Οι προϋποθέσεις της ανάπτυξης

analyst

Όπως είχε αναφέρει πριν από τέσσερα χρόνια ο πρόεδρος του γερμανικού DIW, υπάρχει σημαντικό έλλειμμα δημοσίων επενδύσεων στη χώρα – αν και το μεγάλο «επενδυτικό κενό» κατά το ΔΝΤ αφορά τις ιδιωτικές επενδύσεις, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα, όπου η νέα ελληνική κυβέρνηση έχει την εντύπωση ότι, το πρόβλημα θα επιλυθεί με τη μείωση των φόρων παρά το ότι δεν συνέβη κάτι τέτοιο στη Γερμανία. Η βασική απορία εν προκειμένω είναι γιατί δεν επιστρέφουν οι καθαρές αποταμιεύσεις των Γερμανών στη χώρα τους και δεν μετατρέπονται εκεί σε ιδιωτικές επενδύσεις. Για να δοθεί απάντηση, απαιτείται η γνώση των βασικών ισοζυγίων (πληρωμών, τρεχουσών συναλλαγών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών) – ενώ το να περιμένει κανείς μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης μέσω ιδιωτικών επενδύσεων αλλά χωρίς την άνοδο της ζήτησης, είναι συνώνυμο με το άκρον άωτο της ανοησίας.   

.

Ανάλυση – Μακροοικονομική θεωρία

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Τα πλεονάσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Γερμανίας είναι ένα θέμα που απασχολεί συνεχώς τα ΜΜΕ – αν και η Ολλανδία έχει μεγαλύτερα, ως προς το ΑΕΠ της (10,8% το 2018), όπως επίσης η Ελβετία (10,2%). Εύλογα θα μπορούσε να πει κανείς, επειδή πρόκειται για μία μεγάλη οικονομία με ΑΕΠ της τάξης των 4 τρις $ (πηγή) – ενώ είναι φανερό πως προκαλούν ζημίες σε άλλα κράτη, αφού τα πλεονάσματα του ενός είναι ελλείμματα του άλλου.

Αν και η πλειοψηφία των οικονομολόγων τώρα δεν τα υπερασπίζεται τόσο έντονα, όσο πριν από μερικά χρόνια, οι απόψεις σχετικά με το εάν και πώς θα μπορούσαν ή θα έπρεπε να αντιμετωπισθούν, εξακολουθούν να είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους – κάτι που οφείλεται στο γεγονός ότι, δεν ερμηνεύεται η δημιουργία τους με τη βοήθεια της μακροοικονομίας (πηγή: Flasbek, Spieker).

Η νεοκλασική θεωρία και ο καπιταλισμός καζίνο

analyst

Ούτε η εξυπνάδα, ούτε η εργατικότητα επεξηγούν το γιατί κάποιος είναι πλούσιος ή φτωχός – αλλά, αντίθετα, η κληρονομική προέλευση, γεγονός που σημαίνει πως τα παιδιά των φτωχών εργαζομένων έχουν πολύ σπάνια ευκαιρίες για να ξεφύγουν από τη μοίρα τους.

.

“Ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα δύσκολα μπορεί να διαφοροποιηθεί από τον τρόπο που θέλουμε να τα δούμε…. Η καπιταλιστική «ανάπτυξη» δεν είναι σύμφυτη στον ίδιο τον καπιταλισμό (ο καπιταλισμός δεν είναι συνώνυμο της ελεύθερης αγοράς).

Είναι η δυναμική της κοινωνίας, στα χέρια μίας καπιταλιστικής ελίτ – μίας ομάδας δηλαδή, στην οποία ανήκουν οι άνθρωποι που χαρακτηρίζονται από τα προσόντα της διάνοιας και της θέλησης άνω του κανονικού.

Έτσι η ιστορία – για την ακρίβεια, η ιστορία ως μέσο καταγραφής των αλλαγών και των εξελίξεων – είναι η ιστορία της επίδρασης των ελίτ, επάνω στην αδρανή μάζα της κοινωνίας” (J. Schumpeter).

.

Άρθρο

Στην οικονομία, η οποία ουσιαστικά καθορίζει την πολιτική, έχει επικρατήσει η σχολή που πρεσβεύει τη νεοκλασική θεωρία, γνωστή στους περισσότερους ως η οικονομία της δήθεν ελεύθερης αγοράς ή δήθεν φιλελευθερισμός – η βασική διαφορά του οποίου με το νεοφιλελευθερισμό δεν είναι άλλη, από την πλήρη κυριαρχία στο δεύτερο των χρηματοπιστωτικών αγορών, εις βάρος της πραγματικής οικονομίας.

