Ελληνική οικονομία: Δύο βήματα μπρος, ένα και ενενήντα πίσω

του Κώστα Μελά

Είναι κοινός τόπος ότι η Δημόσια Διοίκηση αποτελεί το απόλυτο βαρίδι στην αναπτυξιακή διαδικασία, στην προσπάθεια η ελληνική οικονομία να εισέλθει σε ανοδική τροχιά. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε να είναι στο κέντρο των όποιων μεταρρυθμίσεων. Είναι αληθές πως υπέστη μεγάλο κόστος από τις αλλαγές. Υπάρχει έστω και ένας (φαντάζομαι εκτός από τον αρμόδιο υπουργό), ο οποίος να υποστηρίζει ότι έχει επέλθει ποιοτική αλλαγή;

Ακόμη σήμερα, οι επιλογές για τους επικεφαλής σε κρίσιμες κρατικές θέσεις γίνονται με προσωπικά, φιλικά και κομματικά κριτήρια. Είμαι ίσως ο μοναδικός ο οποίος θεωρεί ότι αυτό δεν πρόκειται να μεταβληθεί, όπως δεν μεταβλήθηκε από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Η λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, αν δεν έχει χειροτερέψει, έχει παραμείνει τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο.

Στην Ελλάδα, με βάση το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, επιτεύχθηκε μόνο η ποσοτική μείωση του εισοδήματος (25%) και κατ’ αναλογία η μείωση των εισοδηματικών κριτηρίων (30-40%). Επίσης, επιτεύχθηκε μείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, λόγω του σπασίματος της φούσκας που είχε δημιουργηθεί μέσω του δημόσιου δανεισμού. Φούσκα, η οποία δεν μπορούσε πλέον να αναχρηματοδοτηθεί.

Μακροοικονομικό μοντέλο εντοπισμού κρίσεων

Του Θανάση Κουρματζή*

Το οικονομικό σύστημα έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις. Αυτό είναι γνωστό εδώ και καιρό. Οι εθνικές οικονομίες έχουν ένα αρκετά μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων τους που εξαρτάται από τις εθνικές οικονομίες άλλων χωρών. Αυτή η πραγματικότητα δεν σχετίζεται μόνο με το παγκόσμιο εμπόριο αλλά και με τις διαδικασίες παραγωγής εμπορευμάτων. Το σύνθετο πλέγμα των εξαρτήσεων που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία πενήντα χρόνια κάνει την κατάσταση των διευθετήσεων ακόμα πιο πολύπλοκη. Το παγκόσμιο πεδίο εντός του οποίου έχουν ορισθεί οι θετικοί αλλά και οι αρνητικοί παράγοντες των εξελίξεων δεν είναι εύκολο να διευθετηθεί από ένα μόνο κράτος ή έστω μία ομάδα κρατών. Η έλλειψη παγκόσμιου θεσμικού βραχίονα με αξιοπιστία και εμπειρία που θα παρεμβαίνει εκεί όπου εντοπίζονται κρίσεις και ανισορροπίες των οικονομικών δυνάμεων κάνει ακόμα πιο δύσκολη την πραγματικότητα των οικονομικών συναλλαγών και των  παραγωγικών δραστηριοτήτων. Πολλές φορές οι αιτίες των εκτροπών και παρεκτροπών στο καθολικό επίπεδο βρίσκονται στις επιτυχίες που σημειώνονται στο μερικό επίπεδο από τις μεγάλες ή και μεσαίες πολυεθνικές εταιρίες.  Δηλαδή μία δυναμική ισορροπία στο επί μέρους επίπεδο μπορεί να οδηγήσει σε ευρεία ανισορροπία στο γενικό επίπεδο. Με άλλα λόγια ο μερικός ορθολογισμός οδηγεί σήμερα, σε αντίθεση με ό,τι εισήγαγε ο Άνταμ Σμίθ, στο γενικό ανορθολογισμό. Είναι δύσκολο να επιτευχθούν συνθήκες γενικής ισορροπίας των οικονομικών δυνάμεων ακόμα και όταν πρόκειται για τον εθνικό χώρο πόσω μάλλον για τον παγκόσμιο. Αυτό αποτελεί μία από τις βασικότερες αντινομίες του διεθνούς συστήματος.

Έτσι είμαστε αναγκασμένοι να βιώνουμε καταστάσεις υψηλής αβεβαιότητας και έντονης μεταβλητότητας. Και όχι μόνο οι κοινωνικές δυνάμεις που θεωρούνται ηγετικές δηλαδή οι πολύχρωμες ελίτ αλλά και οι απλοί εξαρτημένοι πολίτες. Ανά πάσα στιγμή εκρήξεις ανισορροπιών και αποδομήσεων υφισταμένων καταστάσεων είναι πολύ πιθανό να συμβούν παρασύροντας στην άβυσσο ατομικές αλλά και συλλογικές καριέρες. Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα αυτό πάει να μετατραπεί σε κανόνα και μάλιστα χωρίς εξαιρέσεις. 

Έχοντας να αντιμετωπίσουν καταστάσεις με ανάλογα χαρακτηριστικά οι θεωρητικοί οικονομολόγοι ανά τον κόσμο προσπαθούν να καταγράψουν την πραγματικότητα εκπονώντας πολύπλοκα μοντέλα προβλέψεων αλλά και ελέγχου. Δεν το καταφέρνουν πάντα ή μάλλον το καταφέρνουν σπάνια και μάλλον αυτοί που είναι ευνοημένοι από τη θεά της συγκυρίας.  

Το τέλος της νηνεμίας

analyst

Όσο δεν προσπαθούμε το αυτονόητο, τη συναίνεση μεταξύ μας, η Ελλάδα θα βαδίζει από το κακό στο χειρότερο σε όλους τους τομείς – ενώ θα πρέπει να είναι πολύ αιθεροβάμων ή ανόητος κανείς, ακόμη και ως φανατικός οπαδός της αξιωματικής αντιπολίτευσης για να πιστεύει πως με το ίδιο αποτυχημένο πείραμα και με τα ίδια σαθρά συστατικά, θα επιτευχθεί ένα διαφορετικό αποτέλεσμα.

.Επικαιρότητα

Η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας δεν είναι καθόλου καλή – ενώ τόσο το διεθνές, όσο και το ευρωπαϊκό περιβάλλον προβλέπεται να επιδεινωθούν το επόμενο έτος, οπότε η έξοδος στις αγορές θα γίνει ακόμη δυσκολότερη, εάν αργήσει. Με τα επιτόκια του δεκαετούς ομολόγου βέβαια στο 4,31% σήμερα και με το δανεισμό της μεγαλύτερης ιταλικής τράπεζας (UNICREDIT) με 8%, όταν το ιταλικό δεκαετές έχει πέσει στο 2,78% (πηγή), ήδη τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα – ειδικά για το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα που ουσιαστικά είναι χρεοκοπημένο.

Οι οικονομικές ευθύνες πάντως θα ήταν άδικο να αποδοθούν μόνο στη σημερινή κυβέρνηση – αφού το ΠΑΣΟΚ του 2010 οδήγησε τη χώρα στο ΔΝΤ υπογράφοντας το πρώτο καταστροφικό μνημόνιο, η συγκυβέρνηση ΠΑΣΟΚ-ΝΔ την έδεσε χειροπόδαρα με το εγκληματικό PSI, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ χρεοκόπησε ξανά τις τράπεζες αφελληνίζοντας τες, μετέφερε όλα τα κρατικά περιουσιακά στο ΥΠΕΡΤΑΜΕΙΟ κοκ.

