Η ανατομία ενός... εγκλήματος

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Μωυσή Λίτση

mlitsis@naftemporiki.gr

Το σημερινό σχόλιο της στήλης αφορά μια ακόμη ιστορία πολύχρονης καθημερινής τρέλας στον πολύπαθο τόπο μας. Μια ιστορία καθημερινής τρέλας που κρατά τριάντα… χρόνια και της οποίας ο γράφων έτυχε να είναι αυτόπτης μάρτυρας, λόγω οικογενειακής εμπλοκής…

Στην ανατομία ενός ακόμη… εγκλήματος της αθάνατης ελληνικής γραφειοκρατίας είχαμε αναφερθεί ξανά σε βραχύβιο σχόλιο σε αυτήν εδώ την εφημερίδα («Ν» 05/04/2019).

Αφορούσε το ευαγές ίδρυμα του ΔΟΑΤΑΠ, πρώην ΔΙΚΑΤΣΑ, ένα… άβατο της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, ένα βιλαέτι το οποίο άγνωστο ποια συμφέροντα είναι αυτά που το έχουν οδηγήσει σε έναν πρωτοφανή παραλογισμό, που μπροστά τους ο Κάφκα ωχριά.

Το στόρι με δύο γραμμές: Συγγενικό μου πρόσωπο, κάτοχος μεταπτυχιακού πανεπιστημίου κράτους-μέλους της Ε.Ε., αναγνωρισμένου στη λίστα του ΔΟΑΤΑΠ, προσέφυγε για αναγνώριση, έχοντας παράλληλα γίνει αποδεκτό σε διδακτορικό πρόγραμμα επί πληρωμή ελληνικού πανεπιστημιακού ιδρύματος.

Η Αθήνα και το... αντιεπενδυτικό δηλητήριο

Η ελληνική γραφειοκρατία και οι παραφυάδες της, τύπου Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, είναι σήμερα οι σιωπηροί δολοφόνοι της ελληνικής κοινωνίας και όχι μόνον. 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος

Η γραφειοκρατία δεν είναι μόνο κλοπή, όπως ήδη γράψαμε. Είναι και δηλητήριο. Για μια χώρα είναι το φρένο στην ανάπτυξή της και ο σίγουρος δρόμος για την παρακμή της. Αυτή δεν είναι δική μας διαπίστωση. Αποτελεί μέρος του έργου του νομπελίστα οικονομολόγου Έντμουντ Φέλπς, που κάθε άλλο παρά «νεοφιλελεύθερος» είναι.

Στη δε Ελλάδα των επτά πτωχεύσεων, μέσα σε λιγότερα από 200 χρόνια, η γραφειοκρατία, σε συνδυασμό βέβαια με το πελατειακό σύστημα που την εκτρέφει και την προσέχει ως κόρην οφθαλμού, είναι σήμερα ο προπομπός και μιας όγδοης πτώχευσης.

Αυτής που πιθανότατα θα έλθει μέσα στην προσεχή δεκαετία. Και οι λόγοι είναι απλοί. Όπως τονίζουν ο κ. Θόδωρος Φέσσας, πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας (Σ.Ε.Β.), αλλά και οι πρόεδροι όλων των περιφερειακών Συνδέσμων, η Ελλάδα έχει σοβαρό πρόβλημα επενδύσεων. Για να μπει σε στοιχειώδη δρόμο ανάπτυξης χρειάζεται 100 δισ. ευρώ επενδύσεις για τα επόμενα πέντε χρόνια, οι οποίες σίγουρα δεν μπορούν να γίνουν ούτε από την εγχώρια αποταμίευση, αλλ’ ούτε και από δανεισμό.

Είναι ανάγκη έτσι να προσελκύσει η χώρα ιδιωτικά κεφάλαια, τα οποία όμως γιατί να έλθουν να επενδυθούν στην Ελλάδα; Γιατί να μπλέξουν οι επενδυτές με το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, με την Πολεοδομία και με τους δήθεν «προστάτες» των δασών;

Γιατί η γραφειοκρατία είναι... κλοπή!

Στην Ελλάδα της κρίσης και της υπερφορολόγησης, γιατί σχεδόν ποτέ δεν έγινε λόγος και δημόσια συζήτηση για τα οικονομικά της δημόσιας επιλογής; 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος.

Από θεωρητικής πλευράς, τα οικονομικά της δημόσιας επιλογής, για συγκεκριμένους λόγους, είναι θα λέγαμε παντελώς άγνωστα στο ευρύ κοινό. Προφανώς δε, γιατί πραγματεύονται θέματα που αφορούν τον κρατισμό και τις ποικίλες διαστάσεις του.

Ο Gordon Tullock, ο William A, Niskanen Jr., οAlbert Breton, ο Thomas Ε. Borcherding και οJames M. Buchanan -για να αναφέρουμε μερικούς απo τους πιο εξέχοντες θεωρητικούς της δημόσιας επιλογής- ανέπτυξαν πρότυπα που αποτελούν το έμβρυο μιας γενικής θεωρίας της γραφειοκρατίας.

Αυτά τα πρότυπα επεκτείνουν το παράδειγμα του Homo Economicus στη συμπεριφορά και στις θέσεις των ατόμων που αντιμετωπίζουν επιλογές εκτός αγοράς. Λειτουργούν πάνω στην αρχή ότι η ανθρωπότητα είναι ένα οργανικό σύνολο, ότι το να έχεις μια δημόσια θέση, να εργάζεσαι για την κυβέρνηση ή να είσαι αρχηγός κράτους δεν αλλάζει την ανθρώπινη φύση. Το άτομο παραμένει το ίδιο, είτε εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα είτε στο δημόσιο. Αν του δοθεί η ευκαιρία, θα πάρει αποφάσεις που εξυπηρετούν την προσωπική του ικανοποίηση (όχι αναγκαστικά χρηματική, αλλά και καθαρά ψυχολογική ικανοποίηση όπως το κύρος και η επιτυχία στη σταδιοδρομία), ακόμα και αν αυτές οι αποφάσεις συμπίπτουν λιγότερο με το γενικό συμφέρον από άλλες, όχι τόσο προσωπικά συμφέρουσες αποφάσεις.

