Παρεμβατικός μονεταρισμός

analyst

Η νομισματική πολιτική, η οποία επιτρέπει μεγάλες επεμβάσεις των κρατών στην Οικονομία, όπως συμβαίνει σήμερα, θα προκαλέσει το ξέσπασμα της καταιγίδας των καταιγίδων – μετά το πέταγμα της πεταλούδας, κάπου στον πλανήτη

του Βασίλη Βιλιάρδου

“Αυτό που λείπει σήμερα από τη χώρα μας, αυτό δηλαδή που αδυνατεί να μας προσφέρει η Πολιτική στο σύνολο της, είναι ένα λογικό πλαίσιο προσανατολισμού μας – χωρίς το οποίο είναι αδύνατον να χειρισθούμε τα προβλήματα μας με επιτυχία.

Εάν λοιπόν η Πολιτική έλεγε στους Έλληνες Πολίτες την αλήθεια, η οποία θα ήταν το προϊόν της αντικειμενικής ανάλυσης των σημερινών, εθνικών και διεθνών συνθηκών με τη βοήθεια της απλής λογικής, «χαράσσοντας» μία συγκεκριμένη πορεία, η χώρα μας θα μπορούσε πολύ εύκολα να διαχειριστεί όλα της τα προβλήματα με απόλυτη επιτυχία – αφού σε αυτήν την περίπτωση οι Έλληνες θα αποκτούσαν ένα πλαίσιο προσανατολισμού, το οποίο σήμερα δεν διαθέτουν.

Εάν όμως η Πολιτική μας συνεχίσει να υποκρίνεται, να διασπείρει ψευδείς ελπίδες ή να κινδυνολογεί, να αναφέρεται διαρκώς σε επώδυνα μέτρα και να ενδιαφέρεται μόνο για την «επιβίωση» της, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες, τους εκβιασμούς καλύτερα των «παιδιών του Σικάγου», η Ελλάδα θα καταστραφεί – χωρίς να υπάρχει κανένας αντικειμενικός λόγος, αφού είναι αναμφίβολα μία πάμπλουτη, προικισμένη πολλαπλά χώρα, η οποία όμως δεν έχει κατανοήσει ότι οφείλει να προστατεύει συνεχώς τα «υπάρχοντα» της”.

Το "αλάθητο" του Φρήντμαν

Μίλτον Φρήντμαν και Ρόναλντ Ρέηγκαν. Ο καθηγητής τού Σικάγου διετέλεσε ανεπίσημος
οικονομικός σύμβουλος του Ρέηγκαν και σ' αυτόν οφείλονταν τα καταστροφικά Reaganomics.

Επειδή το χτεσινό σημείωμα έγινε αφορμή να ανοίξει μια καθόλου εύκολη κουβέντα, θα ήθελα να προσθέσω μερικές ακόμη σκέψεις.

Έχουμε πει στο παρελθόν ότι, καθώς παρακολουθούσαν και μελετούσαν το οικονομικό περιβάλλον, ο Μαρξ και ο Κέυνς έκαναν τις ίδιες διαπιστώσεις, κάτι που δεν ακούγεται παράλογο. Η διαφορά τους είναι στο σχέδιο λύσης των προβλημάτων που διαπίστωναν, ανάλογα με τον τελικό στόχο που είχε καθένας στο μυαλό του. Λογικό είναι, λοιπόν, να δεχτούμε ότι τις ίδιες διαπιστώσεις έκανε και ο ακραιφνής νεοφιλελεύθερος και μονεταριστής Μίλτον Φρήντμαν, τον οποίο ουδείς επιτρέπεται να αποκαλεί άσχετο ή ηλίθιο.

Το πρόβλημα με τον Φρήντμαν είναι η κατευθυνόμενη επιστημοσύνη του. Για να το πω απλά, ο Φρήντμαν δεν επικεντρωνόταν στην μελέτη για να καταλήξει σε συμπεράσματα αλλά είχε δεδομένα τα συμπεράσματα και προσπαθούσε να τα τεκμηριώσει θεωρητικά. Καταλάβαινε μεν ότι οι επιλογές τού Κέυνς δεν αποτρέπουν τις κρίσεις τού καπιταλισμού αλλά, παράλληλα, δεν δεχόταν να υιοθετήσει ως λύση τις επιλογές τού Μαρξ. Έτσι, επέλεξε έναν άλλο δρόμο, ο οποίος μέχρι τότε ανιχνευόταν μόνο στις θεωρίες τού Σούμπετερ, του Χάγιεκ κλπ. Μόνο που, ιστορικά, ο δρόμος τού Φρήντμαν αποδείχτηκε αδιέξοδος. Όπου εφαρμόστηκαν οι δοξασίες του, στο τέρμα τής διαδρομής περίμενε η αποτυχία, όπως δείξαμε τεκμηριωμένα στην Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού.