ΥΦΕΣΗ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΩΝ

analyst

Οφείλει να δημιουργηθεί μία τέταρτη εξουσία, ένας θεσμός καλύτερα, αντίστοιχος του συνταγματικού δικαστηρίου, αποτελούμενος από οικονομικούς επιστήμονες – οι οποίοι να κρίνουν σε ανώτατο επίπεδο θέματα οικονομικής πολιτικής, ελέγχοντας την κυβέρνηση

.

Αρχική δημοσίευση: 16 Ιουν. 2013 – Τελευταία αναθεώρηση: 16/7/2014

.

Περίληψη: Το σημερινό μας κείμενο είναι αρκετά μεγάλο, επειδή γίνεται προσπάθεια να δοθεί μία διαφορετική εικόνα της μεγαλύτερης κρίσης των τελευταίων δεκαετιών, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς – με όσο το δυνατόν πιο απλό τρόπο.

Ξεκινώντας από τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ιαπωνία, συνεχίζουμε με τα διάφορα στάδια της εξέλιξης της «κρίσης ισολογισμών». Αμέσως μετά, περιγράφουμε την κεϋνσιανή λύση του προβλήματος της ύφεσης, την αυστριακή λύση, τη μερκαντιλιστική, καθώς επίσης τη μονεταριστική – με μία μικρή αναφορά σε ορισμένες άλλες δυνατότητες που έχουμε αναλύσει στο παρελθόν. Στη συνέχεια, επικεντρωνόμαστε στο φαινόμενο των πολλαπλών σημείων ισορροπίας, ολοκληρώνοντας το κείμενο μας με κάποιες εντελώς νέες προτάσεις. 

Στο εξειδικευμένο παράρτημα, το οποίο ακολουθεί στο τέλος μόνο για όσους ενδιαφέρονται, παραθέτουμε τις εξισώσεις του ΑΕΠ, τόσο από την πλευρά των δαπανών, όσο και των εσόδων – ενώ τεκμηριώνουμε γιατί επιδιώκεται η μεγάλη φορολόγηση και η κατάσχεση της ακίνητης περιουσίας των Ελλήνων.

Το παράρτημα ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα μας, το κυριότερο των οποίων είναι το ότι, η μοναδική δυνατότητα για να ξεφύγει η Ελλάδα από την παγίδα της ύφεσης και του χρέους, είναι η αύξηση των εξαγωγών, με την παράλληλη μείωση των εισαγωγών – μέσω της κατανάλωσης ελληνικών προϊόντων, καθώς επίσης της παραγωγής στο εσωτερικό της όσο το δυνατόν περισσοτέρων αγαθών, από αυτά που εισάγει, με τη βοήθεια της μεταφοράς «πόρων» από τα ακίνητα στη βιομηχανία (πριν καταρρεύσουν οι τιμές τους ή κατασχεθούν από τις τράπεζες και το κράτος).

.Ανάλυση

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Ο σημαντικότερος κίνδυνος για τον πλανήτη σήμερα είναι η Ιαπωνία – η οποία πραγματοποιεί το μεγαλύτερο νομισματικό πείραμα όλων των εποχών. Η κυβέρνηση της τυπώνει τόσο πολλά χρήματα, τα οποία δημιουργούν ίλιγγο ακόμη και στους κεντρικούς τραπεζίτες των Η.Π.Α. – περί το 1 τρις €, μέσα στα επόμενα τρία έτη.

Περαιτέρω, η χώρα αυξάνει ραγδαία το δημόσιο χρέος της, δαπανώντας τεράστια ποσά, με στόχο την ανάπτυξη της οικονομίας της – νέα χρέη εναντίον παλαιών χρεών, φωτιά για την καταπολέμηση της φωτιάς.

Θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς ότι, ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας συμπεριφέρεται όπως εκείνος ο οδηγός αυτοκινήτου, ο οποίος κατευθύνεται με υπερβολική ταχύτητα επάνω σε ένα εμπόδιο και, αντί να φρενάρει, πατάει τέρμα το γκάζι – υποθέτοντας ότι, η ταχύτητα του αυτοκινήτου του θα αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να καταφέρει να υπερπηδήσει το εμπόδιο, πετώντας στον αέρα.