Πόσο μεγάλο είναι το κράτος στην Ελλάδα

του Κώστα Κουτσουρέλη

Πόσο μεγάλο υπήρξε τελικά το κράτος στην Ελλάδα διαχρονικά; Δύο απόψεις. Η πρώτη, η δημοφιλέστερη, σχεδόν κυρίαρχη πλέον, του δημοσιογράφου: «Βασική αιτία της πολύμορφης κρίσης που αντιμετώπισε η Ελλάδα περί τα τέλη του 19ου αιώνα ήταν το τεράστιο κράτος και οι κοινωνικές και επαγγελματικές τάξεις που ζούσαν από τον προϋπολογισμό του. Αυτό το κράτος και η κρατικοδίαιτη νοοτροπία που καλλιεργεί στην κοινωνία είναι ο στόχος της κριτικής του Ροΐδη. Είναι επίσης η στενή σχέση της πολιτικής ζωής με αυτό το κράτος (από τότε υπάρχει ο όρος «παλαιοκομματισμός»), που θα αποτελέσει ίσως την κύρια αιτία του στρατιωτικού κινήματος του 1909 και των γεγονότων που ακολούθησαν με την έλευση του Βενιζέλου». (Στέφανος Κασιμάτης, Καθημερινή, 7.9.2016)

Και η δεύτερη, περίπου άγνωστη, και πάντως αγνοημένη, του ιστορικού: «Σε αντίθεση με όσα έχουν γραφτεί και κάνουν λόγο για κράτος-εργοδότη, τα μεγέθη μας δείχνουν ότι οι δαπάνες για αμοιβές προσωπικού δεν ήταν υπερβολικές και ότι η συνεχής αύξησή τους οφειλόταν κυρίως στη διεύρυνση της συμμετοχής των αμοιβών που αφορούσαν τη στρατιωτική οργάνωση της χώρας. Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι, ακόμη και εάν λάβουμε υπόψη ολόκληρο τον 19ο αιώνα, οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται στα χρόνια του Όθωνα, ενώ στη συνέχεια ακολουθούν φθίνουσα τάση. Η εικόνα αυτή δεν αλλάζει ακόμη και αν λάβουμε υπόψη μας και τις συντάξεις και τις κοινωνικές δαπάνες. Συμπερασματικά λοιπόν, η άποψη που συχνά έχει υποστηριχθεί για ένα υπερμέγεθες κράτος δεν ευσταθεί…» (Κώστας Κωστής, «Τα κακομαθημένα παιδιά της ιστορίας». Η διαμόρφωση του νεοελληνικού κράτους, 18ος-21ος αιώνας, 2013, σελ. 294)

Με τι έχουμε εδώ να κάνουμε άραγε; Νομίζω με μια αλλαγή βάρδιας των ιδεολογικών μας ψευδαισθήσεων. Καθώς το αριστερό αφήγημα υποχωρεί ραγδαία, το φιλελεύθερο, που βαθμηδόν το υποκαθιστά, αντιγράφει τις αμαρτίες του. Μεταφέρει δηλαδή μιμητικά και ανεπεξέργαστα στις ελληνικές συνθήκες τα ξένα αναλυτικά σχήματα. Και σείοντας το λάβαρο του «αντικρατισμού», μας υπόσχεται, όπως και οι αριστεροί «κρατιστές» τόσες δεκαετίες τώρα, ότι ακολουθώντας σαν τυφλοσούρτη το εισαγόμενο δόγμα, όλα θα φτιάξουν.

Πως κρατικοποιήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ ξεπερνώντας και το ΠΑΣΟΚ

του Βασίλη Ασημακόπουλου

Η περίοδος 1999-2000 ήταν εποχή που κυριαρχούσε το καρτελοποιημένο κομματικό σύστημα. Ήταν τότε που ηγεμόνευε πλήρως η διεθνής και εγχώρια αστική τάξη, το πολιτικό χρήμα. Εμβληματικά στοιχεία εκείνης της περιόδου ήταν η ΟΝΕ, το χρηματιστήριο, η ισχύς των ιδιωτικών ΜΜΕ, η πορεία προς τους Ολυμπιακούς Αγώνες «Αθήνα 2004», η Siemens και η διαμόρφωση του κατάλληλου κλίματος για την έναρξη νέου γύρου διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό που θα οδηγήσουν λίγα χρόνια αργότερα στο Σχέδιο Ανάν.

Η επικαιρότητα των ημερών, ακουμπά με έναν ιδιότυπο τρόπο σε δυο-τρία γεγονότα της εποχής. Συμπληρώθηκαν 20 χρόνια από την παράδοση του Οτζαλάν (15/2/99). Πριν από λίγες μέρες ήταν η απολογία του Θόδωρου Τσουκάτου στη δίκη για τη Siemens. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, ο κ. Τσουκάτος επανέλαβε ότι τα χρήματα, η ‘προεκλογική χορηγία’ κατέφθασε στο κόμμα-κράτος τους πρώτους μήνες του 1999. Μίλησε και για τις εκλογές του 2000, καταθέτοντας ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.

Στις αρχές του 2000 πραγματοποιήθηκε το 4ο συνέδριο Νεολαίας ΠΑΣΟΚ το οποίο έμεινε στην κομματική μνήμη λόγω του καρεκλοπολέμου -κατά κυριολεξία- στην αίθουσα του Συνεδρίου (ΟΛΠ). Ήταν τότε που στη θέση του γραμματέα εκλέχτηκε ένα στέλεχος που με τον πρόσφατο ανασχηματισμό επαν-υπουργοποιήθηκε. Ήταν η εποχή της ραγδαίας-πλασματικής αύξησης των κομματικών μελών, τα λεγόμενα «πλαστικά μέλη» ή μέλη μαϊμού. Από τα μέλη των ιδανικών, το κόμμα είχε μεταβεί στα μέλη των τραπεζών. Μια πρακτική που θα κορυφωθεί στο 6ο συνέδριο του κόμματος το 2001.