Αν και τις αποτυχίες αυτές τις διαπίστωνε και ο ίδιος ο Φρήντμαν, ποτέ μέχρι το τέλος τής ζωής του δεν παραδέχτηκε ότι οι δοξασίες του ήσαν εσφαλμένες. Αντίθετα, επέμενε ότι όλες οι αποτυχίες οφείλονταν στην μη πλήρη εφαρμογή τής θεωρίας του. Ακριβώς, δηλαδή, όπως κάνουν οι διάφορες θρησκείες, οι οποίες έχουν όλες έναν παράδεισο αλλά φταίμε εμείς που δεν καταφέρνουμε να εξασφαλίσουμε πρόσβαση σ' αυτόν επειδή δεν εφαρμόζουμε απόλυτα τις οδηγίες τους.

Ατελέσφορα μονεταριστικά παιχνίδια

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Υπάρχουν φορές που αμφιβάλλω για την νοητική μου ικανότητα, καθώς παρατηρώ να βιάζονται βάναυσα μερικές από τις βασικές αρχές τής οικονομικής επιστήμης, έτσι όπως την διδάχτηκα τόσο στα χρόνια που καθόμουν στα θρανία όσο και αργότερα (κυρίως τότε). Όμως, είμαι σίγουρος πως ούτε τόσο πολύ έχω φυράνει λόγω ηλικίας ώστε να μου διαφεύγουν κάποια θέσφατα ούτε όλοι αυτοί που διαγουμίζουν τις ζωές μας είναι τόσο ηλίθιοι. Τί συμβαίνει λοιπόν;

Πάρτε, για παράδειγμα, το πρόβλημα της ρευστότητας. Παρ’ ότι οι εμπορικές τράπεζες έχουν απορροφήσει άφθονο χρήμα (μέσω ανακεφαλαιοποιήσεων κλπ) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξακολουθεί να αγοράζει κρατικά ομόλογα, η ρευστότητα στην αγορά είναι σχεδόν ανύπαρκτη και η δέσμευση των εκάστοτε κυβερνήσεων περί «διοχέτευσης ρευστότητας στην πραγματική οικονομία» έχει καταντήσει ανέκδοτο. Γιατί άραγε; Ας δούμε τι λέει η θεωρία πάνω σ’ αυτό.

Κατ’ αρχάς, πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτή καθ’ εαυτήν η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ δεν έχει καμμιά σχέση με την ρευστότητα στην αγορά. Πρόκειται για μια πράξη η οποία απεικονίζεται μεν λογιστικά αλλά δεν δημιουργεί ροή χρήματος. Στην καπιταλιστική μας οικονομία, η νομισματική βάση συνίσταται στην νομισματική κυκλοφορία, δηλαδή στο πραγματικό χρήμα που βρίσκεται είτε στα συρτάρια των τραπεζών είτε στα πορτοφόλια των ιδιωτών είτε στα ταμεία των επιχειρήσεων. Έτσι, λοιπόν, η αγορά ομολόγων από την ΕΚΤ μπορεί να αυξάνει την νομισματική βάση αλλά δεν επηρεάζει την κυκλοφορία του. Πώς αυξάνεται η κυκλοφορία τού χρήματος; Μόνο με την δημιουργία τραπεζικού χρήματος, δηλαδή με την κυκλοφορία των τραπεζικών διαθεσίμων διά της χορηγήσεως δανείων.

Για να καταλάβουμε τα παραπάνω, ας υποθέσουμε ότι αύριο η ΕΚΤ εκδίδει φρέσκο χρήμα πενήντα δισ. ευρώ με τα οποία αγοράζει ομόλογα από όλες τις τράπεζες της ευρωζώνης. Τί κάναμε ως εδώ; Αυξήσαμε την νομισματική βάση αλλά η αγορά δεν έχει δει ακόμη δεκάρα τσακιστή. Και ούτε πρόκειται να δει ώσπου να αποφασίσουν οι τράπεζες να βγάλουν αυτό το χρήμα από τα σεντούκια τους χορηγώντας δάνεια. Και για να μιλήσουμε με πραγματικά νούμερα κι όχι με παραδείγματα, ας σημειώσουμε ότι, με την πολιτική αυτή, η ΕΚΤ έχει αυξήσει την νομισματική βάση κατά 550 δισ. ευρώ μέσα σε τέσσερα μόλις χρόνια.