Το ιδανικό μοντέλο ανάπτυξης

analyst

Από πολιτικής, οργανωτικής και βιομηχανικής πλευράς, η πρότυπος-χώρα της Ελλάδας θα έπρεπε να είναι η Ελβετία – τόσο όσον αφορά την άμεση δημοκρατία, όσο και το διαχωρισμό της σε ομοσπονδιακά κρατίδια, μέσω των οποίων καταπολεμάται σε μεγάλο βαθμό η πολιτική διαφθορά.

«Καμία χώρα δεν έχει οδηγηθεί στην κορυφή της παγκόσμιας οικονομίας με το ελεύθερο εμπόριο, με τις ανοιχτές αγορές – παρά το ότι γίνεται προσπάθεια να πεισθούν οι άνθρωποι ότι, η ευημερία των πλούσιων κρατών είναι το αποτέλεσμα του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η αλήθεια, τεκμηριωμένη από την οικονομική ιστορία, είναι πως κάθε οικονομικά επιτυχημένη χώρα, κατά τη διάρκεια του σχηματισμού της, στα πρώτα της βιομηχανικά βήματα, είχε υιοθετήσει τον προστατευτισμό».

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Όταν μια φτωχή χώρα θέλει να αναπτυχθεί με γρήγορο και βιώσιμο ρυθμό, ο οποίος θα έχει διάρκεια και δεν θα είναι ευκαιριακός, θα πρέπει να στηριχθεί σε μία απλή αλλά πολύ επιτυχημένη στο παρελθόν συνταγή – η οποία έχει τρία βασικά χαρακτηριστικά συστατικά:

(α) Αγροτική μεταρρύθμιση: Εν πρώτοις οφείλει να στηρίξει τις μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, αντί τα μεγάλα αγροτικά συγκροτήματα – επειδή η γεωργία χαρακτηρίζεται από την άνοδο της απασχόλησης και από την ώθηση της παραγωγικότητας, μέσω της οποίας το ΑΕΠ αυξάνεται σημαντικά, οπότε απελευθερώνονται κεφάλαια και εργατικό δυναμικό για τη χρήση τους σε άλλους τομείς της οικονομίας.

(β) Βιομηχανοποίηση με κέντρο βάρους τις εξαγωγές: Αμέσως μετά πρέπει να επιδιώξει τη δημιουργία ανταγωνιστικών βιομηχανιών, με εξαγωγικό προσανατολισμό – με τη μαζική και στοχευόμενη στήριξη τους από το κράτος (κεντρικός σχεδιασμός).

(γ) Χρηματοπιστωτική καταστολή (financial repression): Τα παραπάνω πρέπει να συνοδευτούν από χαμηλά επιτόκια για τους οφειλέτες της βιομηχανίας, για εκείνους που δανείζονται δηλαδή με στόχο την επένδυση στον τομέα της μεταποίησης, καθώς επίσης από ελέγχους κεφαλαίων – έτσι ώστε οι αποταμιευτές να μην μεταφέρουν τα χρήματα τους στο εξωτερικό. Αυτό σημαίνει ότι, μέσω χαμηλών και συχνά αρνητικών πραγματικών επιτοκίων (=χαμηλότερα από τον πληθωρισμό), οι αποταμιευτές χάνουν χρήματα από τις τράπεζες προς όφελος της εξαγωγικής βιομηχανίας – τουλάχιστον στο πρώτο χρονικό διάστημα, όσο διαρκεί η διαδικασία βιομηχανοποίησης της χώρας.

Το νεοφιλελεύθερο αφήγημα και τα τρία στάδια του Λιστ

του Κώστα Κουτσουρέλη

Ένα από τα επιχειρήματα υπέρ της παγκοσμιοποίησης και του αποχαλινωμένου καπιταλισμού του καιρού μας είναι ότι έβγαλε τον Τρίτο Κόσμο από την φτώχεια. Ότι μπορεί μεν να αύξησε την ανασφάλεια και την ανισότητα στην Δύση, ωφέλησε όμως δισεκατομμύρια ανθρώπους έξω απ’ αυτήν. Πρόκειται βέβαια για χονδροειδή διαστρέβλωση της αλήθειας.

Την έξοδο από την φτώχεια οι χώρες που την πέτυχαν δεν την χρωστούν στην παγκοσμιοποίηση και τον αποχαλινωμένο καπιταλισμό, αλλά στο ακριβώς αντίθετο: Στην προστατευόμενη από το κράτος οικονομία τους και τη μεγάλη (συνήθως) εσωτερική αγορά τους. Η Ινδία λ.χ. φορολογεί τις ημεδαπές εταιρείες λιγότερο από τις ξένες, η Ινδονησία πρωταγωνιστεί σε μέτρα προστατευτικά της εθνικής της παραγωγής, ενώ για κράτη όπως η Κίνα ή το Βιετνάμ δεν χρειάζεται καν να μιλήσουμε.