Η γραφειοκρατία βάζει λουκέτο στις μικρές ζυθοποιίες

Τα επίμαχα σχέδια απεστάλησαν προς την Ελληνική Ενωση Ζυθοποιών μόλις τη Δευτέρα 10 Δεκεμβρίου, με καταληκτική προθεσμία για την αποστολή παρατηρήσεων από τις επιχειρήσεις την Τετάρτη 19 Δεκεμβρίου. Υστερα από αίτημα της Ενωσης δόθηκε παράταση μέχρι τις 27 Δεκεμβρίου.

Η ζυθοποιία και ειδικά οι μικροζυθοποιίες είναι ένας από τους λίγους κλάδους που άνθησαν μέσα στην κρίση. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ενωσης Ζυθοποιών Ευρώπης «Brewers of Europe» από μόλις 17 το 2011 έφτασαν τις 43 το 2017. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο αυτό δεν αρέσει στο εποπτευόμενο από το υπουργείο Οικονομικών Γενικό Χημείο του Κράτους, που έχει καταρτίσει σχέδιο υπουργικής απόφασης αλλά και σχέδιο νόμου το οποίο προβλέπει ένα δαιδαλώδες γραφειοκρατικό και δαπανηρό σύστημα ελέγχου, καθώς και αυστηρά πρόστιμα για τους παραβάτες. Πρόκειται για νομοθετήματα που, όπως καταγγέλλει η Ελληνική Ενωση Ζυθοποιών, απειλούν με κλείσιμο τουλάχιστον το 50% των νομίμως λειτουργούντων ζυθοποιείων της χώρας και ειδικά των μικρότερων, και επιστρέφουν το θεσμικό πλαίσιο στο νομοθετικό διάταγμα του 1923. Οι κυριότεροι περιορισμοί που προωθούνται είναι οι ακόλουθοι:

• Το ζυθοβραστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 3 της υπουργικής απόφασης, θα πρέπει να είναι χωρητικότητας τουλάχιστον 1.000 λίτρων. Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ελάχιστο όριο. Αξίζει να σημειωθεί ότι τουλάχιστον το 50% των υφιστάμενων μικροζυθοποιείων έχει ζυθοβραστήρια μικρότερου όγκου. Οι επιλογές που έχουν είναι είτε να βάλουν «λουκέτο» είτε να προβούν σε σημαντικές επενδύσεις, κάτι δύσκολο ελλείψει κεφαλαίων και διότι οι περισσότερες από αυτές ξεκίνησαν να λειτουργούν μόλις πριν από τρία χρόνια. Η Ελληνική Ενωση Ζυθοποιών θεωρεί ότι η εν λόγω ρύθμιση είναι και αντισυνταγματική.

Στην υπηρεσία e-Παράβολο μπορεί κανείς να εντοπίσει χιλιάδες τέλη και άλλες χρεώσεις του Δημοσίου που συχνά αγγίζουν τον παραλογισμό, επιβαρύνοντας σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα στη χώρα.

του Ηλία Μπέλλου

Στην Ελλάδα καταφέραμε να ψηφιοποιήσουμε τη γραφειοκρατία. Δεν καταφέραμε όμως να την απλοποιήσουμε και κυρίως να την κάνουμε λιγότερο δαπανηρή. Κρυμμένοι έμμεσοι φόροι, που υπολογίζονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, επιβαρύνουν την οικονομική αλλά και την προσωπική δραστηριότητα. Εχουν τη μορφή των παραβόλων, που ναι μεν με την υπηρεσία e-Παράβολο μπορούν να εκδοθούν από το Διαδίκτυο, πλην όμως παραμένουν ούτε λίγο ούτε πολύ περισσότερα από 3.700. Μάλιστα, φέρεται να έχουν αυξηθεί κατά περίπου διακόσια, από την τελευταία φορά που η «Κ» ερεύνησε το θέμα πριν από ενάμισι έτος. Τα έσοδα του Δημοσίου από τα κάθε λογής παράβολα (κωδικός 3740) ξεπερνούν τα 240 εκατ. ετησίως, χωρίς βέβαια να συμπεριλαμβάνονται τα δεκάδες άλλα τέλη και ειδικοί φόροι που ανεβάζουν το άθροισμα σε δισεκατομμύρια ευρώ, εξηγούν στην «Κ» οικονομολόγοι που έχουν ασχοληθεί με το ζήτημα.

Μόνον για την αγροτική παραγωγή και τυποποίηση υπάρχουν 250 κωδικοί, που συχνά απαιτούν από 500 έως και 1.000 ευρώ από τους ενδιαφερομένους. Για παράδειγμα, απαιτείται παράβολο αξίας 586,94 ευρώ για την Επανεξέταση/Επικαιροποίηση/Ανανέωση Εγγραφής στα σχετικά μητρώα όσων θέλουν να εμπορεύονται λιπάσματα και παράβολο 540 ευρώ για όσους βαμβακοπαραγωγούς πρέπει να εγγραφούν στον εθνικό κατάλογο παραδοσιακών ποικιλιών. Υπάρχει και παράβολο 420 ευρώ για την υποβολή ένστασης κατά της απόρριψης εγγραφής και άλλο για τη χορήγηση πιστοποιητικού γνώσεως ορθολογικής χρήσης φυτοφαρμάκων.

Κινδυνεύουν οι συμβάσεις για τους υδρογονάνθρακες στην Κρήτη;

του Σωτήρη Καμενόπουλου

Η Ελλάδα, όσον αφορά το Δείκτη Οικονομικής Ελευθερίας, το 2018 βρίσκεται στην 108η θέση παγκοσμίως, ανάμεσα σε 162 χώρες, μαζί με τη Σουαζιλάνδη και κοντά στη Ναμίμπια. Και οι δύο χώρες βρίσκονται στην Αφρική. Η Κύπρος βρίσκεται στη 18η θέση, η Ρουμανία στην 20η και η Αλβανία στην 34η θέση. Ένα χειροπιαστό παράδειγμα παρεμπόδισης της επιχειρηματικότητας αποτελεί ίσως η περίπτωση των ανυψωτικών μηχανημάτων (τα λεγόμενα κλαρκς/forklifts).

