεν μπορεί να επιτρέψει την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων από και προς τη χώρα. Χωρίς τέτοιους ελέγχους μια χώρα που αυξάνει τα επιτόκια θα παρατηρήσει μια μεγάλη εισαγωγή κεφαλαίων από το εξωτερικών τα οποία θα σπεύσουν για να επωφεληθούν των μεγαλύτερων αποδόσεων. Αν αντίθετα προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων θα παρατηρηθούν μεγάλες εκροές κεφαλαίων, τα οποία θα αναζητήσουν μεγαλύτερες αποδόσεις στο εξωτερικό.

Ο μύθος της νομισματικής αυτονομίας

Πολύ συζήτηση είχε γίνει, ιδιαίτερα την περίοδο 2010-2015 περί της νομισματικής αυτονομίας που απολαμβάνει κάθε χώρα. Η απλοϊκή σκέψη που έρχεται στο μυαλό του καθενός είναι ότι μια χώρα έχοντας το δικό της νόμισμα απολαμβάνει νομισματικής αυτονομίας. Εν μέσω της κρίσης προτάθηκε η λύση της επιστροφής της χώρας σε εθνικό νόμισμα ως μιας ύστατης προσπάθειας ανάκτησής της. Ακόμα και ο κ. Βαρουφάκης όμως, ο οποίος πάντα υποστήριζε ότι θα έπρεπε να είμαστε προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, δεν ήταν οπαδός αυτής της λύσης.

Διαβάζοντας κανείς παλιές συνεντεύξεις υπουργών οικονομικών, διοικητών της Τραπέζης της Ελλάδος και τραπεζιτών μπορεί να διαμορφώσει κανείς μια ιδέα των ζητημάτων που τους απασχολούσαν. Διατήρηση της αξιοπιστίας του νομίσματος με αποτροπή βίαιων υποτιμήσεων οι οποίες θα εξανέμιζαν τις οικονομίες των Ελλήνων, υψηλά επιτόκια δανεισμού για επιχειρήσεις και μηδενική καταναλωτική πίστη. Μην λησμονάμε ότι ακόμα και τα στεγαστικά δάνεια είναι ένα σχετικά νέο «φρούτο» για τη χώρα. Δεν έχουν ξεχαστεί ακόμα οι εποχές που οι αγοραστές ακινήτων υπέγραφαν γραμμάτια στους εργολάβους …

Η Ελλάδα λοιπόν δεν ήταν από τις χώρες που επί δραχμής απολάμβαναν πραγματικής νομισματικής αυτονομίας, μιας και υπήρχαν και εκείνη την εποχή πολλοί περιορισμοί στην άσκηση νομισματικής πολιτικής. Ποιες χώρες όμως απολαμβάνουν πραγματικά νομισματικής αυτονομίας;

Αποταμιεύσεις και Πλεονάσματα

analyst

Έχοντας την πεποίθηση ότι, η γνώση είναι δύναμη, καθώς επίσης πως όλοι πρέπει να γνωρίζουν τα βασικά στοιχεία της μακροοικονομίας, αφού διαφορετικά δεν κατανοούν τι ακριβώς συμβαίνει, δεν προοδεύει η χώρα τους και δεν αυξάνεται η ευημερία τους, θεωρούμε απαραίτητη τη σωστή ενημέρωση – η οποία όμως απαιτεί κόπο από όλους.

.

