Οι Η.Π.Α. προκαλούν την Κίνα στη Νότια Σινική Θάλασσα

Νέα Πολιτική

του Στάθη Καραπάνου*

Στα πρόθυρα θερμού επεισοδίου έφθασαν Κινέζοι και Αμερικανοί την Τετάρτη, όταν πολεμικό αεροπλάνο των Η.Π.Α. πέταξε πάνω από σύμπλεγμα τεχνητών νήσων που έχει δημιουργήσει η Κίνα στην Νότια Σινική Θάλασσα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία δημοσιογράφων του CNN που βρίσκονταν στο αεροσκάφος, οι κινεζικές αρχές προειδοποίησαν επανειλημμένως: «Εδώ Κινεζικό Ναυτικό! Παρακαλώ απομακρυνθείτε για να αποφευχθούν παρεξηγήσεις».

Την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός εξωτερικών των Η.Π.Α. Τζων Κέρρυ επισκέφθηκε το Πεκίνο, όπου εξέφρασε τις ανησυχίες του για την συμπεριφορά της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα, υπογραμμίζοντας την επικίνδυνη κατάσταση συναγερμού στην οποία έχουν τεθεί οι υπόλοιπες χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Ο Κινέζος υπουργός εξωτερικών Γουάνγκ Γι, όπως αναφέρει το πρακτορείο South China Morning Post, απάντησε πως η αποφασιστικότητα με την οποία η Κίνα είναι διατεθειμένη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της στην εν λόγω περιοχή είναι «σκληρή σαν βράχος».

Το Αρχιπέλαγος Σπάρτλι αποτελεί εδώ και καιρό πηγή διεθνών εντάσεων. Κίνα, Φιλιππίνες, Ταϊβάν, Βιετνάμ, Μαλαισία και Μπρουνέι διατηρούν διεκδικήσεις λόγω της πιθανής ύπαρξη κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, κυρίως όμως λόγω της γεωστρατηγικής θέσης των νήσων. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν πως τα τελευταία τέσσερα χρόνια κάποιες από αυτές τις χώρες έχουνε διαμορφώσει νέες τεχνητές εξέδρες, μεταφέροντας άμμο με πλοία στο Αρχιπέλαγος. Από το Μάρτιο του 2014, όμως, η Κίνα έχει εντατικοποιήσει αυτού του είδους τις επιχειρήσεις, κατασκευάζοντας ολόκληρες νήσους έκτασης έως και 75 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων.

Από την πλευρά του, το Πεκίνο ισχυρίζεται πως αυτές οι ενέργειες έχουν ως μέλημα την κατασκευή λιμένων που θα εξυπηρετούν την ασφαλή πλοήγηση όλων των εμπορικών πλοίων τα οποία διασχίζουν τη Νότια Σινική Θάλασσα. Οι υπόλοιπες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α., εκτιμούν πως στόχος της Κίνας είναι η δημιουργία στρατιωτικών βάσεων και η εκμετάλλευση του πιθανού ορυκτού πλούτου της περιοχής.  

Η περίπλους του αμερικανικού αεροσκάφους P8-A Poseidon στιγματίστηκε από τους Κινέζους ως παραβίαση της εθνικής τους κυριαρχίας. Αντιθέτως, οι Η.Π.Α. θεωρούν την περιοχή διεθνή εναέριο χώρο, από τη στιγμή που δεν αναγνωρίζουν τις κινεζικές αξιώσεις.

Ακολουθώντας την στρατηγική της «περιστροφής προς την Ασία» («pivot to Asia») του Ομπάμα, οι Η.Π.Α. έχουν ενισχύσει την στρατιωτική τους συνεργασία με την Ιαπωνία, ενώ παράλληλα αυξάνουν την παρουσία τους στις Φιλιππίνες και την Αυστραλία. Μετά το επεισόδιο της Τετάρτης, το Πεντάγωνο ανακοίνωσε πως θα επαναληφθούν εναέριες αλλά και θαλάσσιες αποστολές επιτήρησης στο Αρχιπέλαγος Σπάρτλι. Είναι προφανές πως η Ουάσινγκτων θέλησε να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα προς την απέναντι όχθη του Ειρηνικού Ωκεανού, με το οποίο δηλώνει πως σκοπεύει να κρατήσει μία νέα, περισσότερο σκληρή στάση απέναντι στις κινεζικές διεκδικήσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα.   

* Σινολόγος, βοηθός ερευνητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Νάπολης «L’Orientale»