ardin-rixi

Από τον Μαρξ έως τον Λένιν και τον Στάλιν

του Γιώργου Καραμπελιά από το Άρδην τ. 109

Η προκατάληψη του Λένιν, των μπολσεβίκων, αλλά και της σταλινικής ηγεσίας στη συνέχεια, εναντίον της Ελλάδας και των Ελλήνων, όπως διεγράφη τόσο στην περίπτωση της Μικρασιατικής Εκστρατείας και της στήριξης του Κεμάλ, όσο και στην περίπτωση του Μακεδονικού, αποτελεί συνέχεια μιας ανάλογης προκατάληψης του Μαρξ και του Ένγκελς παλιότερα;

Η προκατάληψη του Μαρξ και του Ένγκελς[1] έχει διαφορετική αφετηρία από εκείνη των Ρώσων μαθητών τους, ωστόσο, όπως θα δούμε, υπάρχουν ορισμένες κοινές σταθερές. Πράγματι, στους Μαρξ και Ένγκελς –στροφή που ολοκληρώνεται μετά το 1853, και την «αναβολή» της Επανάστασης στην Ευρώπη, που μετά το ξέσπασμα του 1848 μπήκε σε ύφεση–, η Ρωσία καθίσταται ο κατ’ εξοχήν εχθρός της ευρωπαϊκής Επανάστασης και οι Έλληνες, καθώς και οι ελληνικές και σλαβικές επαναστατικές απόπειρες, καταδικάζονται ως υποκινούμενες από τη Ρωσία! Σε αυτά τα πλαίσια, η οθωμανική Τουρκία καθίσταται, «αντικειμενικά», σύμμαχος του ευρωπαϊκού προλεταριάτου, και οι ελληνικές εξεγέρσεις –ακόμα και οι κρητικές επαναστάσεις– όργανα του τσαρισμού, ηθελημένα ή αθέλητα. Μέσα σε αυτήν τη λογική μάλιστα, οι Μαρξ και Ένγκελς ανακαλύπτουν σταδιακώς και με αυξανόμενη επίταση όλο και περισσότερες αρετές στους Τούρκους και όλο και περισσότερα ελαττώματα στους Έλληνες! Ο Ένγκελς, στα 1885, χαρακτήριζε όλους τους βαλκανικούς λαούς «νανοφυλές»:

Σωτήρης Δημόπουλος για την πολιτική της Σοβιετικής Ένωση στο Κυπριακό 1960-1974 ( Α )

Λεονίντ Μπρέζνιεφ, ο χαπάκιας

ardin-rixi

 Η τραγική προσωπική ιστορία πίσω από την «εποχή της στασιμότητας» της ΕΣΣΔ

του Κωνσταντίνου Μαυρίδη από την Ρήξη φ. 150 

Tον Ιούνιο του 1973, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Νίξον, και το επιτελείο του, ανέμεναν στην προεδρική εξοχική κατοικία στο Καμπ Ντέιβιντ του Μέρυλαντ το γενικό γραμματέα του ΚΚΣΕ, Λεονίντ Μπρέζνιεφ και την ακολουθία του, οι οποίοι επισκέπτονταν τις ΗΠΑ για την υπογραφή της Συμφωνίας για την Αποτροπή πιθανού Πυρηνικού Πολέμου μεταξύ των δύο χωρών. Ο Σοβιετικός ηγέτης είχε καθυστερήσει και οι Αμερικανοί είχαν αρχίσει να αδημονούν, ειδικά μετά την ενημέρωση από το FBI ότι «οι Ρώσοι το είχαν κάψει» το προηγούμενο βράδυ στην Ουάσιγκτον. 

Ο Νίξον, γνωρίζοντας την αδυναμία του Μπρέζνιεφ για τα πολυτελή αυτοκίνητα, του είχε ετοιμάσει και μια έκπληξη. Στο προαύλιο ήταν παρκαρισμένη μια ολοκαίνουρια λιμουζίνα Λίνκολν Κοντινένταλ, δωράκι για τον κομμουνιστή ηγέτη. Παρ’ όλα αυτά, την πρωτοφανή έκπληξη στα παγκόσμια διπλωματικά χρονικά θα την έκανε ο Μπρέζνιεφ και το σάστισμα του Νίξον θα γινόταν ανέκδοτο ανάμεσα στους άνδρες της προεδρικής φρουράς. Όταν τελικά έφτασε το αυτοκίνητο με τον Μπρέζνιεφ, κατέβηκε απ’ αυτό μια νεαρή ξανθιά την οποία ο, εν ευθυμία βρισκόμενος, σύντροφος Λεονίντ, με τα κατακρεουργημένα αγγλικά του, σύστησε στον αποσβολωμένο πρόεδρο ως «μάι γκέρλφρεντ». Ο Νίξον γύρισε τότε στον Κίσιγκερ και ψέλλισε, «Κάποιος πρέπει να μας δουλεύει πολύ άσχημα, έτσι;»

25 Δεκεμβρίου 1991, το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης, όχι της ιστορίας…

Νέα Πολιτική

του Χρήστου Ζιώγα*

Τα Χριστούγεννα του 1991 συντελέστηκε το τελευταίο κοσμοϊστορικό γεγονός  του, ούτως ή άλλως, σημαντικού 20^ου αιώνα. Τα 24 έτη που έχουν μεσολαβήσει από την πτώση της κραταιής Σοβιετικής Ένωσης αποτελούν μια επαρκή περίοδο για να τοποθετηθούμε βάσιμα επί ορισμένων ζητημάτων.

Η πολιτική του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ αποσκοπούσε πέραν από  τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό της χώρας και στην άμβλυνση της αμερικανοσοβιετικής αντιπαράθεσης. Εν τέλει, το όλο εγχείρημα απελευθέρωσε εθνικές και κοινωνικές δυνάμεις που οδήγησαν στη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και την ανάδειξη 15 διάδοχων κρατών. Η κατάρρευση του σοβιετικού κράτους δεν αποτέλεσε μια τυπική, με ιστορικούς όρους, στρατιωτική ήττα μιας χώρας που προσαρμόστηκε στα τετελεσμένα της ισχύος ούτε καν μια διπλωματική αναδίπλωση βάσει των νέων συσχετισμών, αν και στην πρώτη φάση ομοίαζε με μια τέτοια κατάσταση. Η παύση της ΕΣΣΔ σήμαινε και το τέλος της κομμουνιστικής κοσμοθεωρίας, η οποία επιδίωκε για περισσότερα από 70 έτη να αναμορφώσει την κοινωνία και το άτομο, καθορίζοντας ανεπίστρεπτα την πορεία της ανθρώπινής ιστορίας. 