Ανάλυση – οικονομική θεωρία

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Εισαγωγικά, από μακροοικονομικής πλευράς, τα πλεονάσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών μίας χώρας σημαίνουν πως όλοι οι κλάδοι της οικονομίας της έχουν «καθαρές» αποταμιεύσεις – αφαιρουμένων δηλαδή των υποχρεώσεων τους. Επειδή τώρα οι αποταμιεύσεις του ενός είναι γενικότερα απαιτήσεις απέναντι σε κάποιον άλλο, τότε αυτές οι απαιτήσεις μπορούν να είναι μόνο απέναντι στο εξωτερικό – γνωρίζοντας πως ισχύει το ότι, για κάθε χρηματοπιστωτική απαίτηση υπάρχει πάντοτε μία ανάλογη υποχρέωση. Με άλλα λόγια πως απέναντι στα χρέη υπάρχουν πάντοτε αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία – οπότε δεν χρωστούν τα κράτη σε άλλους πλανήτες, όπως συχνά αναφέρεται, αλλά σε κάποιους που έχουν αντίστοιχες αποταμιεύσεις (χρηματικές και άλλες).

Κατ’ επακόλουθο, ένα κράτος με ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών του, όπως η Μ. Βρετανία ή οι Η.Π.Α., είναι χρεωμένο στο εξωτερικό – ενώ μία χώρα με πλεονάσματα, όπως η Γερμανία ή η Ελβετία, έχει απαιτήσεις από τις άλλες χώρες που είναι αυτόματα οφειλέτες της. Το πρώτο ερώτημα εν προκειμένω είναι σχετικά με το πώς δημιουργούνται τα πλεονάσματα – ή, από μία άλλη οπτική γωνία, πώς συμβαίνει οι Γερμανοί και οι Ελβετοί να είναι καθαροί αποταμιευτές, έχοντας αντίστοιχες απαιτήσεις απέναντι στο εξωτερικό.

Για να απαντήσει κανείς από την πλευρά των ατόμων, οφείλει να αναλύσει το τι συμβαίνει στην Ελβετία, ως αντιπροσωπευτικό δείγμα όλων σχεδόν των κρατών– κάτι που όμως δεν ισχύει απόλυτα για τη Γερμανία, επειδή είναι μέλος της Ευρωζώνης, οπότε υπάρχουν και άλλες ιδιαιτερότητες. Στα πλαίσια αυτά τα εξής:

Το νομισματικό πείραμα της Ελβετίας

analyst

Το πρόβλημα δεν είναι η πολιτική χαλάρωσης, αλλά οι μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες, οι υπερβολικά πλεονασματικές χώρες, καθώς επίσης τα θηριώδη χρέη που έχουν συσσωρευτεί στο σύστημα και τα οποία ασφαλώς δεν αντιμετωπίζονται με τη μείωση της ρευστότητας ή με την αύξηση των βασικών επιτοκίων – ενώ η μεγάλη απειλή δεν είναι ο υπερπληθωρισμός, αλλά η ύφεση και ο αποπληθωρισμός.

.

«Tο νούμερο ένα εξαγωγικό προϊόν της Ελβετίας είναι η εμπιστοσύνη, ακολουθούμενο από τη σταθερότητα – με απλά λόγια αυτή είναι η «κότα με τα χρυσά αυγά» της χώρας, όπως επίσης της Ιαπωνίας, με την έννοια πως και τα δύο αυτά κράτη θεωρούνται απόλυτα ασφαλή και σίγουρα από τους διεθνείς επενδυτές. Είναι περιττό δε να προσθέσουμε πως το πολιτικό σύστημα της Ελβετίας, η άμεση Δημοκρατία, έχει συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό – ενώ το πολιτισμικό επίπεδο των Πολιτών και των δύο χωρών θεωρείται υποδειγματικό».

.Ανάλυση, νομισματική πολιτική

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Ενώ η Ελλάδα βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην κρίση, χάνοντας πλέον εκτός από τα δημόσια και ιδιωτικά της περιουσιακά στοιχεία το όνομα της Μακεδονίας, οπότε έδαφος, καθώς επίσης συνεχίζοντας να κυβερνάται χωρίς καμία οικονομική λογική, με μία σχεδόν ανύπαρκτη κεντρική τράπεζα που αδυνατεί να στηρίξει το ζόμπι τραπεζικό σύστημα της χώρας, πολλά άλλα κράτη γράφουν ιστορία – όπως η Ιαπωνία που διεξάγει ένα νομισματικό πείραμα, το οποίο μπορεί μεν να μην πετύχει τελικά, αλλά την έχει βοηθήσει μέχρι σήμερα να ανταπεξέλθει με το υπέρογκο δημόσιο χρέος της, της τάξης του 253% του ΑΕΠ της (ανάλυση).