Για να αποκτήσει κάποιος στην Ελλάδα άδεια χειριστή κλαρκ περνά από έναν εφιάλτη γραφειοκρατίας και, το κυριότερο, ο χρόνος ο οποίος απαιτείται είναι σχεδόν απαγορευτικός: η διαδικασία διαρκεί περίπου 2 χρόνια. Η διαδικασία αυτή είναι ένας εφιάλτης τόσο για τις επιχειρήσεις (οι οποίες δυσκολεύονται να βρουν πιστοποιημένους χειριστές), αλλά και για τους χιλιάδες άνεργους Έλληνες οι οποίοι θα μπορούσαν να βρουν δουλειά πολύ πιο γρήγορα.

Ξέρετε πόσος χρόνος χρειάζεται για την απόκτηση άδειας χειριστή κλαρκ στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία; Μία με δύο ημέρες εκπαίδευσης. Ας επαναληφθεί: μία με δύο ημέρες εκπαίδευσης. Μάλιστα, η εκπαίδευση και η πιστοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί online μέσω του διαδυκτίου. Στην Ελλάδα η διαδικασία απόκτησης άδεια χειριστή κλαρκ είναι 36.400% πιο αργή από άλλες χώρες. Αυτό είναι το επιχειρηματικό περιβάλλον της Ελλάδας. Άλλοι τρέχουν με Μπουγκάτι και εμείς με τον «αραμπά».

Το πολιτικό πρόβλημα της Ελλάδας

analyst

Η Τρόικα δεν θέλησε ποτέ να λύσει τα πραγματικά προβλήματα της πατρίδας μας – αλλά απλά και μόνο να εισπράξει τα χρήματα της, καθώς επίσης να υφαρπάξει ότι έχουν και δεν έχουν οι Έλληνες.

 .

Άποψη

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, η Ελλάδα ευρίσκεται στην 87η θέση στο δείκτη της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας – όταν η Βουλγαρία είναι στην 49η, η Ιταλία στην 43η, η Πορτογαλία στην 42η και η Ισπανία στην 34η (πηγή). Ουσιαστικά δηλαδή η Ελλάδα ευρίσκεται στα επίπεδα των αναδυομένων οικονομιών, όπως η Αλγερία (86η) ή το Μαρόκο (71η) – όχι μίας χώρας του ΟΟΣΑ.

Περαιτέρω, το ελληνικό φορολογικό σύστημα είναι από τα χειρότερα και ασταθέστερα παγκοσμίως – σήμερα το πλέον επιβαρυμένο (γράφημα), καθιστώντας τη χώρα μη ανταγωνιστική, όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων. Ειδικά οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ληστεύονται, με φορολογικούς συντελεστές πολύ υψηλότερους από τις γειτονικές χώρες, με 100% προκαταβολή φόρου, καθώς επίσης με την κατάργηση των περισσοτέρων φοροαπαλλαγών – ενώ ούτε καν το ΕΦΚΑ δεν αφαιρείται από τα κέρδη τους, ως δαπάνη.

Οι διαστροφές της φιλελεύθερης δημοκρατίας

του Dani Rodrik  – 

Δεν είναι η ανελεύθερη δημοκρατία – ή ο λαϊκισμός – η μόνη πολιτική απειλή που αντιμετωπίζουν οι δυτικές χώρες. Η φιλελεύθερη δημοκρατία υπονομεύεται επίσης από την τάση να τονίζεται η έννοια «φιλελεύθερη» εις βάρος της «δημοκρατίας».

Η κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας επικρίνεται έντονα σήμερα. Η προεδρία του Donald Trump, το Brexit και εκλογική άνοδος άλλων λαϊκιστών στην Ευρώπη υπογράμμισαν την απειλή που συνιστά η «ανελεύθερη δημοκρατία» – ένα είδος αυταρχικής πολιτικής που διατηρεί τα χαρακτηριστικά των εκλογών αλλά σέβεται ελάχιστα το κράτος δικαίου ή τα δικαιώματα των μειονοτήτων.

Ωστόσο, λίγοι αναλυτές έχουν σημειώσει ότι η ανελεύθερη δημοκρατία – ή ο λαϊκισμός – δεν είναι η μόνη πολιτική απειλή. Η φιλελεύθερη δημοκρατία υπονομεύεται επίσης από την τάση να τονίζεται περισσότερο το «φιλελεύθερη» εις βάρος της «δημοκρατίας». Σε αυτό το είδος πολιτικής, οι ηγέτες δεν λογοδοτούν στους πολίτες και αυτό γίνεται μέσω μιας δέσμης ρυθμίσεων που περιορίζουν το φάσμα των πολιτικών που μπορούν να ασκήσουν. Τα γραφειοκρατικά όργανα, οι αυτόνομες ρυθμιστικές αρχές και τα ανεξάρτητα δικαστήρια θέτουν πολιτικές ή επιβάλλονται από έξω και συγκεκριμένα από κανόνες που ρυθμίζουν την παγκόσμια οικονομία.

Ο εξορθολογισμένος και ο άμορφος χρόνος.

