Glass-Steagall ή Gramm-Leach-Bliley act

The Crypt of Banking News

από την Νούλα Χρυσοχοΐδου

Glass-Steagall ονομάστηκε ο νόμος που ίσχυε μετά το κράχ του 1929 (1933-1999), οι τράπεζες βρισκόντουσαν υπό καθεστώς εποπτείας για την προστασία των καταναλωτών. Ο νόμος αυτός απαγόρευε τις εμπορικές τράπεζες να διαθέτουν τμήματα επενδύσεων και η οποιαδήποτε άλλη σχέση μεταξύ εμπορικών και επενδυτικών τραπεζών.  Τον 11/1999 υπογράφτηκε απο τον Πρόεδρο της Αμερικής, η κατάργηση του νόμου αίροντας τους περιορισμούς που αντιμετώπιζαν οι τράπεζες θέλοντας να επεκταθούν οι δραστηριότητες τους και απελευθερώνοντας πλήρως το τραπεζικό σύστημα.  Βασικό χαρακτηριστικό ήταν να ξεχωρίσουν οι εμπορικές τράπεζες απο τις επενδυτικές.

Ο νέος νόμος είναι γνωστός ως Gramm-Leach-Bliley act, δίνοντας το δικαίωμα επίσημα πλέον στις εμπορικές τράπεζες να αγοράσουν οι επενδυτικές, να προσφέρουν, μετά απο εβδομήντα (70) χρόνια. Οι ΗΠΑ έγιναν η πρώτη «οικονομία υπηρεσιών» του κόσμου, δηλαδή η πρώτη οικονομία όπου πάνω από το 50% του πληθυσμού δεν ασχολείται με την παραγωγή αγαθών» Victor Fuchs, καθηγητής, του Στάνφορντ, άρα τι χρηματοδοτούν όλα αυτά τα ιδρύματα?????? Χρηματοπιστωτικά προϊόντα, εξού και σταμάτησε ο διαχωρισμός των εμπορικών από τις επενδυτικές και ουσιαστικά γίνανε ενιαίες διότι δεν υπήρχε τίποτα να επενδύσουν.

Ο νέος νόμος με κάποιες προϋποθέσεις διαχωρίζει τα πιστωτικά με τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά ιδρύματα, οι χρηματιστηριακές εταιρείες δεν μπορούσαν να δέχονται καταθέσεις και οι τράπεζες να πουλάνε μετοχές. Το 1929 η μόχλευση ήταν περίπου 10 ενώ σήμερα είναι το 50% του συνόλου. O Glass-Steagall act ήταν ο νόμος που ανάγκασε να χωρίσουν οι εμπορικές από τις επενδυτικές τράπεζες καθώς επίσης να γίνουν τράπεζες λιανικής πώλησης, η νομοθεσία τους κατηγορήθηκε από πολλούς λέγοντας ότι μετά περίπου από μια δεκαετία περιέβαλλε τον πλανήτη η οικονομική κρίση.  Χαρακτηριστικό είναι ότι ζητείται από τους Ευρωπαίους ηγέτες να κάνουν περισσότερα και για να αποφευχθεί το χάος στην Ευρώπη, πρέπει να χτιστεί ένας τοίχος για να μην επεκταθεί η κρίση.

 Να επινοηθούν νέοι τραπεζικοί κανόνες ώστε να εξασφαλιστεί στο μέλλον οι TBTF τράπεζες να μην αποτύχουν. Δημιουργήθηκε μια εικονική κρίση σε μία τράπεζα ώστε με το νέο πλαίσιο στήριξης, να επιλυθεί το πρόβλημα, όμως δεν θεωρείται ακόμα αποτελεσματικό.  Σε άρθρα στον διεθνή οικονομικό τύπο παρουσιάστηκε, ευέλικτη για μελλοντικές καταρρεύσεις, πρόταση εξυγίανσης των τραπεζών επί των εξαιρετικά κατακερματισμένων αγορών, τροπολογίες που θα εξασφαλίσουν τις μεγάλες τράπεζες με ιδιαίτερη προστασία και θα επιτραπεί στο κράτος να αναλάβει τα μή εξυπηρετούμενα δάνεια από τις τράπεζες που είναι σχεδόν υπό κατάρρευση.  

Από άλλες πηγές προκύπτει ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί η ίδια γραφμμή όπως το  1930 : να βγουν οι επιχειρήσεις που προκάλεσαν το πρόβλημα και ενώ ξαναβγαίνει στην επιφάνεια η θέσπιση ενός νέου νόμου Glass-Steagall που έδωσε λύση το 1930 υπάρχουν πολλές αντιδράσεις από ηγέτες. Η οικονομική κρίση του 2008 θα καταγραφεί ως η κρίση του 21ου αιώνα που ξεκίνησε από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της Αμερικής και εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη δείχνοντας την αδυναμία εφαρμογής ελέγχου στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ήταν μια σειρά λαθών εδώ και πολλά έτη που διέπραξαν πολλές Αμερικάνικες κυβερνήσεις με σοβαρές επιπτώσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.  Σοβαρές ευθύνες όμως έχουν και οι εκάστοτε εποπτικές αρχές διότι αποδείχτηκαν ελλιπής και χαλαρές όσον αφορά τον έλεγχο και την εποπτεία του. Να υπάρχει ελευθερία στα χρηματοπιστωτικά συστήματα; Σχεδόν όλες οι χώρες έχουν ελευθερώσει το χρηματοπιστωτικό τους σύστημα η οικονομική απελευθέρωση μειώνει το κόστος κεφαλαίου και ενισχύει τον ρυθμό ανάπτυξης των οικονομικών κλάδων.  

Η δημοσιονομική καταπίεση εμποδίζει την εγχώρια αποταμίευση και οδηγεί σε κατακερματισμό της εγχώριας αγοράς η οποία θα αναγκαστεί να λάβει πίστωση με αρνητικά επιτόκια. Οι τράπεζες βρίσκονται εκτεθειμένες σε οικονομικούς κινδύνους και μη, η απελευθέρωση της αγοράς σήμαινε και απελευθέρωση των επιτοκίων όπου πλέον προσδιορίζονταν από την δύναμη της αγοράς και όχι διοικητικά. Όμως η απελευθέρωση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων πρέπει να συνοδεύεται και από αποτελεσματική δημιουργία εποπτείας και ελέγχου και ουσιαστικά είναι ένας πόλεμος δημοκρατίας με την δικτατορία των αγορών, των δημοκρατικών θεσμών με ένα αόρατο χέρι που δεν ξέρουμε από που προέρχεται 

  Έναν έλεγχο όπου λόγω της λιγότερης κρατικής παρέμβασης ήταν δυσκολότερο να εφαρμοσθεί. Είναι καιρός να υπάρξει αντίδραση των χωρών και τη δημιουργία ενός μηχανισμού εξισορρόπησης της οικονομίας αλλιώς η πρόβλεψη θα είναι δυστυχώς η κατάρρευση της ευρωπαϊκής αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας. Επιτρέψτε μου να δανειστώ αλλά και να υιοθετήσω μια δήλωση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρομπάι (President Herman Van Rompuy) ότι: "Η συστημική κρίση χρειάζεται και συστημική αντίδραση"