Όπως έχουμε αναφέρει, ο Ισολογισμός της κεντρικής της τράπεζας έχει ήδη υπερβεί το ΑΕΠ της χώρας για πρώτη φορά στην ιστορία, χωρίς να προκληθεί υπερπληθωρισμός – κάτι που διαπιστώνεται επίσης στην Ελβετία, σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό. Υπάρχει όμως μία πολύ σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο αυτών κεντρικών τραπεζών – αφού στην περίπτωση της ελβετικής (SNB) η αύξηση του Ισολογισμού δεν προήλθε από την αγορά κρατικών ομολόγων της χώρας, αλλά συναλλάγματος στα πλαίσια των επεμβάσεων της για τη σταθεροποίηση του νομίσματος (ανατιμήθηκε υπερβολικά δυσκολεύοντας τις εξαγωγές), ειδικά μετά την αποδέσμευση του φράγκου από το ευρώ (ανάλυση).

Τραπεζικές ασυδοσίες

analyst

Σε διεθνές επίπεδο υπάρχει ένα ακόμη πιο εξτρεμιστικό παράδειγμα ακραίας νομισματικής πολιτικής, από αυτό της Ιαπωνίας: η κεντρική τράπεζα της Ελβετίας – ενώ σε εθνικό η Ευρώπη προτείνει τη δημιουργία μίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για το ξεπούλημα των ελληνικών σπιτιών σε ξένους, η οποία ενδεχομένως θα λειτουργεί όπως η E-Bay!

.

Επικαιρότητα   

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 οι κεντρικές τράπεζες έχουν πλημμυρίσει με χιλιάδες δις το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με μηδενικό κόστος (=επιτόκια) – χωρίς να έχει προκληθεί ακόμη μεγάλος πληθωρισμός, αφού το 90% των κυκλοφορούντων χρημάτων παράγεται από τις εμπορικές τράπεζες, μέσω της παροχής δανείων (ανάλυση), οι οποίες όμως έχουν μειώσει κατά πολύ το δανεισμό της πραγματικής οικονομίας.

Έτσι τα νέα χρήματα κατέληξαν στους οικονομικά ισχυρούς, στα χρηματιστήρια, στα ακίνητα και στις λοιπές αγορές παγίων, προκαλώντας ουσιαστικά εκεί πληθωρισμό – με αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη αναδιανομή πλούτου στην ιστορία, από τα κάτω προς τα επάνω.

Εν τούτοις, σε παγκόσμιο επίπεδο φαίνεται μία αλλαγή της τάσης, κυρίως εκ μέρους της αμερικανικής Fed που αυξάνει σταθερά τα βασικά της επιτόκια από τα τέλη του 2016 – ενώ μειώνει τη ρευστότητα, οπότε τον Ισολογισμό της συνεχώς. Κάτι ανάλογο έχει ξεκινήσει επίσης η ΕΚΤ, η οποία περιορίζει τις αγορές ομολόγων εκ μέρους της – χωρίς όμως να ακολουθεί η Τράπεζα της Ιαπωνίας, η οποία αυξάνει συνεχώς τον Ισολογισμό της, διενεργώντας παράλληλα το μεγαλύτερο νομισματικό πείραμα όλων των εποχών.

Αέναες νομισματικές διευκολύνσεις

analyst

Οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας καθορίζονται εν πολλοίς από το στόχο της αναφορικά με τον πληθωρισμό ο οποίος πρέπει να είναι κοντά στο 2%.