Το τρίλημμα της μακροοικονομίας

Για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πάνω από μία χώρα, εισάγουν οι ίδιες σημαντικό κομμάτι των πρώτων υλών τους, ή έχουν έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων τους δίνει την ευελιξία να επενδύσουν όπου θεωρούν ότι τα χρήματά τους θα έχουν την μεγαλύτερη απόδοση ή μειώνει τη γραφειοκρατία που υφίστανται για τις συναλλαγές τους με πελάτες και προμηθευτές. Οι σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες από την άλλη πλευρά μειώνουν τους συναλλαγματικούς κινδύνους που προκύπτουν από τις μεταβολές της αξίας των νομισμάτων στις αγορές συναλλάγματος. Τέτοιες συνθήκες βέβαια σπάνια συναντώνται. Η Ευρωζώνη αποτελεί στην ουσία έναν επιχειρηματικό παράδεισο, μοναδικό στον κόσμο, ο οποίος έχει σχεδιαστεί σχεδόν αποκλειστικά για την κάλυψη των αναγκών των ισχυρών πολυεθνικών κολοσσών της Ευρώπης. Γιατί συμβαίνει αυτό όμως;

Η απάντηση έγκειται στο άπιαστο τρίλημμα της μακροοικονομίας. Η ουσία του έγκειται στο γεγονός ότι σε μια μεμονωμένη χώρα η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και οι σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία δεν είναι συμβατές με μια πλήρως αυτόνομη νομισματική πολιτική, η οποία είναι απαραίτητη για μια ορθή διαχείριση της οικονομίας της. Αν για παράδειγμα μια χώρα αποφασίσει να αυξήσει ή να μειώσει τα επιτόκια στο εσωτερικό της, διατηρώντας παράλληλα σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες, δεν μπορεί να επιτρέψει την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων από και προς τη χώρα. Χωρίς τέτοιους ελέγχους μια χώρα που αυξάνει τα επιτόκια θα παρατηρήσει μια μεγάλη εισαγωγή κεφαλαίων από το εξωτερικών τα οποία θα σπεύσουν για να επωφεληθούν των μεγαλύτερων αποδόσεων. Αν αντίθετα προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων θα παρατηρηθούν μεγάλες εκροές κεφαλαίων, τα οποία θα αναζητήσουν μεγαλύτερες αποδόσεις στο εξωτερικό.

Ο προφήτης της οικονομικής κατάρρευσης

analyst

Η «στιγμή Minsky» έφτασε το 2008, όταν ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση – ενώ δεν αντιμετωπίσθηκε με επιτυχία, όπως εικάζεται, αλλά απλά αναβλήθηκε διογκούμενη σε μεγάλο βαθμό για το μέλλον που πλησιάζει επικίνδυνα.

Οι δύο «μεγάλοι και κακοί ηθοποιοί» είναι ένας υπερχρεωμένος ιδιωτικός τομέας, καθώς επίσης μία επερχόμενη ύφεση – στους οποίους, εάν προστεθεί ένας χρεοκοπημένος δημόσιος τομέας, καθώς επίσης πτωχευμένες τράπεζες, τότε προκαλείται κυριολεκτικά χάος – κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο για την Ελλάδα που βρίσκεται σήμερα σε πολύ χειρότερη κατάσταση από το 2010, με την Ιταλία και με τη Γερμανία ήδη σε ύφεση (οι δύο μεγαλύτερες εξαγωγικές μας αγορές).

.Ανάλυση

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Υπενθυμίζουμε πως ο I. Fischer, ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους της εποχής του, είναι ο πρώτος που χρησιμοποίησε μαθηματικές μεθόδους για να τεκμηριώσει τη θεωρία της ισορροπίας – όπου η προσφορά και η ζήτηση, όταν οι τιμές φτάσουν σε ένα ορισμένο επίπεδο, εξισορροπούν μεταξύ τους. Θεωρείται δε ως ο «πνευματικός πατέρας» του μονεταρισμού, έχοντας διατυπώσει πρώτος την «ποσοτική εξίσωση» – σύμφωνα με την οποία η ποσότητα χρήματος επί την ταχύτητα κυκλοφορίας, είναι ίση με το εθνικό προϊόν επί το επίπεδο των τιμών  (M * V = Y  *P).

Μέσα από τις μελέτες του πείσθηκε αρχικά απόλυτα ότι, η σταθερότητα των τιμών είναι η κεντρική προϋπόθεση της ομαλής λειτουργίας της Οικονομίας – κάτι που ακολούθησε πιστά αργότερα ο βασικός υποστηρικτής του μονεταρισμού, ο M. Friedman. Οφείλουμε να συμπληρώσουμε εδώ ότι, η βασική υποχρέωση της ΕΚΤ, «κατ’ επιταγή» της Γερμανίας που φοβάται τον υπερπληθωρισμό έχοντας τον βιώσει δύο φορές τον 20ο αιώνα, είναι η σταθερότητα των τιμών – ενώ για τη Fed είναι κυρίως σημαντική η απασχόληση.

