Οι ευεργετικές συνέπειες της υποτίμησης της δραχμής το 1932

Η διεθνής κρίση του 1932,η ελληνική χρεοκοπία & η ανάκαμψή της οικονομίας αμέσως μετά

του Θεόδωρου Κατσανέβα

Το 1932 όπως το 2008, η διεθνής οικονομία είχε βουτήξει στα Τάρταρα της διεθνούς οικονομικής κρίσης, με επίκεντρο το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Αυτό είχε βαρύτατες συνέπειες τότε και στην Ελλάδα, η οποία υπο την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου υποχρεώθηκε να να κηρύξει στάση πληρωμών, να αποχωρήσει από την ισοτιμία της δραχμής με τον κανόνα του χρυσού και να υποτιμήσει τη δραχμή. Παρ’ όλο που ο υπερβολικά εύθικτος πολιτικά Ελ. Βενιζέλος παραιτήθηκε, αμέσως μετά η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας αυξήθηκε αλματωδώς, με συνακόλουθο μια περίοδο σημαντικής οικονομικής ανάπτυξης. Ανάλογη αλματώδη ανάπτυξη είχε και η ελληνική οικονομία μετά την υποτίμηση της δραχμής το 1953 κατά 50% σε σχέση με το δολάριο από τον τότε Πρωθυπουργό Σπύρο Μαρκεζίνη.

Αλλά ας γυρίσουμε στο 1927, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος επιστρέφει στην Ελλάδα και γίνεται δεκτός ως μεσσίας από τον ελληνικό λαό. Ο ίδιος μετά πιέσεις από το περιβάλλον του ανακαλεί την απόφαση του προ τετραετίας για παραίτηση από την πολιτική και επανέρχεται ως αρχηγός του κόμματος των Φιλελευθέρων στις 23 Μαΐου 1928. Το μέγεθος του εκλογικού θριάμβου τωνΒενιζελικών στις εκλογές της 19ης Αυγούστου ήταν απρόσμενο ακόμη και για τον αρχηγό του: οι βενιζελικοί εξέλεξαν 223 βουλευτές έχοντας μια συντριπτική πλειοψηφία στην βουλή.

Η υποτίμηση της δραχμής το 1953 και η μετέπειτα αλματώδης ανάπτυξη

Πριν από 63 χρόνια τον Απρίλιο του 1953 και συγκεκριμένα το βράδυ της 9ης Απριλίου 1953, ανήμερα των 44ων γενεθλίων του, ο Υπουργός Συντονισμού, Σπύρος Μαρκεζίνης, αιφνιδιάζει τους πάντες και ανακοινώνει από το κρατικό ραδιόφωνο (τότε ΕΙΡ, νυν ΕΡΑ) πως από εκείνη τη στιγμή η επίσημη σχέση του αμερικανικού νομίσματος και της δραχμής καθορίζεται στις 30.000 δραχμές το δολάριο, δηλαδή επιβάλλει μιαγενναία υποτίμηση της τάξεως του 50%.

Αναλόγως αναπροσαρμόζονται και οι τιμές σε δραχμές όλων των άλλων ξένων νομισμάτων. Αργότερα θα αφαιρεθούν τα τρία μηδενικά και η σχέση θα διαμορφωθεί στο1 δολάριο=30 δραχμές.Το σχέδιο δουλευόταν από καιρό από τους οικονομολόγους Ζολώτα και Βαρβαρέσο και ήταν πλήρως ενημερωμένοι γι’ αυτό ο πρωθυπουργός, Αλέξανδρος Παπάγος, ο  Υπουργός Εμπορίου, Θάνος Καψάλης (στενός συνεργάτης του Μαρκεζίνη), ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γεώργιος Μαντζαβίνος, η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα διά των διπλωματικών υπαλλήλων Τσαρλς Γιοστ και Αλ Κοστάντζο, καθώς και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Στη ραδιοφωνική του ομιλία ο Μαρκεζίνης αιτιολόγησε την κυβερνητική απόφαση για την τόσο δραστική υποτίμηση της δραχμής: «Με αδικαιολογήτως ευθηνήν τιμήν του δολλαρίου, συμφέρουσα ήτο η εξαγωγή κεφαλαίων εις το εξωτερικόν και ο ελληνικός τουρισμός εις την αλλοδαπήν. Όταν το ελληνικό νόμισμα αποκτήση την πραγματικήν αξίαν του και καταστή ευθηνότερον, τότε συμφέρον θα είναι ο εξ αλλοδαπής τουρισμός εις την Ελλάδα και ο επαναπατρισμός ελληνικών κεφαλαίων εις την πατρίδα ή και η διευκόλυνσις  προσελκύσεως γενικώς ξένου κεφαλαίου. Προσέλκυσις δε ξένου κεφαλαίου και προώθησις της πολιτικής των επενδύσεων δεν αποτελεί απλώς εν εκ των κυριοτέρων μελημάτων της κυβερνήσεως, αλλά ταυτοχρόνως και την βασικήν ελπίδα της αναγεννήσεως του τόπου». Ο Μαρκεζίνης ανακοινώνει την κατάργηση όλων των κλειστών επαγγελμάτων, την απελευθέρωση των εισαγωγών και την πάταξη της κερδοσκοπίας.