Άποψη

– του Σαράντου Λέκκα

Από το καλοκαίρι του 2007 όταν  και διαπιστώθηκαν αρρυθμίες στην διατραπεζική αγορά, με την έλλειψη ρευστότητας και την αύξηση του κόστους χρήματος και μέχρι σήμερα η ΕΚΤ χρησιμοποιεί κάθε μέσο  συμβατικό (μείωση των βασικών επιτοκίων) και μη (ποσοτική χαλάρωση) για να δημιουργήσει συνθήκες αυξημένης ρευστότητας με σκοπό την  αποφυγή του αποπληθωρισμού.

Στην βάση αυτή η ενιαία νομισματική πολιτική έχει καθαρά διευκολυντικό περιεχόμενο  που συνίσταται στην χωρίς περιορισμούς χορήγηση ρευστότητας προς τα πιστωτικά ιδρύματα και κυρίως στις αγορές τίτλων.

Με στοιχεία Ιουνίου 2018 μέσω της μακροπρόθεσμης παροχής ρευστότητας, δηλαδή των προγραμμάτων TLTROs έχουν χορηγηθεί κεφάλαια ύψους 753 δις €, ενώ μέσω των προγραμμάτων αγοράς τίτλων έχουν αποκτηθεί τίτλοι αξίας 2.444 δις €  εκ των οποίων η πλειοψηφία αφορά την αγορά τίτλων του δημοσίου τομέα.

Η κεντρική τράπεζα στην πειραματική νομισματική εποχή

analyst

Tο βασικότερο μειονέκτημα όλων των κρατών της Ευρωζώνης, δεν είναι τόσο το κοινό νόμισμα – όσο η μη ύπαρξη μίας εθνικής κεντρικής τράπεζας που να λειτουργεί ως δανειστής ύστατης ανάγκης και να είναι σε θέση να εφαρμόσει μία κατάλληλη νομισματική πολιτική, κερδίζοντας επί πλέον χρήματα από την κρίση όπως στο παράδειγμα της Τράπεζας της Αγγλίας.

.του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η πειραματική νομισματική πολιτική των σημαντικότερων κεντρικών τραπεζών του πλανήτη αύξησε τόσο τους ισολογισμούς τους, όσο και τα κεντρικά χρήματα που δημιουργούν από το πουθενά. Όπως έχουμε αναλύσει δε πολλές φορές, η διαδικασία δημιουργίας χρήματος είναι στην ουσία της πολύ απλή – αφού όταν μία κεντρική τράπεζα δίνει δάνεια ή αγοράζει περιουσιακά στοιχεία, τότε τα πληρώνει με τα δικά της χρήματα που δημιουργεί για αυτόν ακριβώς το σκοπό(πηγή). Το συγκεκριμένο γεγονός έχει συμβεί με την ονομαζόμενη «ποσοτική χαλάρωση» (QE) – ενώ τα αποτελέσματα της, ως μία επεκτατική νομισματική πολιτική για την οικονομία, τα κράτη και τη χρηματοδότηση τους, ακολούθησαν τους εξής τρεις δρόμους:

(α) Στην αρχή υιοθετήθηκε μία χαλάρωση των όρων χρηματοδότησης που τείνει να τονώσει την οικονομική δραστηριότητα – δηλαδή τις δαπάνες για κατανάλωση και επενδύσεις, μέσω των οποίων αυξάνεται το ΑΕΠ και τα φορολογικά έσοδα των κρατών, ενώ μειώνεται η ανεργία, οπότε τα έξοδα του δημοσίου (μοναδική εξαίρεση η Ελλάδα, η οποία έχει κυριολεκτικά αποκοπεί από το σύστημα – σαν να πρόκειται για κάποιο κράτος που υποφέρει από μία αθεράπευτη, κολλητική ασθένεια). Εν προκειμένω αναφερόμαστε στους ονομαζόμενους «αυτόματους δημοσιονομικούς σταθεροποιητές», όσον αφορά τον πρωτογενή προϋπολογισμό – αυτόν δηλαδή που δεν συμπεριλαμβάνει τους τόκους.