Το βαρύ τίμημα της ανικανότητας

analyst

Σκίτσο του Γιώργου Κουφογιώργου

Η Ελλάδα μπορεί να πετύχει πραγματικά θαύματα. Εν τούτοις, όπως ένας κακός, διεφθαρμένος και ενδοτικός διαχειριστής μπορεί να εξανεμίσει σε χρόνο μηδέν μία τεράστια περιουσία, έτσι και οι ανίκανες, ανεπαρκείς, δουλοπρεπείς και ενδοτικές κυβερνήσεις – κάτι που συμβαίνει δυστυχώς στην πατρίδα μας.

.

Άποψη

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Οι οικονομολόγοι κρίνονται ως καλοί, όταν κάνουν σωστές προβλέψεις ή δίνουν λύσεις σε δύσκολες εποχές – όπως στην περίπτωση του J.M. Keynes που έζησε το κραχ και τη Μεγάλη Ύφεση 1929 συμβάλλοντας τα μέγιστα στην αντιμετώπιση της, ενώ εάν είχε εισακουσθεί στην περίπτωση της Γερμανίας και της συνθήκης των Βερσαλλιών, θα είχαν αποφευχθεί η άνοδος του ναζισμού, οι θηριωδίες του Χίτλερ και ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος. Η προσέγγιση δε του οικονομολόγου ήταν η εξής: «δείτε ένα πρόβλημα και προσπαθήστε να βρείτε λύση, αντί να δείτε ένα πρόβλημα και να προσπαθήσετε να καταλάβετε γιατί υπήρχε πριν την επίλυση».

Οι ομοιότητες του εν προκειμένω με τον J. Law που έζησε 200 χρόνια πριν, ειδικά όσον αφορά την προσέγγιση ενός προβλήματος και τη σημασία της ρευστότητας σε μία οικονομία, ήταν εντυπωσιακές – υπενθυμίζοντας πως ο Σκωτσέζος κλήθηκε να επιλύσει τη χρεοκοπία ουσιαστικά της Γαλλίας μετά το θάνατο του Λουδοβίκου του 14ου το 1715. Τότε η χώρα είχε χρέη ύψους 3 δις λίβρες, ετήσια έσοδα 145 εκ. λίβρες και ετήσιες δαπάνες 142 εκ. λίβρες – οπότε πρωτογενή πλεονάσματα 3 εκ. λίβρες, με τα οποία όμως έπρεπε να πληρώνει ετήσιους τόκους για τα χρέη της ύψους 145 εκ. λίβρες (για σύγκριση, τα έσοδα σήμερα της Ελλάδας είναι περί τα 50 δις € και το δημόσιο χρέος της 360 δις €, οπότε επταπλάσιο των εσόδων – ενώ τότε της Γαλλίας ήταν εικοσαπλάσιο).

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ;

Παναγιώτης Ε. Πετράκης | Panagiotis E. Petrakis

Καθηγητής Οικονομικών | Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΕΚΠΑ - Professor at the Department of Economics - National University of Athens

    Η λογική εξέλιξη της οικονομικής πολιτικής την περίοδο μετά το Γ΄ Μνημόνιο θα έπρεπε να οδηγήσει στην διαμόρφωση ενός αναπτυξιακού μακροοικονομικού πλαισίου για τα επόμενα δύο με τρία χρόνια.

            Στόχος του συγκροτημένου αυτού πλαισίου μακροοικονομικής και αναπτυξιακής πολιτικής θα έπρεπε να είναι α) η επιτάχυνση του κλεισίματος των ατομικών και συλλογικών πληγών που άφησε η μεγάλη κρίση του 2010 και που κρατάει σχεδόν μέχρι σήμερα και β) την διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την βελτίωση της σχετικής θέσης της Ελλάδας στο διεθνές οικονομικό στερέωμα την επόμενη δεκαετία ενώ παράλληλα θα βελτιώνεται η εσωτερική συνοχή με την πρόοδο στην εσωτερική κατανομή του εισοδήματος, την εσωτερική κινητικότητα και την διαγενεακή δικαιοσύνη.

            Μάλιστα οι προσδοκίες αυτές θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα ενισχυμένες με το αριστερό πολιτικό πρόσημο που έχει η παρούσα διακυβέρνηση.

            Συμβαίνει όμως αυτό; Δεν αναφέρομαι βεβαίως στις κατά καιρούς επικοινωνιακές πολιτικές πλατφόρμες (π.χ. «έξοδος») που χρησιμοποιούνται ως στόχος της οικονομικής πολιτικής.