του Κώστα Μελά

Στην ύστερη νεωτερικότητα, την εποχή του κοινωνικού καπιταλισμού, η γραφειοκρατία ήταν στο επίκεντρο των εξελίξεων. Η γραφειοκρατία, σε αντίθεση με τις «ελεύθερες αγορές», φαινόταν περισσότερο αποτελεσματική. Ο εξορθολογισμός της γραφειοκρατίας συμπεριλάμβανε ή σωστότερα βασίζονταν στον εξορθολογισμένο  χρόνο. Ήταν χρόνος μεγάλης διάρκειας, προσαυξανόμενος και προπάντων προβλέψιμος. « Αυτή η γραφειοκρατική επιβολή επηρέαζε τόσο τα άτομα όσο και τους θεσμικούς κανονισμούς… εξαπλώθηκε από τις επιχειρήσεις στη διακυβέρνηση και στην κοινωνία γενικά. Ο εξορθολογισμένος χρόνος έδινε τη δυνατότητα στους ανθρώπους να σκέφτονται τη ζωή τους ως αφήγηση – αφήγηση όχι τόσο του τι θα συμβεί υποχρεωτικά, όσο του πως θα συμβεί. Τους επέτρεπε, λόγου χάρη, να προσδιορίζουν ποια θα έπρεπε να είναι τα στάδια μιας καριέρας, να συσχετίζουν τη μακροχρόνια υπηρεσία σε μια εταιρεία με συγκεκριμένα βήματα αυξημένου πλούτου»[1].  Η υποκειμενική ζωή χαράχτηκε βαθιά από τον εξορθολογισμένο χρόνο. Ο εξορθολογισμένος χρόνος αποκτά αυτά τα χαρακτηριστικά , ενσωματώνοντας πρωταρχικά την έννοια της γερμανικής λέξης Bildung (κατά κυριολεξία, διαμόρφωση ή εκπαίδευση). Η λέξη Bildung ορίζει μια διαδικασία προσωπικής διάπλασης, η οποία προετοιμάζει έναν νέο άνθρωπο για την ισόβια συμπεριφορά του. Αντανακλά το αστικό ιδεώδες της προσωπικότητας, η οποία οφείλει να ενσαρκώσει, στην εξέλιξή της, τη σύνθεση Λόγου και ψυχόρμητων, και ταυτόχρονα να  εξαντικειμενικεύσει την ατομικότητά της αναπτύσσοντάς τη στο πλαίσιο της κοινωνίας. Ο αστικός κόσμος μανιωδώς επιζητούσε την παιδεία και την καλλιέργεια.

Ο θεσμοθετημένος χρόνος, αρθρωμένος γύρω από την έννοια της  Bildung, αφορά, όπως είναι κατανοητό, τόσο τον πολιτισμό όσο την οικονομία και την πολιτική. «Η κουλτούρα του Διαφωτισμού κατασκεύασε τη σκάλα προς την πολιτεία τ’ ουρανού με τα σκαλοπάτια της ορθολογικότητας και του Λόγου. Ο άνθρωπος, στην άνοδό του, θα άφηνε πίσω του τον φόβο , τη δεισιδαιμονία, τον μύθο και το άγνωστο»[2].

Η κρατικοποίηση της ελληνικής πολιτικής

Η φαρμακερή αγκαλιά του κράτους πάνω στην πολιτική είναι σήμερα το σοβαρότερο πρόβλημα της χώρας και αυτό που υπονομεύει σοβαρά το μέλλον της. 

Γράφει ο Α. Παπανδρόπουλος.

Τελικά, αυτοί που άρχισαν να οικοδομούν το απίθανο και πολυπλόκαμο πελατειακό κράτος στην Ελλάδα είναι σήμερα και τα θύματά του -πέρα, βέβαια, από τον ελληνικό λαό. Και όταν κάνουμε λόγο για «λαό», εννοείται αυτό το κομμάτι του που δεν συμμετέχει στο πελατειακό κράτος αλλά πληρώνει τα σπασμένα του, τα οποία και αντιπροσωπεύουν πολλά δισεκατομμύρια ευρώ. Ιδού γιατί.

Αγαπητοί αναγνώστες, γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα υπάρχουν 1.620 Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) που χρηματοδοτούνται εμμέσως ή αμέσως από το κράτος; Γνωρίζετε ότι επί τριάντα και πλέον χρόνια αυτά τα ΝΠΙΔ ήταν αχαρτογράφητα, αλλά δεν έπαυαν να απορροφούν πόρους; Και χρειάστηκε να υπογράψει η Ελλάδα το πρώτο μνημόνιο, ώστε να αρχίσει η καταγραφή τους -γεγονός βέβαια που δεν άρεσε καθόλου στους άμεσα ωφελούμενους από μία δραστηριότητα η οποία ήταν ανεξέλεγκτη.

Ακόμα, ποιος γνωρίζει ότι στον ελληνικό γραφειοκρατικό κυκεώνα υπάρχουν περί τις 22.000 αρμοδιότητες και κάπου 6.000 κωδικοί πληρωμής τους; Από τους κωδικούς δε αυτούς, κάθε χρόνο διακινούνταν απίστευτα δισεκατομμύρια ευρώ, τα οποία, όταν τελείωναν, έπρεπε το κράτος να δανειστεί για να μπορέσει να τους τροφοδοτεί με χρήμα. Σήμερα, και πάλι με αφορμή τα μνημόνια, το 90% των κωδικών αυτών έγινε γνωστό, αλλά το υπόλοιπο 10%, ήτοι 600 κωδικοί περίπου, παραμένουν στο απυρόβλητο για προφανείς λόγους. Σαφώς δε, μέσω των κωδικών αυτών, κυκλοφορεί κάποιο χρήμα που μάλλον κανείς δεν γνωρίζει ποιοι το παίρνουν και για ποιες από τις 22.000 αρμοδιότητες.

Αυτή είναι μία μικρή μόνον πτυχή της κρατικής Λερναίας Ύδρας, την οποία κανείς πλέον δεν τολμά να πειράξει -ούτε καν οι εταίροι και δανειστές μας. Διότι, όταν ερευνητής του ΟΟΣΑ μάς ομολογεί ότι είναι αδύνατον να βρει κανείς άκρη στον ελληνικό γραφειοκρατικό λαβύρινθο και ότι αυτή τη στιγμή κάπου 150.000 άτομα πληρώνονται από το Δημόσιο χωρίς κανείς να γνωρίζει γιατί, το συμπέρασμα είναι απλό: η χώρα είναι καταδικασμένη.

Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη

Πώς οι πολιτικές λιτότητας αποσταθεροποίησαν την Ευρωπαϊκή Ενωση, οδηγώντας την σε υπαρξιακή κρίση. Οι διαφορές του Brexit με την Καταλανική κρίση και τα λάθη της Μαδρίτης και της Κομισιόν. 