Υπερβάλλουσα ρευστότητα χωρίς ανάπτυξη

analyst

Τα χαμηλά επιτόκια δεν ενίσχυσαν την οικονομική ανάπτυξη, δεν δημιούργησαν επενδυτικά πλαίσια, δεν δημιούργησαν θέσεις εργασίας, δεν βελτίωσαν την θέση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, δεν μείωσαν το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών.

 .

 Άποψη

– του Σαράντου Λέκκα

Οι  μη συμβατικές μορφές νομισματικής πολιτικής που χρησιμοποίησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα –ΕΚΤ για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιούργησε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που για πολλούς έχουν αποτυπωθεί ως  ποσοτική χαλάρωση  ή επί το λαϊκότερο ως κόψιμο χρήματος θεωρητικά αποτελούσαν  το απόλυτο πληθωριστικό υπόβαθρο .

Πόσο όμως λειτούργησε αυτό το υπόβαθρο μετά από την παρατεταμένη χρονικά χρησιμοποίηση των μη συμβατικών πρακτικών από την πλευρά της ΕΚΤ ;

Καταρχήν μη συμβατικές μορφές νομισματικής πολιτικής θεωρούνται όλες οι παρεμβάσεις που χρησιμοποιούνται όταν η μείωση των βασικών επιτοκίων προσεγγίζουν τα ελάχιστα δυνατά επίπεδα που σε πλείστες των περιπτώσεων είναι τα μηδενικά.

Η ΕΚΤ οδήγησε το βασικό της επιτόκιο στο μηδέν στις 16 Μαρτίου 2016 όταν από τα τέλη του 2011 το είχε συρρικνώσει κάτω από το επίπεδο του 1%.

Η μη ανταπόκριση των οικονομίων της ευρωζώνης  στα μηδενικά επιτόκια όπως άλλωστε ήταν φυσιολογικό μιας και η κρίση είχε πρωτόγνωρη  δυναμική οδήγησε στο αυτονόητο , σε πιο στοχευμένες μορφές δράσεις .

ΤτΕ: «Βιώσιμο το χρέος μεσοπρόθεσμα» - Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική 2017-2018

taxheaven

Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2017-2018

Υποβλήθηκε σήμερα στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και το Υπουργικό Συμβούλιο η Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2017-2018, σύμφωνα με όσα προβλέπει το Καταστατικό της. 

Ολοκλήρωση του τρίτου προγράμματος και μελλοντικές προκλήσεις

Η παρούσα Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική υποβάλλεται σε μια περίοδο που ολοκληρώθηκε με επιτυχία η τέταρτη και τελευταία αξιολόγηση του προγράμματος. Στις 20 Αυγούστου 2018 ολοκληρώνεται τυπικά το τρίτο πρόγραμμα προσαρμογής.

Η βιώσιμη επιστροφή του Ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς αγορές κρατικών ομολόγων θα είναι η ύστατη και καθοριστική ένδειξη ότι η οικονομία έχει υπερβεί την κρίση. Σε αντίθετη περίπτωση, οι αναπτυξιακές προοπτικές υπονομεύονται και δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα. Η πρόσφατη πολιτική κρίση στην Ιταλία και η συνακόλουθη αύξηση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών ομολόγων κατέδειξε ότι η ελληνική οικονομία είναι ακόμη ευάλωτη, καθώς μια απότομη αύξηση του κόστους δανεισμού μπορεί να εκτροχιάσει τόσο την αναπτυξιακή πορεία της χώρας όσο και τις δαπάνες εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Συνεπώς, για να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των αγορών, πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα όσον αφορά τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και την αναβάθμιση των ανεξάρτητων θεσμών. 

Πώς η ΕΚΤ «μάτωσε» την ευρωζώνη

Τα λάθη στη νομισματική πολιτική που οδήγησαν σε δυο κύκλους ύφεσης το 2008 και το 2011. Πώς «αναγκάστηκαν» οι χώρες του Νότου να υιοθετήσουν σκληρά μέτρα λιτότητας και γιατί φούσκωσαν τα κρατικά και δημόσια χρέη. 