Η υποτίμηση της δραχμής τον Απρίλιο του 1953 και η μετέπειτα αλματώδης οικονομική ανάπτυξη

Πριν από 63 χρόνια τον Απρίλιο του 1953 και συγκεκριμένα το βράδυ της 9ης Απριλίου 1953, ανήμερα των 44ων γενεθλίων του, ο Υπουργός Συντονισμού, Σπύρος Μαρκεζίνης, αιφνιδιάζει τους πάντες και ανακοινώνει από το κρατικό ραδιόφωνο (τότε ΕΙΡ, νυν ΕΡΑ) πως από εκείνη τη στιγμή η επίσημη σχέση του αμερικανικού νομίσματος και της δραχμής καθορίζεται στις 30.000 δραχμές το δολάριο, δηλαδή επιβάλλει μιαγενναία υποτίμηση της τάξεως του 50%. Αναλόγως αναπροσαρμόζονται και οι τιμές σε δραχμές όλων των άλλων ξένων νομισμάτων. Αργότερα θα αφαιρεθούν τα τρία μηδενικά και η σχέση θα διαμορφωθεί στο1 δολάριο=30 δραχμές.Το σχέδιο δουλευόταν από καιρό από τους

οικονομολόγους Ζολώτα και Βαρβαρέσο και ήταν πλήρως ενημερωμένοι γι’ αυτό ο πρωθυπουργός, Αλέξανδρος Παπάγος, ο  Υπουργός Εμπορίου, Θάνος Καψάλης (στενός συνεργάτης του Μαρκεζίνη), ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γεώργιος Μαντζαβίνος, η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα διά των διπλωματικών υπαλλήλων Τσαρλς Γιοστ και Αλ Κοστάντζο, καθώς και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ο μόνος που γνώριζε το ακριβές ποσοστό της υποτίμησης και την ακριβή ημερομηνία της ανακοίνωσής, εκτός του Μαρκεζίνη, ήταν ο πρωθυπουργός Παπάγος.

Η υποτίμηση της δραχμής τον Απρίλιο του 1953 και η μετέπειτα αλματώδης οικονομική ανάπτυξη

Πριν από 63 χρόνια τον Απρίλιο του 1953 και συγκεκριμένα το βράδυ της 9ης Απριλίου 1953, ανήμερα των 44ων γενεθλίων του, ο Υπουργός Συντονισμού, Σπύρος Μαρκεζίνης, αιφνιδιάζει τους πάντες και ανακοινώνει από το κρατικό ραδιόφωνο (τότε ΕΙΡ, νυν ΕΡΑ) πως από εκείνη τη στιγμή η επίσημη σχέση του αμερικανικού νομίσματος και της δραχμής καθορίζεται στις 30.000 δραχμές το δολάριο, δηλαδή επιβάλλει μια γενναία υποτίμηση της τάξεως του 50%. Αναλόγως αναπροσαρμόζονται και οι τιμές σε δραχμές όλων των άλλων ξένων νομισμάτων. Αργότερα θα αφαιρεθούν τα τρία μηδενικά και η σχέση θα διαμορφωθεί στο1 δολάριο=30 δραχμές.Το σχέδιο δουλευόταν από καιρό από τους