Η εξέλιξη του δείκτη λιανικών πωλήσεων στο γράφημα που ακολουθεί συγκριτικά με άλλες χώρες και με έτος μηδέν το 2015, δίνει ξεκάθαρα την εικόνα της καταστροφής που έχει υποστεί η χώρα μας – η πτώση του ΑΕΠ της οποίας μπορεί μεν να είναι της τάξης του 25% σε σχέση με το 2008, αλλά αφού οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης αναπτύχθηκαν κατά μέσον όρο με 10%, η απόσταση μας ξεπέρασε το 35%!

Τι γερμανικό οικονομικό μοντέλο και η Ελλάδα

analyst

H χώρα μας πρέπει να αντιδράσει στη λεηλασία της, καταργώντας αμέσως τα πρωτογενή πλεονάσματα που έχουν απαιτηθεί και σταματώντας τις ιδιωτικοποιήσεις σε εξευτελιστικές τιμές – κυρίως όμως να παράγει άμεσα πλούτο, στηρίζοντας και αυξάνοντας τις εξαγωγές της.

.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Εισαγωγικά, υπενθυμίζουμε πως για να καταφέρει να αναπτυχθεί σωστά ένα κράτος που βρίσκεται σε άσχημη οικονομική, πολιτική και κοινωνική κατάσταση, όπως η Γερμανία το 1932 (Βαϊμάρη) και το 1950 ή η Ελλάδα σήμερα, χρειάζεται να ξεκινήσει από την αρχή: με ένα εντελώς καινούργιο πολιτικό σύστημα που να ταιριάζει στους Πολίτες και στη δεδομένη κατάσταση του, καθώς επίσης με ένα οικονομικό που να είναι σε θέση να λύσει τα μεγάλα του προβλήματα – όπως είναι η ανεργία, η αποψίλωση του παραγωγικού του ιστού, η υπερχρέωση, η μη διενέργεια επενδύσεων, το δημογραφικό, η μετανάστευση του εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού του κοκ.

Εάν το κράτος δεν ξεκινήσει από την αρχή, προσπαθώντας μόνο να διορθώσει ορισμένα λάθη ή παραλείψεις του «ευκαιριακά» στους διαφόρους τομείς του (Σύνταγμα, Θεσμοί, δημόσια διοίκηση κλπ.), είναι αδύνατο να τα καταφέρει – ένα θλιβερό γεγονός που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, έχοντας εγκαταλείψει την τύχη της χώρας μας στους δανειστές της.

Στο παράδειγμα της μεταπολεμικής Γερμανίας, μόνο αφού προέβη σε μία νομισματική μεταρρύθμιση που ζημίωσε αρκετούς Πολίτες της, καθώς επίσης στη διαγραφή ενός μεγάλου μέρους του χρέους της εις βάρος των πιστωτών της, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση ενός εντελώς καινούργιου πολιτικού συστήματος, κατάφερε να λύσει τα προβλήματα της – έχοντας έκτοτε εξελιχθεί σε μεγάλο βαθμό, χωρίς βέβαια να υποτιμούμε την τεράστια στήριξη της από τις Η.Π.Α., μεταξύ άλλων όσον αφορά το ξέπλυμα του μαύρου χρήματος των ναζί (ανάλυση).

Η Ελλάδα πάσχει από... συλλογική ευφυΐα

Το μοντέλο της υπερκατανάλωσης και της χαμηλής παραγωγής που βούλιαξε τη χώρα. Γιατί χωρίς γνώση, η ανάπτυξη δεν έρχεται ποτέ. 

Γράφει ο Α. Παπανδρόπουλος.

Δύο λαμπροί οικονομολόγοι, ο Χρήστος και οΔημήτρης Ιωάννου, στο τελευταίο βιβλίο τους με τίτλο «Το Επιπλέον Ναυάγιο», το οποίο χαρακτηρίζουν «ερμηνευτικό εγκόλπιο για την κρίση», προσφέρουν στον αναγνώστη τους πολύτιμη τροφή για σκέψη.

