Στα χρόνια του Ρεξ Τίλλερσον

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Στην Ευρώπη –και μάλιστα στη μικρή Ελλάδα, μια χώρα που παγίως θεωρεί ότι έχει ρόλο και λόγο που ξεπερνούν τα μέτρα της– τόσο η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην Προεδρία των ΗΠΑ («στον ρόλο του Πλανητάρχη» κατά την πολλαπλά επιπόλαια διατύπωση, η οποία όμως τόσο συνηθίζεται), όσο και η σειρά επιλογών με την οποία ο Τραμπ χτίζει βαθμιαία την κυβέρνησή του (στις ΗΠΑ το μόρφωμα αυτό ονομάζεται Administration/Διοίκηση, πράγμα που θα ’πρεπε να διδάσκει κάτι...), συνεχίζουν να αντιμετωπίζονται με μια κριτική, αν μη "αντιπολιτευτική" διάθεση.

Και η μεν ανάδειξη του Τραμπ στη θέση του αρχίζει βαθμιαία και χωνεύεται, ακόμη και από τους πιο δυσανεκτικούς στις επιλογές των Αμερικανών, οσάκις ξεφεύγουν από τα δικά μας στερεότυπα. Όμως, το κύμα αποστράτων στρατηγών, υπερσυντηρητικών στελεχών της καμπάνιας Τραμπ και δισεκατομμυριούχων ακόμη προξενεί δυσκολίες προσαρμογής. Πάντως υπάρχει μια επιλογή, εκείνη του Ρεξ Τίλλερσον για επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που χρειάζεται να "απορροφηθεί", όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Επικεφαλής της Exxon Mobil, ο Τίλλερσον –που, μην ξεχνάμε, χρειάζεται τώρα να εγκριθεί ο διορισμός του από την Γερουσία– είναι ο πρώτος μετά από πολλούς Υπουργούς Εξωτερικών, που είχαν θητεία είτε στην αμερικανική διπλωματία είτε στο Δημόσιο, ο οποίος προέρχεται από τον κλάδο των επιχειρήσεων. Και, μάλιστα, από τον "βαρύ" χώρο του πετρελαίου. Στην Ευρώπη έκανε εντύπωση, έφερε κάτι σαν σοκ η συνειδητοποίηση ότι ο Τίλλερσον είναι πολύ κοντά στη σημερινή Ρωσία, μέχρι σημείου να θεωρείται προσωπικός φίλος του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Πιο κοντά σ' εμάς, η Exxon Mobil "του" μόλις επελέγη για ένα από τα 3 οικόπεδα στα οποία θα γίνουν έρευνες για φυσικό αέριο στην κυπριακή ΑΟΖ: πρώτη φορά που major του πετρελαίου δείχνει ενδιαφέρον για Κύπρο, σ' αυτήν την γύρα μαζί με Total, ENI και Κατάρ. Όσον αφορά τα πετρελαϊκά/ενεργειακά στην περιοχή μας, ούτως ή άλλως, η διοίκηση Τραμπ μπορεί να ξεπαγώσει τον South Stream/Turkish Stream (λόγω επαναπροσέγγισης με Ρωσία), αλλά και να ωθήσει προς την κατεύθυνση εκμετάλλευσης –συνολικά– της Λεκάνης της Λεβαντίνης, με τη θετική στάση προς Αίγυπτο και Ισραήλ, όπου "κολλάει" και η Κύπρος: κάπου εκεί εμφιλοχωρεί όμως και ο Τζορτζ Παπαδόπουλος, σύμβουλος ενεργειακών εταιρειών που δραστηριοποιούνται την Ανατ. Μεσόγειο και με συμμετοχή το προεκλογικό επιτελείο Τραμπ...

Όμως, για να προσγειωθεί κανείς στην "πραγματικότητα Τίλλερσον" καλό θα ήταν να γνωρίζει δυο τουλάχιστον κομβικά επεισόδια της διαδρομής του:

Πρώτον , το 2009, η Exxon Mobil πήρε τα δικαιώματα ανάπτυξης του πεδίου Κούρνα-1 στο Νότιο Ιράκ: αυτή η ανάμειξη δεν πήγε και τόσο καλά, οπότε "διορθωτικά" προχώρησε σε συμφωνία με το αυτόνομο Κουρδιστάν – την κυβέρνηση του Αρμπίλ, που η Βαγδάτη τής αρνείται τα δικαιώματα επί των ενεργειακών πόρων. Ο Τίλλερσον χρειάστηκε να χειριστεί αυτές τις εξαιρετικά τεταμένες ενδοαραβικές σχέσεις, πράγμα που έπραξε με ένα μείγμα ρεαλισμού και διπλωματικής ευλυγισίας. Στο Κουρδιστάν, ήρθε επίσης αντιμέτωπος με τις τουρκικές (αλλά και τις ιρανικές) πρακτικές στα ενεργειακά της περιοχής.

Ύστερα, ή μάλλον πολύ νωρίτερα –το 1998–, ο Τίλλερσον βρέθηκε αντιμέτωπος με την υπόθεση "Ρωσία". Έτσι βρέθηκε να σχετίζεται με τον Ιγκόρ Σετσάν, επικεφαλής της γιγάντιας Rosneft, αλλά και με τον ίδιο τον Πούτιν. Κυρίως η Exxon Mobil παρείχε τεχνογνωσία για την ανάπτυξη δύσκολων κοιτασμάτων, με σημαντικότερη την joint venture στην Κάρα του Αρκτικού Κυκλου: η συμφωνία αυτή κρίθηκε τέτοιας στρατηγικής σημασίας, ώστε ο Πούτιν ζήτησε να παραβρεθεί στην υπογραφή της. Όταν, το 2014, ήρθε η ώρα των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι σχέσεις έφθασαν μέχρις απειλών για κατάσχεση κατά των εγκαταστάσεων της Exxon Mobil, που όμως τελικά δεν προχώρησαν. Ο Τίλλερσον πιστώθηκε τους σχετικούς χειρισμούς, δείχνοντας όμως έτοιμος και να αντιταχτεί προς τις κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Η ζωή στα χρόνια του Ρεξ Τίλλερσον προμηνύεται ενδιαφέρουσα, ούτως ή άλλως.

economia