οικονομολόγους Ζολώτα και Βαρβαρέσο και ήταν πλήρως ενημερωμένοι γι’ αυτό ο πρωθυπουργός, Αλέξανδρος Παπάγος, ο  Υπουργός Εμπορίου, Θάνος Καψάλης (στενός συνεργάτης του Μαρκεζίνη), ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Γεώργιος Μαντζαβίνος, η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα διά των διπλωματικών υπαλλήλων Τσαρλς Γιοστ και Αλ Κοστάντζο, καθώς και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ο μόνος που γνώριζε το ακριβές ποσοστό της υποτίμησης και την ακριβή ημερομηνία της ανακοίνωσής, εκτός του Μαρκεζίνη, ήταν ο πρωθυπουργός Παπάγος.

Η αλήθεια για τις νομισματικές υποτιμήσεις

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Ηλία Ιωακείμογλου

Σχετικά με τις εκτιμήσεις του υπουργού Μάρδα και του γ.γ. του ΚΚΕ Κουτσούμπα για τις «καταστροφικές» συνέπειες από την επιστροφή στο εθνικό νόμισμα και την υποτίμησή του

Εκστρατεία για να ενημερωθούμε σχετικά με τις καταστροφικές επιπτώσεις που θα είχε στα εισοδήματα μια υποτίμηση του εθνικού νομίσματος φαίνεται ότι έχει ξεκινήσει ο κ. Μάρδας, και λέει πάνω-κάτω ό,τι και ο κ. Κουτσούμπας του ΚΚΕ. Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Μάρδας ισχυρίζεται ότι μια υποτίμηση της νέας δραχμής θα οδηγούσε σε μείωση του πραγματικού εισοδήματός της χώρας, ενώ σύμφωνα με τον κ. Κουτσούμπα, που είναι πιο ταξικός, η υποτίμηση θα οδηγούσε σε μείωση της αγοραστικής δύναμης των εργαζόμενων τάξεων ειδικά. Αυτούς τους ισχυρισμούς τους εμφανίζουν δε ως μια ακόμη περίπτωση TINA, δεν-υπάρχει-εναλλακτική-λύση: άπαξ και κάνεις υποτίμηση του εθνικού σου νομίσματος, οπωσδήποτε έχασες εισόδημα. Μονόδρομος.

Ωστόσο, αυτό που διηγούνται οι δύο πολιτικοί μας (δηλαδή η μείωση της αγοραστικής δύναμης των εισοδημάτων είτε των μισθών εξαιτίας μιας νομισματικής υποτίμησης) είναι απλώς το πρώτο βήμα σε μια αρκετά μακρά αλυσίδα οικονομικών επιπτώσεων, το πρώτο βήμα σε ένα αρκετά μακρύ μονοπάτι αποτελεσμάτων, αναδράσεων, διακλαδώσεων και ανοιχτών δυνατοτήτων – διότι η καπιταλιστική οικονομία είναι ένα πολύπλοκο σύστημα, δεν λειτουργεί υπό το καθεστώς «μια αιτία φέρνει ένα αποτέλεσμα και τελειώσαμε», είναι ένα σύνολο μεγεθών που συνδέονται μεταξύ τους με ένα πυκνό δίχτυ σχέσεων αιτιότητας. Έτσι, όταν αλλάζει ένα μέγεθος (π.χ. η συναλλαγματική ισοτιμία) η οικονομία υφίσταται μια διαταραχή που γίνεται το σημείο εκκίνησης σειράς επιπτώσεων που διαχέονται στο οικονομικό κύκλωμα μέσω διάφορων καναλιών. Αυτή η πολυπλοκότητα του κεφαλαιοκρατικού οικονομικού συστήματος αποκλείει κάθε είδους ΤΙΝΑ, πολύ περισσότερο που η λειτουργία του ενσωματώνει και μια αρχή ριζικής αβεβαιότητας που είναι ο βασικός κοινωνικός ανταγωνισμός κεφαλαίου – εργασίας.