Κατά κύριο δε λόγο, φέρνουν στο προσκήνιο του προβληματισμού τον νηπιακό τρόπο σκέψης που κυριαρχεί σε ένα έθνος με πάνω από 2.500 χρόνια Ιστορίας πίσω του. Με την παρατήρησή τους αυτή, όμως, οι δύο οικονομολόγοι αναδεικνύουν στο ερμηνευτικό τους εγκόλπιο και ένα άλλο σοβαρότατο θέμα της εποχής μας, το οποίο δεν αφορά μόνον την Ελλάδα. Πρόκειται για τη σχέση που υπάρχει μεταξύγνώσης και ανάπτυξης και, στην περίπτωση αυτή, του ρόλου της συλλογικής ευφυΐας ως απαραίτητου αναπτυξιακού υπόβαθρου.

Ιστορικά, η διαδικασία μέσω της οποίας τα άτομα βελτιώνουν τη ζωή τους και την ποιότητά της είναι η οικονομική ανάπτυξη, η οποία είναι πρωτίστως έργο ανθρώπων. Σήμερα δε, επισημαίνουν οι Δημήτρης και Χρήστος Ιωάννου, η οικονομική επιστήμη έχει καταλήξει σχεδόν με βεβαιότητα στο συμπέρασμα ότι χωρίς γνώση, η ανάπτυξη δεν έρχεται ποτέ. Διότι η πρόοδος της γνώσης είναι αυτή που ως διαδικασία υποβοηθά την ανάπτυξη.

Η συνταγή της κινεζικής επιτυχίας

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Αγγελικής Κοτσοβού

akots@naftemporiki.gr

Δεν αρκεί να βρίσκεσαι στη δεύτερη θέση του βάθρου με τις μεγαλύτερες οικονομίες. Δεν αρκεί να εκμεταλλεύεσαι το κενό ηγεσίας που αφήνει η Αμερική του Τραμπ, προωθώντας το όραμα των ανοικτών οικονομιών και της παγκοσμιοποίησης, σε αντίθεση με τον προστατευτισμό και το δόγμα «πρώτα η Αμερική» του νέου πλανητάρχη. Ένα νόμισμα που θα πρωταγωνιστεί στις διεθνείς συναλλαγές είναι το συστατικό που λείπει στη «συνταγή» της απόλυτης επιτυχίας. Και όταν το γιουάν αποκτά την ψήφο εμπιστοσύνης από την ισχυρότερη εκ των κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης -της γερμανικής Bundesbank-, η επιτυχία έρχεται πιο κοντά.

Μετά την απόφαση-σταθμό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου να συμπεριλάβει το γιουάν στο «καλάθι» αποθεματικών νομισμάτων που συνθέτουν τα Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα, η Βundesbank αποτελεί την πρώτη των κεντρικών τραπεζών της Δύσης που επιλέγει το κινεζικό νόμισμα στη σύνθεση των συναλλαγματικών της αποθεμάτων. Η συγκεκριμένη επιλογή κρύβει βαθείς συμβολισμούς.

Χώρα των ευκαιριών - Κίνητρα για την είσοδο νέου χρήματος στην οικονομία*

Το Ποντίκι

Ποιοι παράγοντες γεννούν κίνητρα για την είσοδο νέου χρήματος στην ελληνική οικονομία

Εμπρός στον δρόμο που χάραξαν η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Κύπρος. Οι τρεις χώρες που είχαν την τύχη (και την ικανότητα) να βγουν από τα μνημόνια νωρίτερα από την Ελλάδα απολαύουν σημαντικών ρυθμών ανάπτυξης, καταγράφουν μείωση της ανεργίας και «γεννούν» υπεραξίες για όσους τόλμησαν να εμπιστευτούν τα κεφάλαιά τους στα επενδυτικά τους προϊόντα.