Γράφουν οι Σ. Ρομπόλης και Β. Μπέτσης.

Η οικονομική κρίση και ύφεση του 2009 στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα στις χώρες κρίσης χρέους της ευρωζώνης, όπου εφαρμόστηκαν είτε μέσω Μνημονίων, είτε όχι (π.χ. Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Πορτογαλία, κ.λ.π.), οι πολιτικές λιτότητας ως επιλογή διάσωσης, σταθεροποίησης και ανάκαμψης των οικονομιών τους, ουσιαστικά υιοθέτησαν την εφαρμογή περιοριστικών δημοσιονομικών πολιτικών στην κατεύθυνση της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής « σταθεροποίηση της οικονομίας με αποσταθεροποίηση της εργασίας και του κράτους - πρόνοιας».

Αξίζει να σημειωθεί ότι αντίστοιχης στρατηγικής πολιτικές εφαρμόστηκαν από την δεκαετία του 1970 στην Μ. Βρετανία και από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 στην Γερμανία. Πράγματι, οι ασκούμενες οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές λιτότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1970 μέχρι σήμερα, έχουν προκαλέσει, όπως προκύπτει εκ του αποτελέσματος, συνθήκες, μεταξύ άλλων, υπαρξιακής κρίσης, με την εγκαθίδρυση του «μοντέλου του οικονομικού και κοινωνικού δυϊσμού» καθώς και του «δυϊσμού των ευρωπαϊκών περιφερειακών ανισοτήτων».

Έτσι, οι σύγχρονες πολιτικές εξελίξεις και τα πρόσφατα εκλογικά αποτελέσματα σε κράτη - μέλη (Αγγλία, Σκωτία, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Πολωνία, Αυστρία, Τσεχία, κ.λ.π.) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ουσιαστικά ανέδειξαν όχι μόνο την αυξητική πορεία των ξενοφοβικών (προσφυγικό), ρατσιστικών, εθνοτικών και εθνικιστικών (αποσχιστικών) κομμάτων στην Ευρώπη αλλά ανέδειξαν και την πλήρη κανονικοποιημένη ένταξή τους στο πολιτικό και κομματικό σύστημα των χωρών τους.

Οι δυσμενείς αυτές εξελίξεις στην σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα απειλούν την ακεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κρατών-μελών της (π.χ. Βrexit, Σκωτία, Καταλονία, Λομβαρδία, Βένετο, κ.λ.π.), ανατρέπουν την πορεία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος από αθροιστικό σε ακέραιο, με την εν δυνάμει μετατροπή του ακέραιου σε αθροιστικό και αναδεικνύουν το καίριο ερώτημα της μελλοντικής συνεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα 100 δισ. που… λείπουν και το «τέρας» της γραφειοκρατίας

Πού θα βρεθούν τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ που χρειάζεται η ελληνική οικονομία για να ανοίξει την πόρτα της ανάπτυξης και ποιοι τελικά θα τα επενδύσουν;

Γράφει ο Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλος

Οι αριθμοί, τα γεγονότα και η πραγματικότητά τους είναι πεισματάρικα. Δεν χρειάζεται υψηλός δείκτης νοημοσύνης για να το καταλάβει κανείς αυτό, απεικονίζεται στην Ιστορία.

Σήμερα, λοιπόν, σχεδόν μία δεκαετία από την είσοδο σε ύφεση και μετά οκτώ χρόνια εφαρμογής μνημονίων και προγραμμάτων προσαρμογής, η ελληνική οικονομία ψάχνει ακόμη τον δρόμο της επιστροφής στη διατηρήσιμη ανάπτυξη. Για τους οικονομολόγους διεθνών τραπεζών και τους διαχειριστές θεσμικών χαρτοφυλακίων, η χώρα έχει ανάγκη από ένα «επενδυτικό μπουμ», ώστε να καλυφθεί το τεράστιο χρηματοδοτικό κενό στην οικονομία.

Αν τελικά το κενό αυτό δεν περιοριστεί, είτε μέσω της εισροής ξένων κεφαλαίων είτε μέσω της κινητοποίησης ελληνικών, η δυνητική ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας θα είναι πιθανώς «μη χρηματοδοτούμενη» -κάτι που σύμφωνα με τους οικονομολόγους σημαίνει ότι θα είναι τελικά 40% χαμηλότερη από μία ανάκαμψη η οποία δεν θα είχε πρόβλημα κεφαλαίων. Αυτή είναι η στυγνή πραγματικότητα και επιβεβαιώνεται από τα απαραίτητα ποσοτικά στοιχεία τόσο των ευρωπαϊκών θεσμών όσο και των εγχώριων πηγών.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της PwC, οι ανάγκες της οικονομίας ως το 2022 υπολογίζονται σε 270 δισεκατομμύρια ευρώ, απεικονίζοντας την αναγκαιότητα μίας επενδυτικής έκρηξης τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στις υποδομές, στην κατοικία και στον αγροτικό τομέα.

Οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών και η οργή των Ελλήνων

Ακόμα και την ίδια τη συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση αμφισβητεί πλέον μεγάλη ομάδα του ελληνικού πληθυσμού. Δυσαρμονία μεταξύ του λαού και των πολιτικών. Η αποκαλυπτική έρευνα του Pew Research Center. 

Γράφει o Τ. Μίχας*  

O ελληνικός λαός στην πλειοψηφία του απαιτεί δημοψήφισμα για την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Επίσης απορρίπτει βασικούς θεσμούς του ευρωπαϊκού μορφώματος όπως την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων (από άλλες χώρες της ΕΕ) καθώς και τις ελεύθερες εμπορικές συναλλαγές. Εχει έντονα αρνητικές απόψεις για την ΕΕ και είναι ο μόνος λαός στην ΕΕ που πιστεύει ότι η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ θα ωφελήσει τη... Βρετανία! Τέλος, σήμερα μόνο μία ισχνή πλειοψηφία θα ψήφιζε υπέρ της παραμονής της Ελλάδας στο μόρφωμα των Βρυξελλών.