Το συγκεκριμένο γεγονός διαφοροποίησε τη δομή ισχύος του διεθνούς συστήματος από διπολική, ως έκφανση του ανταγωνισμού ΗΠΑ–ΕΣΣΔ, σε μονοπολική εφ’ όσον οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελέσαν το μοναδικό κράτος που δύνατο να ασκήσει εξωτερική πολιτική πλανητικών διαστάσεων, ικανότητα που διατηρεί μέχρι και σήμερα. Η νέα κατάσταση πραγμάτων δεν σήμαινε όμως μεταβολή της φύσης του διεθνούς συστήματος η οποία παραμένει κρατοκεντρική. Χώρες όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ρωσσία, η Ινδία κι άλλες σε μικρότερο βαθμό βελτιώνουν διαρκώς τις παραμέτρους των συντελεστών ισχύος τους, και παρουσιάζουν μια ποικιλία χαρακτηριστικών συνεργασίας και αντιπαράθεσης τόσο στις  μεταξύ τους σχέσεις όσο και με τις ΗΠΑ. Ένα τέταρτο του αιώνα μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου, το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε μεταβατική φάση όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων οι οποίες τείνουν προς μια πιο ισόρροπη αποτύπωση, όπου οι ΗΠΑ θα παραμείνουν και στο ορατό μέλλον ως primus inter pares.

Μια κριτική στο λενινιστικό μοντέλο

του Βλάσση Αγτζιδη*

Eκατό χρόνια έχουν περάσει από τότε που οι μπολσεβίκοι κατέλαβαν την εξουσία στη Ρωσική Αυτοκρατορία, ανατρέποντας τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση του Κερένσκι. Η κοσμοϊστορική εκείνη αλλαγή διαμόρφωσε τον 20αιώνα σ’ ολόκληρο τον πλανήτη. Η δραματική όμως κατάρρευση του κομμουνιστικού κόσμου – με συμβολική σημείο τη διάλυση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991 - δεν επέφερε την ουσιαστική αξιολόγηση του πειράματος. Ούτε φώτισε πλήρως της αιτίες της πτώσης.

Αναλογιζόμενοι το πώς αντιμετωπίστηκε η επέτειος αυτή στην Ελλάδα,μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η αντιμετώπιση κινήθηκε κυρίως σε δύο άκρα. Σ’ αυτό του πλήρους εγκωμιασμού του πειράματος και στο άλλο της πλήρους απαξίωσης.

Οι παρακάτω σκέψεις έχουν ως στόχο να περιγράψουν τις βασικές αρχές αυτών που κυριάρχησαν στο επαναστατικό πείραμα. Πιθανότατα, αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο που καθόρισε τις επιλογές τους και διαμόρφωσε τις συμπεριφορές τους ίσως και να βαρύνεται με τις δυσπλασίες που εμφανίστηκαν και την σχεδόν απόλυτη παραμόρφωση των αρχικών ονείρων.

Η μεγαλύτερη χρεοκοπία στην παγκόσμια ιστορία

analyst

Πριν από 99 χρόνια, το Φεβρουάριο του 1918, τόλμησε για πρώτη φορά μία κυβέρνηση να διαγράψει μονομερώς όλα της τα χρέη απέναντι στο εξωτερικό – γεγονός που σημαίνει ότι, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως η μεγαλύτερη κρατική χρεοκοπία στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Πρόκειται για τη ρωσική χρεοκοπία που συνόδευσε την ανάληψη της εξουσίας εκ μέρους των μπολσεβίκων – η οποία δεν ήταν μόνο η μεγαλύτερη αλλά, επίσης, η μακροβιότερη, αφού ολοκληρώθηκε τυπικά το 1987, με την πληρωμή ενός συμβολικού ποσού, για την επισφράγιση της παλαιάς πτώχευσης.

Το συγκεκριμένο έτος η Σοβιετική Ένωση δανείσθηκε για πρώτη φορά χρήματα από τις διεθνείς αγορές – σημειώνοντας πως ο δανεισμός αυτού του είδους είναι απαραίτητος για τη διεξαγωγή επενδύσεων που αποδίδουν μακροπρόθεσμα, χωρίς τις οποίες καμία χώρα δεν μπορεί να αναπτύξει τη βιομηχανία της.

Άλλωστε ο μακροπρόθεσμος δανεισμός αποτελεί το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του καπιταλισμού, ενώ ήταν ταυτόχρονα το σημαντικότερο μειονέκτημα του κομμουνισμού – αυτό που εμπόδιζε την ανάπτυξη, οπότε την καλυτέρευση του βιοτικού επιπέδου των Πολιτών του.

Σε κάθε περίπτωση, η ρωσική επανάσταση δεν θεωρείται μόνο από την πλευρά της πολιτικής ένα κοσμοϊστορικό γεγονός αλλά, επίσης, από αυτήν της οικονομίας – αφού οι μπολσεβίκοι εφάρμοσαν σταδιακά ένα καινούργιο μοντέλο.

Το ΔΝΤ στην Ρωσσία - 5. Η ώρα του σοκ

30/11/1992: Ο Μπόρις Γιέλτσιν λοξοκοιτάζει με απαξιωτικό βλέμμα τον -παροπλισμένο πλέον- Γκεννάντυ
Μπουρμπούλις. Δεξιά του, ο πρωθυπουργός Γιεγκόρ Γκαϊντάρ δείχνει χαμένος στον κόσμο του.

Με την υποστολή τής κόκκινης σημαίας από το Κρεμλίνο, πέρασαν οριστικά στο παρελθόν η ΕΣΣΔ και το 1991, μια χρονιά καταστροφική για την οικονομία της χώρας. Μέσα σ' αυτή την χρονιά, ο -κάποτε αμελητέος- πληθωρισμός άγγιξε το 100%, το ΑΕΠ γνώρισε πρωτοφανή υποχώρηση κατά 17% και οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 57%. Αξιοσημείωτο, επίσης, είναι ότι οι εισαγωγές από τις χώρες του ανατολικού μπλοκ μειώθηκαν κατά διπλάσιο σχεδόν ποσοστό σε σχέση με τις εισαγωγές από καπιταλιστικές χώρες (63% έναντι 32%) ενώ ολοκληρώθηκαν μόλις τρία από τα 237 κρατικά έργα, λόγω δραστικών περικοπών τού προγράμματος δημοσίων επενδύσεων. Παράλληλα, η κακή σοδειά σε συνδυασμό με την απόκρυψη αγαθών για κερδοσκοπικούς λόγους είχε υποχρεώσει τις τελευταίες σοβιετικές κυβερνήσεις να επαναφέρουν τα κουπόνια σίτισης, κάτι που κάθε άλλο παρά κατεύναζε την λαϊκή δυσαρέσκεια.

