Συστημικοί κίνδυνοι

Πρόσφατα, το Facebook ανακοίνωσε τα σχέδιά του να κυκλοφορήσει σύντομα το κρυπτονόμισμα Libra, γεγονός που έθεσε σε επιφυλακή κεντρικούς τραπεζίτες και ρυθμιστικές αρχές

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Έφης Τριήρη

etriiri@naftemporiki.gr

Οι μεγάλοι της τεχνολογίας μπαίνουν ορμητικά στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Μαρκ Κάρνεϊ φάνηκε ότι είναι έτοιμος να ανοίξει κάποιες πόρτες. Πρόσφατα, το Facebook ανακοίνωσε τα σχέδιά του να κυκλοφορήσει σύντομα το κρυπτονόμισμα Libra, γεγονός που έθεσε σε επιφυλακή κεντρικούς τραπεζίτες και ρυθμιστικές αρχές. Παρότι βρίσκεται ακόμη σε θεωρητικό στάδιο, η προοπτική και μόνο ένας τεχνολογικός γίγαντας με 2,6 δισ. χρήστες να προσφέρει ψηφιακό χρήμα και μάλιστα να το υποστηρίζει με αθρόα ποσότητα δολαρίου, ευρώ και στερλινών συνιστά δυνητική «καρδιακή προσβολή» για όλους όσοι προσπαθούν να διατηρήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα σταθερό και προβλέψιμο. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να φτιάξουν εδώ και τώρα τους νέους «όρους του παιχνιδιού».

Σε πρόσφατη ομιλία του, ο Μαρκ Κάρνεϊ πρότεινε να επιτρέπεται σε τεχνολογικές και γενικότερα μη χρηματοοικονομικές επιχειρήσεις που εισχωρούν στον κόσμο των πληρωμών, να διακρατούν κεφάλαια απευθείας στις κεντρικές τράπεζες. Εάν πράγματι οι κεντρικές τράπεζες αρχίσουν να διακρατούν κεφάλαια για λογαριασμό κολοσσών, όπως το Facebook, οι ρυθμιστικές αρχές θα έχουν αυτομάτως από πρώτο χέρι άποψη για το ενεργητικό αυτών των κολοσσών. Για τις εταιρείες τεχνολογίας το να έχουν την ευλογία των κεντρικών τραπεζών θα αποτελούσε «σφραγίδα» έγκρισης και εμπιστοσύνης, κάτι από το οποίο κάποιος σαν τον Μαρκ Ζούκερμπεργκ, διευθύνοντα σύμβουλο του Facebook, θα οφελούνταν τα μέγιστα. 

Οι συστημικοί κίνδυνοι παραμένουν, 10 χρόνια μετά την κατάρρευση της Lehman

Του Robert Lenzner

Στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, η επενδυτική τράπεζα Lehman Brothers χρεοκόπησε, εκκινώντας μια φρενήρη διαδικασία ρευστοποίησης μετοχών στις αγορές, ειδικά στον κλάδο των τραπεζών και των επενδυτικών τραπεζών. Εκείνη της Lehman ήταν η μεγαλύτερη χρεοκοπία στην ιστορία των ΗΠΑ και δημιούργησε πρωτοφανή ταραχή στην αγορά αμοιβαίων κεφαλαίων. Εκείνη την ημέρα, ο βιομηχανικός Dow Jones έχασε 504 μονάδες.

Στον απόηχο της χρεοκοπίας της Lehman, κινδύνευσε σοβαρά ο παγκόσμιος γίγαντας του τομέα της ασφάλισης, AIG. Τελικώς χρειάστηκε μια "αιμοδότηση" 185 δισ. δολαρίων για τη σωτηρία του. Άλλα 700 δισ. δολ. ομοσπονδιακών πόρων διατέθηκαν στις τράπεζες, μεταξύ αυτών στις Morgan Stanley, Goldman Sachs και Citigroup, οι οποίες απειλούνταν από τη συστημική χρηματοπιστωτική κρίση που βύθιζε τη χώρα στη δίνη της. Η General Electric προειδοποίησε την ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ ότι αδυνατούσε να αναχρηματοδοτήσει τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό της, γεγονός που οδήγησε σε εγγυήσεις της τελευταίας στιγμής για την αγορά εμπορικών χρεογράφων. Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει στο ερώτημα τι θα είχε συμβεί εάν δεν είχε αναληφθεί δράση.

ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Παναγιώτης Πετράκης

Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΕΚΠΑ

Άποψη στο πλαίσιο Έρευνας της Σοφίας Εμμανουήλ για την «Ν» με τίτλο “Επενδύσεις στη «σκιά» εντάσεων”

Η οικονομική διάσταση της κλιμάκωσης της έντασης με την Τουρκία αρχίζει και παίρνει κρίσιμο χαρακτήρα. Δεν θα εξετάσουμε τις γεωστρατηγικές μεταβλητές που θα καθορίσουν τις εξελίξεις και κατά πόσο ο άξονας του κακού που πυροδοτεί τον proxy (ΗΠΑ vs Ρωσία) πόλεμο της Συρίας και έχει εγκατασταθεί από την Τουρκία, το Αφρίν μέχρι την Συρία θα μετακινηθεί δυτικότερα. Δυστυχώς τα ενεργειακά κοιτάσματα της Αν. Μεσογείου υποθάλπουν μία σχετική κινητικότητα. Ας δούμε όμως ορισμένες οικονομικές διαστάσεις του θέματος.

Η Τουρκική οικονομία βρίσκεται μπροστά στους παραδοσιακούς κινδύνους μίας μεγάλης σχετικά οικονομίας που μετά από ένα ξεκίνημα από χαμηλά επίπεδα αναπτύσσει μία κούρσα ανάπτυξης για να προσκρούσει τελικά στις δυσκολίες του ισοζυγίου πληρωμών και σε μία παραγωγική δομή που δε μπορεί (εκ των πραγμάτων) να προσαρμοστεί γρήγορα στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του διεθνούς καταμερισμού των έργων. Η υποταγή της πολιτικής της τουρκικής κεντρικής τράπεζας σε ακραίες μη συμβατικές ενέργειες, που καθοδηγούνται από την πολιτική ηγεσία με έντονους πολιτικού στόχους, συνέβαλε στον υψηλό πληθωρισμό και την δημιουργία περαιτέρω πληθωριστικών προσδοκιών. Η αντιστροφή της καμπύλης επιτοκίων δείχνει ότι έρχεται μια χαμένη αναπτυξιακή δεκαετία. Η φυγή των κεφαλαίων ήταν λογικό αποτέλεσμα. Στο φαινόμενο αυτό έχει συντελέσει και το ασταθές εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον και η άνοδος του ακραίου μουσουλμανικού φονταμενταλισμού που απομακρύνει την αστική τάξη των δυτικών παραλιών της.

Τρεις τράπεζες, δύο χώρες, μία Τραπεζική Οδηγία

Πηγή: REUTERS/Max Rossi/File Photo

Δύο ιταλικές τράπεζες, μια Τραπεζική Οδηγία

του Κώστα Λαπαβίτσα

Στις 23 Ιουνίου 2017 η ΕΚΤ ανακοίνωσε ότι δύο ιταλικές τράπεζες, η Βένετο Μπάνκα και η Μπάνκα Ποπολάρε ντι Βιτσέντζα, ήταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης λόγω κεφαλαιακής ανεπάρκειας. Το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης (ΕΣΕ), δηλαδή ο ευρωπαϊκός μηχανισμός εξυγίανσης τραπεζών που ιδρύθηκε μετά την κρίση της Ευρωζώνης, αποφάνθηκε ότι οι δυο τράπεζες δεν ικανοποιούν τους όρους «εξυγίανσης», όπως αυτοί ορίζονται από την Τραπεζική Οδηγία της ΕΕ του 2014, τον θεμέλιο λίθο της τραπεζικής ενοποίησης στην Ευρώπη.