Αλλά ας πλησιάσουμε πιο κοντά στο αντικείμενό μας.

Η Ελληνική Οικονομία και το Νέο Σημείο Διακλάδωσης του Ευρωπαϊκού Συστήματος

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Θεόδωρου Μαριόλη

Αν. Καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας

Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης, Πάντειο Πανεπιστήμιο

[Το παρόν κείμενο παρουσιάστηκε στην Ημερίδα Πολιτικού Διαλόγου: «Έξοδος από την Ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση; (Αναγκαιότητα, δυνατότητες, προοπτική)», ΑΣΟΕΕ, 24 Απριλίου, 2013. Προγενέστερη εκδοχή του παρουσιάστηκε σε συνάντηση του «Study Group on Sraffian Economics», τον Μάρτιο του 2013: Ευχαριστώ τους Κώστα Παπουλή, Νίκο Ροδουσάκη  και Γιώργο Σώκλη για σχόλια και προτάσεις. Τέλος, ευχαριστώ τον Λευτέρη Τσουλφίδη για εκτενείς συζητήσεις πάνω στο αντικείμενο.]

Κατά τη Γενική Θεωρία των Συστημάτων, όταν η συσσώρευση ποσοτικών μεταβολών σε ένα σύστημα υπερβεί ορισμένο όριο, σημειώνεται ποιοτική μεταβολή στη δυναμική συμπεριφορά του ή, αλλιώς, «διακλάδωση» (bifurcation). Η ευστάθεια, η παλινδρομική αστάθεια, η κυκλοειδής περιφορά ή, εναλλακτικά, η χαοτική κίνηση διαδέχονται η μία την άλλη. Όσον αφορά την ΕΕ, ένα καθοριστικό σημείο διακλάδωσης ήταν η εισαγωγή του ευρώ. Μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία,  αυτή η εισαγωγή οδηγεί, αναπόφευκτα, σε νέα διακλάδωση.

1. Η Κατάσταση

Στην Ελλάδα, έπειτα από τέσσερα χρόνια εφαρμογής της εσωτερικής υποτίμησης, η «επίσημη» ανεργία έχει υπερβεί το 27% και η αθροιστική μείωση του ΑΕΠ το 20%. Η ανάλυση των στοιχείων (βλέπε Μαριόλης, 2012α) δείχνει ότι ακόμα και αν αυξηθεί, εφεξής, το ΑΕΠ με μέσο ετήσιο ρυθμό 1%, τότε μετά από μία δεκαετία η ανεργία θα είναι στο 30%. Δείχνει, επίσης, ότι για να αρχίζει να συμπιέζεται η ανεργία πρέπει, από αύριο κιόλας, το ΑΕΠ να αρχίζει να αυξάνεται με ρυθμό πάνω από 2%. Έτσι, για να έχουμε μία συμπίεση της ανεργίας στο π.χ. 10% μέσα σε 5 έτη, απαιτείται αύξηση του ΑΕΠ με μέσο ετήσιο ρυθμό 5.4%, ο οποίος ενέχει αύξηση της απασχόλησης με μέσο ετήσιο ρυθμό 4.4%, δηλ. τη δημιουργία 181 χιλιάδων θέσεων εργασίας ανά έτος.

Η διεθνής εμπειρία από την κυκλοφορία διπλού νομίσματος

Οδός Δραχμής

του Θεόδωρου Κατσανέβα

Με το διπλό νόμισμα σημαίνει , οι πληρωμές προς το εξωτερικό και οι πληρωμές του δημοσίου χρέους θα γίνονται σε ευρώ, ενώ οι μισθοί και οι συντάξεις θα πληρώνονται με το δεύτερο, υποτιμημένο νόμισμα σε σχέση με το πρώτο σε επίπεδα της τάξης του 30-50%. Το νόμισμα αυτό θα χρησιμοποιείται για εσωτερική κατανάλωση, παράλληλα με το ευρώ.

Η παράλληλη κυκλοφορία δύο νομισμάτων υφίσταται σε πολλές περιπτώσεις.Το ευρώ και το δολάριο γίνονται άτυπα αποδεκτά σε όλες σχεδόν τις χώρες εκτός ευρώζώνης μέσα και έξω απο την Ε.Ε.

Από το 1994 στην Κούβα κυκλοφορούν δυο εθνικά νομίσματα: το κουβανικό πέσο και το συναλλαγματικό μετατρέψιμο πέσο, σε ισοτιμία συνδεδεμένη με το αμερικανικό δολάριο.Οι κουβανοί εισπράττουν το μισθό τους και πληρώνουν για τα βασικά τους αγαθά στο σε πέσος (CUP), όμως τα εισαγόμενα είδη και οι υπηρεσίες όπως ο τουρισμός υπολογίζονται σε «μετατρέψιμα πέσος» (CUC). Κάθε τέτοιο πέσο αναλογεί σε 1 δολάριο ή 25 πέσος από αυτά που παίρνουν στα χέρια τους οι πολίτες.

Βραχυπρόθεσμες συνέπειες και προκλήσεις ενός Grexit

Νέα Πολιτική

του Νικολάου Ματθαίου Σαντή*

Τα ζητήματα της λιτότητας και (της ανάγκης μείωσης, μέσω διαγραφής) του χρέους «στοιχειώνουν» τις διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με τους δανειστές της τα τελευταία δύο έτη. Τα δύο αυτά θέματα μέχρι προσφάτως αλληλοσυνδέονταν, οδηγώντας σε ένα φαύλο κύκλο λιτότητας και δανεισμού. Μετά την εκλογή της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, οι δανειστές θέλουν να συνεχίσουν να επιβάλλουν στην Ελλάδα τις ίδιες πολιτικές λιτότητας οι οποίες οδήγησαν σε ραγδαία πτώση της οικονομικής δραστηριότητας και σε νέο, μεγαλύτερο δανεισμό. Η άρνηση τους, ιδίως της Γερμανίας, για αλλαγή του παρόντος προγράμματος και η απαίτηση για υψηλά πλεονάσματα ώστε να αποπληρώνονται ταχύτερα τα δάνεια (σε βάρος των απαιτούμενων απαραίτητων επενδύσεων με στόχο την ανάκαμψη του ΑΕΠ) δημιουργεί έντονο αναβρασμό στην Αθήνα, επαναφέροντας την προοπτική εξόδου από το ευρώ.

Σενάρια εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη είχαν εμφανιστεί ήδη από το 2010 (Feldstein, Roubini, αλλά και ο πρώην καθηγητής του SOAS και νυν βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, K. Λαπαβίτσας, ο οποίος είναι ο κατ’ εξοχήν Έλληνας θεωρητικός της εξόδου από το ευρώ). Την ίδια περίοδο η γερμανίδα καγκελάριος Α. Μέρκελ είχε υποστηρίξει ότι «δεν θα έπρεπε να είχε επιτραπεί στην Ελλάδα η είσοδος στο ευρώ»,παραδεχόμενη έτσι εμμέσως ότι η Ελλάδα δεν είχε το προηγμένο θεσμικό και οικονομικό υπόβαθρο για να επωφεληθεί από τη συμμετοχή της στην ΟΝΕ. Οι υποστηρικτές του Grexit θεωρούν απαραίτητη την έξοδο της Ελλάδας από ένα νόμισμα που «μοιάζει με ένα κουστούμι το οποίο τη σφίγγει όλο και περισσότερο μη αφήνοντας την να αναπνεύσει». Η παραμονή εντός του ευρώ προϋποθέτει διαρκή λιτότητα για την Ελλάδα προκειμένου να διατηρείται ανταγωνιστική, όπως φαίνεται από την εξέλιξη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από το 2000 και μετά. Δεδομένης μάλιστα της δυσκολίας πραγματοποίησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στο εσωτερικό της, καθώς και των πολιτικών λιτότητας που πραγματοποιούνται ταυτόχρονα στα άλλα κράτη της ένωσης, αυτή ενδέχεται να μην φέρει καν αποτέλεσμα: αντί για περισσότερες εξαγωγές και ευημερία, η ανταγωνιστική υποτίμηση («competitive devaluation») θα οδηγήσει σε έναν «αγώνα προς τα κάτω» («race to the bottom»). Με βάση αυτή την παραδοχή, η έξοδος από το ευρώ διέπεται από οικονομική λογική, ιδίως αν εξετάσει κανείς το ζήτημα σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΧΑΛΑΡΩΣΗ (QUANTITIVE EASING )