 

Μπορεί να γίνει κάτι αντίστοιχο και στην Ελλάδα; Το γεγονός σε αυτή τη φάση είναι ένα: η Ελλάδα, ενδεχομένως πρώτη φορά από τότε που ξέσπασε η οικονομική κρίση, έχει μπει για τα καλά στο μικροσκόπιο των επενδυτών, ανεξάρτητα από το αν τα κίνητρά τους είναι καθαρά κερδοσκοπικά ή κρύβουν διάθεση για μακροχρόνια επένδυση. 

 

Το γεγονός ότι η χώρα μας δείχνει να έχει πλέον τη δυνατότητα να επιστρέψει στην ομαλότητα, οι εξαιρετικά υποτιμημένες αξίες που προσφέρονται για κάθε μορφή επένδυσης – μετοχές, επαγγελματικά και οικιστικά ακίνητα ή παραθεριστικές κατοικίες – και οι προοπτικές υψηλών αποδόσεων, με βάση τουλάχιστον τα δεδομένα που ισχύουν στην Ευρωζώνη (σ.σ.: βλέπε απόδοση ελληνικών ομολόγων και εντόκων γραμματίων), συγκροτούν το κατάλληλο έδαφος για να «πέσει χρήμα». 

 

Το αν αυτό θα επιβεβαιωθεί, το αν το χρήμα που θα έρθει θα μετουσιωθεί και σε σημαντικό ρυθμό ανάπτυξης και το αν αυτή η ανάπτυξη θα διοχετευτεί σε πλατιές κοινωνικές ομάδες, είναι και το μεγάλο ζητούμενο της «επόμενης ημέρας».

Δύο βήματα μπρος, ένα και ενενήντα πίσω

Είναι κοινός τόπος ότι η ελληνική Δημόσια Διοίκηση αποτελεί το απόλυτο βαρίδι στην αναπτυξιακή διαδικασία. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε να είναι στο κέντρο των όποιων μεταρρυθμίσεων. Είναι αληθές πως υπέστη μεγάλο κόστος από τις αλλαγές. Υπάρχει έστω και ένας (φαντάζομαι εκτός από τον αρμόδιο υπουργό), ο οποίος να υποστηρίζει ότι έχει επέλθει ποιοτική αλλαγή;

του Κώστα Μελά

Ακόμη σήμερα, οι επιλογές για τους επικεφαλής σε κρίσιμες κρατικές θέσεις γίνονται με προσωπικά, φιλικά και κομματικά κριτήρια. Είμαι ίσως ο μοναδικός ο οποίος θεωρεί ότι αυτό δεν πρόκειται να μεταβληθεί, όπως δεν μεταβλήθηκε από την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Η λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης, αν δεν έχει χειροτερέψει, έχει παραμείνει τουλάχιστον στο ίδιο επίπεδο.

Στην Ελλάδα, με βάση το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, επιτεύχθηκε μόνο η ποσοτική μείωση του εισοδήματος (25%) και κατ’ αναλογία η μείωση των εισοδηματικών κριτηρίων (30-40%). Επίσης, επιτεύχθηκε μείωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, λόγω του σπασίματος της φούσκας που είχε δημιουργηθεί μέσω του δημόσιου δανεισμού. Φούσκα, η οποία δεν μπορούσε πλέον να αναχρηματοδοτηθεί.

Δεν χρειαζόμαστε ένα New Deal - Χρειαζόμαστε ένα νέο οικονομικό μοντέλο

Στη παγκόσμια οικονομία σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός κυριαρχεί, το εργατικό κίνημα βρίσκεται σε βαθιά κρίση και το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί στα ύψη. Εν μέσω αυτών των κρίσεων, η αναδημιουργία στον 21ο αιώνα του New Deal της δεκαετίας του ΄30 είναι στα αλήθεια αυτό για το οποίο πρέπει να αγωνίζονται οι άνθρωποι της αριστεράς;

του Χρόνη Πολυχρονίου

Τα σύγχρονα προοδευτικά κόμματα, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα και οι Podemos στην Ισπανία, συσπειρώθηκαν γύρω από την ιδέα ενός νέου «New Deal», ενώ και η Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών για ένα «New Deal για την Ευρώπη» φαίνεται να έχει την υποστήριξη των ηγετών των κομμάτων τόσο των Εργατικών όσο και των Πρασίνων σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Στις ΗΠΑ, ο Bernie Sanders, έχει επίσης δηλώσει ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας ως εργαλείο διεξόδου από τα προβλήματά μας.

Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ματιά στην ιστορία της δεκαετίας του 1930 -της εποχή του New Deal- αποκαλύπτει ότι ένα νέο New Deal θα προσέφερε ελάχιστα στην επίλυση των βαθύτερων προβλημάτων του καπιταλισμού και θα μπορούσε ακόμη και να καθυστερήσει τις προσπάθειες για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής εξαιτίας της έμφασης που δίνει στην ενίσχυση της ανάπτυξης μέσω μιας νέας εποχής κρατικού καπιταλισμού.

Αν και προγράμματα σαν το New Deal έχουν τη δυνατότητα να ανακουφίσουν τη φτώχεια σε σύντομο χρονικό διάστημα, έχουν τεράστιους περιορισμούς εξαιτίας του ίδιου τους του πυρήνα αφού ο λόγος ύπαρξης της ενεργού κρατικής παρέμβασης μέσω αυτών στα καπιταλιστικά καθεστώτα δεν είναι άλλος από την ίδια τη σωτηρία του καπιταλισμού. Επιπλέον, οποιοδήποτε πρόγραμμα New Deal σαν αυτό του Προέδρου Franklin D. Roosevelt (FDR) περιορίζεται από την αδυναμία του να δώσει στους εργαζόμενους μεγαλύτερο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

Λανθασμένο μοντέλο

Νέα Κρήτη

Όταν προωθείς ένα λανθασμένο μοντέλο, ενώ ξέρεις ότι δεν στέκει οικονομικά, αλλά επιμένεις δογματικά για λόγους ιδεολογικούς, τότε δεν πρόκειται για άγνοια ή αθωότητα, αλλά για φανατισμό.

Του Νίκου Λυγερού

Όταν βλέπεις ότι η διαχείριση του μαύρου χρυσού, επειδή έχει γίνει με ανορθόδοξο τρόπο, δεν μπορεί να αλλάξει την οικονομική ύφεση, πώς θες να είσαι αξιόπιστος. Δεν μπορείς να πείσεις κανέναν ειδικό, δίνοντας εξηγήσεις για οικονομικό πόλεμο, ενώ το σοβαρό πρόβλημα είναι όταν δεν υπάρχει δομή ούτε υποδομές να υποστηρίξουν κάποια στρατηγική που θα ήταν αναμενόμενη.

Ας επανεξετάσεις την κατάσταση, ας καταλάβεις γιατί οι επαφές δεν μετατρέπονται σε σχέσεις, για να δεις επιτέλους ότι μια ιδεολογία χωρίς στρατηγική υπόσταση οδηγεί απλώς σε κατάρρευση, όταν αντιμετωπίζει την πραγματικότητα. Δεν έχουμε λοιπόν ανάγκη από πολλά λόγια, η πραγματικότητα μας αρκεί.

New Yorker: Oι αδιαμφισβήτητες αλήθειες Βαρουφάκη για το χρέος Παιχνίδια κρίσης

Ο Γιάνης Βαρουφάκης, ο «αιχμηρός θιασώτης της Θεωρίας των Παιγνίων», τέθηκε στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων, το... παίγνιο της κρίσης όμως δεν τέλειωσε. Διότι το παιχνίδι «είναι πολιτικό και «όχι οικονομικό» και διότι οι αλήθειες που λέει ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών είναι «αδιαμφισβήτητες».

Μ' αυτό το συμπέρασμα το New Yorker κάνει μια διαφορετική προσέγγιση της υπόθεσης Βαρουφάκη και της ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης και ο γνωστός αναλυτής του αμερικανικού περιοδικού Τζον Κάσιντι προειδοποιεί ότι εάν δεν αντιμετωπιστεί το θέμα του ελληνικού χρέους δεν θα υπάρξει και λύση του δράματος.