Ο όρος που δεν ικανοποιούσαν οι δύο τράπεζες ήταν ότι δεν αποτελούσαν «συστημικό» κίνδυνο για τραπεζικό σύστημα. Εφόσον δεν υπήρχε τέτοιος κίνδυνος, το θέμα τους ανήκε στη δικαιοδοσία του ιταλικού κράτους και όχι του ΕΣΕ, όπως και πάλι προβλέπει η Οδηγία. Αυτό σημαίνει ότι θα γινόταν «εκκαθάριση» με βάση την ιταλική νομοθεσία και όχι «εξυγίανση».

Πάραυτα παρενέβη το ιταλικό κράτος. Στις 24 Ιουνίου η Ιντέζα Σαν Πάολο, η μεγαλύτερη τράπεζα λιανικής στη Ιταλία, απέκτησε όλα τα «καλά» δάνεια των δύο τραπεζών στην τιμή του ενός (1) ευρώ. Απέκτησε επίσης τον Αναβαλλόμενο Φόρο των άλλων δύο. Για να σηκώσει αυτά τα βάρη, η Ιντέζα θα λάβει από το κράτος σχεδόν 5 δις ευρώ. Για να αντιμετωπιστούν τα υπόλοιπα, «κόκκινα», δάνεια των δύο τραπεζών θα υπάρξει διαγραφή του κεφαλαίου, καθώς και των «κατώτερων» (junior) ομολόγων που έχουν εκδώσει. Το ιταλικό κράτος θα διαθέσει επίσης άλλα 12 δις ευρώ για οποιεσδήποτε περαιτέρω ζημίες. Οι κάτοχοι των «ανώτερων»(senior) ομολόγων των δύο τραπεζών δεν θα έχουν καμία επίπτωση.

Χωράνε όντως μόνο 2,5 τράπεζες στην Ελλάδα;

oikonomica

Σε κάθε συζήτηση που γίνεται για το τραπεζικό τοπίο στην Ελλάδα ένα κοινό μοτίβο επαναλαμβάνεται. Ένας από τους συνομιλητές λέει ότι στην ελληνική αγορά χωράνε το πολύ 2,5 τράπεζες και είναι επιτακτική η ανάγκη εκτός από την ανακεφαλαιοποίηση να ακολουθήσει και ένα κύμα συγχωνεύσεων τραπεζών έτσι ώστε να καταλήξουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Κανένας δε διαφωνεί ποτέ με αυτό το αξίωμα. Να καταλήξει δηλαδή ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα της χώρας σε τρεις ανθρώπους. Τον Λάτση, τον Κωστόπουλο και το Σάλλα. Ήδη η Αγροτική δόθηκε στην Πειραιώς, η Εμπορική συμφωνήθηκε να πάει στην Alpha και η Eurobank στην Εθνική.

Στις δύο πρώτες περιπτώσεις τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Σάλλας και Κωστόπουλος διπλασιάζουν την επιρροή τους στο τραπεζικό τοπίο της χώρας. Στην τρίτη περίπτωση τα πράγματα είναι πιο ομοχλώδη. Δεν αγοράζει ο Λάτσης την Εθνική, η Εθνική αγοράζει το Λάτση. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;. Η ΕΤΕ είναι μια τράπεζα χωρίς μεγαλομέτοχο. Το κράτος ορίζει το διοικητή και κάνει κουμάντο με τις ψήφους των ασφαλιστικών ταμείων, που κατέχουν μέρος του μετοχικού κεφαλαίου, και της εκκλησίας της Ελλάδος και κάποιων άλλων ΝΠΔΔ, που κατέχουν τμήμα του μετοχικού κεφαλαίου, αλλά κρατάνε μια παθητική στάση όσο αφορά τη διοίκηση της εταιρείας. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι σύντομα μετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης, τα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία είναι ήδη πιεσμένα από άποψη ρευστότητας, να αναγκαστούν να πουλήσουν περιουσιακά τους στοιχεία. Το που θα καταλήξουν οι μετοχές της ΕΤΕ που έχουν στην κατοχή τους μπορεί να το φανταστεί ο καθένας. Με τιμή κάτω από €2 ανά μετοχή το νέο σχήμα που θα προκύψει κατά πάσα πιθανότητα θα περάσει στον έλεγχο του Λάτση.