Τα νησιά των θησαυρών – Ο καζινοκαπιταλισμός

του Κώστα Μελά  – 

Η διόγκωση της χρηματοπιστωτικής σφαίρας είναι το αναγκαίο, αλλά όχι ικανό αποτέλεσμα του νέου ρυθμιστικού πλαισίου που επιβλήθηκε -κυρίως με ενέργειες των ΗΠΑ- στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Χαρακτηριστικά του σύγχρονου ανοιχτού χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι η ελεύθερη κίνηση των κεφαλαιακών ροών, η απορρύθμιση και αποκανονικοποίηση των πλαισίων λειτουργίας του, η ευρύτατη πρακτική arbitrage και τα πολύπλοκα συστήματα κάλυψης κινδύνων (παράγωγα προϊόντα). Αυτά ως επί το πλείστον μετατρέπονται και λειτουργούν ως κερδοσκοπικά συστήματα.

Η διαδικασία απορρύθμισης και η έντονη διεθνοποίηση των χρηματοπιστωτικών αγορών (παγκοσμιοποίηση) συμβαδίζουν κατά τρόπο ανακλαστικό. Δηλαδή, η μια διαδικασία (απορρύθμιση) αποτελεί παράγοντα δημιουργίας της άλλης (παγκοσμιοποίηση). Οι ρυθμίσεις που απορυθμίστηκαν ήταν πρωτίστως εθνικές, αφορούσαν δηλαδή, στον οικονομικό χώρο που ονομάζεται έθνος. Ως εκ τούτου, οι λιγότερες ρυθμίσεις οδηγούν σε μεγαλύτερη ένταση της διεθνοποίησης.

Οι καινοτομίες του χρηματοπιστωτικού τομέα (δημιούργησαν νέες χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες) μετέβαλαν και τον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτούνταν οι βιομηχανικές και εμπορικές δραστηριότητες. Επίσης, μετέβαλαν και τον τρόπο με τον οποίο τα νοικοκυριά διαχειρίζονται τις οικονομίες τους. Συγχρόνως, άλλαξαν τις παραμέτρους που καθορίζουν τη λειτουργία των κυβερνήσεων ως προς τη χάραξη και την άσκηση της οικονομικής πολιτικής.

Τα «νησιά των θησαυρών» – H γέννηση

του Κώστα Μελά  –

Οι φορολογικοί παράδεισοι, ή αλλιώς εξωχώρια κέντρα, είναι ένα πολυεπίπεδο φαινόμενο, καλυμμένο με ιδεολογήματα και συναφή μυθεύματα. Υπάρχουν οικονομικές αλληλουχίες, πολιτικά δρώμενα που το υποστηρίζουν, καθώς και ιδεολογίες που επιχειρούν να το θεμελιώσουν. Έχει αναδειχθεί η επίπτωση της ύπαρξης των φορολογικών παραδείσων ειδικά η λογιστική-φορολογική πλευρά του φαινομένου.

Σύμφωνα με τη δική μας αντίληψη, η ουσία του προβλήματος είναι η πολιτική  διάστασή του. Να εξετάσουμε πώς αναπτύχθηκε και τελικά διαμορφώθηκε αυτό το δίκτυο των φορολογικών παραδείσων. Χρειάζεται, λοιπόν, να ανατρέξουμε λίγο πίσω στην ιστορία.

Μεταπολεμική εποχή

Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Άγγλοι τραπεζίτες κατάφεραν να διατηρήσουν τα προνόμιά τους ως προς τις ρυθμίσεις που επιχείρησε να επιβάλει η κυβέρνηση της χώρας. Οι τραπεζίτες υποστήριξαν απλά και ξεκάθαρα ότι, μετά τη διάλυση της βρετανικής αυτοκρατορίας, αποτελούσαν τον μοναδικό κλάδο, μέσω του οποίου μπορούσε να διατηρηθεί η αυτοκρατορία αλώβητη -με διαφορετικό, όμως, τρόπο.

Ο τρόπος αυτός δεν ήταν άλλος από τη θεσμοθέτηση ενός δικτύου χρηματοπιστωτικών λειτουργιών που θα ξεπερνούσε τα εθνικά σύνορα των κρατών. Θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των διεθνών κεφαλαίων και θα προωθούσε τη νέα άνοδο των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Κυρίως των αμερικανικών που άρχιζαν εκείνη την περίοδο να κυριαρχούν στον δυτικό κόσμο – και όχι μόνο σε αυτόν.

Οι πολυεθνικές και τα «νησιά των θησαυρών»

του Κώστα Μελά  – 

Ο δρόμος των μεγάλων πολυεθνικών οδηγεί στα Νησιά των Θησαυρών, αλλά και σε προορισμούς λιγότερο μακρινούς, όπως η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες. Αυτά είναι τα πιο γνωστά μέρη που οι πολυεθνικές επιχειρήσεις τοποθετούν (κρύβουν;) μεγάλο μέρος των χρημάτων τους. Πολυεθνικές εταιρείες που είναι ικανές για όλα, προκειμένου να παραμείνουν τα χρήματά τους σε ασφαλή μέρη όπως τα παραπάνω, μακριά από τα φώτα των φορολογικών αρχών των χωρών τους.

Η Apple, σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες, προτιμά να δανείζεται για να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες της σε κεφάλαια κίνησης και να ανταμείψει τους μετόχους της, παρά να χρησιμοποιήσει μέρος από τη ρευστότητά της (πάνω από 200 δισ δολάρια) που έχει αποθηκεύσει στους φορολογικούς παραδείσους.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Citizens for Tax Justice και U.S. Public Interest Research Group Education Fund, οι μεγαλύτερες 500 αμερικάνικες εταιρείες διακρατούν περίπου 2100 δισ δολάρια έξω από τα σύνορα των ΗΠΑ, σε εξωχώρια (οφσόρ) κέντρα. Εάν αυτή η ποσότητα των χρημάτων επέστρεφε στις ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να εισπράξει με μια κίνηση περίπου 620 δισ δολάρια. Από τους τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Microsoft και η Oracle, μέχρι τις μεγάλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες, όπως η Citigroup και η Goldman, δεν υπάρχει εταιρεία να μην διαθέτει χρηματικούς πόρους στα εξωχώρια κέντρα μακριά από τα δίχτυα του αμερικάνικου Internal Revenue Service (IRS).