Στο μεταξύ, ο Γιέλτσιν έχει τοποθετήσει ως υπουργό οικονομίας και οικονομικών τον φιλόδοξο τριανταπεντάχρονο οικονομολόγο Γιεγκόρ Γκαϊντάρ, ο οποίος μέσα σε μια νύχτα αποχώρησε από το κομμουνιστικό κόμμα, εντάχθηκε στην "Δημοκρατική Ρωσσία" και δήλωσε θαυμαστής τού Φρήντμαν. Ο Γκαϊντάρ ανέλαβε τις επαφές με το ΔΝΤ, ενημερώθηκε για την μελέτη και τις οδηγίες τού Ταμείου και ανέλαβε να προετοιμάσει τον ασθενή για την "θεραπεία-σοκ" που τον περίμενε. Η δουλειά του ήταν αποτελεσματική: την παραμονή τής πρωτοχρονιάς τού 1992 κατέβηκε η κόκκινη σημαία από το Κρεμλίνο, την επομένη της πρωτοχρονιάς ο Γέλτσιν υπέγραφε μνημόνιο συνεργασίας τής Ρωσσίας με το ΔΝΤ, αποδεχόμενος πλήρως την θεραπεία.

Ο Καμντεσσύ έστειλε αμέσως στην Μόσχα τον χιλιανό οικονομολόγο Αουγκούστο Λόπεζ Κλάρος, έναν θιασώτη τού φρηντμανικού νεοφιλελευθερισμού. Ο Λόπεζ Κλάρος είχε διατελέσει καθηγητής οικονομικών στο πανεπιστήμιο του Σαντιάγο την περίοδο 1982-1984 (επί Πινοτσέτ), ένα πανεπιστήμιο που είχε γίνει γνωστό ως "στέγη των παιδιών τού Σικάγου" ("Ανατομία...", κεφ. 13). Αξίζει να σημειώσουμε ότι αργότερα διετέλεσε εκτελεστικός διευθυντής στην Λέμαν Μπράδερς (η τράπεζα της οποίας η κατάρρευση προκάλεσε την έκρηξη της παρούσας παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης) και τώρα είναι ένας από τους διευθυντές τής Παγκόσμιας Τράπεζας.

Το ΔΝΤ στην Ρωσσία - 4. Ο θάνατος της κόκκινης αρκούδας

Οι επί κεφαλής του κινήματος της 19/8/1991. Από αριστερά: Αλεξάντρ Τιζυακόφ, Βασίλυ 
Σταρόντουμπτσεφ, Μπόρις Πούγκο, Γκεννάντυ Γιανάεφ, Αλιέκ Μπακλανόφ, Βάλεντιν Βαρεννικόφ.

Το 1991 μπαίνει με τους χειρότερους οιωνούς για την Σοβιετική Ένωση καθώς σε όλες τις σοσιαλιστικές της δημοκρατίες φουντώνουν -αλλού περισσότερο κι αλλού λιγώτερο- αποσχιστικά κινήματα. Τον χορό ανοίγει η Ρωσσία με πρωτοστάτη την "Δημοκρατική Ρωσσία", το κόμμα που ίδρυσε ο Μπόρις Γιέλτσιν (*) και αμέσως την ακολουθούν οι χώρες τής Βαλτικής. Ο Γκορμπατσόφ, αντιδρώντας σπασμωδικά, επιχειρεί να καταστείλει τον ξεσηκωμό στην Βαλτική επεμβαίνοντας στρατιωτικά. Όμως, ήταν πλέον σαφές ότι το ποτάμι είχε ξεκινήσει και δεν επρόκειτο να γυρίσει πίσω.

Παράλληλα, η οικονομική κατάσταση εξακολουθεί να χειροτερεύει, καθώς οι εξαγωγές καυσίμων μειώνονται διαρκώς. Τον Μάρτιο, η Σοβιετική Ένωση μόλις που θα καταφέρει να εξαγάγει 60 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, αντί των 125 εκατ. βαρελιών τής παλιάς, καλής εποχής. Και σαν να μην έφτανε αυτό, οι "μεταρρυθμιστές" τού Γιέλτσιν υποκινούν ένα κύμα απεργιών, στην διάρκεια του οποίου υπολογίζεται πως χάθηκαν πάνω από δύο εκατομμύρια ημέρες εργασίας, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει και η παραγωγή άνθρακα.

Ο Γκορμπατσόφ βλέπει την άνοδο της ισχύος τού Γιέλτσιν και αποφασίζει να τον αντιμετωπίσει, παρουσιάζοντας μια δέσμη μέτρων κατά της κρίσης. Το κακό είναι ότι επιλέγει να δώσει τον αγώνα όχι μόνο εκτός έδρας αλλά και με τα όπλα του αντιπάλου. Έτσι, τα μέτρα είναι καθαρά φιλελεύθερα και πλήρως απαλλαγμένα από κάθε τι το κομμουνιστικό: κατάργηση των προκαθορισμένων τιμών και προσαρμογή τού συστήματος στους όρους τής ελεύθερης αγοράς, κλείσιμο των κοινωνικοποιημένων επιχειρήσεων και παράλληλη ιδιωτικοποίησή τους, κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στις εξαγωγές και απελευθέρωση του εξωτερικού εμπορίου, άρση της απαγόρευσης κατοχής των μέσων παραγωγής από ιδιώτες κλπ.

Το ΔΝΤ στην Ρωσσία – 3. Οι μελέτες της CIA

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Ουάσιγκτον, 1970: Ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον με τον τότε σύμβουλό του και αργότερα γερουσιαστή των δημοκρατικών Ντάνιελ Πάτρικ Μοϋνίχαν.

Στο μεταξύ, βέβαια, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να παρακολουθούν και να μελετούν την Σοβιετική οικονομία. Επί δεκαετίες, η CIA καταγράφει και αναλύει τα δεδομένα, προκειμένου να εντοπιστούν με ακρίβεια τα αδύνατα σημεία στην οικονομία τής ΕΣΣΔ προκειμένου να οργανωθούν με τον καλύτερο τρόπο οι επιθέσεις εναντίον της.

Βέβαια, μια υπηρεσία πληροφοριών δεν είναι και ο πλέον ενδεδειγμένος φορέας για να κάνει οικονομικές αναλύσεις. Έτσι, οι εκθέσεις και τα πορίσματα της CIA εξυπηρετούν λιγώτερο την πραγματικότητα και περισσότερο τις πολιτικές επιδιώξεις είτε των συντακτών τους είτε εκείνων που τα παραγγέλνουν, ένα φαινόμενο που γίνεται πιο έντονο όσο πλησιάζει η ώρα τού τέλους (*). Μάλιστα δε, η αναφορά «Μέτρηση του σοβιετικού ΑΕΠ: Προβλήματα και λύσεις», η οποία εκδίδεται τον Σεπτέμβριο του 1990, περιλαμβάνει τόσο περίεργα στοιχεία ώστε o δημοκρατικός γερουσιαστής τής Νέας Υόρκης Ντάνιελ Πάτρικ Μoϋνίχαν ζητάει από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (U.S. General Accounting Office – GAO) να μελετήσει τις εκθέσεις τής CIA και να εκφέρει την γνώμη του.