Γράφει ο Τ. Μίχας

Mια νέα επιστημονική ανάλυση της κρίσης πού συγκλονίζει τα τελευταία οκτώ έτη την Ευρωζώνη από τον καθηγητή οικονομικών David Beckworth ανατρέπει κυριολεκτικά τις ευρύτερα αποδεκτές απόψεις.

Σύμφωνα με την νέα ανάλυση που παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά στο γνωστό «άνδρο» του λιμπεραλισμού στις ΗΠΑ το George Mason University, ο ένας και μοναδικός υπεύθυνος για την τραγική κατάσταση που βρίσκεται η ευρωζώνη σήμερα είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Η «κρατούσα άποψη»

Σύμφωνα με την κρατούσα άποψη ο εισαγόμενος από τις ΗΠΑ χρηματοοικονομικός πανικός προκάλεσε την πρώτη ύφεση στην ευρωζώνη αυτή του 2008.

Η δεύτερη ύφεση του 2011 είχε ως αφετηρία τα μεγέθη του δημόσιου (και ιδιωτικού) χρέους που είχαν συσσωρεύσει περιφερειακές χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία. Ενας άλλος συναφής λόγος ήταν η επιβολή καθεστώτων λιτότητας που οδήγησε σε περαιτέρω συρρίκνωση της ευρωζώνης. Αυτή είναι εν συντομία η κρατούσα άποψη που υποτίθεται ότι εξηγεί την κρίση στην ευρωζώνη.

Τα όρια της νομισματικής πολιτικής και η ανάγκη δημοσιονομικής επέκτασης στην ΕΕ.

του Κώστα Μελά

Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 ο Keynes πρότεινε την χρήση της δημοσιονομικής πολιτικής ως μέσον πολιτικής για την αντιμετώπιση αυτού που ονόμασε παγίδα ρευστότητας. Σήμερα χρησιμοποιείται μια διαφορετική ορολογία : ομιλούμε για την ανάγκη δημοσιονομικής επέκτασης όταν τα ονομαστικά επιτόκια βρίσκονται καθηλωμένα στο επίπεδο του Zero Lower Bound. Η λογική όμως παραμένει η ίδια σήμερα όπως και τη δεκαετία του 1930. Όταν η νομισματική πολιτική χάσει την ικανότητά της ως μέσον για τη διαχείριση της οικονομίας χρειάζεται να προσφύγουμε στο επόμενο ικανότερο και αποτελεσματικό μέσο: τη δημοσιονομική πολιτική.

Η ευρωζώνη, ως σύνολο, βρίσκεται σήμερα, ως προς το επίπεδο των επιτοκίων στοZero Lower Bound (δες: ΕΚΤ, Ετήσια Έκθεση 2017). Τα επιτόκια βρίσκονται σχεδόν κάτω από το μηδέν και η ΕΚΤ δημιουργεί χρήμα σε μεγάλη έκταση πραγματοποιώντας πράξεις ανοικτής αγοράς. Παρά την τρομακτική αύξηση της δημιουργίας χρήματος ο στόχος του πληθωρισμού (2,0%) φαίνεται ακόμη πολύ μακρινός. Ο μέσος μετρούμενος πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκε, στο 1,5%, αντανακλώντας κυρίως την άνοδο των τιμών της ενέργειας και – σε μικρότερο βαθμό – των ειδών διατροφής (δες: ΕΚΤ, Ετήσια Έκθεση 2017).Δηλαδή ο μέσος πληθωρισμός έφθασε στο 1,5% για λόγους ανεξάρτητους της ασκούμενης νομισματικής πολιτικής.  Η εξάντληση των ορίων της νομισματικής πολιτικής δείχνει με σαφήνεια ότι ήρθε η ώρα για δημοσιονομικά κίνητρα.