the Crypt of Banking News

ΑΠΟ ΤΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΑΠΑΦΩΤΙΚΑ   

Σήμερα θα ασχοληθούμε με την περιβόητη «ποσοτική χαλάρωση» που  όλοι περίμεναν, σχεδόν, με κομμένη ανάσα να ακόυσουν από τα χείλη του  κ.Ντράγκι...

   Όλοι ανακουφίστηκαν στο άκουσμα ότι ο η σφικτή ΕΚΤ είπε το μεγάλο ΝΑΙ  στην χαλάρωση και αμέσως  έσπευσαν τα "συγχαρίκια" και οι δηλώσεις του τύπου: «θα βρέξει ευρώ» και άλλα ωραία, σε αντίθεση όμως με τους περισσότερους οικονομολόγους που θεωρούν οτι η μίμηση της FED, δεν θα επιφέρει τα αποτελέσματα που επιδιώκουν.

   Καταρχήν,  τί είναι η ποσοτική χαλάρωση? Γιατί εφαρμόζεται? Τι επιδιώκουν? Να χαρούμε ή να γυρίσουμε πλευρό??

   Ποσοτική χαλάρωση: είναι η δεύρυνση των στοιχείων του ενεργητικού του ισολογισμού της ΕΚΤ και....απλά κόβουν χρήμα και το δανείζουν με επιτόκιο 0% στις Τράπεζες. Ο επίσημος λόγος, είναι η αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού και της ανεργίας. Δηλαδή φοβούνται οτι οι τιμές που και καλά πέφτουν (θυμίσου πχ πετρελαιο – Ρωσία - όχι ξαφνικά - όχι τυχαία),  θα συνεχίσουν να πέφτουν και οι καταναλωτές θεωρώντας ότι θα πέσουν και άλλο θα διακρατούν εισόδημα, συνεπώς δεν θα αγοράζουν, προσβλέποντας σε ακόμη καλύτερες ευκαιρίες. Επίσης θα δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης.

Ο Κυριάκος Βαρβαρέσος και η υποτίμηση της δραχμής που απογείωσε την ελληνική οικονομία

του Θεόδωρου Κατσανέβα

Ο Κυριάκος Βαρβαρέσος υπήρξε ένας κορυφαίος Έλληνας Κεϋνσιανιστής οικονομολόγος, ο οποίος υποστήριζε με παρησία και επιχειρήματα την ανάγκη παραγωγικής ανασυγκρόητησης της χώρας με κατάλληλη νομισματική πολιτική και με την κατά περίπτωση υποτίμηση της δραχμής. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 4 Μαρτίου 1884 και καταγόταν από τα Βάτικα Λακωνίας. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου  έλαβε διδακτορικό δίπλωμα το 1906, με θέμα διατριβής: «Η θεωρία του πληθυσμού». Στη συνέχεια  πραγματοποίησε σπουδές στα οικονομικά, με έμφαση στη Στατιστική, στα Πανεπιστήμια του Μονάχου και του Βερολίνου.

Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1911 και διορίσθηκε τμηματάρχης και λίγο αργότερα διευθυντής Στατιστικής στο Υπουργείο Γεωργίας, Εμπορίου και Εργασίας. Το 1916 αποσπάσθηκε στο Υπουργείο Επισιτισμού, ως γενικός διευθυντής, όπου παρέμεινε έως το 1918. τότε εξελέγη έκτακτος Καθηγητής της Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το ίδιο έτος μετέβη στο Λονδίνο και το Παρίσι, ως τεχνικός σύμβουλος της ελληνικής αντιπροσωπίας στο Συνέδριο Ειρήνης (19 Ιανουαρίου 1919 - 10 Αυγούστου 1920), που καθόρισε τις τύχες του κόσμου μετά τη λήξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Το 1924 εξελέγη τακτικός Καθηγητής στην Έδρα της Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και τον ίδιο χρόνο προσελήφθη ως οικονομικός σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Υπό την ιδιότητά του αυτή εργάσθηκε στην προπαρασκευή και την κατάρτιση της νομισματικής, τραπεζικής και δημοσιονομικής μεταρρύθμισης και εξυγίανσης, που πραγματοποιήθηκε τη διετία 1927-1928.

Η υποτίμηση της Δραχμής του 1953

Σαν Σήμερα

Η πορεία προς την υποτίμηση

Ο τότε Πρωθυπουργός της Ελλάδος Αλέξανδρος Παπάγος

Από τα τέλη του 1952 τη χώρα κυβερνούσε ο δεξιός «Δημοκρατικός Συναγερμός» του Αλέξανδρου Παπάγου (αρχηγού του Εθνικού Στρατού κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου), o οποίος είχε επιτύχει μια σαρωτική νίκη στις εκλογές της 16ης Νοεμβρίου, λόγω του πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος.

Ηγετική προσωπικότητα της νέας κυβέρνησης ήταν ο Υπουργός Συντονισμού, Σπυρίδων Μαρκεζίνης, ο οποίος είχε υπό την εποπτεία του όλα τα παραγωγικά υπουργεία. Ήταν κάτι παρά πάνω από «τσάρος» της οικονομίας, όπως θα λέγαμε σήμερα. Την αντιπολίτευση αποτελούσαν τα δύο κεντρώα κόμματα της ΕΠΕΚ και των Φιλελευθέρων. Η Αριστερά, λόγω του πλειοψηφικού, δεν εκπροσωπείτο στη Βουλή.

Στις αρχές του 1953, με νωπές τις πληγές από τον Εμφύλιο, η ελληνική οικονομία είχε ολοκληρώσει τη μεταπολεμική ανασυγκρότησή της. Η παραγωγή και η κατανάλωση είχαν υπερβεί το προπολεμικά επίπεδα, ενώ αξιοσημείωτη ήταν η πρόοδος στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό σε πολλούς τομείς της οικονομικής δραστηριότητας. Όμως, για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού το βιοτικό επίπεδο ήταν ακόμη πάρα πολύ χαμηλό.

H ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΩ ΚΑΙ Η ΑΔΥΝΑΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

iskra

ΣΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΣΤΑΣΗΣ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΩ ΠΩΣ ΘΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΤΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ;

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΙΩΣΕΙ ΚΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Η ΧΩΡΑ;

Είναι πολλοί, που, αρκετά καλοπροαίρετα, εκφράζουν ερωτηματικά και αμφιβολίες για το αν και κατά πόσο η χώρα μας μπορεί να επιβιώσει και να έχει προοπτική εκτός ευρώ, αφού είναι μια χώρα που έχει αδύναμη παραγωγική βάση και εξαρτάται πάρα πολύ από τις εισαγωγές.

Πράγματι, η Ελλάδα έχει τεράστια εμπορικά ελλείμματα και πολύ μεγάλα ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών, τα οποία κατά αποκλειστικό λόγο οφείλονται στις πολύ μεγάλες εισαγωγές αγαθών και στις πολύ μικρές εξαγωγές.

ΤΟ ΕΥΡΩ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΒΑΣΗ

 Τα ελλείμματα, μάλιστα, αυτά γνώρισαν μια καλπάζουσα αύξηση στα χρόνια που ακολούθησαν την ένταξη της χώρας μας στο ευρώ, πράγμα που σημαίνει ότι το ευρώ αποδυνάμωσε περαιτέρω και δραστικά την εγχώρια παραγωγική βάση.

Η ΕΚΤ προτίθεται να παρέμβει στην αγορά των μη εξυπηρετούμενων δανείων;

του Κώστα Μελά

Την προηγούμενη δεκαετία , η πιστοληπτική ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων , σε πολλές χώρες σύμφωνα με τους οίκους αξιολόγησης μέχρι που ξέσπασε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση το 2007-8. Από την περίοδο εκείνη παρατηρείται δραστική αύξηση του λόγου των μη εξυπηρετούμενων  δανείων (NPL) ως ποσοστό των συνολικών δανείων αλλά και ως % του ΑΕΠ.  