Η αλήθεια για το ευρώ

analyst

Η Ελλάδα δεν είναι υποχρεωμένη να σεβαστεί το στραγγαλισμό της με τα πρωτογενή πλεονάσματα στο διηνεκές και με τις εξευτελιστικές ιδιωτικοποιήσεις – όπως δεν το έκανε η Πορτογαλία, μετά την ανάληψη της κυβέρνησης από μία έντιμη καινούργια που δεν ήταν υποχείριο των Γερμανών.

.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Επικαιρότητα

Η μακροοικονομία που ασχολείται με μία χώρα, δεν έχει καμία σχέση ούτε με τη μικροοικονομία που αφορά τις επιχειρήσεις, ούτε βέβαια με τη λογιστική – όπως δεν έχει σχέση στην ιατρική, εκτός από τις γενικές γνώσεις, ένας παθολόγος, με έναν οδοντίατρο ή με έναν ψυχίατρο. Για παράδειγμα, όταν μία επιχείρηση έχει ζημίες, είναι υποχρεωμένη να μειώσει τις αμοιβές των εργαζομένων της, τις επενδύσεις, τα δάνεια που κοστίζουν τόκους και γενικότερα τα έξοδα της – κάτι που εάν το κάνει το κράτος, οδηγείται στο φαύλο κύκλο της ύφεσης που καταλήγει συνήθως στη χρεοκοπία.

Ανεξάρτητα τώρα από τα παραπάνω οφείλει ένας υπουργός οικονομικών να γνωρίζει το σύστημα, εντός του οποίου η χώρα του δραστηριοποιείται – εν προκειμένω την Ευρωζώνη. Ειδικότερα (πηγή: Flasbeck), υπήρξαν πολλές αθετήσεις πληρωμών κρατικών ομολόγων στο παρελθόν, όπως στο παράδειγμα της Αργεντινής – τα οποία, για τις τράπεζες και τους υπόλοιπους επενδυτές, ήταν εκπεφρασμένα σε ξένο συνάλλαγμα. Εκτός αυτού υπήρξαν αρκετές νομισματικές κρίσεις που ολοκληρώνονταν με την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος της αντίστοιχης χώρας – οπότε με ζημίες εκείνων που είχαν επενδύσει στο συγκεκριμένο νόμισμα και στα ομόλογα της.

Το πλασματικό ΑΕΠ των ΗΠΑ, το δολάριο και ο χρυσός

analyst

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το επόμενο παγκόσμιο κραχ θα συνοδευθεί από την οικονομική κατάρρευση της υπερχρεωμένης υπερδύναμης, του δολαρίου, καθώς επίσης του δυτικού συστήματος του χρέους – ένα ενδεχόμενο πολύ επικίνδυνο για την ειρήνη στον πλανήτη. 

«Ιστορικά, η πλήρης απώλεια της εμπιστοσύνης στα χρήματα συμβαίνει κάθε 30 ή 40 χρόνια – οπότε, εάν υποθέσουμε πως η ιστορία επαναλαμβάνεται, έχει ήδη περάσει η προθεσμία από τις τρεις προηγούμενες εποχές του 1914, του 1939 και του 1971.

Θα συνέβαινε δε πιθανότατα 30 χρόνια μετά το 1971 – το 1998 δηλαδή που τελικά η Wall Street προστάτευσε το κερδοσκοπικό κεφάλαιο «LTCM» για να διασώσει τον πλανήτη. Επίσης 40 χρόνια μετά, το 2008 – εάν οι κεντρικές τράπεζες δεν έσωζαν τη Wall Street για να διασώσουν τον κόσμο.

Κανένας όμως δεν γνωρίζει σήμερα ποιός θα διασώσει τις κεντρικές τράπεζες που είναι οι βασικές υποψήφιες για την πυροδότηση της επόμενης απώλειας της εμπιστοσύνης στα χρήματα – με τα περισσότερα κράτη παγκοσμίως υπερχρεωμένα σε απελπιστικό βαθμό, με τράπεζες και επιχειρήσεις ζόμπι, με δεκάδες φούσκες κοκ.»

Ανάλυση

Η σύγχρονη αντίληψη, σχετικά με τη μέτρηση του ΑΕΠ μίας χώρας, προέρχεται από μία μελέτη του Υπουργείου Εμπορίου των Η.Π.Α., η οποία ανατέθηκε στον βραβευμένο με Νόμπελ καθηγητή κ. S. Kuznets – έχοντας θεωρηθεί ως μία από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις του 20ου αιώνα (πηγή). Ο μαθηματικός τύπος που συμπληρώνεται από τους συντελεστές του ΑΕΠ είναι δε ο εξής: «ΑΕΠ = Κατανάλωση + Ιδιωτικές Επενδύσεις + Δημόσιες Δαπάνες + (Εξαγωγές- Εισαγωγές)» ή απλούστερα «ΑΕΠ = Ιδιωτικό Εισόδημα (μετρούμενο ως κατανάλωση ή επένδυση) + Κρατικές Δαπάνες + Εμπορικό Ισοζύγιο».