Ακόμη και κράτη που στήριξαν την οικονομική τους ανόρθωση στις εξαγωγές, επί δεκαετίες άσκησαν πολιτική προστατευτική των κρίσιμων κλάδων τους και ορισμένα εξακολουθούν να το κάνουν. Αλλά και στην κοινωνική τους πολιτική, όπως φάνηκε από τα μέτρα κατά της ένδειας στην Βραζιλία του Λούλα, ή με την εισαγωγή της καθολικής ασφάλισης υγείας (Seguro Popular) επί υπουργίας Χούλιο Φρενκ στο Μεξικό, πρότυπο των υπό ανάπτυξη χωρών υπήρξε εξαρχής το κλασσικό κοινωνικό και ευθέως παρεμβατικό κράτος του ευρωπαϊκού Μεταπολέμου, όχι η σημερινή απορρύθμισή του.

Ο βάλτος προστατευτισμού του Ντόναλντ Τραμπ

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Άνε Ο. Κρούγκερ*

Άνε Ο. Κρούγκερ

Μετά τον β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι ΗΠΑ ηγήθηκαν του κόσμου στην άρση των προστατευτικών μέτρων στο εμπόριο και στην εδραίωση ενός ανοικτού, βασισμένου σε κανόνες, εμπορικού συστήματος. Αυτή η προσπάθεια είχε ως αποτέλεσμα μία 50ετία της πιο ταχείας οικονομικής ανάπτυξης στην ανθρώπινη ιστορία. Όμως η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αναστρέφει τώρα αυτή την πρόοδο. Ο προστατευτισμός που έχει απελευθερώσει ο Τραμπ είναι μεταδοτικός και πιθανότατα θα εξαπλωθεί πέραν των βιομηχανικών κλάδων που θέλει να προστατεύσει από τον ξένο ανταγωνισμό.

Ας σκεφθεί κανείς τον εισαγόμενο χάλυβα, που η κυβέρνηση Τραμπ έβαλε στο στόχαστρο τον Μάρτιο, με δασμούς 25%. Τα βασικά επιχειρήματα γι’ αυτούς τους δασμούς ήταν ζητήματα «εθνικής ασφαλείας», παρότι οι αμυντικές βιομηχανίες των ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν μόλις το 3% της κατανάλωσης χάλυβα της χώρας. Εάν ο Τραμπ πραγματικά νοιάζεται για την εθνική ασφάλεια, τότε είναι να απορεί κανείς γιατί οι ΗΠΑ δεν κρατούν το μετάλλευμα στο έδαφος, ως στρατηγικό απόθεμα για μελλοντικές εχθροπραξίες. Πάντως, οι δασμοί επιβλήθηκαν και σε συμμάχους των ΗΠΑ, όπως ο Καναδάς, γεγονός που αποκαλύπτει μια και καλή το ψέμα στο επιχείρημα περί εθνικής ασφαλείας. Στην περίπτωση ανταγωνιστών όπως η Κίνα, οι εισαγωγές χάλυβα υπόκειντο ήδη σε υψηλούς δασμούς έως και 70% και αντιπροσώπευαν μόλις το 2% της αμερικανικής ζήτησης σε χάλυβα.

Προστασία αλά γαλλικά

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Έφης Τριήρη

etriiri@naftemporiki.gr

Σειρά έχει τώρα η Γαλλία να προωθήσει πλαίσιο κανόνων για τις εξαγορές προκειμένου να προστατεύσει επιχειρήσεις της τις οποίες χαρακτηρίζει στρατηγικές, τραβώντας μία κόκκινη γραμμή στην επέλαση των ξένων επενδυτών. Πού ακριβώς χαράζεται αυτή η διαχωριστική γραμμή και με ποια κριτήρια, είναι ένα θέμα λίαν ευαίσθητο και φυσικά προς εξέταση.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προτείνει να διευρυνθεί το πεδίο κρατικής παρέμβασης και παράλληλα να αυξηθεί η χρήση των λεγόμενων «χρυσών μετοχών» (μπορούν να μπλοκάρουν εξαγορές) για την προστασία των εθνικών συμφερόντων. Εξετάζεται επίσης η επιβολή προστίμων σε επενδυτές που δεν θα έχουν εξασφαλίσει εκ των προτέρων έγκριση για την αγορά μεριδίων σε γαλλικές επιχειρήσεις που θεωρούνται στρατηγικής σημασίας, σε τομείς όπως τεχνητή νοημοσύνη, μικροτσίπ, διαστημική τεχνολογία και αποθήκευση δεδομένων. Αρκετοί πρωταθλητές της Γαλλίας, όπως η κατασκευάστρια τρένων Alstom και η κατασκευάστρια τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού Alcatel-Lucent άλλαξαν χέρια τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο συμφωνιών που θεωρήθηκαν, πολιτικά, αθέμιτες ή ζημιογόνες για το κράτος.

Η λογική του προστατευτισμού

analyst

Έχει τεκμηριωθεί πολλές φορές στην ιστορία ότι, χωρίς προστατευτικά μέτρα δεν μπορεί να αναπτυχθεί καμία χώρα, πόσο μάλλον να ανακτήσει τη βιομηχανική της παραγωγή – γεγονός που αιτιολογεί τη συμπεριφορά των Η.Π.Α. σήμερα, καθώς επίσης την πολιτική της Κίνας.  

 του Άρη Οικονόμου

Ανάλυση

Η βασική αιτία, λόγω της οποίας χάθηκαν εκατομμύρια θέσεις εργασίας από τις Η.Π.Α., ενώ η αγοραστική αξία των μισθών δεν αυξήθηκε καθόλου τις τελευταίες δεκαετίες, με οδυνηρά αποτελέσματα για την κατώτερη και  μεσαία τάξη που υπερχρεώθηκαν για να αναπληρώσουν την πτώση των εισοδημάτων τους, δεν ήταν η νομισματική πολιτική της Κίνας – αλλά οι αμερικανικές εταιρείες που μετέφεραν την παραγωγή τους εκεί, με στόχο να μειώσουν το κόστος τους με τη βοήθεια του φθηνού εργατικού δυναμικού γενικότερα στο εξωτερικό.

Όταν λοιπόν ο πρόεδρος της χώρας δηλώνει πως θέλει να κάνει ξανά την Αμερική μεγάλη, σημαίνει πως πρέπει να ασχοληθεί με αυτές τις εταιρείες και όχι με την Κίνα – γεγονός που φαίνεται από το ότι, αφενός μεν αυξάνει τους δασμούς σε χώρες που παράγουν οι επιχειρήσεις των Η.Π.Α., όπως το Μεξικό, ο Καναδάς ή η Κίνα, εγκαινιάζοντας έναν εμπορικό πόλεμο, αφετέρου από τη μείωση της φορολογίας τους, με την κήρυξη του φορολογικού πολέμου.

Οφείλουμε δε να γνωρίζουμε εδώ πως η απώλεια των θέσεων εργασίας έχει επηρεάσει αρνητικά τις ελπίδες και τις προσδοκίες των Αμερικανών, την οικονομία γενικότερα, τα οικονομικά των πόλεων, καθώς επίσης των Πολιτειών – με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις τους, στην παροχή υπηρεσιών εκ μέρους του δημοσίου, στην κοινωνική ασφάλιση κοκ. Έχει επηρεασθεί επί πλέον η πολιτική της Fed – η βασικότερη υπευθυνότητα της οποίας είναι η διατήρηση της ανεργίας σε χαμηλά επίπεδα.

Ο οικονομικός πόλεμος του Τραμπ και η ευρωπαϊκή σκακιέρα

Γράφει ο Αναστάσιος Λαυρέντζος  – 

Οι περισσότεροι σήμερα έχουν ξεχάσει την οικονομική κρίση του 2008. Ωστόσο τα αίτια που την προκάλεσαν δεν έχουν εκλείψει. Σε θεμελιώδες επίπεδο η κύρια ανισορροπία είναι ότι ζούμε σε έναν κόσμο, όπου υπάρχουν κατ’ εξοχήν πλεονασματικές χώρες, όπως η Γερμανία και η Κίνα, και κατ’ εξοχήν ελλειμματικές χώρες, όπως οι ΗΠΑ. Σε αυτή τη διαπίστωση στηρίζει την πολιτική του για την επιβολή δασμών ο πρόεδρος Τραμπ.

Σε μεγάλο βαθμό αίτιο και αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι τα περίφημα δίδυμα ελλείμματα των ΗΠΑ, δηλαδή το δημοσιονομικό έλλειμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες αυτά τα ελλείμματα καλύπτονται ουσιαστικά με το συνεχές τύπωμα δολαρίων από την Κεντρική Τράπεζα. Πρόκειται για μια μη διατηρήσιμη πρακτική, η οποία φουσκώνει συνεχώς το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ και υπονομεύει το δολάριο.

Όπως είναι προφανές, καμία άλλη χώρα δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο, διότι το αντίτιμο θα ήταν η συνεχής υποτίμηση του νομίσματός της και ο υψηλός πληθωρισμός. Οι ΗΠΑ όμως μπορούν, διότι έχουν το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και τις ισχυρότερες ένοπλες δυνάμεις. Όμως ακόμη και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να τυπώνουν χρήμα για πάντα.

Οι ξένες επενδύσεις τα θύματα του εμπορικού πολέμου

Γράφει ο Κώστας Μελάς  – 

Ενώ γίνεται αρκετή φασαρία σχετικά με τα μέτρα του Τραμπ για το διεθνές εμπόριο (επιβολή δασμών στο χάλυβα και στο αλουμίνιο) τελικά φαίνεται ότι το πρόβλημα είναι περισσότερο πολύπλοκο. Για να συναχθούν ασφαλή συμπεράσματα των επιπτώσεων θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι υπόλοιπες συνιστώσες των διεθνών οικονομικών συναλλαγών και συγκεκριμένα οι επιπτώσεις στις ξένες επενδύσεις.

Το διεθνές εμπόριο αγαθών, συνεισφέρει στην τρέχουσα περίοδο περίπου το 12% των κερδών των αμερικανικών επιχειρήσεων. Όπως δείχνουν τα στοιχεία της γραφικής παράστασης 1, η συμμετοχή των συγκεκριμένων κερδών άλλαξαν μόνο βαθμιαία διαχρονικά, δημιουργώντας μακροχρόνια τάση με ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης 1,7%.

Εντελώς αντίθετη είναι η εξέλιξη των αμερικανικών ξένων επενδύσεων (εκροές).

Κ.Βέργος: Πού οδηγούνται οι αγορές και η παγκόσμια οικονομία με τα μέτρα του Ντόναλτ Τράμπ; (βίντεο)

Σε αποκλειστική συνέντευξή του στο SBC-TV , καλεσμένος της δημοσιογράφου Σοφίας Ροδοπούλου, ο Δρ. Κωνσταντίνος Βέργος, παρουσίασε τις εκτιμήσεις του για την πορεία της Παγκόσμιας Οικονομίας και των Χρηματιστηριακών αγορών. Μεταξύ αυτών, εκτιμά σημαντική αύξηση των κινδύνων και πιθανή σοβαρή διόρθωση των αγορών με απώλειες που υπό προυποθέσεις μπορεί να φτάσουν επίπεδα -25% ως και -40%  στο επόμενο διάστημα. Ο  Δρ. Κωνσταντίνος Βέργος είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικών του Πανεπιστημίου του Portsmouth, Αγγλία και πρώην πρόεδρος της Ενωσης Πιστοποιημένων Αναλυτών.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε την πλήρη συνέντευξη στο παρακάτω βίντεο

Γιατί ο Τραμπ ξεκίνησε οικονομικό πόλεμο

Γράφει ο Γιώργος Λυκοκάπης  – 

«Τα εργοστάσια αφέθηκαν να σκουριάσουν, οι κοινότητες μετατράπηκαν σε πόλεις φαντάσματα. Η προδοσία τελείωσε«. Με αυτές τις βαρυσήμαντες δηλώσεις ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την εφαρμογή μίας αμφιλεγόμενης προεκλογικής του υπόσχεσης. Την επιβολή δασμών στον εισαγόμενο χάλυβα και αλουμίνιο, που ισοδυναμεί ουσιαστικά με «κήρυξη οικονομικού πολέμου».

Προηγήθηκε η παραίτηση του Γκάρι Κον, οικονομικού συμβούλου του Τραμπ, γεγονός που προανήγγειλε την προεδρική απόφαση. Πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs, ο Κον ήταν σφοδρός πολέμιος της επιβολής μέτρων προστατευτισμού στην αμερικανική οικονομία. Ο εκκεντρικός μεγιστάνας επικράτησε έναντι της Χίλαρι Κλίντον, διότι κέρδισε την εμπιστοσύνη της αμερικανικής εργατικής τάξης κι όχι γιατί ήταν ο εκλεκτός της Wall Street.

Είχε προηγηθεί η αποχώρηση των ΗΠΑ από την εμπορική συμφωνία με τις χώρες του Ειρηνικού, ενέργεια που πραγματοποιήθηκε με την έναρξη της θητείας του. Καθότι «μία εικόνα αξίζει χίλιες λέξεις», ο Τραμπ υπέγραψε την επιβολή δασμών έχοντας δίπλα του εργάτες της αμερικανικής χαλυβουργίας. Από τους δασμούς εξαιρούνται οι εταίροι των ΗΠΑ στην Συμφωνία Εμπορίου Βορείου Ατλαντικού (NAFTA), δηλαδή ο Καναδάς. Στις εξαιρέσεις προστέθηκε και η Αυστραλία, λόγω των στρατιωτικών της δεσμών με τις ΗΠΑ.

Η απλή αριθμητική σχετικά με την επιβολή δασμών του προέδρου ΤΡΑΜΠ.

του Κώστα Μελά

Στην Γραφική παράσταση 1, παρουσιάζονται οι παγκόσμιες ροές χάλυβα μεταξύ των κυριότερων χωρών που συμμετέχουν στις διασυνοριακές συναλλαγές αυτού του εμπορεύματος.

Γραφική παράσταση 1

 Οι χώρες  καθαροί εξαγωγείς χάλυβα είναι (σε δις δολάρια) :

 Κίνα +39,7, Ιαπωνία +24,1, Ν Κορέα +8,7, Ρωσία +7,4 , ΕΕ  +6,0, Ταϊβάν  +3,7.

Αντιθέτως οι χώρες καθαροί εισαγωγείς χάλυβα είναι (σε δις δολάρια):

 ΗΠΑ – 12,3, Βιετνάμ -6,6, Μεξικό -5,7, Καναδάς  -2,2, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – 2,4, Τουρκία -1,0.

Κ. Μελάς: Ενδείξεις για σκληρή επιτήρηση μετά το Μνημόνιο

Νέα Κρήτη

Σε τριγμούς η παγκόσμια οικονομία

Ενδείξεις για σκληρή επιτήρηση μετά την έξοδο από το Μνημόνιο τον Αύγουστο χωρίς πιστοληπτική γραμμή στήριξης , βλέπει ο καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πάντειο , Κώστας Μελάς, μιλώντας στον 98.4 .

Η παγκόσμια οικονομία με την πολιτική δασμών των ΗΠΑ, την άνοδο του εξωτερικού της χρέους, την εξαγωγική προτίμηση ης Ε.Ε. προς ΗΠΑ αλλά και με την Τουρκία πέμπτο εξαγωγικό προορισμό για την Ε.Ε. αλλά και οι κινήσεις της Κίνας, δείχνουν ότι εισέρχεται σε νέους τριγμούς, λέει ο πανεπιστημιακός Κώστας Μελάς. Ο ίδιος θεωρεί ότι μέχρι  τον Μάιο θα έχει φανεί το είδος της εξόδου από τα Μνημόνια της Ελλάδας, αλλά όπως είπε , υπάρχουν ενδείξεις για σκληρή επιτήρηση μετά την έξοδο από το Μνημόνιο  τον Αύγουστο χωρίς πιστοληπτική γραμμή στήριξης και την πεπατημένη των τελευταίων χρόνων γύρω από την υπόθεση του ελληνικού χρέους.

Εμπορικά τείχη

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Έφης Τριήρη

etriiri@naftemporiki.gr

O Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένως προβάλει εαυτόν ως τον «απόλυτο διαπραγματευτή», λέγοντας ότι «στοχεύει ψηλά και συνεχίζει να πιέζει μέχρι να πάρει αυτό που θέλει». Αυτό ακριβώς έκανε και τώρα, εμποδίζοντας τη συμφωνία εξαγοράς της Qualcomm από την Broadcom στην τιμή των 117 δισ. δολαρίων, που θα σηματοδοτούσε τη μεγαλύτερη που έχει γίνει μέχρι σήμερα στον χώρο της τεχνολογίας. Θα δημιουργούσε επίσης τον τρίτο μεγαλύτερο κολοσσό ημιαγωγών παγκοσμίως με πρωταγωνιστικό μερίδιο αγοράς σε έξυπνα κινητά, ηλεκτρικά αυτοκινήτων και βιομηχανικά διαδικτυακά συστήματα.

Η κίνηση αυτή καταδεικνύει την αποφασιστικότητα του Ντόναλντ Τραμπ να δοκιμάσει τα όρια των θεσμικών του δυνάμεων προκειμένου να εδραιώσει την κυριαρχία των ΗΠΑ σε ολόκληρο τον κόσμο, λίγες μόλις ημέρες αφότου έθεσε ζητήματα εθνικής ασφαλείας, εποχής ψυχρού πολέμου, για να δικαιολογήσει την επιβολή δασμών στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου. Πέραν όμως των σημειολογικών ερμηνειών, θα μπορούσε να ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για την εταιρική Αμερική, που ενδεχομένως να τύχει αντίστοιχης συμπεριφοράς στις ξένες αγορές. Και έτσι, θα είναι δύσκολο για τις αμερικανικές επιχειρήσεις να εκδηλώσουν οιαδήποτε διαμαρτυρία όταν θα μπλοκάρονται από άλλες χώρες για πολιτικούς λόγους.

Σωσσίβιο ο κεϋνσιανισμός και προστατευτισμός του Τραμπ

Ο πρόεδρος Τραμπ αναγκάζεται να εφαρμόσει κεϋνσιανές πολιτικές και μέτρα προστατευτισμού για να αντιμετωπίσει την παγκοσμιοποίηση, η οποία υπονομεύει την αμερικανική οικονομία από μη υγιή ανταγωνισμό.

Γράφει ο Αναστάσιος Λαυρέντζος  – 

Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει ο Πρόεδρος Τραμπ, βασική του επιλογή είναι η αναζωογόνηση της αμερικανικής οικονομίας και ο επαναπατρισμός της παραγωγής. Για την επίτευξη του πρώτου στόχου αναγγέλλεται η εφαρμογή μιας κεϋνσιανής πολιτικής, δηλαδή η χρηματοδότηση έργων υποδομής μέσω δημόσιου χρέους, ώστε να αυξηθεί η απασχόληση και άρα το διαθέσιμο εισόδημα.

Μια τέτοια πολιτική, όμως, συνεπάγεται νέα δημοσιονομικά ελλείμματα και νέα αύξηση του χρέους. Άρα θα πρέπει να γίνει στοχευμένα και για περιορισμένο σχετικά χρονικό διάστημα. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια επικίνδυνη φυγή προς τα εμπρός, η οποία μέσω της οικονομικής μεγέθυνσης θα επιδιώξει να καταστήσει το χρέος μικρότερο όχι σε απόλυτους αριθμούς αλλά σε σχέση με το ΑΕΠ.

Για να πετύχει, όμως, αυτή πολιτική έχει ως απαραίτητη προϋπόθεση τη δραστική μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Διαφορετικά, το εισόδημα που θα αποκτήσουν οι Αμερικανοί εργαζόμενοι θα διαρρεύσει στο εξωτερικό με την αγορά κινέζικων προϊόντων, ιαπωνικών υπολογιστών και γερμανικών αυτοκινήτων.

Ο προστατευτισμός και η εμβρυϊκή βιομηχανία

του Γιώργου Γκέκα

Η ελεύθερη διακίνηση προσώπων, ιδεών και αγαθών είναι ένα θετικό στοιχείο για μία οικονομία, γιατί αντιλαμβανόμαστε την ίδια την ελευθερία, ως κάτι θετικό. Κανείς δεν θα μπορούσε να υποστηρίξει το αντίθετο, κυρίως εάν βάλει δίπλα στην πολύτιμη λέξη τον άνθρωπο και τις ιδέες.  Όμως όσον αφορά τα αγαθά, θα πρέπει να αξιολογήσουμε αυτή την έννοια με λιγότερο ιδεαλιστικούς και περισσότερο πραγματικούς- οικονομικούς όρους.                            

Στην φωτογραφία απεικονίζονται εργάτες του 20ου αιώνα σε ένα Αμερικάνικο εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας. Στην πρώιμη εποχή της, η αμερικάνικη κλωστουφαντουργία επωάζονταν πίσω από το τείχος υψηλών εισαγωγικών δασμών για να προστευτεί από τον εξωτερικό ανταγωνισμό. Το ίδιο έκαναν και αρκετές μεγάλες οικονομίες στα πρώτα χρόνια της βιομηχανικής τους ανάπτυξης.  Ο προστατευτισμός βοήθησε ή καθυστέρησε; Είναι μία στρατηγική που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν σήμερα οι αναπτυσσόμενες οικονομίες;

Οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι ισχυρίζονται ότι τα ισχυρά οικονομικά κράτη δημιουργούνται από την απαλοιφή των εμποδίων εμπορίου. Τίποτε δεν είναι πιο μακρυά από την πραγματικότητα.  Η Μεγ. Βρετανία ανακάλυψε το ελεύθερο εμπόριο όταν είχε ήδη πετύχειι την εμπορική της κυριαρχία, ενώ μεταξύ του 1864 και 1913 οι ΗΠΑ ήταν το πιο "προστατευμένο"κράτος στον πλανήτη, ακριβώς για να μπορέσει να υποστηρίξει, την εκκολαπτόμενη τότε, βαριά βιομηχανία της. Την ίδια στρατηγική ακολούθησε και η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ταϊβαν, και σχεδόν κάθε οικονομικά αναπτυγμένη χώρα σήμερα. 

Το «δίκαιο» εμπόριο του Τραμπ εναντίον του «ελεύθερου» εμπορίου της Μέρκελ

Στην πρώτη τους συνάντηση ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε με στόμφο ότι « δεν είμαι υπέρ του προστατευτισμού , είμαι υπέρ του «δίκαιου» διεθνούς εμπορίου. Αντιθέτως η καγκελάριος Μέρκελ υποστήριξε , όπως πάντα, ότι το «ελεύθερο» εμπόριο αποτελεί την ατμομηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης. Όπως γίνεται άμεσα αντιληπτό οι έννοιες «δίκαιο» και «ελεύθερο» διεθνές εμπόριο είναι κανονιστικές και ως τέτοιες  χρήζουν ορισμού. Χωρίς να ορισθούν οι έννοιες, κάτι που προφανώς απαιτεί την χρήση συγκεκριμένων κριτηρίων, και συνεπώς προϋποθέτει σύμβαση μεταξύ των συμβαλλομένων και όχι εξ αντικειμένου αλήθεια, οι διακηρύξεις τέτοιου τύπου παραμένουν κενές νοήματος.

του Κώστα Μελά

Βεβαίως τα όσα υποστηρίζουν οι Τραμπ και Μέρκελ αντιστοιχούν με το πώς οι δύο αντιλαμβάνονται τα συμφέροντα των χωρών τους στη συγκεκριμένη φάση του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, και βεβαίως, δεν αποτελούν κάτι το νέο στην ιστορία του διεθνούς εμπορίου. Στη συνέχεια θα επιχειρήσουμε μια μικρή ανασκόπηση των δύο θεωρητικών αντιλήψεων και τα επιχειρήματα που κάθε μια από αυτές χρησιμοποιεί.

Σύμφωνα με τη φιλελεύθερη θεωρία του διεθνούς εμπορίου, η οποία έχει εξελιχθεί σε μορφή και περιεχόμενο από τις απλές σκέψεις των κλα­σι­­­κών οικονομο­λό­γων­, Adam Smith και David Ricardo, στο υπόδειγμα Heckscher-Ohlin-Samuelson και σε άλλες περίπλοκες νεοκλασικές διατυπώσεις, η εξάλειψη των πάσης φύσεως εμποδίων στη ελεύθερη διακίνηση των αγαθών και η συμμετοχή μιας εθ­νικής οικονομίας στο διεθνές εμπόριο επιτρέπει τις χώρες να εξειδικευτούν και να εξά­γουν εκείνα τα αγαθά στα οποία έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα, εισάγοντας ταυ­τόχρονα εκείνα στα οποία δεν έχουν.

Ποιος στηρίζει τον προστατευτισμό;

Οι νέες ρυθμίσεις έρχονται λίγες ημέρες μετά τη Σύνοδο Κορυφής του G20, όπου ένα ήταν το σχήμα: «O Τραμπ στηρίζει τον προστατευτισμό και η Μέρκελ την ελεύθερη αγορά». 

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη

ktzor@naftemporiki.gr

H Ολλανδία επεξεργάζεται νόμο για την προστασία των υποδομών και της ασφάλειας των σημαντικότερων επιχειρήσεων της χώρας. Παρόλο που έπεσαν οι τόνοι για «γύπες και ύαινες» του εξωτερικού, που εποφθαλμιούν επιτυχημένες ολλανδικές επιχειρήσεις και στη Χάγη γυαλοχαρτίζουν το νομοσχέδιο, για να μη στείλουν λάθος μήνυμα στους υποψήφιους επενδυτές, τον ολλανδικό δρόμο ζήλεψε η γερμανική λεωφόρος.

Το Βερολίνο ενέκρινε τους κανόνες που καθιστούν ευκολότερη την παρεμπόδιση της πώλησης στρατηγικά σημαντικών εταιρειών σε επενδυτές εκτός Ε.Ε., λόγω των ανησυχιών ότι μ’ αυτόν τον τρόπο η Κίνα μπορεί να αποκτήσει γερμανική τεχνογνωσία.

«Το χρωστάμε στις εταιρείες μας. Συχνά ανταγωνίζονται με χώρες των οποίων οι οικονομίες δεν είναι τόσο ανοικτές όσο η δική μας... Χρειάζεται να λάβουμε υπόψη τις προϋποθέσεις θεμιτού ανταγωνισμού» δήλωσε η υπουργός Οικονομίας της Γερμανίας. 

Οι νέες ρυθμίσεις έρχονται λίγες ημέρες μετά τη Σύνοδο Κορυφής του G20, όπου ένα ήταν το σχήμα: «O Τραμπ στηρίζει τον προστατευτισμό και η Μέρκελ την ελεύθερη αγορά». 

Η ανάγκη ενός νέου (περιφερειακού) προστατευτισμού

Πριν ακριβώς από 12 χρόνια, την 1η Ιουλίου 2005, δημοσιεύθηκε στην πρώτη σελίδα της Καθημερινής άρθρο μου με τον τίτλο «Η ανάγκη ενός νέου προστατευτισμού». Γυρίζω τόσο πίσω, επειδή η άποψη που είχα εκφράσει σ’ εκείνο το άρθρο ήταν τότε απολύτως αιρετική και είχε προκαλέσει σωρεία αντιδράσεων, με πρώτη την αντίδραση του πρώην υπουργού της ΝΔ και δεδηλωμένου νεοφιλελεύθερου Ανδρέα Ανδριανόπουλου.

του Σταύρου Λυγερού

Από τότε, όμως, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι και εκείνη η αιρετική άποψη έχει καταστεί κεντρικό ζήτημα συζήτηση και βεβαίως αντικείμενο έντονων αντιθέσεων όχι μόνο στο επίπεδο των οικονομολόγων και των δημοσιολογούντων, αλλά και στο πολιτικό επίπεδο.

Όπως έγραφα τότε, «η Ευρώπη θα έπρεπε ήδη να έχει συνειδητοποιήσει ότι το καθεστώς του ελεύθερου διεθνούς εμπορίου έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε μπούμεραγκ. Η πρόκληση αφορά και τις ΗΠΑ, αν και σ’ αυτόν τον εμπορικό πόλεμο διαθέτουν ορισμένα όπλα που δεν διαθέτει η Γηραιά Ηπειρος. Οι ευρωπαϊκές ελίτ, πάντως, είναι δογματικές σε βαθμό εθελοτυφλίας για να μην αντιλαμβάνονται το προφανές. Κατά μίαν έννοια, έχουν πέσει θύματα του δικού τους –μέχρι πρότινος πολύ βολικού– ιδεολογήματος για την ανάπτυξη παγκοσμίως. Έχοντας, όμως, μετατρέψει μία στρατηγική σε “ευαγγέλιο”, δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι αυτό δεν ισχύει πια.

»Παλαιότερα, κυριαρχούσε η θεωρία ότι στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας οιδυτικές οικονομίες (και η ιαπωνική) θα διατηρήσουν το προνόμιο της υψηλής τεχνολογίας και ότι στις χώρες της περιφέρειας θα μετακινηθούν μόνον οι βιομηχανίες εντάσεως εργασίας, λόγω του χαμηλού κόστους. Μετά τις περιβόητες “τίγρεις” της Απω Ανατολής, η δυναμική είσοδος της Κίνας στη διεθνή αγορά καταδεικνύει ότι η διάκριση αυτή δεν αντέχει στον χρόνο. Η Κίνα δεν είναι Τρίτος Κόσμος. Διαθέτει τις προϋποθέσεις για να υποκαταστήσει όλα σχεδόν τα δυτικά προϊόντα. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι μόνον η κορυφή του παγόβουνου.

Αλλαγή παραδείγματος στις Η.Π.Α.

analyst

Το βασικότερο χαρακτηριστικό της εκλογής του κ. Trump είναι το ότι, οι Πολίτες έχουν πάψει πια να χειραγωγούνται από τα ΜΜΕ των ελίτ –  διαψεύδοντας όλες τις δημοσκοπήσεις, όπως τη νίκη του ΝΑΙ στην Ελλάδα και του BREMAIN στη Βρετανία.

Μετά το ελληνικό δημοψήφισμα (ΟΧΙ, άσχετα με την εθνική προδοσία και τη δολοφονία της ελπίδας που ακολούθησαν), καθώς επίσης το BREXIT,όπου άλλες ήταν οι επιθυμίες των ελίτ, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ που τα χρησιμοποιούν προς όφελος τους και άλλες αυτές των απλών Πολιτών, η ιστορία επαναλήφθηκε στις Η.Π.Α. – τεκμηριώνοντας πως οι άνθρωποι έχουν πάψει πια να χειραγωγούνται.

Το γεγονός αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ελεύθερο διαδίκτυο – σε αυτό δηλαδή που δεν απευθύνεται σε κομματικούς ή άλλους πελάτες, δεν χρηματίζεται και δεν εκτελεί «παραγγελίες» έναντι διαφημίσεων. Επομένως οι ειδήσεις, καθώς επίσης οι αναλύσεις που δημοσιεύονται, είναι πολύ περισσότερο αντικειμενικές – ενώ φιλοξενούνται όλες οι απόψεις.

Ένα επόμενο χαρακτηριστικό της εκλογής Trump είναι πως για δεύτερη φορά (η πρώτη ήταν στην Ουκρανία με τον Porosckenko) εκλέχθηκε ένας επιχειρηματίας πρόεδρος – αποδεικνύοντας πως οι Πολίτες έχουν πλέον συνειδητοποιήσει τη διαπλοκή και τη διαφθορά των επαγγελματιών πολιτικών που υπηρετούν έμμισθα το σύστημα, ειδικά τις τράπεζες και τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ήταν άλλωστε γνωστό πως όλες οι μεγάλες τράπεζες, οι αγορές, τα επενδυτικά κεφάλαια κοκ. στήριζαν την κυρία Clinton – η διαφθορά και η φοροδιαφυγή της οποίας, μέσω του ιδρύματος της, έχει τεκμηριωθεί άπειρες φορές.