Σύμφωνα με πρόσφατη εμπειρική μελέτη[1] σε δείγμα 75 χωρών ο κύριος και βασικός παράγοντας αύξησης των  NPL ως ποσοστό των συνολικών δανείων, είναι η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας δηλαδή η μείωση του ΑΕΠ. Οι συγγραφείς της μελέτης υποστηρίζουν επίσης ότι η παρατηρούμενη μείωση του ΑΕΠ δεν εξηγεί  (οικονομετρικά) συνολικά την αύξηση του ποσοστού των παρατηρούμενων  μη εξυπηρετούμενων  δανείων (NPL) ως ποσοστό των συνολικών δανείων. Συνεπώς υπάρχουν και άλλοι παράγοντες οι οποίοι επιδρούν αρνητικά στην παρατηρούμενη αύξηση των μη εξυπηρετούμενων  δανείων (NPL) ως ποσοστό των συνολικών δανείων. Μέσω της μελέτης προσδιορίζονται οι ακόλουθοι επιπλέον παράγοντες:

-η υποτίμηση της αξίας του νομίσματος  σε χώρες όπου μεγάλο μέρος του δανειακού χαρτοφυλακίου έχει χρηματοδοτηθεί σε ξένο νόμισμα.

- Η πτώση των αξιών των μετοχών στο χρηματιστήριο αξιών , ειδικά σε χώρες όπου η κεφαλαιοποίηση του χρηματιστηρίου είναι μεγάλη σε σχέση με το ΑΕΠ .

- Η αύξηση του επιτοκίου χορηγήσεων

ΕΘΝΙΚΟ ΝΟΜΙΣΜΑ ΚΑΙ ΛΑΪΚΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

iskra

Του ΣΤΑΘΗ ΚΟΥΒΕΛΑΚΗ*

Στα πλαίσια της συζήτησης που έχει επανέλθει, ή μάλλον που έχει επιτέλους ξεκινήσει, για το ενδεχόμενο και τις πιθανές επιπτώσεις της εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ, ένα από τα επιχειρήματα που ακούγεται συχνότερα, και μάλιστα από αριστερούς, είναι ότι η επιστροφή στο εθνικό νόμισμα συνεπάγεται αναπόφευκτα σημαντική υποτίμηση, άρα ραδγαία αύξηση των τιμών των εισαγωγών και, κατ’επέκταση, πληθωρισμό και συνακόλουθη πτώση του ήδη πετσοκομμένου εισοδήματος των μισθωτών και των λαϊκών στρωμάτων. Η αναμενόμενη αύξηση της ανταγωνιστικότητας που θα προκύψει από την υποτίμηση θα πραγματοποιηθεί λοιπόν σε βάρος της εργασίας, ενισχύοντας την υποψία ότι ως στόχος υπηρετεί τα συμφέροντα του κεφαλαίου σε μια λογική «εθνικής», αυτόκεντρης, ανάπτυξης.

Ας εξετάσουμε πιο προσεκτικά το όλο επιχείρημα. Αναμφίβολα, το νέο εθνικό νόμισμα θα υποστεί σημαντική διολίθησηκαι κάτι τέτοιο αποτελεί όντως έναν από τους βασικούς στόχους αυτής της κίνησης: η ανάκτηση ανταγωνιστικότητας μιας οικονομίας που έχει ήδη πληρώσει πανάκριβα την ένταξή της σε ένα «σκληρό» νόμισμα όπως το ευρώ. Ας θυμίσουμε εδώ ότι η ανταγωνιστικότητα μετράται σε τιμές κάτι που σημαίνει ότι για μια χώρα με σταθερά υψηλότερο από το μέσο όρο της ευρωζώνης πληθωρισμό όπως η Ελλάδα δεν υπάρχει άλλος τρόπος ανάκτησής της (εντός ΟΝΕ) από τη βάρβαρη πολιτική «εσωτερικής υποτίμησης», δηλαδή τσακίσματος του εργασιακού κόστους, που επιβάλλουν τα Μνημόνια.