Τον Σεπτέμβριο του 1991, το GAO ολοκληρώνει την «Εκτίμηση του πόσο καλά έχει η CIA υπολογίσει το μέγεθος της (σοβιετικής) οικονομίας«, όπου διαπιστώνει σωρεία ανακριβειών στους υπολογισμούς τής CIA. Το GAO, βέβαια, σπεύδει να δικαιολογήσει αυτά τα λάθη ως οφειλόμενα σε έλλειψη πείρας και ειδικών γνώσεων αλλά σφάζει με το μπαμπάκι: «Αν οι συνθήκες στην Σοβιετική Ένωση καθιστούν απαραίτητο να συνεχίσει η CIA να υπολογίζει το σοβιετικό ΑΕΠ, το GAO συνιστά στον διευθυντή της…». Εν πάση περιπτώσει, από την έκθεση του GAO σημειώνω το παρακάτω απόσπασμα:

Μια σοβιετική μετάβαση σε μια οικονομία της αγοράς θα διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό το έργο της εκτίμησης και αξιολόγησης των σοβιετικών ΑΕΠ. Μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε την αντικατάσταση των στρεβλών προκαθορισμένων τιμών με τις τιμές της αγοράς. Η οικονομία της αγοράς θα μπορούσε επίσης να μειώσει την αναποτελεσματικότητα ενός κεντρικά σχεδιασμένου συστήματος που έχει επηρεάσει αρνητικά την παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών. Η Σοβιετική Ένωση έχει υιοθετήσει την ιδέα της εγκατάλειψης της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας της για μια οικονομία της αγοράς. Ωστόσο, η σημερινή δραματική διαδικασία προς την πολιτική και οικονομική μεταρρύθμιση καθιστά πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς είτε την ταχύτητα είτε την τελική επιτυχία αυτών των προσπαθειών.

Το ΔΝΤ στην Ρωσσία – 2. Η μελέτη για την οικονομία της ΕΣΣΔ

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Νέα Υόρκη, 7/12/1988: Υπό το βλέμμα τού αντιπροέδρου του Τζωρτζ Μπους, ο πρόεδρος Ρόναλντ Ρέηγκαν δείχνει τον σωστό δρόμο στον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ

Για να ολοκληρωθεί η μελέτη τής σοβιετικής οικονομίας που ζήτησε ο Τζωρτζ Μπους, χρειάστηκε να συνεργαστούν επί πέντε μήνες το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο ΟΟΣΑ και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης. Τελικά, στις 19 Δεκεμβρίου 1990 δόθηκε στην δημοσιότητα το τελικό κείμενο καμμιά εξηνταριά σελίδων, με τον λιτό τίτλο «The economy of the USSR», το οποίο περιείχε και τις προτάσεις τού ΔΝΤ (*).

Το Ταμείο ήταν απολύτως σαφές ως προς το βίαιο πρόγραμμα που είχε στα σκαριά για την Σοβιετική Ένωση και απέρριπτε κατηγορηματικά οποιαδήποτε εναλλακτική επιλογή. Το παρακάτω απόσπασμα είναι χαρακτηριστικό (οι υπογραμμίσεις δικές μου):

Στην ιδανική περίπτωση, θα μπορούσε να ακολουθηθεί ένας δρόμος σταδιακής μεταρρύθμισης, η οποία θα ελαχιστοποιούσε τις οικονομικές διαταράξεις και παράλληλα θα μας επέτρεπε να δρέψουμε σύντομα τους καρπούς τής αυξημένης οικονομικής αποδοτικότητας. Όμως εμείς δεν γνωρίζουμε κανέναν τέτοιο δρόμο, ειδικά με τις δεδομένες δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες αρχίζουμε. Πραγματικά αμφιβάλλουμε για το αν η επιστροφή στον κεντρικό έλεγχο συνιστά βιώσιμη επιλογή και θα παροτρύνει τις αρχές να κινηθούν γρήγορα ώστε να υλοποιήσουν την δέσμευσή τους για μια οικονομία της αγοράς. Αυτό συνεπάγεται ταυτόχρονη αντιμετώπιση των ζητημάτων της σταθεροποίησης και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Κατά την άποψή μας, η αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας θα απαιτήσει μια πολύ απότομη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης, περίπου κατά 8% του ΑΕΠ…

Η ιδέα πίσω από όλα αυτά είναι σαφής: η επιβολή μέτρων σε τόσο μεγάλη έκταση και με τόσο υψηλή ταχύτητα ώστε να προκαλέσουν όσο το δυνατόν πιο οδυνηρό σοκ, διότι αυτό εξυπηρετεί τις αγορές. Το ζητούμενο είναι η περίφημη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, έστω κι αν η επίτευξή του απαιτεί κάθετη μείωση της παραγωγής και, επομένως, κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας:

Το ΔΝΤ στην Ρωσσία – 1. Η ΕΣΣΔ ψυχομαχάει

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Μαδρίτη, 30/10/1991. Δυο μήνες πριν πέσουν οι τίτλοι τέλους, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και Τζωρτζ Μπους σφίγγουν χαμογελαστοί τα χέρια κατά την διάρκεια συνάντησης κορυφής.

Είναι γεγονός ότι ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του έχουν εξαιρετική επίδοση στις κυβιστήσεις, κοινώς κωλοτούμπες. Η ταχύτητα με την οποία το μαύρο γίνεται άσπρο και, συχνά, ξαναμαυρίζει, έχει ήδη γίνει παροιμιώδης, φθείροντας σε χρόνο-ρεκόρ τις εικόνες που έφερνε στο μυαλό πολλών ο όρος «αριστερά» και τα οράματα με τα οποία αυτός ο όρος ήταν συνυφασμένος.

Μια από τις χαρακτηριστικώτερες παλινωδίες τού συριζαϊκού λόγου είναι αυτή που έχει να κάνει με το ΔΝΤ. Στα χρόνια τής αντιπολίτευσης, το Ταμείο ήταν ο κακός δράκος τού παραμυθιού. Κατόπιν, έγινε ο καλύτερος σύμμαχός μας στην προσπάθεια να απαλλαγούμε από τα μνημόνια. Την εποχή τού δημοψηφίσματος ξανάγινε εχθρός μας αλλά, λίγο αργότερα, τα ξαναβρήκαμε αφού ο κ. Τσίπρας διαπίστωσε ότι «η έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δικαιώνει την επιλογή μας να μην αποδεχθούμε μια συμφωνία που παρακάμπτει αυτό το μείζον θέμα του χρέους». Τότε, μάλιστα, κάποιοι σκέφτηκαν ότι μπορούμε να εκβιάσουμε τον Σώυμπλε, απειλώντας τον πως, αν μας παραζορίσει, θα παραβλέψουμε τις Βρυξέλλες και θα ζητήσουμε βοήθεια αποκλειστικά από το ΔΝΤ! Σήμερα, ο υπό την κ. Λαγκάρντ οργανισμός ξανάγινε ο εχθρός που απαιτεί παράλογα πράγματα, όπως μείωση των συντάξεων, επέκταση του κόφτη κλπ.

Τελικά, το ΔΝΤ είναι ευλογία ή κατάρα; Αντίθετα προς τους «αριστερούς» τής εξουσίας, το ιστολόγιο έχει τοποθετηθεί επανειλημμένα και τεκμηριωμένα υπέρ της κατάρας, με χαρακτηριστικώτερα τα όσα αναφέραμε στην Ανατομία του νεοφιλελευθερισμού. Επειδή, όμως, είναι πολύ πιθανό αυτό το ιστολόγιο να μην αρέσει στον κ. Τσίπρα και την παρέα του, τους συνιστώ να διαβάσουν το βιβλίο τού ερευνητή, ιστορικού και δημοσιογράφου Ερνστ Βολφ «Pillaging the World: The History and Politics of the IMF» (Λεηλατώντας τον κόσμο: Η ιστορία και η πολιτική τού ΔΝΤ), το οποίο κυκλοφόρησε το 2014 (*).

Πώς οι Ολυμπιακοί Αγώνες διέλυσαν τη Σοβιετική Ένωση

«Κάθε πολιτισμένος άνθρωπος είναι σοκαρισμένος από την σφαγή στην Ουγγαρία αλλά αυτός δεν είναι λόγος για να διαλύσουμε τη διεθνή συνεργασία και το Ολυμπιακό κίνημα» έλεγε ο Πρόεδρος τη Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής Avery Brundage μετά την εισβολή των Σοβιετικών στην Ουγγαρία το 1956. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες όχι μόνο δεν διαλύθηκαν λόγω των συγκυριών του Ψυχρού Πολέμου αλλά επιβίωσαν προσαρμοσμένοι απόλυτα στη διελκυστίνδα ΗΠΑ-ΕΣΣΔ από την οποία κερδισμένες βγήκαν οι ΗΠΑ με αδιαμφισβήτητο θύμα των αθλητισμό.

του Βαγγέλη Γεωργίου

Μέρος του αφιερώματος: Οι Ολυμπιακοί Αγώνες... αλλιώς

Όταν η Ολυμπιακή Επιτροπή θα αποφάσιζε το 1951 να δεχτεί στους κόλπους του ολυμπιακού κινήματος τους Σοβιετικούς έπρεπε να λύσει κάποια θεματάκια με αυτό το νέο ιδιαίτερο μέλος. Ο σοβιετικός αθλητισμός βρισκόταν υπό τον απόλυτο έλεγχο του  Κομμουνιστικού Κόμματος σε αντίθεση με τον ερασιτεχνισμό που προωθούσε η Ολυμπιακή Επιτροπή. Όπως φάνηκε όμως αυτά φάνταζαν λεπτομέρειες μπροστά στην μεγάλη εικόνα: βρισκόμασταν στον Ψυχρό Πόλεμο και το ζήτημα για την Ουάσινγκτον και τη Μόσχα ήταν να αποδείξουν μέσω του αριθμού των μεταλλίων ποιος είναι ο καλύτερος νοικοκύρης του οίκου του. Κοντολογίς, ποιo σύστημα αποδίδει καλύτερα. 

Το ζήτημα του ερασιτεχνισμού εναντίον του σοβιετικού επαγγελματισμού οι Αμερικανοί  απέφευγαν να το αγγίζουν. Άραγε πόσο ερασιτέχνης ήταν ένας κολεγιακός αθλητής ή ένας στρατιωτικός που πήγαινε στους Ολυμπιακούς; Εξάλλου ποια ήταν η διαφορά από έναν επαγγελματία σοβιετικό στρατιωτικό που προετοιμαζόταν για να τρέξει στου Ολυμπιακούς; Καμία. Όπως δείχνει στην εντυπωσιακή έρευνά του ο Tony Rider για να απαλλαγούν οι Αμερικανοί από τις βάσιμες κατηγορίες για υποκρισία αντιπαρέβαλλαν μια εικόνα της αμερικανικής συμμετοχής σε κάθε Ολυμπιακή γιορτή  η οποία προωθούσε το ρόλο των έγχρωμων και των γυναικών στην Ολυμπιακή Ομάδα των ΗΠΑ.

ΟΙ ΣΟΒΙΕΤΙΚΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΟΥ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

iskra

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΠΩΣ ΤΗ ΣΥΝΕΓΡΑΨΕ Η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΣΣΔ ΓΙΑ ΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΟΥ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ*

ΙΔΙΟΜΟΡΦΙΕΣ ΤΟY ΔΕYΤΕΡΟY ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Σε σύγκριση με τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος είχε μια σειρά διακριτικά γνωρίσματα. Πρώτα πρώτα διαφορετικές ήταν οι ιστορικές συνθήκες της έκρηξής τους. Ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος άρχισε τότε που στον κόσμο υπήρχε ένα και μόνο σύστημα, το καπιταλιστικό, πού κυριαρχούσε απόλυτα και αγκάλιαζε όλες τις χώρες. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος προπαρασκευάστηκε και εξαπολύθηκε τότε που ο καπιταλισμός έπαψε να είναι πια το μοναδικό σύστημα πάνω στη γη.

Ο πρώτος παγκόσμιος πόλεμος γνώρισμά του έχει την έναρξη της γενικής κρίσης του καπιταλισμού. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος γεννήθηκε στις συνθήκες της χαρακτηριστικής όξυνσής της και εγκαινίασε το δεύτερο στάδιο της γενικής κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος.

Όπως τον πόλεμο του 1914 - 1918 έτσι και τον πόλεμο τού 1939 - 1945 τον προκάλεσε η όξυνση των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων. Αλλά η πορεία της τέλειας ωρίμανσής τους συντελείτο με φόντο τις αντιθέσεις ανάμεσα στους δύο κόσμους, στον καπιταλιστικό και στο σοσιαλιστικό. Στην περίοδο του πρώτου παγκόσμιου πολέμου δεν υπήρχε τύπος κρατών όπως τα φασιστικά κράτη — η έσχατη έκφραση της ιμπεριαλιστικής αντίδρασης, του μανιασμένου ρατσισμού και της μισανθρωπίας. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος εξαπολύθηκε από το συνασπισμό των κρατών αυτών.

Τα φασιστικά κράτη, πριν ακόμη αρχίσει ο πόλεμος, καταργήσανε τις αστικοδημοκρατικές ελευθερίες στις δικές τους χώρες και στις χώρες που είχαν κατακτήσει, τσάκισαν και διαλύσαν τις ταξικές οργανώσεις των εργαζομένων και εγκαθιδρύσανε αιμοβόρα τρομοκρατική δικτατορία.