Αν ακολουθήσεις το χρήμα βρίσκεις τις απαντήσεις.

του Κώστα Μελά

Στην περίπτωση των μεγάλων πολυεθνικών η άσκηση στην οποία αναφέρεται ο τίτλος οδηγεί στα Νησιά των Θησαυρών , αλλά και σε προορισμούς λιγότερο μακρινούς, όπως η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες. Αυτά είναι τα πιο γνωστά μέρη που οι πολυεθνικές επιχειρήσεις τοποθετούν (κρύβουν;) μεγάλο μέρος των χρημάτων τους. Πολυεθνικές Εταιρείες που είναι ικανές για όλα προκειμένου να παραμείνουν τα χρήματά τους σε ασφαλή μέρη όπως τα παραπάνω, μακριά από τα φώτα των φορολογικών αρχών των χωρών τους. Η  Apple, σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες, προτιμά να δανείζεται για να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες της σε κεφάλαια κίνησης και να ανταμείψει τους μετόχους της, παρά να χρησιμοποιήσει μέρος από τη ρευστότητά της , πάνω από 200 δις δολάρια , που έχει αποθηκεύσει στους φορολογικούς παραδείσους.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Citizens for Tax Justice και  U. S. Public Interest Research GroupEducation Fund, οι μεγαλύτερες 500 αμερικάνικες (ΗΠΑ) εταιρείες   διακρατούν περίπου 2100 δις δολάρια έξω από τα σύνορα των ΗΠΑ, σε εξωχώρια κέντρα. Εάν αυτή η ποσότητα των χρημάτων επέστρεφε στις ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον  θα μπορούσε να εισπράξει με μια κίνηση περίπου 620 δις δολάρια. Από τους τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Microsoft και η Oracle, μέχρι τις μεγάλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες , όπως η Citigroup και η Goldman, δεν υπάρχει εταιρεία να μην διαθέτει χρηματικούς πόρους στα εξωχώρια κέντρα μακριά από τα δίχτυα του αμερικάνικου Internal Revenue Service (IRS).  

Ο φορολογικός παράδεισος του Μαυρίκιου εις βάρος της Αφρικής

Ο 50χρονος επενδυτής Jean-Claude Bastos de Morais στράφηκε στη δικηγορική εταιρεία Appleby που διατηρεί γραφεία της σε φορολογικούς παραδείσους σε όλο τον πλανήτη. Σε πρώτο χρόνο, ο Bastos απευθύνθηκε στα γραφεία της Appleby στο νησί του Jersey, που είναι ένα δημοφιλές offshore κέντρο της βρετανικής επικράτειας. Ωστόσο, οι υπάλληλοι της Appleby απέρριψαν το αίτημά του το 2011 να δημιουργήσει μια εταιρεία-κέλυφος χωρίς να έχουν μάθει από πριν γιατί την χρειαζόταν και τι περιουσιακά στοιχεία θα διαχειριζόταν. Ενα πράγμα που απασχολούσε τους ανθρώπους της Appleby στο Jersey ήταν η πιθανότητα η εν λόγω υπεράκτια εταιρεία να κατείχε ένα λιμάνι ναυτιλίας στην επιρρεπή, σε ζητήματα διαφθοράς, Αγκόλα.

Σύνοψη από την έρευνα του WILL FITZGIBBON

Απόδοση στα Ελληνικά: ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΕΜΕΤΗΣ

Εικονογράφηση: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΤΑΖΗΣ

Στη συνέχεια, ο Bastos, που «τρέχει» το asset Quantum Global Group, δοκίμασε να απευθυνθεί στα γραφεία της Appleby στη Νήσο του Μαν. Η εκεί διοίκηση της Appleby απαίτησε μια θέση στο ΔΣ της offshore για να ελέγχει τον επιχειρηματικό κίνδυνο της συμφωνίας. Η συμφωνία δεν προχώρησε. Τελικά, όταν το 2013 το κρατικό ταμείο επενδύσεων της Αγκόλα ανέθεσε τη διαχείριση 5 δισ. δολαρίων στον Bastos, τότε εκείνος απευθύνθηκε σε άλλο γραφείο της Appleby, στον Μαυρίκιο, ένα νησί στον Ινδικό Ωκεανό. «Είμαστε στην ευχάριστη θέση να δράσουμε για λογαριασμό σας» δήλωσε ο Malcolm Moller, κορυφαίος δικηγόρος της Appleby στον Μαυρίκιο, απαντώντας στο Quantum Global του Bastos τον Οκτώβριο του 2013.

ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΣΤΟΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ

Οι αποκαλύψεις για τον Bastos έρχονται στο πλαίσιο της διαρροής των αρχείων που περιήλθαν στην κατοχή της «Süddeutsche Zeitung», η οποία τα κοινοποίησε στην ανεξάρτητη δημοσιογραφική ομάδα International Consortium of Investigative Journalists και σε 94 εταίρους της σε όλο τον κόσμο. Τα αρχεία αφορούσαν στην Appleby και στην εταιρεία παροχής υπηρεσιών Estera, δύο οργανισμούς που λειτουργούσαν μαζί μέχρι η Estera να γίνει ανεξάρτητη το 2016. Τα emails, οι τραπεζικοί λογαριασμοί, οι PowerPoint παρουσιάσεις με πρακτικές φορολογικής αποφυγής, καθώς και άλλα εμπιστευτικά αρχεία, ανοίγουν ένα παράθυρο στις δράσεις της Appleby και των γραφείων της, που απασχολούν πάνω από 40 εργαζομένους στον Μαυρίκιο. Επίσης, αναδεικνύουν τη σημασία του Μαυρικίου, ενός πολυεθνικού νησιωτικού έθνους 1,3 εκατομμυρίου ανθρώπων, ως κόμβου ενός μυστικού υπεράκτιου χρηματοπιστωτικού δικτύου που δίνει τη δυνατότητα σε εύπορες επιχειρήσεις να ευδοκιμήσουν και σε πλούσιους να φοροδιαφύγουν.

Κοινωνία ώρα μηδέν

analyst

Tο μέλλον της Ελλάδας θα κριθεί στους επόμενους μήνες, όχι από το εάν θα καταφέρει να βγει στις αγορές, αλλά από το πόσοι Έλληνες θα συνεχίσουν να μεταναστεύουν, σε σύγκριση με εκείνους που θα αποφασίσουν να μείνουν ή να επιστρέψουν – έτσι ώστε να αγωνισθούν για να αλλάξουν τα κακώς κείμενα στην πατρίδα τους.

.

«Ονομαστικά ζούμε σε μία δημοκρατία – γεγονός που σημαίνει ότι, ο λαός διοικείται από μόνος του. Στην πραγματικότητα όμως, όπως όλοι γνωρίζουμε, ο λαός δεν έχει την παραμικρή επιρροή στην εκάστοτε κυβέρνηση του – ούτε όσον αφορά τη «μεγάλη» πολιτική, όπως οι εξωτερικές σχέσεις και οι συμμαχίες, ούτε σε καθημερινές διοικητικές λειτουργίες, όπως είναι η αύξηση του ΦΠΑ ή των εισιτηρίων των συγκοινωνιών. Ο αποδυναμωμένος λαός δεν έχει αποδεχθεί μόνο την αποδυνάμωση του, αλλά, επίσης, την έχει αγαπήσει»  (S. Haffner).

του Βασίλη Βιλιάρδου

Άποψη

Όταν γράφτηκε το παραπάνω κείμενο, το 1968, οι ελίτ είχαν ήδη ξεκινήσει την επίθεση τους, αντιλαμβανόμενες τις προσπάθειες χειραφέτησης των Πολιτών – οι οποίες, εάν στέφονταν με επιτυχία, θα απειλούσαν τον πλούτο και την εξουσία τους. Στα πλαίσια αυτά συνέταξαν ένα «σχέδιο δράσης» με δέκα βασικά αξιώματα, έτσι ώστε να προστατευτούν – το οποίο έχουμε παρουσιάσει στο παρελθόν με την ονομασία «Ο δεκάλογος του ελέγχου των μαζών» (πηγή).

Με τον τρόπο αυτό δρομολογήθηκε ο ακραίος νεοφιλελευθερισμός από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο οποίος κυριαρχεί μέχρι σήμερα – ενώ πολλαπλασιάσθηκαν οι φορολογικοί παράδεισοι που έδιναν τη δυνατότητα στις ελίτ να αποφεύγουν νομότυπα την πληρωμή φόρων, επιβαρύνοντας με τα διαφυγόντα δημόσια έσοδα τις «μάζες», μέσω των αυξήσεων της δικής τους φορολογίας.

Τα νησιά των θησαυρών

του Κώστα Μελά

1.

Απαιτείται  μια εξονυχιστική διερεύνηση των πολυεπίπεδων μορφών του φαινομένου των φορολογικών παραδείσων ή των εξωχώριων κέντρων, ώστε να αναδειχθεί περίτρανα η πραγματικότητα, η οποία εντέχνως κρύβεται πίσω από ιδεολογήματα τύπου «ελεύθερων και αποτελεσματικών αγορών»  και άλλου τύπου παρόμοια μυθεύματα , όπως π.χ  η «διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα» που, δήθεν, υπάρχει σήμερα στη διεθνή οικονομία. Χρειάζεται να αντιμετωπισθεί με σφαιρικό , συστηματικό και συγκροτημένο τρόπο το συγκεκριμένο φαινόμενο ώστε να αναδυθεί  με απόλυτη επιτυχία το πολιτικό ,το ιδεολογικό και το οικονομικό επίπεδο συνάγοντας συμπεράσματα που δύσκολα δύνανται να αμφισβητηθούν. 

Χρειάζεται να φωτιστούν οι οικονομικές αλληλουχίες του φαινομένου , τα πολιτικά δρώμενα που  το υποστηρίζουν καθώς και τις ιδεολογίες που επιχειρούν να το θεμελιώσουν. Άλλωστε η ανάδειξη των τελευταίων  αυτών σημείων  αποτελεί και το κύριο ζητούμενο. Τούτο γιατί, λίγο πολύ, οι οικονομικές προεκτάσεις και επιπτώσεις του φαινομένου των «φορολογικών παραδείσων» έχουν αναδειχθεί από πολλές πλευρές. Ειδικότερα εκείνη η πλευρά που αναδεικνύει ας το πούμε έτσι , την λογιστική – φορολογική πλευρά του φαινομένου. Όμως σύμφωνα με τη δικιά μας αντίληψη, η ουσία του προβλήματος είναι η πολιτική  διάσταση του πώς αναπτύχθηκε και τελικά διαμορφώθηκε αυτό το δίκτυο των φορολογικών παραδείσων. Για να το επιτύχουμε χρειάζεται να πάμε λίγο πίσω στην ιστορία.

2

Συγκεκριμένα πρέπει να γυρίσουμε στα χρόνια μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου όταν οι Άγγλοι Τραπεζίτες κατ’ αρχάς κατάφεραν να διατηρήσουν τα προνόμιά τους ως προς τις ρυθμίσεις που επιχείρησε να επιβάλλει η πολιτική ηγεσία της χώρας επικαλούμενοι απλά και καθαρά την άποψη  ότι αποτελούσαν μετά την διάλυση της βρετανικής αυτοκρατορίας το μοναδικό μέσο που είχε τη δυνατότητα να την διατηρήσει αλώβητη με άλλον όμως τρόπο. Ο τρόπος αυτός ήταν η εγκατάσταση ενός  δικτύου χρηματοπιστωτικών λειτουργιών που θα ξεπερνούσε τα εθνικά σύνορα των κρατών , θα εξυπηρετούσε τα μάλα τα συμφέροντα των διεθνών κεφαλαίων και της νέας ανόδου των πολυεθνικών επιχειρήσεων , κυρίως των αμερικάνικων, που άρχισαν την περίοδο αυτή να κατακλύζουν τον δυτικό και όχι μόνο κόσμο. 

Δεν είναι ανέκδοτο

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη

ktzor@naftemporiki.gr

Είσαι σε ένα τρένο που κινείται με σταθερή ταχύτητα 80 χιλ./ώρα και κάθεσαι δίπλα στο παράθυρο. Ξαφνικά ζεσταίνεσαι. Τι κάνεις;

Ο φοιτητής απαντάει το προφανές.

- Πολύ ωραία, ποια η αντίσταση του αέρα που αναπτύσσεται μετά το άνοιγμα του παραθύρου, ποια η μεταβολή της τριβής μεταξύ τρένου και γραμμών και ποια η νέα ταχύτητα του τρένου;

O απροετοίμαστος τα βρίσκει μπαστούνια και κόβεται. Η αλυσίδα μεγαλώνει, ώσπου ένας κρίκος πονηρά σκαλώνει.

- Είσαι σε ένα τρένο... Ξαφνικά ζεσταίνεσαι. Τι κάνεις τότε;

- Βγάζω το σακάκι μου.

- Μα, ζεσταίνεσαι πολύ!

- Ε, βγάζω και το πουκάμισο.

- Ζεσταίνεσαι πάρα πολύ!

- Αν είναι τέτοια η ζέστη, ας πάει και το παντελόνι.

- Δεν έχεις καταλάβει μάλλον. Είναι αφόρητα.

Η δολοφονία της μεσαίας τάξης και οι φόροι

Η οικονομική κρίση του 2008 δεν άλλαξε μόνο το σχήμα και το μέγεθος της παγκόσμιας οικονομίας –η συνδυασμένη παραγωγικότητα και απασχόληση συρρικνώθηκε κατά 5,5% το 2014 σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ- αλλά επαναπροσδιόρισε επίσης το πώς οι ηγέτες σε ολόκληρο τον κόσμο συζητούν και περιγράφουν τον χρηματοπιστωτικό και τραπεζικό τομέα και τον πλούτο. 

Σύμφωνα με τον Angel Gurria, τον γενικό γραμματέα του ΟΟΣΑ, αφότου δισεκατομμύρια από τα χρήματα των φορολογουμένων χρησιμοποιήθηκαν για την διάσωση των μεγαλύτερων τραπεζών και εταιρειών του κόσμου, έγινε «πολιτικά απαράδεκτο» το ότι «μόνο οι μεσαίες τάξεις πολιτών και οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις πληρώνουν φόρους, ενώ οι υψηλής καθαρής αξίας ιδιώτες και πολυεθνικές εταιρείες δεν πληρώνουν καθόλου».

Το 2009, οι ηγέτες του G-20, στην περίφημη πλέον σύνοδο κορυφής του Πίτσμπουργκ, αναγνώρισαν ότι ήρθε η ώρα «να γυρίσουμε την σελίδα της εποχής της ανευθυνότητας» στην παγκόσμια φορολογία και ορκίστηκαν να «αναλάβουν δράση κατά των μη συνεργάσιμων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών παραδείσων». Όπως ανακοίνωσε η ομάδα αργότερα το ίδιο έτος , «η εποχή του τραπεζικού απορρήτου είχε τελειώσει».

 

Δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για την εταιρική φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή. Mια σειρά από σκάνδαλα, συμπεριλαμβανομένων και των διαρροών του Λουξεμβούργου το 2014 και των εγγράφων του Παναμά δύο χρόνια αργότερα, συνέχισαν να εκθέτουν το πώς οι πλουσιότεροι του κόσμου εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες στο φορολογικό καθεστώς για τις επιχειρήσεις, ώστε να μεταφέρουν χρήματα σε όλο τον κόσμο και να κρύβουν μετρητά από τις φορολογικές αρχές.

Πόσα κρύβουν οι Ελληνες σε φορολογικούς παραδείσους

H Eλλάδα βρίσκεται πολύ ψηλά στη λίστα με τις χώρες που ένα μεγάλο μέρος του πλούτου τους είναι κρυμμένο σε φορολογικούς παραδείσους.

Σύμφωνα με νέα έρευνα του Gabriel Zucman που επεξεργάζεται στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), ο πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών που βρίσκεται σε χώρες όπως η Ελβετία και ο Παναμάς αγγίζει τo 40% του ελληνικού ΑΕΠ.

Το ποσοστό αυτό είναι αρκετά υψηλότερο από τον μέσο όρο του 9,8% σε παγκόσμιο επίπεδο και κατατάσσει τη χώρα μας πάνω από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα με ΑΕΠ μεγαλύτερο από 200 δισ. δολάρια.

Yψηλότερα από την Ελλάδα βρίσκονται μόνο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Βενεζουέλα, η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία και η Αργεντινή, ενώ ακολουθούν χώρες όπως η Πορτογαλία, η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία.

Ο χάρτης των κροίσων και οι φορολογικοί παράδεισοι

taxheaven

Ενώ ο παγκόσμιος ιδιωτικός πλούτος κινείται σήμερα σε ιστορικά υψηλά, οι εισοδηματικές ανισότητες στον δυτικό κόσμο δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερες. Αυτή είναι πραγματικότητα που καταγράφεται σε μια σειρά από έρευνες διεθνών οργανισμών. Εν ολίγοις η πίτα μεγάλωσε, αλλά δεν μοιράζεται δίκαια.

Σε αυτό σημαντικό ρόλο παίζει και η φοροδιαφυγή του μεγάλου πλούτου. Σύμφωνα με έρευνα της Boston Consulting Group (BCG), την οποία επικαλείται το “Βήμα της Κυριακής”, υπάρχουν “κρυμμένα” σε φορολογικούς παραδείσους συνολικά κεφάλαια αξίας περίπου 9 τρις ευρώ, δηλαδή ποσό 70% υψηλότερο από το συνολικό πλούτο που κατέχει σήμερα το 73,2% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Συνολικά, βάσει των στοιχείων του ΟΟΣΑ, εκτιμάται πως οι “έχοντες” μέσω των offshore αποφεύγουν φόρους περίπου 3,5 τρισ. δολαρίων ετησίως. Με δεδομένη την υποκριτική, σε πολλές περιπτώσεις στάση των κυβέρνησεων για την καταπολέμηση του φαινόμενου, οι πλούσιοι απλά γίνονται πλουσιότεροι. Είναι ενδεικτικό πως από τις αρχές του 2000 ο αριθμός των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 155% και ο αριθμός των δισεκατομμυριούχων κατά 216%.

Όπως προκύπτει από την απογραφή της Wealth X για το 2017 οι υπερπλούσιοι με περιουσία άνω των 30 εκατ. Δολαρίων που διαθέτουν συνολική περιουσία 27 τρισ. δολάρια αυξήθηκαν κατά 3,5% το τελευταίο 12μηνο φτάνοντας τα 226.540 άτομα, δηλαδή 0,003% του παγκόσμιου ενήλικου πληθυσμού.

Επίσης, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα του Βήματος, σύμφωνα με την Wealth X έχουν καταγραφεί 2.397 δισεκατομμυριούχοι. Με συνολική περιουσία 7,37 τρισ. δολαρίων, αυτό το κλειστό κλαμπ ελέγχει πλούτο μεγαλύτερο από αυτόν που κατέχουν 3,5 δισ. άνθρωποι (6,1 τρισ. Δολάρια).

Malta Files: Ένας φορολογικός παράδεισος εντός της ΕΕ; Μήπως είναι ο μόνος;

iskra

Ευρωπαϊκοί επιχειρηματικοί όμιλοι ιδρύουν θυγατρικές, ή ενδεχομένως και εικονικές εταιρείες, στη Μάλτα, για να εκμεταλλευτούν τους χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές, προκαλώντας φοροαποφυγή δισεκατομμυρίων στις χώρες της ΕΕ όπου εδρεύουν.

Αυτό προκύπτει από χιλιάδες σελίδες εγγράφων, τα λεγόμενα Malta Files, τα οποία περιήλθαν στην κατοχή του ερευνητικού δικτύου European Investigativ Collaborations (EIC) και δημοσιεύονται σταδιακά σε 13 ευρωπαϊκές εφημερίδες.

Δεν καταλαβαίνουμε την απορία! Οι φορολογικοί παράδεισοι στην ΕΕ είναι πολλοί. Το μεγάλο κεφάλαιο και οι πολύ πλούσιοι δεν πληρώνουν φόρους ή πληρώνουν ελάχιστους. Τους φόρους τους πληρώνουν οι μικρομεσαίες τάξεις και κυρίως τα πιο φτωχά στρώματα!

«Τίποτε στα “Malta Files” δεν είναι μυστικό. Το να δηλώνεται ότι υπάρχουν εταιρείες offshore στην Μάλτα δεν είναι σωστό ως προς τα γεγονότα», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Μάλτας Τζόζεφ Μουσκάτ.

Ο ιταλικός φορολογικός παράδεισος των πλουσίων

analyst

Όταν η FIAT αποφάσισε να εγκαταλείψει την Ιταλία, μεταφέροντας την έδρα των εταιριών συμμετοχής της στην Ολλανδία, με υποκατάστημα στη Μ. Βρετανία, για να πληρώνει λιγότερους φόρους, η χώρα πανικοβλήθηκε. Από νομικής πλευράς βέβαια δεν ήταν παράνομο, ενώ από οικονομικής απολύτως κατανοητό – αφού ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων διεξάγεται και σε φορολογικό επίπεδο.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις όμως που δεν έχουν τη δυνατότητα να χρήσης τέτοιων τεχνασμάτων, πρόκειται για έναν αθέμιτο ανταγωνισμό – ενώ για τους Πολίτες που είναι υποχρεωμένοι να συμπληρώσουν το κενό των δημοσίων εσόδων, επιβαρυνόμενοι με υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές, είναι εξοργιστικό.

Οι περισσότεροι θεωρούν άδικο το γεγονός ότι αυτές οι εταιρείες, όπως επίσης οι μεγάλοι σταρ της μουσικής, του κινηματογράφου ή του ποδοσφαίρου, έχουν τη δυνατότητα να εισπράττουν χρήματα, χωρίς να πληρώνουν φόρους. Παράδειγμα ο C. Ronaldo, ο οποίος μετέφερε τα εκατομμύρια των εσόδων του ουσιαστικά αφορολόγητα μέσω της Ιρλανδίας, σε μία εταιρεία γραμματοκιβωτίου στην Καραϊβική – όπως επίσης πολλοί άλλοι από το χώρο του θεάματος.

Οι φορολογικοί παράδεισοι βραχίονες της παγκοσμιοποίησης

Οι φορολογικοί παράδεισοι υπήρχαν από παλαιότερα ως κύρια διέξοδος των εφοπλιστών, εμπόρων όπλων, ναρκωτικών ή και πειρατών που ήθελαν να αποφύγουν τη φορολόγηση στην πατρίδα τους και λειτουργούσαν ως ασφαλές καταφύγιο του μαύρου χρήματος. Η παγκόσμια τάξη πραγμάτων στο παρελθόν τους ανεχόταν αφού διευκόλυνε τη δόλια σκοπιμότητα για τη διακίνηση χρημάτων που αποκτούνται απο παράνομη δραστηριότητα.

Με την ορμητική επέλαση της παγκοσμιοποίησης τα τελευταία 20-30 χρόνια, οι φορολογικοί παράδεισοι αναδείχτηκαν ως βασικοί βραχίονές της, παιδί της Νέας Τάξης και αδελφάκι του κεπτοκρατικού καζινο- καπιταλισμού. Τώρα πια, το μεγαλύτερο μέρος των τεράστιων ποσών που συσωρεύονται εκεί αποφεύγοντας τη φορολόγηση, αποτελούν προϊόν νόμιμων συναλλαγών. Η ύπαρξη και διόγκωσή τους εξηγεί την τεράστια διεύρυνση του χάσματος ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, καθώς και στο γεγονός ότι, όλες σχεδόν οι χώρες διεθνώς εμφανίζουν ελλέιμματα. Τα πλεονάσματα κρύβονται στο  καρκίνωμα αυτό της σύγχρονης παγκόμιας οικονομίας που υπάρχει με την κρυφή ευλογία των ισχυρών της γης.

Φορολογικών «παραδείσων» η συνέχεια...

Ημερησία

Γράφει ο Γιώργος Α. Κορομηλάς, 

Πρόεδρος Ινστιτούτου Οικονομικών και Φορολογικών Μελετών

Με αφορμή τον επίλογο του άρθρου μου της προηγούμενης εβδομάδας, αναφορικά με τα όπλα που έχει στη διάθεσή της η Φορολογική Διοίκηση για να ανακόψει το κύμα μετανάστευσης επιχειρήσεων σε κράτη που χαρακτηρίζονται φορολογικοί «παράδεισοι», δέχθηκα πολλά ερωτήματα για την περαιτέρω εξειδίκευση αυτών, αρχικά για τα θέματα της φορολογικής κατοικίας και των κρατών με προνομιακό φορολογικό καθεστώς και στη συνέχεια των ελεγχόμενων αλλοδαπών εταιρειών και των τεχνητών διευθετήσεων.

Σε ό,τι αφορά τη φορολογική κατοικία τα φυσικά πρόσωπα είναι φορολογικοί κάτοικοι μιας χώρας εφόσον έχουν σε αυτή τη μόνιμη ή κύρια κατοικία ή τη συνήθη διαμονή ή το κέντρο των ζωτικών τους συμφερόντων ήτοι τους προσωπικούς ή οικονομικούς ή κοινωνικούς δεσμούς τους, δηλαδή για την απόκτηση φορολογικής κατοικίας απαιτείται πραγματική εγκατάσταση σε ορισμένο τόπο (corpus) και βούληση του ατόμου (animus) να καταστήσει τον εν λόγω τόπο κέντρο της ύπαρξης του, των βιοτικών του σχέσεων, των υλικών του συμφερόντων, του υλικού του βίου και της επαγγελματικής του εγκατάστασης.

Όμως, προς απογοήτευση όσων έχουν υποκύψει στα κελεύσματα των «σειρήνων» μεταφέροντας την έδρα τους σε φορολογικούς «παραδείσους» όπως η Βουλγαρία δραστηριοποιούμενοι όμως κυρίως στη χώρα μας, μόνο η επαγγελματική εγκατάσταση χωρίς τον οικιακό βίο και την κατοικία της οικογένειας του ατόμου δεν έχει κρίσιμη σημασία ως προς τη φορολογική κατοικία.

Βασικά τον λένε Αρτέμη

Είναι Κύπριος, είναι δικηγόρος και συστήνει – εκτός των άλλων – εταιρείες στην Μεγαλόνησο. Αυτό κάνουν οι Κύπριοι δικηγόροι. Αλλιώς τι θα γινόντουσαν; Κλέφτες; Κι έρχεται ο κ. Αρτέμης Αρτεμίου στην Ελλάδα. Τι πιο φυσικό από το να επισκεφτεί το Μαξίμου; Το Μαξίμου είναι αξιοθέατο για τον αριστερό κυπριακό ελληνισμό. Όπως όταν πήγαιναν παλιότερα στην Μόσχα και έτρεχαν στο Μαυσωλείο του Λένιν.  

Κι έρχεται η Νέα Δημοκρατία και το κάνει θέμα. Ότι ο κ. Αρτέμης Αρτεμίου επισκέφτηκε το Μαξίμου. Καταρχήν, ας έκαναν μία στοιχειώδη έρευνα στο φατσοβιβλίο και στο Twitter. Τότε θα έβλεπαν ότι ο άνθρωπος αυτός είναι φανατικός ΣΥΡΙΖΑ. Πιο ΣΥΡΙΖΑ δεν γίνεται. Οι διθυραμβικές αναρτήσεις του για το έργο του ΣΥΡΙΖΑ ήταν πιο γρήγορες κι από τις όποιες νομοθετικές πρωτοβουλίες του προέδρου Αλέξη και του Κομισάριου Νίκου. Λοιπόν, είναι Κύπριος Αριστερός και στηρίζει τον ΣΥΡΙΖΑ. So what, που θα έλεγαν και στο Λονδίνο…

Εντάξει! Ήταν και έξι χρόνια στο κυπριακό ΕΣΡ. Λογικό δεν είναι να δίνει τα φώτα του στου Μαξίμου; Εδώ, στο δικό μας ΕΣΡ, είχαν επί σειρά ετών την μητέρα της Κωνσταντοπούλου. Χάσανε την Κωνσταντοπούλου, χάσανε την μαμά Αλεξίου, χάσανε και την όποια τεχνογνωσία. Λογικό ήταν να την αναζητήσουν στο εξωτερικό. Από την άλλη, ήταν τόσες οι τσαπατσουλιές που έγιναν στον νόμο του Νίκου που αποκλείεται να τον έφτιαξε Κύπριος δικηγόρος. Διότι οι Κύπριοι και οι ειδικότερα οι Κύπριοι δικηγόροι έχουν επαγγελματισμό.

Παγκόσμια οικονομία, φορολογικοί παράδεισοι και offshore εταιρείες

του Καλλίνικου Νικολακόπουλου

Τα εξωτικά μέρη όπου φιλοξενούνται οι περίφημες offshore (εξωχώριες ή υπεράκτιες) εταιρείες, αποτελούν το απόλυτο μέσο φορολογικής απόδρασης για τις νεοφιλελεύθερες ελίτ των πλούσιων και ισχυρών παγκόσμια. Στην Ελλάδα, αλλά και πλανητικά, οι πλούσιοι, που αποτελούν περίπου το 10%  του πληθυσμού με τα υψηλότερα εισοδήματα παγκόσμια (είτε είναι ιδιώτες, είτε πολυεθνικές επιχειρήσεις) χάρη σε αυτές, αποφεύγουν σχεδόν ολοσχερώς την καταβολή οποιουδήποτε φόρου. Υπάρχουν άνω των 60 φορολογικών παραδείσων στον πλανήτη μας και οι περισσότεροι έχουν έδρα σε εξωτικά νησιά όπως Βερμούδες, Νησιά Κέϊμαν, Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι κλπ. Οι σημαντικότεροι όμως δεν βρίσκονται σε τροπικά νησιά με κοκοφοίνικες ή άγνωστες αφρικανικές χώρες, άλλα στα κέντρα των ισχυρότερων χωρών του κόσμου, όντως σε νησιά όπως το Μανχάταν της Νέας Υόρκης και το Σίτυ του Λονδίνου στο νησί της Μεγάλης Βρετανίας ή σε ηπειρωτικές χώρες της  Ευρώπης όπως η Ελβετία (που δεν είναι καν μέλος της ΕΕ) και το Λουξεμβούργο (μέλος της ευρωζώνης που πρωτοστάτησε, προ περίπου τριών ετών, στην παραδειγματική τιμωρία της Κύπρου που του υπέκλεψε μέρος της αφορολόγητης ‘πελατείας’ του).

Οι φορολογικοί παράδεισοι τοποθετούνται στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των παγκόσμιων οικονομικών συναλλαγών, σύμφωνα με σχετικά συντηρητικές εκτιμήσεις, διεξάγονται μέσω αυτών. Αυτοί έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε οποιοδήποτε σημαντικό οικονομικό γεγονός, μεγάλο οικονομικό σκάνδαλο και παγκόσμια οικονομική κρίση τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την τελευταία παγκόσμια ύφεση που προκλήθηκε από την κατάρρευση των subprimes (ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια) στις ΗΠΑ το 2007-8. Αποτελούν την κορυφή του παγόβουνου και είναι απόλυτα συνδεδεμένοι με την οικονομική λειτουργία του παγκοσμιοποιημένου απορρυθμισμένου νεοφιφιλελεύθερου χρηματιστικού καπιταλισμού, που έχει επικρατήσει από το 1980 και μετά περίπου, αν και χρονολογούνται περίπου από το 1950.

Τι είναι οι Φορολογικοί παράδεισοι και οι υπεράκτιες εταιρείες-περίληψη μελέτης

Αντρέας Κατσανέβας
Stanford Uniniversity

Όταν γίνεται λόγος για τις “offshore” εταιρίες, πολλοί φέρνουν στο μυαλό τους ένα παραδείσιο νησάκι κάπου στη μέση του Ειρηνικού ωκεανού, όπου εκτός από μαγευτικές παραλίες, προσφέρονται και μυθικές χρηματοοικονομικές συνθήκες για την εναπόθεση μυστικών κεφαλαίων που προέρχονται κυρίως από παράνομες δραστηριότητες. Σίγουρα, υπάρχουν αυτοί οι λεγόμενοι «φορολογικοί παράδεισοι», αλλά η παραπάνω εικόνα αυτή  είναι ιδιαίτερα απλουστευτική των δραστηριοτήτων που επιτελούνται στις υπεράκτιες (ή παράκτιες ή offshore) χρηματαγορές.
Επιστημονικά, θα ήταν καλύτερο να γίνει λόγος για υπεράκτια «δραστηριότητα» και όχι τόσο για υπεράκτια «γεωγραφική περιοχή», καθώς  offshore κέντρο μπορεί να αποτελούν εξίσου αποτελεσματικά τόσο τα νησιά Καϋμάν, όσο και η Ελβετία, αν και η νομοθετημένη αδιαφάνεια που καλύπτει παραδοσιακά τις τραπεζικές συναλλαγές της τελευταίας, δεν περιλαμβάνονται τυπικά τουλάχιστον στην κατηγορία των υπεράκτιων δραστηριοτήτων.

Τι Είναι οι Οffshore

Οι offshore (υπεράκτιες) εταιρείες είναι ιδιόμορφα εταιρικά σχήματα που εδρεύουν σε μια συγκεκριμένη χώρα, μέσω των οποίων ασκούν οικονομικές δραστηριότητες πρόσωπα ή εταιρείες που η κύρια έδρα τους βρίσκεται σε  άλλη χώρα. Αυτό προκύπτει  και από τον ίδιο τους τον τίτλο που εμπεριέχει το προσωνύμιο «υπεράκτιες». Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μας παρέχει μια περισσότερο πολύπλοκη και επιστημονική προσέγγιση. Τις προσδιορίζει  ως: «χρηματοοικονομικά συστήματα με εξωτερικό ενεργητικό και ληξιπρόθεσμες οφειλές (assets and liabilities) που είναι δυσανάλογες με τις τραπεζικές συναλλαγές (account transactions) των οικονομιών αυτών...»[1].

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΙ ΚΑΙ OFFSHORE ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ

iskra

Του ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΥ Κ. ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ**

Τα εξωτικά μέρη όπου φιλοξενούνται οι περίφημεςoffshore (εξωχώριες ή υπεράκτιες) εταιρείες, αποτελούν το απόλυτο μέσο φορολογικής απόδρασης για τις νεοφιλελεύθερες ελίτ των πλούσιων και ισχυρών παγκόσμια. Στην Ελλάδα, αλλά και πλανητικά, οι πλούσιοι, που αποτελούν περίπου το 10% του πληθυσμού με τα υψηλότερα εισοδήματα παγκόσμια (είτε είναι ιδιώτες, είτε πολυεθνικές επιχειρήσεις) χάρη σε αυτές, αποφεύγουν σχεδόν ολοσχερώς την καταβολή οποιουδήποτε φόρου.

Υπάρχουν άνω των 60 φορολογικών παραδείσων στον πλανήτη μας και οι περισσότεροι έχουν έδρα σε εξωτικά νησιά όπως Βερμούδες, Νησιά Κέϊμαν, Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι κλπ. Οι σημαντικότεροι όμως δεν βρίσκονται σε τροπικά νησιά με κοκοφοίνικες ή άγνωστες αφρικανικές χώρες, άλλα στα κέντρα των ισχυρότερων χωρών του κόσμου, όντως σε νησιά όπως το Μανχάταν της Νέας Υόρκης και το Σίτυ του Λονδίνου στο νησί της Μεγάλης Βρετανίας ή σε ηπειρωτικές χώρες της Ευρώπης όπως η Ελβετία (που δεν είναι καν μέλος της ΕΕ) και το Λουξεμβούργο (μέλος της ευρωζώνης που πρωτοστάτησε, προ περίπου τριών ετών, στην παραδειγματική τιμωρία της Κύπρου που του υπέκλεψε μέρος της αφορολόγητης ‘πελατείας’ του).  

Οι φορολογικοί παράδεισοι τοποθετούνται στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των παγκόσμιων οικονομικών συναλλαγών, σύμφωνα με σχετικά συντηρητικές εκτιμήσεις, διεξάγονται μέσω αυτών. Αυτοί έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο σε οποιοδήποτε σημαντικό οικονομικό γεγονός, μεγάλο οικονομικό σκάνδαλο και παγκόσμια οικονομική κρίση τις τελευταίες δεκαετίες, με αποκορύφωμα την τελευταία παγκόσμια ύφεση που προκλήθηκε από τηνκατάρρευση των subprimes (ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια) στις ΗΠΑ το 2007-8. Αποτελούν τηνκορυφή του παγόβουνου και είναι απόλυτα συνδεδεμένοι με την οικονομική λειτουργία τουπαγκοσμιοποιημένου απορρυθμισμένου νεοφιφιλελεύθερου χρηματιστικού καπιταλισμού, που έχει επικρατήσει από το 1980 και μετά περίπου, αν και χρονολογούνται περίπου από το 1950.  

Η φοροαποφυγή είναι η σύγχρονη μορφή της πειρατείας

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Toυ Μιχάλη Γιαννεσκή

Για αρκετούς αιώνες οι πειρατές λεηλατούσαν παραθαλάσσιες περιοχές και εμπορικά πλοία και έκρυβαν τα λάφυρα τους σε απομακρυσμένα εξωτικά νησιά ή στα οχυρωμένα κρησφύγετα τους. Μερικούς αιώνες αργότερα, η πειρατεία συναντάται εκ νέου, αλλά σε πλήρως μεταλλαγμένη, εκσυγχρονισμένη και παγκοσμιοποιημένη μορφή.

Πολλοί πειρατές, όπως ο Άγγλος Φράνσις Ντρέικ και ο Μπαρμπαρόσα, δρούσαν, είτε επίσημα είτε ανεπίσημα, υπό την αιγίδα των ηγεμόνων τους: της Ελισάβετ της 1ης της Αγγλίας και του σουλτάνου, αντίστοιχα.  Ο αγγλικός όρος για τους πειρατές ήταν αρχικά privateers, διότι επρόκειτο για ιδιώτες που είχαν εξουσιοδότηση από τον ηγεμόνα τους  να επιτίθενται σε εχθρικά πλοία και να τα ληστεύουν.  Δηλαδή οι ιδιώτες έκαναν τη «βρώμικη δουλειά» των ηγεμόνων, με το αζημίωτο.  Οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί σήμερα, γιατί οι ηγέτες των κρατών κάνουν τη βρώμικη δουλειά, εξυπηρετώντας τον ιδιωτικό πλούτο.Η σύγχρονη πειρατεία

Σήμερα η πιο διαδεδομένη μορφή πειρατείας αυτονομάζεται «φοροαποφυγή» και εξουσιοδοτείται άμεσα από το οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί.  Οι σημερινοί «πειρατές» είναι ολιγάρχες, πολιτικοί, μεγάλο-επιχειρηματίες, και οι αντιπρόσωποι τους.  Το διεθνές οικονομικό, εμπορικό και νομικό σύστημα έχει αντικαταστήσει το πειρατικό πλοίο. Η απομύζηση του διεθνούς πλούτου αποτελεί το σύγχρονο λάφυρο.  Ο φορολογικός παράδεισος έχει αναλάβει το ρόλο του εξωτικού νησιού ή κρησφύγετου, και συναντάται σε νησιά της Καραϊβικής, της Μάγχης, του Ειρηνικού και σε κάθε κράτος που διευκολύνει την απόκρυψη του πλούτου, και κατέχει πρωτεύουσα θέση στο δείκτη οικονομικής μυστικότητας (financial secrecy index).