Τίτλοι τέλους

analyst

Η Ελλάδα είναι τόσο χρεοκοπημένη, όσο καμία άλλη χώρα στην παγκόσμια ιστορία και η μοναδική που δεν εξυγιάνθηκε μετά από οκτώ χρόνια πρωτοφανούς ληστείας των Πολιτών της – γεγονότα που όσο πιο γρήγορα τα συνειδητοποιήσουμε, τόσο καλύτερα για όλους μας.

 .

Επικαιρότητα

- του Βασίλη Βιλιάρδου

Υπενθυμίζουμε πως η Ελλάδα δεν έχει βιώσιμο χρέος ούτε πρωτογενή πλεονάσματα,δεν έχει βιώσιμο ασφαλιστικό, δεν έχει βιώσιμο κοινωνικό κράτος,δεν έχει βιώσιμο δημόσιο τομέα, δεν έχει βιώσιμο φορολογικό σύστημα, δεν έχει βιώσιμο πολιτικό σύστημα και δεν διαθέτει ούτε βιώσιμες τράπεζες.

Περαιτέρω, εφαρμόζονται δήθεν μέτρα τα οποία, με εξαίρεση την ανάγκη διαγραφής ενός μεγάλου μέρους του χρέους, μοιάζουν με ενέσεις μορφίνης σε έναν ετοιμοθάνατο ασθενή – αφού απλά διασφαλίζουν την επιβίωση της Ελλάδας σε μία κωματώδη κατάσταση για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα, όσο ακριβώς θα χρειαστεί για να υφαρπάξουν τα περιουσιακά στοιχεία της οι δανειστές της.

Επειδή οι αριθμοί δεν ψεύδονται, έχουμε 4.769.000 εργαζόμενους (20% νόμιμοι ξένοι), σε σύνολο πληθυσμού 10.750.000 χωρίς τους παράνομους μετανάστες – ενώ από αυτούς οι 900.000 είναι άνεργοι. Επίσης 2.600.000 συνταξιούχους και 566.000 τακτικούς υπαλλήλους του δημοσίου. Επομένως οι 3.869.000 εργαζόμενοι πρέπει να συντηρήσουν τους 2.600.000 συνταξιούχους (αφού τα χρήματα των ταμείων τους έχουν κάνει φτερά), τους 566.000 δημοσίους υπαλλήλους, τους 900.000 ανέργους και το υπόλοιπο 2.815.000 του πληθυσμού (τις οικογένειες τους), με μισθούς πείνας. Άρα συνολικά 6.881.000, γεγονός που σημαίνει πως σε κάθε εργαζόμενο αντιστοιχούν 1,78 μη εργαζόμενοι, συν όσοι δεν είναι καταγεγραμμένοι νόμιμα στη χώρα – οπότε ο λογαριασμός δεν βγαίνει.

Ο θανατηφόρος χρησμός του ΔΝΤ

analyst

Αναμένεται από μία χρεοκοπημένη Ελλάδα, η οποία βίωσε τη μεγαλύτερη ύφεση παγκοσμίως για οκτώ ολόκληρα χρόνια, έχοντας σχεδόν κατεδαφιστεί, να επιτύχει ένα μοναδικό στην ιστορία διπλό θαύμα – ενώ φαίνεται πως οι Η.Π.Α. μας έχουν «πουλήσει» στη Γερμανία, ενδεχομένως για να ξεπληρώσουν την τεράστια ζημία που της προκάλεσαν με τη χρεοκοπία της Lehman Brothers.   

.

«Η αμφισβήτηση της βιωσιμότητας του χρέους από το ΔΝΤ, επίσης οι αιτιάσεις της έκθεσης σε σχέση με τα πρωτογενή πλεονάσματα, έχουν προκαλέσει έντονη δυσφορία στους κόλπους των Ευρωπαίων αξιωματούχων. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέμεναν μια πολύ πιο θετική φρασεολογία από το διεθνή οργανισμό, ενώ φαίνεται ότι τους είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, η τελική έκθεση δεν ήταν αυτή που οι Βρυξέλλες ανέμεναν, ώστε να σταλούν και τα ανάλογα θετικά μηνύματα στις αγορές. Για αυτό και η αιχμή της εκπροσώπου ότι, το ΔΝΤ είναι μονίμως απαισιόδοξο και στη συνέχεια υποχρεώνεται να αναθεωρήσει τις προβλέψεις του.

Στο κείμενο που συνοδεύει την έκθεση, η οποία συντάχθηκε στο πλαίσιο του άρθρου 4 του κανονισμού του ΔΝΤ, καθίσταται σαφές ότι, η περικοπή των συντάξεων και η μείωση του αφορολογήτου δεν αποτελούν για το Ταμείο δημοσιονομικά μέτρα αλλά και «διαρθρωτικές αλλαγές» – οι οποίες αποσκοπούν στο να ενισχυθεί το κοινωνικό κράτος και να διευρυνθεί η φορολογική βάση» (πηγή).