Ο Τζον Κάσιτνι, αφού παραθέτει το χρονικό του «ψαλιδίσματος» Βαρουφάκη, επισημαίνει ότι η κίνηση αυτή μπορεί βραχυπρόθεσμα να βοηθήσει και να κάνει σχετικά πιο εύκολο τον συμβιβασμό και για τις δύο πλευρές.

H Ιρλανδία ως το υπόδειγμα για την Κύπρο

Από το Γρανάζι

«Η Ιρλανδία είναι το υπόδειγμα για την Κύπρο», δήλωνε πριν λίγες μέρες με ύφος χιλίων καρδιναλίων ο ΥΠΟΙΚ Χάρης Γεωργιάδης. Στη κατάληξη των δηλώσεων του τόνιζε ότι «ενώ η Ιρλανδία είχε σχεδόν χρεοκοπήσει, εφάρμοσε πρόγραμμα αποτελεσματικών μεταρρυθμίσεων και είναι σήμερα η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία στην ευρωζώνη».

Συνάδουν οι δηλώσεις του ΥΠΟΙΚ με την πραγματικότητα; Το πρώτο σκέλος των δηλώσεων του συνάδει μερικώς. Όντως, η Κύπρος ακολουθεί κατά γράμμα το ιρλανδικό μοντέλο. Όμως αυτό δεν παρατηρείται μόνο στην εποχή της μιζέριας και της κρίσης των δύο αυτών οικονομιών αλλά πολύ πριν αυτές οι δύο οικονομίες καταρρεύσουν και τεθούν σε καθεστώς μνημονίου.

Τόσο η Ιρλανδία όσο και η Κύπρος εδώ και δεκαετίες αποτελούν «παράδεισο» για το φοροδιαφεύγoν πολυεθνικό κεφάλαιο, προσφέροντας σε αυτό πλήρη εχεμύθεια. Τα προηγούμενα χρόνια της ιρλανδικής και κυπριακής «ευμάρειας» ήταν αποτέλεσμα της παγκόσμιας υπερσυσσώρευσης πολυεθνικού κεφαλαίου, μέρος του οποίου διακλαδώθηκε και στο τραπεζικό σύστημα των δύο αυτών χωρών.

Το νέο παραγωγικό τοπίο Μέρος Β’: Η σύνδεση πλεονασμάτων – ελλειμμάτων

oikonomica

Είδαμε στο προηγούμενο άρθρο τον τρόπο με τον οποίο η παραγωγική δυναμικότητα της παγκόσμιας οικονομίας έχει μετατοπιστεί από τον δυτικό κόσμο, όπου παραδοσιακά είχε συγκεντρωθεί για αιώνες, στην άπω ανατολή και στην ινδική χερσόνησο. Αυτή η μετακίνηση δημιούργησε ένα παράδοξο. Η παραγωγή των προϊόντων, κατά κύριο λόγο, έφυγε από το δυτικό κόσμο ενώ η κατανάλωση έμεινε. Το κόστος παραγωγής των προϊόντων μπορεί να μειώθηκε, δεν υπήρχαν όμως αρκετά εισοδήματα στον δυτικό κόσμο για να τα καταναλώσουν. Από που προήλθαν λοιπόν τα χρήματα για να τροφοδοτηθεί το καταναλωτικό μοντέλο της Δύσης τα τελευταία χρόνια;

Η απάντηση είναι απλή. Από δάνεια.

Από την παραγωγική δραστηριότητα στις πλεονασματικές χώρες της κεντρικής Ευρώπης και της Άπω ανατολής συγκεντρώθηκαν κεφάλαια, οι κάτοχοι των οποίων έψαχναν τρόπους επανα επένδυσης και μάλιστα με καλές αποδόσεις.

Ένα μεγάλο τμήμα αυτών των κεφαλαίων διοχετεύθηκε στις δυτικές χώρες οι πληθυσμοί των οποίων είχαν απολέσει τμήμα του εισοδήματός τους σαν αποτέλεσμα της αποβιομηχάνισης των χωρών τους. Η ζήτηση χρημάτων στις οικονομίες που βρισκόταν στο στάδιο της αποβιομηχάνισης ήταν αυξημένη, λόγω της απώλειας εισοδήματος για την εργατική τάξη, με αποτέλεσμα να ανεβαίνουν τα επιτόκια. Η χορήγηση δανείων σε αυτές τις οικονομίες αποτελούσε ιδανική επένδυση. Τα δάνεια αυτά δόθηκαν είτε στο δημόσιο είτε σε ιδιώτες. Σε πολλά κράτη της δυτικής Ευρώπης το κύριο βάρος του δανεισμού το επωμίσθηκε ο ιδιωτικός τομέας, όπως π.χ. στην Ιρλανδία και την Ισπανία που συσσώρευσαν μεγάλο ιδιωτικού χρέους, ενώ σε άλλα όπως στην Ελλάδα το κυρίως βάρος του χρέους το επωμίσθηκε ο δημόσιος τομέας.

Το νέο παραγωγικό τοπίο – Μέρος Α’: Η αποβιομηχάνιση της δύσης

oikonomica

Πολύς λόγος γίνεται για το γεγονός ότι η ελληνική οικονομία καταναλώνει περισσότερα από όσα παράγει. Ένας σημαντικός αριθμός παραγωγικών μονάδων που λειτουργούσαν στην Ελλάδα έχουν είτε κλείσει είτε μεταφερθεί στο εξωτερικό. Τι οδήγησε όμως σε αυτήν την εξέλιξη; Είναι δυνατή η αναστροφή της κατάστασης;

Η μεγάλη αποβιομηχάνιση της χώρας ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 80’ και ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 90’. Ήταν όμως αυτό αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο; Η απάντηση είναι όχι. Αυτό είναι κάτι που συνέβη ταυτόχρονα σε ολόκληρο σχεδόν το δυτικό κόσμο. Ο αρχικός λόγος που οι δυτικές βιομηχανίες μεταφέρθηκαν στην ανατολική Ευρώπη και την άπω ανατολή ήταν ο περιορισμός του εργατικού κόστους. Γιατί όμως δεν μεταφέρθηκαν στην Αφρική, όπου το εργατικό κόστος είναι κατά τεκμήριο μικρότερο;

Η απάντηση είναι ότι το μικρό εργατικό κόστος δεν ήταν το μοναδικό κριτήριο. Απαραίτητη ήταν επίσης η ύπαρξη υποδομών που θα υποστήριζαν τη βιομηχανική παραγωγή. Οι ανατολικές χώρες ήταν πολύ ελκυστικές από αυτή την άποψη γιατί παρείχαν και εκτεταμένο δίκτυο υποδομών, δρόμους, αεροδρόμια, λιμάνια, αλλά και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Οι χώρες της άπω ανατολής και συγκεκριμένα η Κίνα, η οποία έχει εξελιχθεί ίσως στην πιο ισχυρή βιομηχανική οικονομία του κόσμου, μπορεί να μην είχαν σε ίδιο βαθμό ανεπτυγμένες υποδομές και εργατικό δυναμικό, είχαν όμως άμεση πρόσβαση στην μεγαλύτερη αγορά του κόσμου, τις ΗΠΑ. Η Ινδική χερσόνησος ήταν πολύ ελκυστική λόγω της ύπαρξης ενός πολύ μεγάλου αριθμού εργαζομένων με γνώση της αγγλικής γλώσσας, κάνοντας έτσι δυνατή την εγκατάσταση εκεί υπηρεσιών τηλεφωνικής υποστήριξης μεγάλου αριθμού αγγλοσαξονικών εταιρειών.