This is a coup – Αίγυπτος και Τουρκία

του Γιώργου Λυκοκάπη

Τον Μάρτιο του 1935 ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Νικόλαος Πλαστήρας οργάνωσαν ένα στρατιωτικό κίνημα κατά της αντιβενιζελικής κυβέρνησης του Λαϊκού Κόμματος. Το πραξικόπημα ήταν κακοσχεδιασμένο και απέτυχε παταγωδώς. Ο Βενιζέλος κατέφυγε ταπεινωμένος στο εξωτερικό, όπου πέθανε λίγους μήνες μετά.

Στην Ελλάδα ξύπνησαν οι μνήμες του Εθνικού Διχασμού, με τους φανατικούς αντιβενιζελικούς να απαιτούν την επιβολή θανατικής ποινής για τους κινηματίες. Ξεκίνησαν μαζικές διώξεις των βενιζελικών σε όλο τον κρατικό μηχανισμό.

Το εμφυλιοπολεμικό κλίμα που επικράτησε οδήγησε στην παλινόρθωση της μοναρχίας με ένα νόθο δημοψήφισμα. Το κίνημα αποτέλεσε το κύκνειο άσμα του βενιζελισμού. Για την αντιβενιζελική παράταξη ήρθε σαν «δώρο θεού», όπως ήταν ο τίτλος της μεγαλύτερης φιλομοναρχικής εφημερίδας.

«Δώρο θεού» και στον Ερντογάν

Με τα ίδια λόγια ο πρόεδρος Ερντογάν χαρακτήρισε το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου 2016. Ηγείται πλέον μίας κυβέρνησης που έχει πρωτοφανείς εξουσίες στη νεότερη ιστορία της Τουρκίας. Συγκρίνεται μόνο με την στρατιωτική δικτατορία του Κενά Εβρέν.

Χιλιάδες άνθρωποι απολύθηκαν από τις κρατικές υπηρεσίες και συνελήφθησαν σαν οπαδοί του ιμάμη Γκιουλέν, ο οποίος κατηγορείται ότι οργάνωσε το πραξικόπημα. Πραξικόπημα που δεν μοιάζει με τα πραξικοπήματα που έκανε ο τούρκικος στρατός στο παρελθόν.

Η εμπειρία της Αιγύπτου

analyst

Η παραμονή μας στο ευρώ, υπό τις σημερινές προϋποθέσεις, δεν είναι καθόλου δεδομένη μετά το 2018 – οπότε είτε εξασφαλίζουμε τις συνθήκες σταματώντας τη διεθνή επαιτεία, είτε αναζητούμε ρεαλιστικές λύσεις σε σχέση με την επιστροφή μας στη δραχμή. 

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση        

Γενικά δεν μας αρέσουν καθόλου οι αυθαίρετες τοποθετήσεις, προτιμώντας τις ρεαλιστικές συγκρίσεις με άλλες χώρες. Ακριβώς για το λόγο αυτό θεωρήσαμε λανθασμένη την άποψη περί επαχθούς χρέους, αφενός μεν ερευνώντας το παράδειγμα του Ισημερινού (άρθρο), αφετέρου αναρωτώμενοι γιατί το δικό μας δημόσιο χρέος χαρακτηρίζεται ως απεχθές και όχι το αντίστοιχο της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας των Η.Π.Α. κοκ. – χωρών δηλαδή που δεν δημιουργήθηκε το χρέος από δικτατορικά καθεστώτα, οπότε ερήμην και εις βάρος των Πολιτών τους που προφανώς δεν τα εξέλεξαν ελεύθερα (ανάλυση).

Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως θεωρούμε το δημόσιο χρέος μας βιώσιμο, πόσο μάλλον μετά την εκτόξευση του ιδιωτικού, ακόμη και αν εξασφαλιζόταν από τους δανειστές η δυνατότητα εξυπηρέτησης του – επειδή έτσι η χώρα θα παραμείνει αποικία τους στο διηνεκές, ενώ θα διενεργηθούν τότε μόνο επενδύσεις και άρα θα ακολουθήσει η ανάπτυξη, όταν θα έχει λεηλατηθεί εντελώς, οπότε δεν θα ωφεληθούν καθόλου οι Έλληνες (ανάλυση). Είναι όμως εντελώς διαφορετική η έννοια της βιωσιμότητας, από αυτήν του επαχθούς χρέους – εάν θέλουμε να είμαστε αντικειμενικοί και αξιόπιστοι ως κράτος, αποφεύγοντας τη δημαγωγία.

Ανάλογα τοποθετηθήκαμε και στο θέμα της μεγάλης υποτίμησης ενός εθνικού νομίσματος που ενδεχομένως θα υιοθετούσαμε στη θέση του ευρώ – με παράδειγμα αφενός μεν το ρωσικό ρούβλι, το νόμισμα μίας χώρας δηλαδή πάμπλουτης, με ελάχιστο δημόσιο χρέος, αφετέρου τη βρετανική στερλίνα (ανάλυση). Η τελευταία υποτιμήθηκε ραγδαία, απλά και μόνο από την ανακοίνωση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος– ενώ, εάν πράγματι η Βρετανία αποχωρήσει από την ΕΕ, τότε η πτώση της στερλίνας δεν θα σταματήσει ίσως στα σημερινά επίπεδα.

Αίγυπτος: ο σημαντικός αλλά ευάλωτος εταίρος

Νέα Πολιτική

του Χρήστου Ζιώγα

Η παρούσα, για την χώρα μας, δύσκολη συγκυρία δυσχεραίνει αλλά δεν μας επιτρέπει να απέχουμε από την ανάσχεση του τουρκικού αναθεωρητισμού. Αντικειμενικά τα μόνα κράτη της περιοχής, εκτός των μεγάλων δυνάμεων, που δύνανται να απειλήσουν στρατιωτικά την Τουρκία, όχι ότι θα το πράξουν, είναι το Ισραήλ και η Ελλάδα. Επομένως η συνεργασία μεταξύ Ισραήλ – Ελλάδος – Κύπρου αποτελεί ορθή στρατηγική επιλογή. Παράλληλα ο έτερος υπό διαμόρφωση ενεργειακός, κατά βάσει,  άξονας  Ελλάδος – Κύπρου – Αιγύπτου είναι επίσης προς την σωστή κατεύθυνση. Ως ελληνισμός δεν πρέπει όμως να μας διαφεύγει ότι αμφότερες οι εν λόγω συνέργειες αποτελούν εξαρτημένες μεταβλητές κυρίως των αμερικανικών και δευτερευόντως των ρωσσικών επιλογών.

Ως ακόλουθο γεγονός της εξέγερσης στην Τυνησία, στις 25 Ιανουαρίου του 2011, ξεκίνησαν αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Κάιρο. Η κινητοποίηση αποτέλεσε την κατάληξη μακροχρόνιων πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών αιτιών. Η έλλειψη δημοκρατικών διαδικασιών σταδιακά δημιούργησε τις συνθήκες για να αρθρωθούν αιτήματα για διεκδίκηση πολιτικών ελευθερίων, πολιτικού εκσυγχρονισμού και εγκαθίδρυσης ενός πραγματικά δημοκρατικού καθεστώτος. Οι οικονομικοί παράγοντες, ως γνωστόν, αντικατοπτρίζονται και αλληλεπιδρούν στο εκάστοτε πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο αναφοράς. Οι άσχημες οικονομικές συνθήκες στην Αίγυπτο, ως είθισται, επιτάχυναν και τις διαδικασίες στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο. Πριν την αιγυπτιακή εξέγερση, τον Σεπτέμβριο του 2010, σύμφωνα με έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Αιγύπτου, το επίπεδο της φτώχειας αντιστοιχούσε στο  40% του πληθυσμού, η ανεργία κυμαινόταν επίσημα στο 12%, ανεπίσημα μεταξύ 15-20%, ο πληθωρισμός ανερχόταν στο 11,7% και το δημοσιονομικό έλλειμμα αναλογούσε περίπου στο 8% του ΑΕΠ.

O Αλέξης ξέχασε την ΑΟΖ στο Κάιρο: Η Ελλάδα, η Κύπρος και το φοβικό σύνδρομο της Αιγύπτου

Νέα Κρήτη

Ήταν μια αναπάντεχη «ισπανική υποχώρηση». Περιμέναμε όλοι με ανυπομονησία την τέταρτη Τριμερή Διάσκεψη ανάμεσα στην Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο και αισθανθήκαμε μεγάλη απογοήτευση και ντροπή για τα αποτελέσματά της. Φοβούνται την Τουρκία και δεν τολμούν να οριοθετήσουν τις ΑΟΖ τους.

Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης

Από το τελευταίο κοινό ανακοινωθέν στο Κάιρο της 11ης Οκτωβρίου 2016 φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο Τσίπρας, ο Αναστασιάδης και ο Σίσι πάσχουν, ξεκάθαρα, από το φοβικό σύνδρομο, που ταλαιπωρεί την Ελλάδα επί τουλάχιστον τρεις δεκαετιες.

Μια παράγραφος του ανακοινωθέντος δείχνει ξεκάθαρα πόσο αναίσχυντα κοροϊδεύουν τους λαούς τους:

«Οι Αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων εξέφρασαν την επιθυμία τους να ενισχύσουν τη συνεργασία τους μέσα από μια σειρά συμφωνιών σχετικά με την εκμετάλλευση και τη μεταφορά του φυσικού αερίου, όπου η ανακάλυψη των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, θα χρησιμεύσει ως καταλύτης για την περιφερειακή σταθερότητα και ευημερία. Τόνισαν ότι αυτή η συνεργασία βασίζεται στις καθιερωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου, ιδίως τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και επανέλαβαν τη βούλησή τους να συνεχίσουν τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των κοινών θαλάσσιων συνόρων τους».

Έτσι και τώρα, στην τέταρτη αυτή συνάντηση της Ελλάδας της Κύπρου και της Αιγύπτου, υπέγραψαν άλλη μια Διακήρυξη και επανέλαβαν τα ίδια ακριβώς πράγματα, όπως και τις τρεις προηγούμενες φορές.

Tο Ισλαμικό Κράτος στη Λιβύη και η «αιχμαλωσία» της Αιγύπτου

Νέα Κρήτη

Η περιοχή της Μέσης Ανατολής βρίθει από ζητήματα που χρήζουν παρατήρησης για την ασφάλεια και σταθερότητα, τόσο στον γεωγραφικό της χώρο όσο και στην Ανατολική Μεσόγειο γενικότερα. Το μείζον θέμα που χαρακτηρίζει την κατάσταση στην περιοχή πέρα από τον συριακό εμφύλιο είναι η παρουσία και η αντιμετώπιση του Ισλαμικού Κράτους αλλά και ο περιορισμός των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη.

Του Γιώργου Κουλούρη*

Η σταδιακή αποδυνάμωση που παρατηρείται για το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και στη Συρία αναμένεται να οδηγήσει σε μετατόπιση του βάρους της δράσεώς του προς τη Χερσόνησο του Σινά αλλά και τη Λιβύη. Άμεσα ενδιαφερόμενη χώρα για μία τέτοια εξέλιξη είναι η Αίγυπτος, η οποία βρίσκεται στο κέντρο των δύο περιοχών. Στο παρόν κείμενο θα εξεταστεί το κατά πόσο η χώρα του Νείλου μπορεί να επηρεαστεί από μία τέτοια εξέλιξη, αλλά και εάν εγκυμονούν κίνδυνοι για επιδείνωση του προσφυγικού ζητήματος προς την Ευρώπη.

Oι νέες απειλές για την Αίγυπτο

Η Αίγυπτος είναι η ηγέτιδα δύναμη του αραβικού κόσμου, η σταθερότητα στο εσωτερικό της είναι υψίστης σημασίας για τη διασφάλιση της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η Χερσόνησος του Σινά αποτελεί στρατηγική περιοχή, καθώς λειτουργεί ως ανάχωμα προς οποιαδήποτε απειλή για την Αίγυπτο από την ανατολική πλευρά, ενώ συνορεύει με τη Διώρυγα του Σουέζ, που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον τομέα της οικονομίας. Παράλληλα, δίπλα στην Χερσόνησο βρίσκονται το Ισραήλ και η Ιορδανία, όπου αμφότερες διατηρούν καλές σχέσεις με την Αίγυπτο μετά την άνοδο στην εξουσία του Προέδρου της ρελευταίας, Abdel Fattah el-Sisi.

Μετά την πτώση του Hosni Mubarak (τέως Πρόεδρος της χώρας, στη φωτογραφία) το 2011, η Χερσόνησος του Σινά αποτελεί ένα ακανθώδες ζήτημα για την ασφάλεια της Αιγύπτου, καθώς ταλανίζεται από επιθέσεις Ισλαμιστών. Στη συγκεκριμένη περιοχή κατοικεί η φυλετική ομάδα των Βεδουίνων, οι οποίοι δεν τυγχάνουν ευνοϊκής αντιμετώπισης από την κυβέρνηση του Καΐρου. Τα μακρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που μαστίζουν τους κατοίκους της περιοχής εμποδίζουν την πάλη κατά των τζιχαντιστικών οργανώσεων. Αυτή η ασταθής κατάσταση αλλά και η κίνηση του Προέδρου el-Sisi να θέσει εκτός νόμου τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ευνόησαν τη δημιουργία της τζιχαντιστικής οργάνωσης Ansar Bait al-Maqdis, η οποία από τον Νοέμβριο του 2014 και μετά έχει συνάψει συμμαχία με το Ισλαμικό Κράτος ενισχύοντας την παρουσία της ιδίως βόρεια της Χερσονήσου του Σινά.

Η αιγυπτιακή στρατιωτική οικονομία

analyst

Οι ένοπλες δυνάμεις ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος των παραγωγικών και εμπορικών επιχειρήσεων της χώρας, αποτελώντας την προνομιούχα κοινωνική τάξη – η οποία κυριαρχεί, μαζί με τους λίγους μυημένους στο πολιτικό σύστημα

Είναι προφανές ότι μία χώρα, χωρίς συλλογική μνήμη, δεν μπορεί να αναπτυχθεί, με αποτέλεσμα να επιστρέφει ξανά και ξανά εκεί που ξεκίνησε – ενώ οι άνθρωποι, οι οποίοι πιστεύουν πως το σφάλμα βρίσκεται στα αστέρια και όχι στους εαυτούς τους, αυτοί που έχουν την κουλτούρα δηλαδή να ενοχοποιούν πάντοτε τις εξωτερικές συνθήκες για τα δεινά τους, δεν εξελίσσονται ποτέ.

Όπως άλλωστε λέγεται, ο Θεός δεν αλλάζει ποτέ την κατάσταση ενός λαού, εάν δεν αλλάξει αυτό που ο λαός έχει μέσα του – ενώ οι προικισμένοι ηγέτες εμφανίζονται μόνο τότε, όταν ένα Έθνος ωριμάζει και ξέρει τι θέλει.

Ήταν επομένως λογικό επακόλουθο να αποτύχει η κοινωνική επανάσταση στην Αίγυπτο πριν από πέντε περίπου χρόνια, στα πλαίσια της αραβικής άνοιξης – αφού ο λαός της χαρακτηρίζεται από όλα τα παραπάνω μαζί, θεωρώντας επί πλέον πως η Δημοκρατία δεν είναι συμβατή με μία τόσο φτωχή και απαίδευτη κοινωνία, όπως είναι η αιγυπτιακή. Στην Αίγυπτο πάντως ήταν κυρίως οι προνομιούχοι, η εγχώρια ελίτ δηλαδή αυτή που ήθελε να επιστρέψει η χώρα στον αυταρχισμό – όπως τελικά πράγματι συνέβη, με τη βοήθεια της Δύσης.

Στα πλαίσια αυτά, η Αίγυπτος παραμένει μία ιδιόμορφη στρατιωτική οικονομία, στην οποία οι ένοπλες δυνάμεις (EAF) εμπλέκονται βαθιά σε ολόκληρη την οικονομική της ζωή – πολύ περισσότερο μετά την επανάσταση του 2011, γεγονός που είχε σοβαρές συνέπειες για το μέλλον της χώρας.

Πίσω και πέρα από την επίσκεψη Αλ Σίσι

Νέα Πολιτική

του Αντώνη Παπαγιαννίδη*

Ευλόγως η επίσκεψη στην Αθήνα του Προέδρου της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ Αλ Σίσι, οι εδώ συνομιλίες με την Ελληνική πολιτική ηγεσία, ακόμη περισσότερο οι διασταυρωμένες διμερείς Αλ Σίσι – Νίκου Αναστασιάδη, Τσίπρα – Αναστασιάδη και τέλος η Τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Αιγύπτου καταγράφηκαν με θετικό πρόσημο. Ως κατάληξη/αποκορύφωση σειράς επαφών σε επίπεδο κορυφής των τριών μερών στο όλο-και-πιο-ταραγμένο σκηνικό εκείνου που κάποτε λεγόταν Εγγύς Ανατολή, με ανοιχτή σύρραξη στην Συρία, με επανισορρόπηση του ρόλου της Τουρκίας, τα γνωστά. Α, ναι, και με εντελώς πρόσφατο “πέρασμα” του Αμερικανού ΥΠΕΞ Τζών Κέρρυ από τα νερά μας – ποτέ μην τα ξεχνάμε αυτά.

Όχι δηλαδή ότι στις επίσημες επισκέψεις και στις Τριμερείς αποφασίζεται/κρίνεται/συμφωνείται κάτι. Τα πολύ σημαντικά γύρω από την χάραξη θαλασσίων ζωνών ή/και την ενεργειακή συνεργασία (ιδίως τώρα, μετά το γιγαντιαίο – υποτίθεται – κοίτασμα Ζοχρ στην Αίγυπτο, που “θέτει  σε προοπτική” και την Κυπριακή Αφροδίτη και ως φαίνεται τον ισραηλινό Λεβιάθαν, με παίκτη πλέον την Ιταλική-Ευρωπαϊκή ΕΝΙ αντί των ΙσραηλοΑμερικανικών Noble και Delek), καθώς και με τον συντονισμό με τον μείζονα παίκτη της περιοχής, το Ισραήλ, όλα αυτά προχωρούν και ωριμάζουν στο παρασκήνιο. Ή δεν προχωρούν. φρενάρουν. επανεκκινούν. Όμως, το πανηγυρικό ανέβασμα στο προσκήνιο των γεωπολιτικών, γεωοικονομικών, ακόμη και γεωστρατηγικών (το τελευταίο, με Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον), προσλαμβάνει μεγαλύτερη σημασία.

Tο κουαρτέτο της ΑΟΖ

Νέα Κρήτη

Το κουαρτέτο της ΑΟΖ βρίσκεται σε καλύτερη θέση από το κουαρτέτο των δανειστών μια και είναι πολύ πιο πλούσιο κουαρτέτο. Αυτό το κουαρτέτο, δηλαδή η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος κάθονται πάνω σε τρισεκκατομύρια δολάρια υδρογονανθράκων. Η Κύπρος, το Ισραήλ και η Αίγυπτος, για καιρό τώρα, ψάχνουν τους κρυμμένους θησαυρούς που βρίσκονται στους βυθούς της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά εμείς, απλώς χαζεύουμε τους τρεις φίλους μας να ψάχνουν στις θάλασσές τους και δεν κάνουμε καμία κίνηση να ξυπνήσουμε και, επιτέλους, να τους μοιάσουμε και εμείς.

Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης

Είναι πράγματι λυπηρό να παρακολουθούμε τις εξελίξεις στον τομέα των υδρογονανθράκων και να παριστάνουμε ότι εμείς δεν έχουμε ανάγκη από γεωτρήσεις στην περιοχή μας, μια και καμία από τις τελευταίες τέσσερις ελληνικές κυβερνήσεις όχι μόνο δεν έδωσε σημασία σε αυτό τον τομέα αλλά, ουσιαστικά, τον παραμέλησε.

Για να είμαστε όμως δίκαιοι, πρέπει να παραδεχτούμε ότι ναι μεν  «γίνεται ο χαμός» στη γειτονιά μας, αλλά εμείς δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις γιατί βρισκόμαστε σε μια από τις τραγικότερες στιγμές της ιστορίας μας και η πολιτική, οικονομική και κοινωνική τραγωδία μας δεν μας δίνει την δυνατότητα να ανταποκριθούμε στα κοσμογονικά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στη περιοχή μας. Τα πράγματα δεν πρόκειται σύντομα να καλυτερεύσουν τώρα που υπάρχει ένας παντοδύναμος Ερντογάν στο γειτονικό μας κράτος που θα αυξήσει την επιρροή του στην περιοχή μια και οι Αμερικανοί και οι Γερμανοί συνεχίζουν να είναι ερωτευμένοι μαζί του.