Τα συγκλονιστικά αυτά ευρήματα περιέχονται σε μία πρόσφατη σφυγμομέτρηση την οποία έκανε το γνωστό αμερικανικό επιστημονικό ίδρυμα Pew Research Center. H σφυγμομέτρηση, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 2 Μαρτίου-17 Απριλίου, είχε ως δείγμα 9.935 ερωτηθέντες από Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία, Ισπανία, Σουηδία και Βρετανία.

Μία συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων σήμερα έχει αρνητική άποψη για την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παρά τα τεράστια κονδύλια-παροχές που δόθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες στην Ελλάδα, παρά την αδιάκοπη προσπάθεια των «συστημικών» ΜΜΕ και της πολιτικοοικονομικής ελίτ να διαμορφώσει μια «ευρωπαϊκή συνείδηση», σήμερα μόλις το 33% έχει θετική άποψη για το μόρφωμα των Βρυξελλών, ενώ το 65% αρνητική.

Ελληνικό Δημόσιο & Διαφθορά

Το Άρδην οργάνωσε στις 29/03/17 συζήτηση με θέμα:

«Ελληνικό Δημόσιο: Μεταξύ γραφειοκρατίας, διαφθοράς και αναποτελεσματικότητας".

Ομιλητές:

Κώστας Δαμαβολίτης, τ.βουλευτής, κ. Άρδην,

Παναγιώτης Καρκατσούλης, καθ. Εθνικής Σχολής Δημ. Διοίκησης & τ.βουλευτής,

Βασίλης Μαρκής, τ.Αντιεισαγγελέας Αρείου Πάγου και

Λέανδρος Ρακιντζής, τ.Γενικός Επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης.

Συντονιστής: Γ.Καραμπελιάς, συγγραφέας.

Στον χώρο πολιτικής & πολιτισμού «Ρήγας Βελεστινλής» Ξενοφώντος 4, Σύνταγμα, Αθήνα.

Στο... νεκροταφείο δεν υπάρχει πληθωρισμός!

Πότε μια χώρα πρέπει να υιοθετήσει ισχυρό νόμισμα και πώς επηρεάζει ο πληθωρισμός. Οι «διδαχές» του προέδρου του Εκουαδόρ Ρ. Κορέα και η συσχέτιση με Ελλάδα. 

Γράφει ο Τ. Μίχας.

O πρόεδρος του Εκουαδόρ οικονομολόγος Ραφαέλ Κορέα υπήρξε ένας πολύ χαρισματικός ηγέτης και ο θεωρητικός των κινημάτων του «σοσιαλισμού του 21ου αιώνα» στη Λατινική Αμερική.

Σήμερα, μετά απο 10 έτη συνεχούς διακυβέρνησης της χώρας, εγκαταλείπει την εξουσία, αφήνοντας πίσω του διχασμένο τον λαό. Για άλλους (κυρίως τις χαμηλότερες τάξεις) είναι «ο μεγάλος ευεργέτης» ενώ για άλλους (τις ανώτερες τάξεις) «ο καταστροφέας». Υπήρξε πάντοτε επικριτής της «δολαριοποίησης» της χώρας του, όμως την αποδέχθηκε σαν αναγκαίο κακό. Σε αυτό το σημείο θυμίζει πολύ τον Έλληνα πρωθυπουργό.

Ακολουθούν ορισμένα κομμάτια που μετάφρασα από το βιβλίο του “Ecuador: De Banana Republic a la No Republica”, που αφορούν στον πληθωρισμό, στην υιοθέτηση ενός σκληρού νομίσματος από μια χώρα, στα κίνητρα των γραφειοκρατών και στους επιχειρηματίες.

Βελτιώνει η υιοθέτηση ενός ισχυρού νομίσματος την οικονομία;

«Για να δικαιολογήσουν τη βαρβαρότητα της υιοθέτησης του δολαρίου (σ.σ. ή του ευρώ) οι ψευτοαναλυτές υιοθετούν επιχειρήματα που συνιστούν την ανθολογία του παραλόγου. Ένα απ αυτά είναι το επιχείρημα της "αντεστραμμένης αιτιολογίας": Η υιοθέτηση του δολαρίου (σ.σ. ή του ευρώ), ισχυρίζονται, στοχεύει στη δημιουργία μιας ισχυρής οικονομίας μέσω της υιοθέτησης ενός ισχυρού νομίσματος. Αυτό το επιχείρημα δείχνει μια παντελή άγνοια της ουσίας των οικονομικών: Τα "ισχυρά" νομίσματα αποτελούν τη συνέπεια μιας ισχυρής οικονομίας και όχι το αίτιό της. Το να προσπαθείς να επιτύχεις το πρώτο (ισχυρό νόμισμα) μέσω διοικητικών προσταγμάτων, χωρίς να έχεις το δεύτερο (ισχυρή οικονομία), απλά θα σε αφήσει χωρίς οικονομία και με ένα συνεχώς διογκούμενο έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο».

Κανείς δεν βγήκε από την κρίση βάζοντας συνεχώς φόρους

Τα απανωτά μέτρα και η συνεχής αύξηση των φόρων καθιστούν απολύτως λογική την έξαρση παραοικονομίας, διαφθοράς, διαρροής κεφαλαίων αλλά και ανθρώπινου δυναμικού. Απαραίτητη η αλλαγή στρατηγικής και οι δομικές αλλαγές. 

Γράφει η Μ. Πολίτου.

Καταστροφική για την οικονομία είναι η επιβολή νέων μέτρων και η μη προσέλκυση επενδύσεων. Επενδύσεων που θα αποφέρουν όφελος στους πολίτες της χώρας μας ουσιαστικά και όχι φαινομενικά.

Είναι φανερό ότι η προσέλκυση επενδύσεων είναι μία από τις κύριες και υγιείςλύσεις του οικονομικού προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα μας, καθώς και της επίλυσης του οξέος προβλήματος της ανεργίας.

Δεν αρκούν μόνο οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες θα προσελκύσουν επενδυτικά κεφάλαια. Όλοι πλέον γνωρίζουν ότι τόσο η δικαστική, όσο και η εκτελεστική εξουσία στη χώρα μας είναι ένα από τα μείζονος σημασίας θέματα που προβληματίζουν και δεν ελκύουν μεγάλους επενδυτές. Ασάφεια νόμων, αργοί ρυθμοί απονομής δικαιοσύνης, γραφειοκρατία είναι μερικοί από τους βασικούς λόγους που αποτελούν τροχοπέδη σε κάθε επενδυτική δραστηριότητα.

Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα είναι η κακώς μεταφραζόμενη εξουσία κάποιων δημόσιων υπαλλήλων και η απουσία ικανοτήτων που άπτονται της ευελιξίας και της προάσπισης του δημόσιου συμφέροντος, της ευρύτητας κρίσης και σκέψης, οι οποίες τις περισσότερες φορές, όπου υπάρχουν, λειτουργούν επιλεκτικά.

Με άλλα λόγια, για την αποδοτική προσέλκυση επενδύσεων απαιτείται η δημιουργία περιβάλλοντος σταθερότητας, καθώς και η δημιουργία σαφούς νομοθετικού πλαισίου και αποτελεσματικής και γρήγορης δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας.

Φόροι και γραφειοκρατία πλήττουν την ελληνική αγορά ακινήτων

enikonomia

Αμεσος «ανταγωνιστής» της Ουγκάντας είναι πλέον η Ελλάδα, αναφορικά με το μέγεθος της γραφειοκρατίας που έχει αναπτυχθεί γύρω από τις πωλήσεις ακινήτων.

Μετά τις συνεχείς παρεμβάσεις των τελευταίων ετών της οικονομικής κρίσης, πλέον χρειάζονται συνολικά 10 έγγραφα, βεβαιώσεις και πιστοποιητικά, προκειμένου να μπορέσει κανείς να πωλήσει το ακίνητό του στην Ελλάδα, όσα ακριβώς χρειάζονται και οι πωλητές ακινήτων στην Ουγκάντα.

Αυτό προκύπτει από το τελευταίο εβδομαδιαίο δελτίο του ΣΕΒ, όπου γίνεται σαφές ότι η υπερφορολόγηση και η γραφειοκρατία που έχουν πλήξει την αγορά ακινήτων την περίοδο των ετών του Μνημονίου, έχουν συντελέσει καθοριστικά στην απαξίωση των ακινήτων και στην αδυναμία ανάκαμψης.

Μάλιστα, πλέον έχουν αρχίσει να εκφράζονται φόβοι ότι ούτε μια οικονομική ανάκαμψη θα σταθεί ικανή να «αναστήσει» την αγορά ακινήτων, δεδομένων των βαρών που έχουν συσσωρευθεί πλέον στην κατοχή ακινήτων. Ο ΣΕΒ αναφέρει ότι η επικείμενη επαναφορά του φόρου υπεραξίας, αρχής γενομένης από το 2017 και η εισαγωγή νέων διαδικασιών στις μεταβιβάσεις ακινήτων (πιστοποιητικό μηχανικού ότι το ακίνητο δεν φέρει πολεοδομικές αυθαιρεσίες και Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου), αναμένεται να διατηρήσουν αρνητικές τις προοπτικές της αγοράς ακινήτων. «Η κρίση και η φορολογία οδήγησαν σε απαξίωση την ακίνητη περιουσία, με αποτέλεσμα νοικοκυριά και επιχειρήσεις να είναι όμηροι των ακινήτων που έχουν στην κυριότητά τους» αναφέρει ο ΣΕΒ, καθώς ούτε να τα πουλήσουν με ευκολία μπορούν, αλλά ούτε και να εξυπηρετήσουν τις φορολογικές υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτά.

Το... γραφειοκρατικό ιδεώδες και το μεγάλο έλλειμμα της Αθήνας

Το ελληνικό πρόβλημα είναι πλέον σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικό και αυτή του η διάσταση έχει και μακροοικονομικές επιπτώσεις.

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος

Θα θέλαμε πολύ, μα πάρα πολύ, να συμμεριστούμε την άποψη του πρωθυπουργού και κάποιων άλλων ειδικών ότι το ελληνικό χρέος είναι βιώσιμο. Δυστυχώς, όμως, οι προϋποθέσεις για να καταλήξουμε σε παρόμοιο συμπέρασμα δεν μας επιτρέπουν τέτοια αισιοδοξία.

Βασικότατη προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα ενός χρέους -πέρα από τις μειώσεις δαπανών και σπατάλης που μπορούν να πραγματοποιηθούν σε μία οικονομία- είναι η παραγωγή πλούτου σε μία χώρα. Είναι, δηλαδή, οι δυνατότητες μιας οικονομίας να παράγει εισοδήματα και να αναπτύσσεται με ρυθμούς που επιτρέπουν τη μείωση του χρέους σε λογικά επίπεδα, αποδεκτά και από τις διεθνείς αγορές χρήματος.

Ωστόσο, για να υπάρξει παραγωγή εισοδημάτων είναι απαραίτητη η κινητοποίηση παραγωγικών μηχανισμών ικανών να δημιουργήσουν εισοδήματα σε ευρεία βάση. Όμως, όταν γίνεται λόγος για παραγωγικούς μηχανισμούς, αυτοί οι τελευταίοι δεν είναι άλλοι από τις επιχειρήσεις.

Στο επίπεδο αυτό, η Ελλάδα έχει σοβαρό πρόβλημα. Οι δημόσιες επιχειρήσεις της συνολικά είναι χρεοκοπημένες και ανίκανες να παράγουν πλούτο, οι δε ιδιωτικές αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα δομικής και διοικητικής φύσεως, που κάνουν επίφοβο το μέλλον τους. Αδυνατούν έτσι να επενδύσουν και, όσες επιχειρήσεις το αποτολμούν, βρίσκουν απέναντί τους ένα αρνητικό γραφειοκρατικό περιβάλλον, το οποίο ισοπεδώνει κάθε δημιουργική πρωτοβουλία.