Νέα Πολιτική
Του Στάθη Καραπάνου*
Από τη στιγμή της προσάρτησης της επαρχίας Σιν Τζιανγκ στην Κίνα τον 18ο αιώνα, η σχέση των Ουιγούρων με την κινεζική κυβέρνηση υπήρξε λίαν προβληματική. Πέραν της εγκατάστασης κινέζων Χαν στην επαρχία, από τη δεκαετία του 1950 και την συνεπή κοινωνικο-οικονομική περιθωριοποίηση των Ουιγούρων, η επιβίωση της πολιτιστικής ταυτότητας του μουσουλμανικού πληθυσμού της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας τροφοδότησε τις τάσεις για μεγαλύτερη πολιτική αυτονομία ή και πλήρη ανεξαρτησία.
Περασμένες οι σκοτεινές μέρες της Πολιτιστικής Επανάστασης του Μάο, η ανάδειξη του Ντενγκ στην εξουσία σηματοδότησε μία περίοδο χαλάρωσης της θηλιάς του Πεκίνου που επέφερε μία αναζωογόνηση της πολιτιστικής ταυτότητας των Ουιγούρων. Η δεκαετία του 1980 χαρακτηρίστηκε από εκτενείς έρευνες και πολλαπλά συγγράμματα για τις πολιτιστικές τους ρίζες. Αυτό το φαινόμενο πήρε επίσης την μορφή μιας ισλαμικής αναγέννησης, με την ανακαίνιση και την δημιουργία νέων τζαμιών και κορανικών σχολείων.
Το 1989 υπήρξε το κρίσιμο σημείο αυτής της ισορροπίας. Από την πλευρά των κινεζικών αρχών, τα φιλοδημοκρατικά αιτήματα στην πλατεία Τιεν Αν Μεν του Πεκίνου προκάλεσαν μεγάλο άγχος στο Κομμουνιστικό Κόμμα και σήμαναν την αρχή μίας περιόδου αυστηρών ελέγχων σε όλη την Κίνα με στόχο την πλήρη υπακοή στα δόγματα του Κόμματος. Από την πλευρά των Ουιγούρων, η νίκη των μουτζαχεντίν επί της Σοβιετικής Ένωσης στο Αφγανιστάν και η δημιουργία ανεξάρτητων κρατών στην Κεντρική Ασία πυροδότησε τον ουιγουρικό εθνικισμό και τον ισλαμικό φανατισμό στην επαρχία Σιν Τζιανγκ.
Με αρχή την δεκαετία του 1990, λοιπόν, πολλοί ακραίοι Ουιγούροι αποσχιστές ήρθαν σε επαφή με ισλαμικά κινήματα τρομοκρατικής φύσεως στην υπόλοιπη Ασία. Το κοινωνικό και πολιτικό μοντέλο που αυτά τα κινήματα υποστήριζαν θα έβαζε τους Ουιγούρους στο επίκεντρο της σκηνής. Η πολιτιστική ασφυξία που επικράτησε, η «εισβολή» των Χαν, η κοινωνικο-οικονομική στρωματοποίηση και η αδιαφορία της Δύσης για το ζήτημα των Ουιγούρων υπήρξαν οι βασικές συνιστώσες που ώθησαν μέρος των ακτιβιστών να περάσουν από ειρηνικές διαμαρτυρίες σε τρομοκρατικές επιθέσεις.
Σε πολλές περιπτώσεις, ο ελάχιστος αριθμός ανεξάρτητων δημοσιογράφων στην επαρχία Σιν Τζιανγκ και η αδιαφάνεια των κινεζικών πηγών αποτρέπουν την διάκριση μεταξύ ειρηνικών αιτημάτων και τρομοκρατικών προθέσεων. Γεγονός είναι πως η συγκεκριμένη επαρχία της Κίνας βρίσκεται σε έναν φαύλο κύκλο, όπου βίαιες πράξεις κάποιων ουιγουρικών αποσχιστικών ομάδων, από την μία, και οι καταπιέσεις από πλευράς του Πεκίνου κάθε τοπικιστικής έκφρασης των Ουιγούρων, από την άλλη, ενισχύουν οι μεν τις δε.
* Σινολόγος, βοηθός ερευνητή στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Νάπολης «L’Orientale»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου