Απεχθές χρέος και η περίπτωση διάφορων χωρών

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, το απεχθές χρέος, επίσης γνωστό ως παράνομο χρέος, είναι μία νομική θεωρία σύμφωνα με την οποία το εθνικόχρέος που έχει δημιουργηθεί από ένα καθεστώς για λόγους που δεν εξυπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα, δεν πρέπει να είναι εκτελέσιμο. Επομένως, τέτοιου είδους χρέη θεωρούνται από αυτή τη θεωρία προσωπικά χρέη του καθεστώτος που τα δημιούργησε και όχι κρατικά χρέη. Κατά κάποιον τρόπο, η έννοια είναι ανάλογη με τη μη εγκυρότητα των συμβολαίων που υπογράφονται υπό συνθήκες εξαναγκασμού.

Το δόγμα επισημοποιήθηκε σε μια διατριβή του 1927 από τον Alexander Nahum Sack,[1] έναν Ρώσο νομικό θεωρητικό. Η διατριβή ήταν βασισμένη σε γεγονότα του 19ου αιώνα, που αφορούσαν την αποκήρυξη του χρέους του Μεξικού που είχε δημιουργήσει το καθεστώς του Αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού, και η άρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να αναγνωρίσουν την εγκυρότητα του χρέους της Κούβας, που είχε δημιουργηθεί από το αποικιοκρατικό καθεστώς της Ισπανίας.

Ο Σακ, αναπτύσσοντας τη θεωρία του, έθεσε τις τρεις βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρεί το χρέος μίας χώρας ώστε να χαρακτηρισθεί ως απεχθές. Πρώτον, η σύναψη του δανείου θα πρέπει να έχει γίνει από την κυβέρνηση της χώρας χωρίς τη συγκατάθεση ή ακόμα και χωρίς τη γνώση των πολιτών. Δεύτερη προϋπόθεση είναι η σύναψη του δανείου να μην είχε ως σκοπό την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των πολιτών και ως εκ τούτου οι πόροι να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες που δεν ωφέλησαν το λαό της χώρας. Η τρίτη βασική προϋπόθεση αφορά την πλευρά του πιστωτή, ο οποίος θα πρέπει να γνώριζε το γεγονός ότι το δάνειο και το χρέος λειτουργεί εις βάρος των πολιτών της χώρας, να γνώριζε επομένως τις δύο προηγούμενες προϋποθέσεις.

Απεχθές χρέος και η περίπτωση διάφορων χωρών

Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, το απεχθές χρέος, επίσης γνωστό ως παράνομο χρέος, είναι μία νομική θεωρία σύμφωνα με την οποία το εθνικόχρέος που έχει δημιουργηθεί από ένα καθεστώς για λόγους που δεν εξυπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα, δεν πρέπει να είναι εκτελέσιμο. Επομένως, τέτοιου είδους χρέη θεωρούνται από αυτή τη θεωρία προσωπικά χρέη του καθεστώτος που τα δημιούργησε και όχι κρατικά χρέη. Κατά κάποιον τρόπο, η έννοια είναι ανάλογη με τη μη εγκυρότητα των συμβολαίων που υπογράφονται υπό συνθήκες εξαναγκασμού.

Το δόγμα επισημοποιήθηκε σε μια διατριβή του 1927 από τον Alexander Nahum Sack,[1] έναν Ρώσο νομικό θεωρητικό. Η διατριβή ήταν βασισμένη σε γεγονότα του 19ου αιώνα, που αφορούσαν την αποκήρυξη του χρέους του Μεξικού που είχε δημιουργήσει το καθεστώς του Αυτοκράτορα Μαξιμιλιανού, και η άρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να αναγνωρίσουν την εγκυρότητα του χρέους της Κούβας, που είχε δημιουργηθεί από το αποικιοκρατικό καθεστώς της Ισπανίας.

Ο Σακ, αναπτύσσοντας τη θεωρία του, έθεσε τις τρεις βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρεί το χρέος μίας χώρας ώστε να χαρακτηρισθεί ως απεχθές. Πρώτον, η σύναψη του δανείου θα πρέπει να έχει γίνει από την κυβέρνηση της χώρας χωρίς τη συγκατάθεση ή ακόμα και χωρίς τη γνώση των πολιτών. Δεύτερη προϋπόθεση είναι η σύναψη του δανείου να μην είχε ως σκοπό την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των πολιτών και ως εκ τούτου οι πόροι να σπαταλήθηκαν σε δραστηριότητες που δεν ωφέλησαν το λαό της χώρας. Η τρίτη βασική προϋπόθεση αφορά την πλευρά του πιστωτή, ο οποίος θα πρέπει να γνώριζε το γεγονός ότι το δάνειο και το χρέος λειτουργεί εις βάρος των πολιτών της χώρας, να γνώριζε επομένως τις δύο προηγούμενες προϋποθέσεις.

Εθνική ανεξαρτησία

analyst

Οι Έλληνες οφείλουν να προστατεύσουν την πατρίδα τους, η οποία κινδυνεύει πολύ σοβαρά να εξαφανισθεί ως Έθνος – αφού όταν στύβεις μία λεμονόκουπα έως ότου δεν έχει πια καθόλου χυμό, την πετάς στα σκουπίδια.

.

Δεν υπάρχει σημαντικότερος πολιτικός σκοπός από την ανεξαρτησία ενός Έθνους – ενώ μόνο η ύπαρξη ενός ανεξάρτητου κράτους μπορεί να εγγυηθεί πως οι Πολίτες του έχουν και μπορούν να έχουν δικαιώματα και ελευθερίες. Εκτός αυτού δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το διεθνή εξευτελισμό που υφιστάμεθα, λόγω της πολιτικής της υποτέλειας και των υποκλίσεων των κυβερνήσεων μας – ενώ η κομματική σήψη και η διαφθορά συνεχίζονται, καταρρακώνοντας την εθνική μας αξιοπρέπεια.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα θα πρέπει να πάψει να ασχολείται με τις αξιολογήσεις, να καταθέσει αμέσως αγωγή εναντίον των παράνομων δανειακών συμβάσεων στο ευρωπαϊκό δικαστήριο και να προβεί σε αναβολή πληρωμών έως ότου αποφασίσει – καταργώντας φυσικά τα μνημόνια, αλλά επιταχύνοντας τις πραγματικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η οικονομία της. Έτσι θα αποδειχθεί εάν έχουν δίκιο όλοι όσοι νομικοί τις θεωρούν παράνομες, τεκμηριώνοντας σωστά την άποψη τους, όπως ο κ. Κασιμάτης (πηγή) – ενώ ασφαλώς δεν είναι πια βιώσιμο ούτε το δημόσιο χρέος, ούτε το ιδιωτικό, ούτε τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούν οι δανειστές, δημεύοντας μέσω της φορολογίας και της πολιτικής λιτότητας τα περιουσιακά στοιχεία των Ελλήνων.

Ταυτόχρονα η Ελλάδα οφείλει να καταθέσει αγωγή αποζημίωσης εναντίον των «θεσμών» ύψους 1 τρις €, όσο δηλαδή η ζημία που προκάλεσαν στην ελληνική οικονομία, μία δεύτερη εναντίον της ΕΚΤ για την παράνομη διακοπή της ρευστότητας το 2015 και το κλείσιμο των τραπεζών, καθώς επίσης μία τρίτη εναντίον της Γερμανίας – για τις πολεμικές επανορθώσεις που ασφαλώς δικαιούται. Παράλληλα πρέπει να κατατεθούν αγωγές εναντίον όλων των βουλευτών και των ελληνικών κομμάτων που ψήφισαν τα μνημόνια και το PSI, χωρίς να ρωτήσουν κανέναν – καθώς επίσης να ζητηθεί από το ευρωπαϊκό δικαστήριο, ενδεχομένως επίσης από τον Ο.Η.Ε., να αναιρεθούν οι δεσμεύσεις από το PSI, ως παράνομες και καταχρηστικές.

Περί ‘απεχθούς’ ή ‘επονείδιστου’ (odious) χρέους και της έννοιάς του, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο

του Καλλίνικου Νικολακόπουλου

Στη διεθνή θεωρία και πρακτική υπάρχουν τρεις κύριες προσεγγίσεις, εξετάζοντας τη νομική φύση του δημόσιου χρέους και την αδυναμία αποπληρωμής του. Η πρώτη προσέγγιση, που υιοθετείται από το ΔΝΤ και την πλειοψηφία των αγγλόφωνων θεωρητικών, αντιμετωπίζει το χρέος ως μία συνηθισμένη εμπορική σχέση, που σε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής του εφαρμόζεται το πτωχευτικό δίκαιο. 

Πρωταρχικός της στόχος, είναι η εξασφάλιση των συμφερόντων των πιστωτών-δανειστών. Συνεπώς, τα κράτη υποχρεούνται να λάβουν όλα τα αναγκαία και απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλισθεί η αποπληρωμή του χρέους. 

Η δεύτερη προσέγγιση, θεωρούμενη ως επικρατούσα, δέχεται ότι τα κράτη έχουν το δικαίωμα άρνησης ή αναστολής πληρωμής του χρέους, αν επικαλεσθούν την ‘κατάσταση ανάγκης’. Αυτή η θέση, υιοθετήθηκε και από την ‘Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου’ του ΟΗΕ (1980 και 1983) και από το ‘Διεθνές Δικαστήριο’ της Χάγης. Δηλαδή  τα κράτη, μέσα στα πλαίσια άσκησης της κρατικής τους κυριαρχίας, μπορούν  να αρνηθούν την αποπληρωμή δανείων, εφόσον είναι ο μόνος τρόπος για να επιτύχουν την εξασφάλιση των ζωτικών τους συμφερόντων έναντι άμεσων και επικείμενων κινδύνων. Π.χ. με βάση αυτό το νομικό–πολιτικό πλαίσιο, η Αργεντινή κήρυξε την κατάσταση ‘έκτακτης ανάγκης στην κοινωνική, διοικητική, οικονομική και συναλλαγματική πολιτική’ αναστέλλοντας την πληρωμή του εξωτερικού χρέους και επιτυγχάνοντας την επαναδιαπραγμάτευσή του που οδήγησε στην διαγραφή του 70% της αξίας του. Οι πράξεις αυτές της Αργεντινής, παρά τις αντιδράσεις ορισμένων θεωρητικών των ΗΠΑ, κρίθηκαν ως σύννομες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο από εθνικά και διεθνή δικαστήρια. 

Λογιστικός έλεγχος για την διαγραφή του χρέους

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Λεωνίδα Βατικιώτη

Η Πρωτοβουλία για Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 2011, με σκοπό να διεκδικήσει τον λογιστικό έλεγχο του δημόσιου χρέους, μέσα από την συγκρότηση μιας αντίστοιχης επιτροπής, που θα διευκολύνει, θωρακίζοντας νομικά, την διαγραφή όλου ή του μεγαλύτερου μέρους του. Απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτελέσει τον σκοπό της είναι η σχετική επιτροπή να έχει εξοπλιστεί με τις απαραίτητες αρμοδιότητες από την κυβέρνηση, ώστε να μπορεί να έχει πρόσβαση σε δημόσια αρχεία για να ελέγξει ομολογιακές εκδόσεις, κρατικές προμήθειες, συμβάσεις, κ.λπ. Αναγκαίο να τονιστεί ότι κρίσιμο στοιχείο είναι η ανεξαρτησία της από το κράτος και τους μηχανισμούς του και η λογοδοσία της στην κοινωνία, για να μην καταντήσει κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Κάτι τέτοιο δεν έγινε μέχρι στιγμής για πολιτικούς λόγους, όπως ξέρουμε.

Υποσχεθήκαμε αρχικά να προχωρήσουμε σε δικές μας επεξεργασίες αξιοποιώντας δευτερογενείς πηγές (πχ δημοσιεύματα Τύπου). Έγινε σε ένα περιορισμένο βαθμό. Ενδεικτικά, σε εκδήλωση τον Δεκέμβριο του 2011, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ παρουσιάστηκαν δύο πορίσματα που αφορούσαν την σχέση γερμανικών επανορθώσεων και χρέους κι επίσης τον τρόπο που η ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ επηρέασε το δημόσιο χρέος. Σε εξέλιξη είναι κι άλλες έρευνες, όπως για παράδειγμα ο τρόπος που οι ιδιωτικοποιήσεις συνέβαλλαν στην αύξηση του δημόσιου χρέους, αντίθετα με ό,τι επικαλείται ο νεοφιλελευθερισμός.

Το «κούρεμα», η διαγραφή του χρέους και το απεχθές χρέος

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Tου Πάνου Κοσμά* 

Με αφορμή τον αντιπερισπασμό του Γ. Σταθάκη στον… ΣΥΡΙΖΑ

Ύστε­ρα από τον εξαι­ρε­τι­κά απο­τε­λε­σμα­τι­κό αντι­πε­ρι­σπα­σμό του Γιώρ­γου Στα­θά­κη απέ­να­ντι στον… ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ με τις δη­λώ­σεις για το ζή­τη­μα του «επα­χθούς» χρέ­ους (που στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι «απε­χθές»…), την μετ’ αγαλ­λιά­σε­ως αξιο­ποί­η­σή τους από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ και τον εξα­να­γκα­σμό του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ σε έκ­δο­ση διευ­κρι­νι­στι­κής ανα­κοί­νω­σης, το συ­μπέ­ρα­σμα που βγά­ζει κάθε κα­λό­πι­στος πα­ρα­τη­ρη­τής είναι ότι ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ δεν έχει ούτε συ­γκε­κρι­μέ­νη ούτε ενιαία θέση για τα ζη­τή­μα­τα του κρα­τι­κού χρέ­ους. Και δεν μι­λά­με εδώ για τις δια­φο­ρε­τι­κές θέ­σεις για το χρέος που έχουν κα­τα­τε­θεί εσω­κομ­μα­τι­κά από την Αρι­στε­ρά Πλατ­φόρ­μα στο πρό­σφα­το ιδρυ­τι­κό συ­νέ­δριο του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ούτε για τις τρι­σκα­τά­ρα­τες συ­νι­στώ­σες που δεν αυ­το­δια­λύ­ο­νται, αλλά για τον «επί­ση­μο» ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, για τις επί­ση­μες θέ­σεις, όπως αυτές δια­κο­νού­νται από στε­λέ­χη κε­ντρι­κούς υπεύ­θυ­νους το­μέ­ων δου­λειάς του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ που μά­λι­στα έχουν ντε φάκτο τη δη­μό­σια κα­τα­γρα­φή «εν ανα­μο­νή υπουρ­γών».   

Διότι οι θέ­σεις που εμπε­ριέ­χο­νται στις κομ­μα­τι­κές απο­φά­σεις με­τα­τρέ­πο­νται από θέ­σεις «εσω­τε­ρι­κής χρή­σε­ως» σε «πραγ­μα­τι­κές» θέ­σεις του κόμ­μα­τος μόνο στο βαθμό που «επι­κοι­νω­νού­νται» προς τα έξω (ας μας συγ­χω­ρη­θεί ο βαρ­βα­ρι­σμός), που γί­νο­νται θέ­σεις προς την κοι­νω­νία. Αυτή τη δια­δι­κα­σία εντε­λώς δευ­τε­ρευό­ντως και τρι­τευό­ντως υπη­ρε­τεί­ται από τις επί­ση­μες κομ­μα­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις – οι οποί­ες συ­νη­θέ­στα­τα έχουν το ρόλο να απο­κα­τα­στή­σουν τη ζημιά από την αί­σθη­ση πο­λυ­γλωσ­σί­ας που έχει δη­μιουρ­γη­θεί. Επει­δή λοι­πόν ο Γ. Στα­θά­κης (όπως και ο Γ. Δρα­γα­σά­κης, ο Γ. Μπα­λά­φας, ο Γ. Μη­λιός κ.λπ.) δεν είναι τυ­χαία στε­λέ­χη αλλά οι κε­ντρι­κοί εκ­φρα­στές της «γραμ­μής προ τα έξω», από αυ­τούς -και όσους σαν κι αυ­τούς έχουν αντι­κει­με­νι­κά αυτό το ρόλο- με­τα­τρέ­πο­νται οι εσω­κομ­μα­τι­κές απο­φά­σεις σε «πραγ­μα­τι­κή γραμ­μή προς την κοι­νω­νία. Και το «επει­σό­διο» με τον Γ. Στα­θά­κη (που δυ­στυ­χώς δεν είναι πρω­το­φα­νές» ούτε καν για τον ίδιο) είναι ένα εύ­γλωτ­το πα­ρά­δειγ­μα για το πόσο μπο­ρεί να στρε­βλω­θεί η εσω­κομ­μα­τι­κή γραμ­μή στη με­τα­τρο­πή της σε γραμ­μή προς την κοι­νω­νία… Έχει πά­ντως ση­μα­σία να ει­πω­θεί ότι το σύ­νη­θες φαι­νό­με­νο είναι η αρι­στε­ρή μειο­ψη­φία (ή μειο­ψη­φί­ες) του κόμ­μα­τος να εκ­φρά­ζουν -όταν το εκ­προ­σω­πούν προς τα έξω- την κομ­μα­τι­κή γραμ­μή, η οποία τα­λαι­πω­ρεί­ται και συχνά δια­στρε­βλώ­νε­ται από ση­μαί­νο­νται στε­λέ­χη από το χώρο της πλειο­ψη­φί­ας του κόμ­μα­τος – ο Γ. Στα­θά­κης έχει δια­πρά­ξει αυτό το «αδί­κη­μα» κατά συρ­ρο­ήν…

Ας αφή­σου­με όμως αυτό το ζή­τη­μα, που δεν είναι αμε­λη­τέο, για να πάμε στην ουσία.

Το άτοπον του απεχθούς

protagon

του Γιάννη Βαρουφάκη 

Ερώτημα: Πότε έχει νόημα να χαρακτηρίσει μια κυβέρνηση το δημόσιο χρέος ως απεχθές; Απάντηση: Όταν έχει αποφασίσει, μονομερώς, ότι δεν θα το αποπληρώσει και ότι ούτε καν θα μπει σε καμία διαδικασία διαπραγμάτευσης με τους δανειστές της.

Όταν ο αμερικανικός στρατός εισέβαλε στο Ιράκ και οι ΗΠΑ εγκατέστησαν δική τους «κυβέρνηση» στην Βαγδάτη, το πρώτο πράγμα που έκανε (υπό τις διαταγές της Ουάσινγκτον βέβαια) η νέα «κυβέρνηση» ήταν να κηρύξει το δημόσιο χρέος της χώρας «απεχθές». Όταν εξελέγη στην Προεδρία του Ισημερινού ο αριστερός Κορέα, πρώτη του κίνηση ήταν να χαρακτηρίσει το δημόσιο χρέος που κληρονόμησε η κυβέρνησή του «απεχθές». Και στις δύο περιπτώσεις το δημόσιο χρέος κηρύχθηκε «απεχθές» από κυβερνήσεις ή δυνάμεις κατοχής που αποφάσισαν ότι (α) θα διαγράψουν το χρέος μονομερώς, και (β) δεν τους ενδιαφέρει μια συμφωνία με τους δανειστές. Στην περίπτωση του Ιράκ, οι ΗΠΑ δεν είχαν καμία όρεξη να αποπληρώσουν το χρέος του Ιράκ, κυρίως προς την Σ. Αραβία. Και στην περίπτωση του Ισημερινού, ο Πρόεδρος Κορέα θεώρησε (σωστά κατ’ εμέ) πως η κυβέρνησή του δεν είχε ανάγκη τον δανεισμό εφόσον εθνικοποιούσε τα πετρέλαια της χώρας, τα οποία το προηγούμενο καθεστώς είχε εκχωρήσει για ένα κομμάτι ψωμί (ή, για την ακρίβεια, για μεγάλα δάνεια).