“ΕΝΩΣΗ ΣΑΧΛΑΜΑΡΑΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΦΑΝΩΝ ΔΟΚΗΣΙΣΟΦΩΝ”: Η ΑΛΛΗ… “ΕΣΣΔ”

iskra

Του ΝΙΚΟΥ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ*

Η 25η Δεκέμβρη που πέρασε ήταν «επέτειος». Στις 25 Δεκέμβρη 1991 η κόκκινη σημαία έπαψε να κυματίζει στο Κρεμλίνο μετά από 74 χρόνια. Με εκείνον τον συμβολικό όσο και δραματικό τρόπο σηματοδοτήθηκε το τέλος τηςΣοβιετικής Ένωσης, του πρώτου σοσιαλιστικού κράτους στον κόσμο.  

Εκατομμύρια άνθρωποι σε κάθε σημείο της Γης, ανεξάρτητα από πολιτική και ιδεολογική τοποθέτηση, άρχισαν από πρώτη εκείνη στιγμή να αναμετρώνται με τη σκέψη των απωλειών που θα μπορούσε να επέλθει από αυτή την εξέλιξη. Η πραγματικότητα που ακολούθησε ξεπέρασε ακόμα και την πιο δυσοίωνη φαντασία.  

Υπήρχαν όμως και οι άλλοι. Εκείνοι που στη θέση της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών έστησαν την δική τους λέσχη της… «ΕΣΣΔ»: Τη λέσχη της «Ένωσης Σαχλαμάρας Σπουδαιοφανών Δοκησίσοφων», που κάθε χρόνο τέτοια μέρα πρωτοστατεί σ’ ένα τρελό πανηγύρι «δημοκρατίας», «ελευθερίας» και «ευημερίας» πάνω στα «ερείπια του σιδηρού παραπετάσματος»… 

Τέτοιας ποιότητας ήταν και είναι οι «αναλύσεις» τους που - δικαίως - έχουν κερδίσει μια περίλαμπρη θέση στο κλαμπ του «επιστημονικού κομπογιαννιτισμού» καθώς συνιστούν χαρακτηριστικό δείγμα του υβριδίου της γελοιότητας που μπορεί να προκύψει από την σύζευξη του πρωτόγονου αντικομμουνισμού με την ιδεολογική τύφλωση.  

Οι τελάληδες του ψεύδους και της απάτης συνεχίζουν το ίδιο τροπάρι ακόμα και όταν πια η ίδια η ζωή διέψευσε με τον πιο παταγώδη τρόπο τις θεωρίες τους.  

Ακόμα και δυο δεκαετίες μετά την πτώση της ΕΣΣΔ διαβάζουμε και ακούμε απίθανα επινίκια. Έχω υπόψη μου ένα άρθρο που γράφτηκε σχετικά πρόσφατα. Φέρει την υπογραφή του καθηγητή και γνωστού θεράποντα της ορθής σκέψης, του κ.Μαραντζίδη. Δημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή» (26/8/2012) και για να πάρετε μια γεύση μεταφέρω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα:  

«Αν κάτι εντυπωσιάζει πραγματικά τα τελευταία χρόνια είναι πως ο μετακομμουνιστικός κόσμος, οι χώρες δηλαδή που εξήλθαν ή εξέρχονται από τον κομμουνιστικό ολοκληρωτισμό, σημαδεύουν όλο και περισσότερο με την παρουσία τους τις διεθνείς εξελίξεις. Περίπου το ένα τρίτο του πλανήτη, που μέχρι πρότινος βρισκόταν στο περιθώριο, τώρα καταλαμβάνει νέα θέση. Η κατάρρευση του κομμουνισμού σε συνδυασμό με την παγκοσμιοποίηση έφερε τους πληθυσμούς των χωρών αυτών στο προσκήνιο της παγκόσμιας σκηνής (...) Τελικά, από μια παράξενη ειρωνεία της ιστορίας, είναι ο καπιταλισμός που απελευθέρωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους από τις αλυσίδες τους (...) Οι μετακομμουνιστικές δημοκρατίες της ανατολικής Ευρώπης κατάφεραν μέσα σε είκοσι χρόνια κάτι εντυπωσιακό και ίσως πρωτοφανές στη σύγχρονη Ιστορία: τη διπλή μετάβαση, δηλαδή, την οικοδόμηση μιας οικονομίας της αγοράς, πλαισιωμένης ταυτόχρονα από δημοκρατικούς πολιτικούς θεσμούς»...  

Ψυχιατρική καταστολή στην ΕΣΣΔ και το Σύνδρομο της Δραχμής

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Η πολιτική διαφωνία ταυτίζεται με την ψυχική ασθένεια

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ο Άρθουρ Καίσλερ ήταν ο πρώτος που παρατήρησε ότι στην απογραφή πληθυσμού της ΕΣΣΔ, το 1939, υπήρχε ένα “έλλειμμα” 15 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Το 1956 ο νέος Γενικός Γραμματέας Χρουστσόφ, αφού επέρριψε στον “πατερούλη” Στάλιν (αποκλειστικά) την ευθύνη για κάθε κακό, έκλεισε τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας που τελούσαν υπό τη διεύθυνση του GULAG. 5 εκατομμύρια άνθρωποι αφέθηκαν ελεύθεροι.

Όμως ούτε εκείνος ούτε ο Μπρέζνιεφ ούτε καν ο Γκορμπατσόφ άγγιξαν τα Ειδικά Ψυχιατρικά Νοσοκομεία.

~~

Από το 1921 (επί Λένιν) το Ινστιτούτο Σέρμπσκι ήταν το κέντρο σχεδιασμού και εφαρμογής της “πολιτικής ψυχιατρικής”.

Αυτό θα αναπτύξει το δίκτυο των Ειδικών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων για πολιτικούς κρατούμενους.

Από το 1954 αυτά εποπτεύονταν άμεσα από την KGB.

Οι ψυχίατροι που επένδυαν με επιστημονισμό την ανάγκη εξόντωσης των αντιφρονούντων επινόησαν νέες ψυχικές ασθένειες όπως “ψευδαισθήσεις της κοινωνικής αλλαγής”, “νωθρή σχιζοφρένεια”, “μεταρρυθμιστική παράνοια”.

Η πορεία της ΕΕ μέσω της σοβιετικής εμπειρίας.

Νέα Πολιτική

του Χρήστου Ζιώγα*

Αναμφίβολα ο τίτλος του παρόντος άρθρου πιθανόν να φαντάζει προκλητικός τόσο για τις πλειοψηφικές φιλελεύθερες φιλο-ευρωπαϊκές δυνάμεις, όσο και για τους θιασώτες της κομμουνιστικής ιδεολογίας και οπαδούς της πάλαι ποτέ κραταιής Σοβιετικής Ένωσης. Η παρούσα κρίση ενδεχομένως να έχει περιορίσει την αναφανδόν υποστήριξη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης για σημαντικό ποσοστό πολιτών των κρατών – μελών, ιδίως αυτών που την βιώνουν εντονότερα, εξακολουθεί όμως να συνιστά μια εν εξελίξει κοινωνική και πολιτική διαδικασία με, ελάχιστες θεωρώ, πιθανότητες ιστορικής πραγμάτωσης.

