του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη
Ετσι που θα χρειαστούμε τώρα αρκετή - για τα Ελληνικά μας μέτρα! - υπομονή, μέχρι να φανεί που και πώς θα πορευθεί η διαβόητη δεύτερη αξιολόγηση του Μνημονίου - 3, μετά και την αντίστοιχα διαβόητη "συμφωνία" στο Eurogroup της 20ης Φεβρουαρίου, μετά και τα όποια σημάδια εισέπραξε το Βερολίνο από την εκεί επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη μια βδομάδα νωρίτερα, ας χαλαρώσουμε με κάτι που κουβαλάει συμπαραδηλώσεις γλωσσικές/ψυχολογικές/πολιτικής επικοινωνίας.
Αναφερόμαστε στην κοινοβουλευτική επίθεση Τσίπρα, την περασμένη εβδομάδα στην ώρα του Πρωθυπουργού (πρωτοβουλία Βασίλη Λεβέντη, θέμα τα συμφωνηθέντα στο Eurogroup) εναντίον του Κυριάκου Μητσοτάκη. Εκεί, ο πρωθυπουργός έφερε στο κοινοβουλευτικό ακροατήριο την γερμανική έκφραση Fremdsham, που ο ίδιος απέδωσε στα ελληνικά με την περίφραση "αισθάνομαι ντροπή για κάτι που κάνει κάποιος άλλος". Έννοια και έκφραση δανεισμένη από τον χώρο της ψυχολογίας - γι αυτό και το Fremdsämmen δεν είναι μόνο δύσβατο γλωσσικά - "vicariously embarrassed" το πασχίζουν οι Άγγλοι, ακόμη πιο περιφραστικά "avoir honte à la place d' autrui" οι Γάλλοι - αλλά και κουβαλάει μαζί του ένα φορτίο ενοχικότητας αρκετά ιδιαίτερο στους Γερμανούς. Όταν ο άλλος κάνει κάτι στραβό, όταν εκτίθεται, όταν "συλλαμβάνεται" σε λάθος κατάσταση, η δικιά μας αντίδραση - ας πούμε η μεσογειακή - είναι να χαμογελάσουμε, άντε να αποστρέψουμε την προσοχή, ίσως να προσπεράσουμε. όχι σπάνια να σαρκάσουμε. Η Λουθηρανική αντίστοιχη "πρέπει" να εκδηλώσει ή καταγγελτικότητα/αποκήρυξη, ή - σε περίπτωση λιγότερο μαχητική - να συμμεριστεί την ντροπή, την αμηχανία έστω (ακόμη κι αν εκείνος που έσφαλε, ο "αμαρτωλός" ας πούμε, δεν δείχνει την διάθεση να δείξει ότι ντράπηκε). Η λογική του Fremdscham κουβαλάει ένα μείγμα ενοχικότητας και ανωτερότητας.