Ο νεοφιλελεύθερος φασισμός

analyst

Στο δήθεν παράδειγμα ενός «ανόθευτου» καπιταλισμού προς μίμηση, στη Σιγκαπούρη, το 80% των συνολικών εδαφών ανήκει στο δημόσιο, το 85% των κατοικιών κατασκευάζονται από το κράτος, ενώ το 22% του ΑΕΠ παράγεται από δημόσιες εταιρείες.

.

Ανάλυση

Όπως έχουμε αναφέρει (ο θανατηφόρος ιός της ανισότητας) ο νεοφιλελευθερισμός, έτσι όπως επιβλήθηκε τη δεκαετία του 1980 από την αγγλοσαξονική σχολή, μέσω της M. Thatcher και του R. Reagan, είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή του συστήματος της ελεύθερης αγοράς – γεγονός που δυστυχώς αδυνατούν να αντιληφθούν οι φιλελεύθεροι, ιδιαίτερα στην Ελλάδα, οι οποίοι λόγω άγνοιας «ονειρεύονται» τον εφιάλτη που ξεκίνησε στις Η.Π.Α. το 1980.

Η βασική αιτία είναι η ανισότητα, οι εισοδηματικές ανισορροπίες δηλαδή που προωθεί και προάγει – σε συνδυασμό με την κυριαρχία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, με την υποβάθμιση της πραγματικής οικονομίας, ιδιαίτερα δε με την πτώση της βιομηχανικής παραγωγής. Εάν λοιπόν δεν γίνει γρήγορα αντιληπτό, καθώς επίσης εάν δεν διορθωθεί, θα οδηγήσει τον πλανήτη ξανά στο χάος – είτε μεσολαβήσει ένας παγκόσμιος πόλεμος, είτε όχι.

Απλά μαθήματα οικονομικής πολιτικής.

του Κώστα Μελά

ΒΡΑΧΥΧΡΟΝΙΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

1.

            Κάθε συζήτηση γύρω από την οικονομική πολιτική, αρθρώνεται γύρω από την ιδέα ότι υπάρχει μια δεδομένη σχέση μεταξύ ορισμένων μεταβλητών που ελέγχονται από τις οικονομικές αρχές και τελικών οικονομικών στόχων. Η βασική αντίληψη που υποβαστάζει την  παρούσα προσέγγιση είναι  καθαρά Κεϋνσιανής προέλευσης. Βασίζεται κυρίως στις εργασίες του Tinbergen[1], σύμφωνα με τις οποίες διαμορφώνεται η αντίληψη ότι το οικονομικό σύστημα λειτουργεί ως ένας μεγάλος μηχανισμός, του οποίου δύναται να προσδιορισθούν τα αποτελέσματα κινώντας τους σωστούς μοχλούς ενώ οι οικονομικοί λειτουργοί δεν διαφέρουν πολύ από τους τροχούς συναρμογής ενός οδοντωτού τροχού. Αυτό είχε προκαλέσει την ανάπτυξη της θεωρίας της οικονομικής πολιτικής η οποία βασίζονταν σε δεδομένες τεχνικές μεγιστοποίησης κάτω από συγκεκριμένους περιορισμούς των συναρτήσεων-στόχων, οι οποίες εξέφραζαν την επιλογή του δημόσιου επιλογέα.

Ο M. Friedman[2] και οι οπαδοί του κριτικάρισαν με σφοδρότητα την παραπάνω άποψη, τασσόμενοι υπέρ "σταθερών κανόνων" οικονομικής πολιτικής, πιστεύοντας στην αδυναμία των κεϋνσιανών απόψεων για την άμβλυνση του Οικονομικού κύκλου[3].  

Οδηγοί της Νομισματικής Πολιτικής*

του Άγγελου Αντζουλάτου**

Η εκτίμηση της καταστάσεως και των προοπτικών της οικονομίας του πρώτου σταδίου είναι μία σύνθετη διαδικασία – αντανάκλαση της πολυπλοκότητας της οικονομικής ζωής και του χάους των χρηματοοικονομικών εξελίξεων.

