Πολλαπλασιαστές: Για να ξέρουμε τι λέμε!

του Γιάννη Βαρουφάκη

Αυτό τον καιρό η έννοια του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή έχει αποκτήσει σημαντική πολιτική σημασία, καθώς δραπέτευσε από τα εγχειρίδια των μακροοικονομικών και κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο τόσο στην Ελλάδα όσο και αλλού. Καλό είναι λοιπόν να ξέρουμε τι λέμε όταν αναφερόμαστε σε αυτόν.

Ο υπολογισμός του δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή της χώρας δεν είναι απλή υπόθεση και πράγματι υπάρχει σοβαρός λόγος που οι οικονομολόγοι διαφωνούμε μεταξύ μας. Άλλο αυτό όμως και άλλο το να γράφονται αστειότητες.

Ως παράδειγμα παραθέτω κάτι που διάβασα σε γνωστή (τέως σοβαρή) καθημερινή, απογευματινή εφημερίδα: «Ας θυμηθούμε πως το 2009, με 10% πρωτογενές έλλειμμα, είχαμε ύφεση 2,8%. Ο πολλαπλασιαστής ήταν -3,5 – ούτε 0,5, ούτε 0,75, ούτε 1,7! Για κάθε παραπανίσιο ευρώ που έμπαινε στην οικονομία, χάνονταν τριάμιση ευρώ!» Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, το ΔΝΤ έκανε μεν λάθος υπολογισμό του πολλαπλασιαστή όχι επειδή τον «υποτίμησε» (θεωρώντας ότι ήταν της τάξης του 0,5 όταν έφτανε το 1,7) αλλά επειδή τον «υπερτίμησε» (καθώς στην πραγματικότητα ήταν -3,5 αντί για +0,5, +0,75 ή +1,7).

Το λάθος των Reinhart και Rogoff σχετικά με το ύψος του λόγου ΔΧ/ΑΕΠ ως ανυπέρβλητου εμποδίου της μεγέθυνσης του ΑΕΠ.

του Κώστα Μελά

Μετά τα λάθη στον υπολογισμό των  δημοσιονομικών  πολλαπλασιαστών ,την υπόθεση της  δημοσιονομικής συστολής(προσαρμογή) ως εμπεριέχουσας εγγενώς αναπτυξιακές δυνατότητες τώρα άλλη μια υπόθεση- δόγμα της επικρατούσας μακροοικονομικής αντίληψης φαίνεται ότι δέχεται τα πυρά της έντονης  κριτικής αμφισβήτησης: πρόκειται για την υπόθεση σύμφωνα με την οποία χώρες με  λόγο δημοσίου χρέους/ΑΕΠ μεγαλύτερο του 90.0% παρουσιάζουν σημαντικά μικρότερο ρυθμό μεγέθυνσης του ΑΕΠ σε σχέση με τις  χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.

    Το 2010 , εν μέσω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, δημοσιεύτηκε μελέτη δύο γνωστών οικονομολόγων – καθηγητών πανεπιστημίου ( Carmen Reinhart–Kenneth Rogoff) με τον τίτλο: “Growth in a time of Debt”( NBER ,Working Paper 15639, January 2010. http://www.nber.org/papers/w15639).

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι οι μέσοι ρυθμοί μεγέθυνσης των χωρών με δημόσιο χρέος υψηλότερο του 90,0% του ΑΕΠ είναι μικρότεροι τουλάχιστον κατά 1,0% από χώρες με μικρότερο λόγο ΔΧ/ΑΕΠ.

Η συγκεκριμένη μελέτη όχι μόνο αποτέλεσε σημείο αναφοράς των θεωρητικών συζητήσεων αλλά προεξαρχόντως  υιοθετήθηκε ως κανόνας άσκησης της οικονομικής πολιτικής.

Η αποτυχία των μνημονίων – Μέρος Α’: Ο μηδενικός δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής

oikonomica

Από το 2010 και μετά η χώρα έχει υπαχθεί σε δύο προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης, ένα κούρεμα του χρέους που εφαρμόστηκε, ένα που δεν εφαρμόστηκε, ενώ μπροστά μας έχουμε ένα τρίτο πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και πιθανόν και ένα δεύτερο κούρεμα του κρατικού χρέους. Ο στόχος ήταν πάντα να καταστεί το δημόσιο χρέος της χώρας βιώσιμο. Η συνεχής ανάγκη όμως για νέα μέτρα αποδεικνύει ότι τα προηγούμενα απέτυχαν στο στόχο τους. Υπήρχαν δε από την αρχή φωνές που υποστήριζαν ότι «τα μέτρα δε βγαίνουν». Ποιος όμως είναι ο λόγος που τρεις διεθνής οργανισμοί, που σχεδίασαν τα μέτρα (ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ) και ταυτόχρονα το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών έπεσαν τόσο έξω στις προβλέψεις τους;

Η απάντηση είναι απλή. Ποτέ δεν τους ενδιέφερε να καταστήσουν το ελληνικό χρέος πραγματικά βιώσιμο. Απλώς ήθελαν να μπαλώσουν τα πράγματα, δίνοντας μια προσωρινή λύση, με την ελπίδα ότι η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση θα περνούσε, η διεθνής οικονομία θα έμπαινε σε τροχιά ανάπτυξης και σαν παλίρροια που σηκώνει όλα τα πλοία θα συμπαρέσυρε και την ελληνική οικονομία. Πως όμως «μαγείρεψαν» τα νούμερα και έκαναν το ελληνικό χρέος να φαίνεται, τουλάχιστον στα χαρτιά, βιώσιμο;

Επιχειρήματα υπάρχουν. Πολιτική βούληση;

του Κώστα Μελά

Η ελληνική οικονομία σφαδάζει κυριολεκτικά από τα αλλεπάλληλα χτυπήματα που έχει δεχθεί από το ανορθόδοξο και λανθασμένο τρόπο με τον οποίο επιχειρείται η λεγόμενη «διάσωση – προσαρμογή» της εκ μέρους των εταίρων – δανειστών.  Μετά από 45 μήνες σκληρής και βίαιης  δημοσιονομικής προσαρμογής ,  δεδομένου ότι τυπικά το πρόγραμμα τελειώνει το 2014 ,  αλλά κυρίως για λόγους οι οποίοι άπτονται των πολιτικών εξελίξεων λόγω των επικείμενων ευρωεκλογών  και περιφερειακών εκλογών, τίθεται εκ νέου με εμφανή ένταση το ζήτημα της αναδιαπραγμάτευσης του προγράμματος με στόχο την χαλάρωση των στόχων του  την μερική ή ολική  αντικατάσταση του με ένα «πρόγραμμα παραγωγικής αναδιάρθρωσης της χώρας».

Το ερώτημα που ανακύπτει είναι αν  υπάρχουν επιχειρήματα στη φαρέτρα των ελληνικών πολιτικών δυνάμεων τα οποία τιθέμενα στο τραπέζι της όποιας διαπραγμάτευσης μπορούν να πείσουν ή να εξαναγκάσουν την άλλη πλευρά να αποδεχτούν μια νέα συμφωνία.

Η απάντηση  είναι χωρίς ενδοιασμούς καταφατική.

Τα επιχειρήματα θα μπορούσαν να ομαδοποιηθούν ως εξής.

Α. Επιχειρήματα τα οποία συνδέονται με τις εσωτερικές ανεπάρκειες του επιβληθέντος προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής.  Ομιλώ για λανθασμένες βασικές προκείμενες , και όχι για δευτερευούσης σημασίας λάθη, πάνω στις οποίες ουσιαστικά στηρίζεται  το όλον πρόγραμμα .Συγκεκριμένα :

«Βλέπει» τα λάθη του το ΔΝΤ

Σοφοκλέουςin

Ακόμη και το ΔΝΤ αναγνωρίζει επισήμως τα λάθη του, όχι όμως οι Σαμαράς – Βενιζέλος που επιμένουν να «σώσουν» τη χώρα με τν αδιέξοδη πολιτική τους. Για λάθη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ελλάδα έκανε λόγο η Κριστίν Λαγκάρντ, μιλώντας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική επιτροπή (CESE) του Ευρωκοινοβουλίου.

«Πρέπει να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας. Ήταν ζήτημα τιμής. Πρέπει να αναγνωρίζουμε πότε τα πράγματα δεν έχουν εξεταστεί σε βάθος» είπε η επικεφαλής του ΔΝΤ αναφερόμενη στον λάθος πολλαπλασιαστή. Είπε ωστόσο ότι παρόλα αυτά, θα κάναμε τις ίδιες προτάσεις δεδομένων των στοιχείων και των νέων μεγεθών που ανακύπτουν κάθε τρεις μήνες για την ελληνική οικονομία.

Διευκρίνισε ωστόσο πως ακόμη και στην περίπτωση που το εν λόγω λάθος είχε εντοπισθεί εγκαίρως οι συστάσεις οικονομικής πολιτικής του ΔΝΤ προς την Ελλάδα θα ήταν οι ίδιες, αλλά εκτεταμένες σε βάθος χρόνου.

ΔΝΤ: Η βιομηχανία της συγγνώμης

InfoWar

του Άρη Χατζηστεφάνου
Unfollow Μάρτιος 2013

Τρία χρόνια στην Ελλάδα το ΔΝΤ θριάμβευσε στην αποστολή που του ανέθεσε το ΠΑΣΟΚ και το διεθνές τραπεζικό σύστημα.

Από το τότε που βγήκε η συγγνώμη χάθηκε το φιλότιμο έλεγε ένα παλιό ρητό. Στην περίπτωση του ΔΝΤ μαζί με το φιλότιμο χάθηκαν μερικά εκατομμύρια ζωές και ορισμένα τρισεκατομμύρια δολάρια. Κι’ όμως κατά την ταπεινή μας άποψη το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα έπρεπε να ακολουθήσει μια παλιά συμβουλή του Μαχάτμα Γκάντι: «Ποτέ μην απολογείσαι αν είχες δίκιο».

Φανταστείτε έναν μάγειρα ο οποίος όποτε μπαίνει στην κουζίνα ακολουθεί κατά γράμμα μια αποδεδειγμένα αποτυχημένη συνταγή. Οι πελάτες του υποφέρουν από διάρροια και ορισμένοι πεθαίνουν. Αυτός, κάθε φορά, βγάζει μια ανακοίνωση στην οποία αναφέρει τα λάθη της συνταγής του, ζητά ταπεινά συγγνώμη και ξαναμπαίνει στην κουζίνα για να προετοιμάσει ένα ακόμη θανατηφόρο γεύμα.

Κάπως έτσι επιχειρούν να παρουσιάσουν το ΔΝΤ αρκετοί από τους θιασώτες αλλά και τους επικριτές του – σαν μια εκδοχή, δηλαδή, του Σουηδού μάγειρα από το Μάπετ Σόου, ο οποίος όμως τυχαίνει να κρατά στα χέρια του τις τύχες εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Το περίφημο λάθος του «πολλαπλασιαστή» το οποίο παραδέχθηκε το ΔΝΤ (όχι όμως και οι έμμισθοι υπαλληλίσκοι του στα πολιτικά και δημοσιογραφικά γραφεία της Ελλάδας) αποτελεί απλώς το τελευταίο παράδειγμα σε μια μακροσκελέστατη λίστα με τα mea culpa του διεθνούς οργανισμού.