Η αναφορά των δύο σημαντικότατων, με ορούς ιστορικής σπουδαιότητας, αξιώσεων αναμόρφωσης του διεθνούς συστήματος σε μια νέα βάση αποσκοπεί να αποτυπωθούν τυχόν ομοιότητες και διαφορές και ουχί να τις προσεγγίσουμε κατά τρόπο μεροληπτικό και ιδεολογικό. Η κατάρρευση της Σοβιετικής  Ένωσης σήμαινε και το τέλος της κομμουνιστικής κοσμοθεωρίας, με όρους μιας ζώσας ιστορικής διαδικασίας, που επιδίωξε για περισσότερο από 70 έτη να αναμορφώσει την κοινωνία και το άτομο καθορίζοντας ανεπίστρεπτα την πορεία της ανθρωπότητας. Τα αιτία αποσύνθεσης του σοβιετικού κοσμοσυστήματος προσδιορίζονται σε εσωτερικά και εξωτερικά, είναι χιλιοειπωμένα αλλά δεν μας επιτρέπει η έκταση και η προβληματική του άρθρου να αναλυθούν εκτενώς. 

Η σοβιετική εξουσία και οι πολεμικές αποζημιώσεις

Ημεροδρόμος

Συνεδρίαση του Σοβιέτ της Πετρούπολης τον Οκτώβρη του 1917

του Γιώργου Καραγιάννη

Ας έρθουμε τώρα στις πρώτες μέρες της σοβιετικής εξουσίας και στο Δεύτερο Συνέδριο των Σοβιέτ (26 Οκτωβρίου/8 Νοεμβρίου 1917) που ενέκρινε τα ιστορικά διατάγματα για την ειρήνη και τη γη με βάση τις εισηγήσεις του Λένιν.

Με το διάταγμα για την ειρήνη , το πρώτο της νέας εξουσίας, η σοβιετική κυβέρνηση πρότεινε σε όλους τους λαούς και τις κυβερνήσεις τους ,που είχαν εμπλακεί στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο να αρχίσουν αμέσως διαπραγματεύσεις για να επιτευχθεί μια δίκαιη ειρήνη χωρίς προσαρτήσεις και πολεμικές αποζημιώσεις. Τονιζόταν ακόμη πως η σοβιετική κυβέρνηση δεν θεωρούσε τους όρους της τελεσιγραφικούς και πως ήταν έτοιμη να συζητήσει τους όρους που θα πρότειναν τα άλλα κράτη.

Ακύρωση όλων των δανείων του τσαρικού καθεστώτος

Το διάταγμα για την ειρήνη προέβλεπε ακόμη τη δημοσίευση όλων των μυστικών συμφωνιών που είχαν υπογράψει ή επικυρώσει οι αστικές κυβερνήσεις μετά την Επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917 και τονιζόταν ότι όλες αυτές οι συμφωνίες κηρύσσονταν χωρίς όρους και αμέσως άκυρες. ( Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ , «Παγκόσμια Ιστορία» τόμος VIII, σελ. 52,86 , «Μέλισσα», Αθήνα 1962). Ακολούθησε τον Ιανουάριο του 1918 η ακύρωση όλων των εξωτερικών και εσωτερικών δανείων που είχαν συνάψει η τσαρική και η Προσωρινή (αστική) κυβέρνηση (Ριζοσπάστης , 9/1/1918). Έτσι και σε συνδυασμό με την εθνικοποίηση των ιδιωτικών τραπεζών των μεταφορών και του εξωτερικού εμπορίου απελευθερώθηκε η Ρωσία από την δημοσιονομική υποτέλεια.

Σοβιετική Ενωση 1985, ευρωζώνη 2015

info-war

Τάσος Παππάς για την Εφημερίδα των Συντακτών

Τηρουμένων των αναλογιών και με μπόλικη δόση αυθαιρεσίας, μπορούμε να ισχυριστούμε πως η σημερινή κατάσταση στην ευρωζώνη θυμίζει τη Σοβιετική Ενωση τη δεκαετία του 1980.

Το σοβιετικό καθεστώς παρουσίαζε σημάδια βαριάς κόπωσης, είχε χάσει προ πολλού την αίγλη του όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας, αλλά παντού στον κόσμο, και η ηγετική ομάδα του κόμματος βρέθηκε μπροστά σ’ ένα μεγάλο δίλημμα: Συνεχίζουμε να πορευόμαστε με τον ίδιο τρόπο και όσο αντέξουμε ή προσπαθούμε να αλλάξουμε προωθώντας κάποιες μεταρρυθμίσεις στην οικονομία και στο πολιτικό σύστημα που θα εξωραΐζουν την εικόνα της χώρας, θα βελτιώνουν κάπως τα πράγματα για τους πολίτες, θα δίνουν χώρο και σε άλλες δυνάμεις να εκφραστούν, αλλά δεν θα θίγουν τις βάσεις πάνω στις οποίες ακουμπά το σύστημα, δηλαδή τα πέδιλα του σπιτιού όπως είχε πει ο Χ. Φλωράκης σε μια ανάλογη, κρίσιμη για το κόμμα του, στιγμή;

Η σκληροπυρηνική πτέρυγα της σοβιετικής νομενκλατούρας υπό τον Λιγκατσόφ υποστήριζε ότι οποιαδήποτε χαλάρωση στην οικονομία και τους θεσμούς θα προκαλούσε παρενέργειες, θα απελευθέρωνε φυγόκεντρες τάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να ελεγχθούν και θα έθετε σε αμφισβήτηση τις σταθερές του οικοδομήματος. Αγωνίστηκε με φανατισμό να μη συμβεί αυτό. Εχασε στα όργανα του κόμματος και του κράτους.

Από την άλλη πλευρά, οι εκσυγχρονιστές υπό τον Γκορμπατσόφ πίστευαν ότι το σύστημα σηκώνει μεταρρυθμίσεις, ότι έχει την ικανότητα να απορροφήσει τους κραδασμούς και να ενσωματώσει τις ελεγχόμενες από τα πάνω τομές, με άλλα λόγια ότι μπορεί να καλλωπιστεί και να μεταμφιεστεί χωρίς όμως να κινδυνεύσει.

2 ΦΛΕΒΑΡΗ 1943: ΣΤΑΛΙΝΓΚΡΑΝΤ

iskra

Του ΝΙΚΟΥ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ*

 «Δεν υπάρχει γη για μας πέρα από το Βόλγα»! Ηταν τα λόγια του ελεύθερου σκοπευτή Βασίλι Ζάιτσεφ, ενός από τους ήρωες εκείνης της μάχης. Της μάχης που έως εκείνη τη στιγμή δεν υπήρξε παρόμοια της στην Ιστορία. Η μάχη του Στάλινγκραντ.