Απαιτεί γνώσεις, εμπειρία, πρόσβαση σε πληθώρα στοιχείων, κριτική ικανότητα,... συστατικά τα οποία συγκεντρώνουν λίγοι μόνον ιδιωτικοί οργανισμοί, όπως μεγάλες εμπορικές και επενδυτικές τράπεζες, και διεθνείς οργανισμοί, όπως το ΔΝΤ, ο ΟΟΣΑ και η Τράπεζα Διεθνών Συνδιαλλαγών. Φυσικά, και οι κεντρικές τράπεζες.

Προσπαθώντας να απλοποιήσουν τη σχετική διαδικασία, οι αναλυτές και οι ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι έχουν κατά καιρούς προτείνει απλούς και «εύπεπτους» οδηγούς για την πρόβλεψη των αποφάσεων των κεντρικών τραπεζών.

Δύο από αυτούς, ο “Κανόνας του Taylor” (“Taylor Rule”), ο οποίος φέρει το όνομα του δημιουργού του, καθηγητή του πανεπιστημίου Stanford John Taylor, και ο “Δείκτης Νομισματικών Συνθηκών” (“Monetary Conditions Index”), περιγράφονται κατωτέρω.

Taylor Rule

 Ο “Κανόνας του Taylor” αποτελεί έναν οδηγό για την πρόβλεψη των αποφάσεων της νομισματικής πολιτικής. Προσδιορίζει το επιτόκιο-στόχο της διατραπεζικής αγοράς, i_T,t ως συνάρτηση του πληθωρισμού, π, του πραγματικού επιτοκίου ισορροπίας, r*, της αποκλίσεως του πληθωρισμού από τον επιθυμητό, π – π*, και της αποκλίσεως του πραγματικού ΑΕΠ από το δυνητικό, y – y*. Το y είναι ο λογάριθμος του πραγματικού ΑΕΠ, το y* ο λογάριθμος του δυνητικού ΑΕΠ, ενώ η διαφορά των λογαρίθμων είναι η ποσοστιαία διαφορά τους.

Το λάθος των Reinhart και Rogoff σχετικά με το ύψος του λόγου ΔΧ/ΑΕΠ ως ανυπέρβλητου εμποδίου της μεγέθυνσης του ΑΕΠ.

του Κώστα Μελά

Μετά τα λάθη στον υπολογισμό των  δημοσιονομικών  πολλαπλασιαστών ,την υπόθεση της  δημοσιονομικής συστολής(προσαρμογή) ως εμπεριέχουσας εγγενώς αναπτυξιακές δυνατότητες τώρα άλλη μια υπόθεση- δόγμα της επικρατούσας μακροοικονομικής αντίληψης φαίνεται ότι δέχεται τα πυρά της έντονης  κριτικής αμφισβήτησης: πρόκειται για την υπόθεση σύμφωνα με την οποία χώρες με  λόγο δημοσίου χρέους/ΑΕΠ μεγαλύτερο του 90.0% παρουσιάζουν σημαντικά μικρότερο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις  χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.

    Το 2010 , εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, δημοσιεύτηκε μελέτη δύο γνωστών οικονομολόγων – καθηγητών πανεπιστημίου ( Carmen Reinhart–Kenneth Rogoff) με τον τίτλο: “Growth in a time of Debt”( NBER ,Working Paper 15639, January 2010. http://www.nber.org/papers/w15639).

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι οι μέσοι ρυθμοί μεγέθυνσης των χωρών με δημόσιο χρέος υψηλότερο του 90,0% του ΑΕΠ είναι μικρότεροι τουλάχιστον κατά 1,0% από χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.

Η συγκεκριμένη μελέτη όχι μόνο αποτέλεσε σημείο αναφοράς των θεωρητικών συζητήσεων αλλά προεξαρχόντως  υιοθετήθηκε ως κανόνας άσκησης της οικονομικής πολιτικής.

Εξάντας-Υπέροχη μακροοικονομία ( ΒΙΝΤΕΟ)

Αναδημοσιεύτηκε από την ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

ΤΟ Δ.Ν.Τ. βρίσκεται στη Γουατεμάλα από το 1984. Τα τελευταία εφτά χρόνια η χώρα εμφανίζει εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξη που θα ζήλευαν πολλά ανεπτυγμένα κράτη. Ο μέσος όρος αγγίζει το 4%! Ωστόσο, την ίδια στιγμή, το 1 στα 2 παιδιά κάτω των 5 ετών πεθαίνουν από την πείνα και τον υποσιτισμό. Ένα ντοκιμαντέρ συγκλονιστικών αντιφάσεων, όπου τα υπέροχα οικονομικά στοιχεία δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματική ζωή.

