του Αιμίλιου Αυγουλέα
Σήμερα, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης οικονομικής ανισότητας και καλπάζοντος λαϊκισμού έχει νόημα να ασχολείται κανείς με τον φιλελευθερισμό; Αυτό είναι ερώτημα πιο επίκαιρο από ποτέ, όταν μάλιστα ο δισεκατομμυριούχος, πρώην νεοφιλελεύθερος και νυν λαϊκιστής, Πρόεδρος των ΗΠΑ κλείνει τα εμπορικά σύνορα και καταργεί, ή καταστρατηγεί τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, επιχειρώντας να θέσει είτε προσωρινό είτε πρόωρο τέλος στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης.
Επιγραμματικά η απάντηση είναι πως έχει νόημα να ασχολείται κανείς σήμερα με τον φιλελευθερισμό. Όχι μόνον για ιστορικούς λόγους, αλλά κυρίως για λόγους διαφύλαξης των κυριότερων πολιτικών και οικονομικών κατακτήσεων της ανθρωπότητας. Γι’ αυτό πριν δώσω έναν πιο σύγχρονο και πλουραλιστικό ορισμό του φιλελευθερισμού θα προσπαθήσω να ονοματίσω τρεις τεράστιες κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις του πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού φιλελευθερισμού που σφράγισαν τον 19ο και 20ο αιώνα.
Πρώτον, η κατάργηση της φεουδαρχίας και γενικώς τη τυραννίας του αυθέντη ηγεμόνος και η απόδοση του δικαιώματος ατομικής ιδιοκτησίας. Επίσης, η απόδοση του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στην πλειοψηφία των πολιτών με ιδιοκτησία/εισόδημα. Το ίδιο δικαίωμα δόθηκε στους μη έχοντες υπολογίσιμο εισόδημα/κλήρο μετά από σκληρούς αγώνες της εργατικής τάξης.
Δεύτερον, η θέσμιση βασικών και αναφαίρετων ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια εξελικτική πορεία που ξεκινά από την κατάργηση της δουλείας, ειδικώς εκείνης των μαύρων στις ΗΠΑ, μέχρι την πλήρη αναγνώριση των δικαιωμάτων των γυναικών, των εθνικών, θρησκευτικών και πολιτισμικών μειονοτήτων. Από τα σύγχρονα συντάγματα και συνταγματικά κείμενα, η σημερινή Ευρωπαϊκή Χάρτα Ανθρώπινων Δικαιωμάτων αποτελεί το πιο εξελιγμένο νομικά δεσμευτικό κείμενο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από την άλλη, αποτελεί το επιστέγασμα των θεσμικών κατακτήσεων της φιλελεύθερης Ευρώπης.

