Χτες συμπληρώθηκαν 72 χρόνια. Ήταν 2 Φλεβάρη 1943 όταν ολοκληρώθηκε η  παράδοση και των τελευταίων υπολειμμάτων της βόρειας ομάδας των γερμανικών δυνάμεων στον Κόκκινο Στρατό. Στην ημερήσια διαταγή του προς τα στρατεύματα του Ντον, ο Στάλιν εξέφραζε τις ευχαριστίες του «σε όλους τους μαχητές, διοικητές και πολιτικούς καθοδηγητές του μετώπου του Ντον για τις εξαιρετικές αυτές πολεμικές επιχειρήσεις» και τους εξέφραζε τα συγχαρητήριά του «για τοεπιτυχημένο ξεκαθάρισμα των εχθρικών στρατευμάτων που είχαν κυκλωθεί κοντά στοΣτάλινγκραντ».

Η κόκκινη σημαία κυματίζει ξανά στο απελευθερωμένο Στάλινγκραντ.

 Η μάχη του Στάλινγκραντ, «η μεγαλύτερη μάχη στην ιστορία των πολέμων» όπως χαρακτηρίστηκε, κράτησε για σχεδόν 200 ολόκληρα μερόνυχτα.

Παρότι η ΕΣΣΔ βρισκόταν αντιμέτωπη με 8 ναζιστικές στρατιές, παρότι έδωσε αυτήν τη μάχη εντελώς μόνη και αβοήθητη, παρότι ο συσχετισμός δυνάμεων εκείνης της εποχής ανάμεσα στη Σοβιετική Ένωση και τη χιτλερική Γερμανία ήταν καταθλιπτικός για την πρώτη, το θαύμα έγινε! Το θαύμα της νίκης στο Στάλινγκραντ δεν θα μπορούσε να συμβεί αν δεν στηριζόταν στα τεράστια αποθέματα δύναμης του σοβιετικού λαού για την υπεράσπιση της πατρίδας του και των κοινωνικών του κατακτήσεων.

«Η νίκητων στρατευμάτων μας στοΣτάλινγκραντ - γράφει ο στρατάρχης Ζούκοφ - αποτέλεσε την αρχή της ριζικής καμπής του πολέμου υπέρ της ΕΣΣΔ...». Ήταν μια νίκη, που κερδήθηκε με σκληρές μάχες σώμα με σώμα «από κτίριο σε κτίριο, όπου το κάθε κτίριο της πόλης γινόταν ερείπια».

Η ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

iskra

ΣΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΩΝ 97 ΧΡΟΝΩΝ ΤΗΣ

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ*

Η επανάσταση στη Ρωσία, το 1917, δεν ήρθε από το πουθενά, ούτε ήταν αποτέλεσμα τυχαίων περιστατικών. Ξεπήδησε μέσα από τις ιδιαίτερες συνθήκες ανάπτυξης του ρωσικού καπιταλισμού, μέσα από τις αντιθέσεις της ίδιας της ρωσικής κοινωνίας που ο πρώτος παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος τις όξυνε στο έπακρο δημιουργώντας συνθήκες επαναστατικής κρίσης.

Η ανάπτυξη του καπιταλισμού στη χώρα και μάλιστα του μονοπωλιακού καπιταλισμού, συντελούνταν σε συνθήκες ύπαρξης ισχυρών φεουδαρχικών δομών τόσο στο επίπεδο της οικονομίας όσο στο επίπεδο της πολιτικής Έτσι, όπως παρατηρεί ο Ζαν Ελλενστέιν, το 1914 που ξέσπασε ο Παγκόσμιος πόλεμος«η παλαιά και αγία Ρωσία φαίνεται σα να ζει , όπως ζούσε αιώνες πριν. Συνεχίζεται ο μεσαίωνας με ένα απαρχαιωμένο και δεσποτικό σύστημα διακυβέρνησης, με μια τάξη ευγενών προσκολλημένη στα προνόμια της, ένα πλήθος αγρότες που ζουν μέσα στην αθλιότητα και τις προλήψεις, μια καταθλιπτική γραφειοκρατία, μια τεράστια πολιτισμική καθυστέρηση και κάτω από το ρωσικό αποικιακό ζυγό που έχει κλείσει τόσες εθνότητες σε μια φυλακή των λαών»[1].

Η κατάσταση αυτή εκ των πραγμάτων έφερνε την επανάσταση- δηλαδή το πέρασμα της εξουσίας από τα χέρια μιας τάξης στα χέρια κάποιας άλλης- στην ημερήσια διάταξη. Όμως το ερώτημα που προέκυπτε ήταν το ποια τάξη θα πάρει την εξουσία δεδομένου ότι ταυτόχρονα με την αστική τάξη, στο πλαίσιο του ρωσικού φεουδαρχικού δεσποτισμού αναπτυσσόταν και το προλεταριάτο, το οποίο λόγο της γενικότερης ανάπτυξης του καπιταλισμού παγκοσμίως αποκτούσε όλο και περισσότερο τη δυνατότητα να εμφανίσει αυτοτελή πολιτική δράση, να λειτουργήσει δηλαδή «ως τάξη για τον εαυτό της». Έτσι από τις αρχές του 20ου αιώνα, πάνω σ' αυτό το ζήτημα, στο ζήτημα δηλαδή του ρόλου που καλείται να παίξει η εργατική τάξη στην επικείμενη ρωσική επανάσταση, διαμορφώνονται η επαναστατική και η ρεφορμιστική γραμμή μέσα στο ρωσικό εργατικό κίνημα. Η σύγκρουση για το κόμμα- για το τι κόμμα χρειάζεται η εργατική τάξη- μέσα στους Ρώσους σοσιαλδημοκράτες, το 1903, έχει τη βάση της στο ζήτημα του ρόλου που καλείται να παίξει η εργατική τάξη στην επικείμενη ρωσική επανάσταση.

Η επανάσταση του 1905 αποσαφηνίζει ακόμη περισσότερο το διαχωρισμό επαναστατών- ρεφορμιστών που θα συνεχίσει αμείωτος ως την επανάσταση του 1917, παρά το γεγονός ότι είχε συσσωρευτεί τεράστια επαναστατική πείρα. Οι ρεφορμιστές παντός είδους (μενσεβίκοι, εσέροι κ.λπ.) ήθελαν την εργατική τάξη αρωγό στην αστική επανάσταση, βοηθό της αστικής τάξης, με αιτήματα που σταματούσαν στην ανατροπή της απολυταρχίας και στην κατοχύρωση των πάγιων και κλασικών αστικοδημοκρατικών δικαιωμάτων του πολίτη. Αντίθετα οι επαναστάτες (οι μπολσεβίκοι και οι σύμμαχοί τους) επιδίωκαν στην επικείμενη επανάσταση τον ηγετικό ρόλο της εργατικής τάξης σε συμμαχία με την αγροτιά, για την προώθηση και ολοκλήρωση του αστικού εκδημοκρατισμού αλλά και για την εξασφάλιση της συνέχειας προς το σοσιαλισμό.

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΕΒΑΡΗ ΚΑΙ Η ΕΠΑΝΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