Επιτόπια Έρευνα, Σενάριο, Σκηνοθεσία: Γιώργος Αυγερόπουλος / Διεύθυνση Φωτογραφίας: Αλέξης Μπαρζός / Οργάνωση & Διεύθυνση Παραγωγής: Αναστασία Σκουμπρή / Έρευνα & Οργάνωση Θέματος: Μανώλης Φυλακτίδης / Μοντάζ: Γιάννης Μπιλήρης, Άννα Πρόκου / Πρωτότυπη Μουσική: Γιάννης Παξεβάνης / Μια παραγωγή της Small Planet για την ΕΡΤ © 2010 – 2011 

Η υπόθεση της “new secular stagnation” , και οι εγγενείς κίνδυνοι των αναπτυγμένων οικονομιών.

του Κώστα Μελά

Η σύγχρονη οικονομική κρίση , εκτός των άλλων , οδήγησε σε κρίση και τις μακροοικονομικές αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν την περίοδο των τελευταίων περίπου είκοσι ετών και έγιναν γνωστές ως «μεγάλη μετριοπάθεια» (greatmoderation)[1].

Το βασικό μεθοδολογικό  πλαίσιο της συγκεκριμένης αντίληψης περιλάμβανε :

α) την  ευρεία αποδοχή της  χρήσης του  DSGE (dynamic stochastic generalequilibrium) υποδείγματος για τη μελέτη των μακροοικονομικών διακυμάνσεων (επιχειρηματικών κύκλων) και την αξιολόγηση της μακροοικονομικής πολιτικής και 

β) την αντίληψη ότι μια ανεξάρτητη ΚΤ μπορεί να διαχειρίζεται επιτυχώς το στόχο του πληθωρισμού αντιδρώντας στις κυκλικές εξελίξεις έτσι ώστε να ελαχιστοποιεί το εύρος των διακυμάνσεων.

Επίσης περιλάμβανε και τις παρακάτω αντιλήψεις όλες προερχόμενες από το οπλοστάσιο της Νέας Κλασικής Μακροοικονομίας[2]  : 

γ) τη  διαχρονική αριστοποίηση των νοικοκυριών. Η άποψη αυτή  είναι σημαντική θεωρητικά διότι μέσω αυτής στηρίζεται η άποψη ότι οι επενδύσεις εξαρτώνται μόνο από το κόστος του κεφαλαίου , εξοστρακίζοντας κάθε δυνατότητα να έχουν κάποιο ρόλο της κεϋνσιανής προέλευσης animal spirits καθώς και οποιαδήποτε αποτελέσματα χρονικής υστέρησης.

δ) Το Ρικαρντιανό θεώρημα ισοδυναμίας , σύμφωνα με το οποίο οποιοσδήποτε τρόπος χρηματοδότησης των δημοσίων δαπανών έχει τις ίδιες συνέπειες και ουσιαστικά είναι άνευ σημασίας , απαξιώνοντας  την χρησιμοποίηση της δημοσιονομικής πολιτικής ως εργαλείου της οικονομικής πολιτικής και ε) Το δυνητικό προϊόν της οικονομίας , το επίπεδο των πραγματικών μισθών , το πραγματικό επιτόκιο ισορροπίας προσδιορίζονται μόνο από την τεχνολογία και τις προτιμήσεις .

Holy Coding Error, Batman

By Paul Krugman

The intellectual edifice of austerity economics rests largely on two academic papers that were seized on by policy makers, without ever having been properly vetted, because they said what the Very Serious People wanted to hear. One was Alesina/Ardagna on the macroeconomic effects of austerity, which immediately became exhibit A for those who wanted to believe in expansionary austerity. Unfortunately, even aside from the paper’s failure to distinguish between episodes in which monetary policy was available and those in which it wasn’t, it turned out that their approach to measuring austerity was all wrong; when the IMF used a measure that tracked actual policy, it turned out that contractionary policy was contractionary.

The other paper, which has had immense influence — largely because in the VSP world it is taken to have established a definitive result — was Reinhart/Rogoff on the negative effects of debt on growth. Very quickly, everyone “knew” that terrible things happen when debt passes 90 percent of GDP.

Some of us never bought it, arguing that the observed correlation between debt and growth probably reflected reverse causation. But even I never dreamed that a large part of the alleged result might reflect nothing more profound than bad arithmetic.

But it seems that this is just what happened. Mike Konczal has a good summary of a review by Herndon, Ash, and Pollin. According to the review paper, R-R mysteriously excluded data on some high-debt countries with decent growth immediately after World War II, which would have greatly weakened their result; they used an eccentric weighting scheme in which a single year of bad growth in one high-debt country counts as much as multiple years of good growth in another high-debt country; and they dropped a whole bunch of additional data through a simple coding error.