.του Βασίλη Βιλιάρδου

Επικαιρότητα

Έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές στο μύθο των διαρθρωτικών αλλαγών (ανάλυση), ειδικά όταν περιορίζονται στις μειώσεις μισθών, συντάξεων και περικοπών αφορολογήτου – τονίζοντας πως το μεγαλύτερο πρόβλημα της εξοντωτικής φορολογίας στην Ελλάδα, μετά την προκαταβολή φόρου κατά 100%, είναι η μη αφαίρεση πολλών κατηγοριών εξόδων από το φόρο εισοδήματος (όπως, για παράδειγμα, του ΕΦΚΑ, ο οποίος δεν υπολογίζεται στις δαπάνες μίας επιχείρησης, αποτελώντας παγκόσμια πρωτοτυπία). Εν προκειμένω, παραθέσαμε επί πλέον την άποψη του επικεφαλής οικονομολόγου της Παγκόσμιας Τράπεζας κ. K. Basu, σύμφωνα με τον οποίο τα εξής:

Το βιώσιμο χρέος και οι αγορές

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Ειρήνης Σακελλάρη

esak@naftemporiki.gr

Γιατί είναι σημαντική η έξοδος της χώρας στις αγορές; Γιατί αυτή είναι η μόνη πραγματική μέθοδος προκειμένου η Ελλάδα να αποκτήσει ουσιαστική αυτονομία. Όλα τα υπόλοιπα παρέλκουν. Οι αγορές ήταν αυτές που 8 χρόνια νωρίτερα όρισαν πως η Ελλάδα παύει να είναι αυτόνομη και οι ίδιες είναι πάλι που στην παρούσα φάση «ψηφίζουν» υπέρ της αυτονομίας αυτής.

Οι επενδυτές μπορούν να κρίνουν καλύτερα από τον καθένα ποιες είναι οι νέες προϋποθέσεις και ποια τα καινούργια διαβατήρια για το εγχείρημα. Ο ένας οίκος μετά τον άλλον αναβαθμίζουν το rating της χώρας, διατυπώνοντας συμπίπτουσες απόψεις πως τελικώς το χρέος της χώρας κατέστη βιώσιμο, όπως αναφέρει άλλωστε και στην ενδιάμεση έκθεσή του o διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας.

«Η βιώσιμη επιστροφή του Ελληνικού Δημοσίου στις διεθνείς αγορές κρατικών ομολόγων θα είναι η ύστατη και καθοριστική ένδειξη ότι η οικονομία έχει υπερβεί την κρίση» τονίζει η ΤτΕ. Ασφαλώς για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του χρέους απαιτείται η συνέχιση της μεταρρυθμιστικής προσπάθειας όπως διατυπώνεται στην ίδια έκθεση και τότε το Eurogroup θα επανεξετάσει μέτρα ελάφρυνσης.

Η εκτόξευση του δημόσιου χρέους

iskra

Των Κώστα Λαπαβίτσα και Γιώργου Διαγουρτά

Ποσοτικό άλμα

Η σημαντικότερη οικονομική εξέλιξη των τελευταίων μηνών είναι ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας εκτοξεύτηκε. Συγκεκριμένα, το χρέος της Κεντρικής Διοίκησης από 328,7 δισ. ευρώ στο τέλος του 2017, έφτασε στα 343,7 δισ. στο τέλος του πρώτου τριμήνου του 2018.

Το άλμα του χρέους οφείλεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος είναι η πληρωμή από τον ESM της δόσης των 5,5 δισ. του δανείου του Τρίτου Μνημονίου ως αποτέλεσμα της ολοκλήρωσης της τρίτης αξιολόγησης. Ο δεύτερος είναι η αύξηση του βραχυπρόθεσμου δανεισμού μέσω επαναγοράς έντοκων γραμματίων (repos). Σκοπός της κυβέρνησης είναι να σχηματίσει ταμειακά διαθέσιμα που θα πλησιάζουν τα 20 δισ. (το περιβόητο «μαξιλάρι») ελπίζοντας ότι έτσι θα μπορεί να δανειστεί με χαμηλότερα επιτόκια από τις αγορές, όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα τον Αύγουστο του 2018.

Παράλογη και αντιαναπτυξιακή πολιτική

Η πολιτική αυτή για το χρέος είναι παράλογη, αντιαναπτυξιακή και επικίνδυνη. Η Ελλάδα δανείζεται για να συσσωρεύει τεράστια ποσά ανενεργού χρήματος τη στιγμή που οι συνολικές επενδύσεις μετά βίας ξεπέρασαν τα 22 δισ. και οι δημόσιες ήταν λίγο μεγαλύτερες από 8 δισ. το 2017. Το κενό των επενδύσεων σε σχέση με το 2007-8 ήταν γιγαντιαίο, της τάξης των 40 δισ. Η χώρα μας, αντί να επείγεται να επενδύσει οποιαδήποτε διαθέσιμα υπάρχουν, δανείζεται για να δημιουργεί αποθεματικά.

Το κυβερνητικό αφήγημα και ο φτωχός απολογισμός

του Σταύρου Λυγερού

Από το 2016 και πολύ περισσότερο από τις αρχές του 2017, η κυβέρνηση Τσίπρα είχε θέσει τρεις στόχους: Πρώτον, την έγκαιρη ανακοίνωση των μεσοπρόθεσμων μέτρων για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Δεύτερον τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο έληγε τον Μάρτιο του 2017 και παρατάθηκε. Τρίτον, ο στόχος για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ μετά το 2018 να ισχύσει για τα λιγότερα δυνατόν χρόνια. Σήμερα, λίγους μήνες πριν τη λήξη του 3ου Μνημονίου, απολογισμός είναι πολύ φτωχός.

Τα λεγόμενα μεσοπρόθεσμα μέτρα για την αναδιάρθρωση του χρέους ήταν αποφασισμένο ότι θα εφαρμοσθούν μετά τη λήξη του 3ου Μνημονίου, αλλά η έγκαιρη οριστικοποίησή τους είχε κρίσιμη σημασία. Από το περιεχόμενό τους και από τον προσδιορισμό του ύψους των πρωτογενών πλεονασμάτων για τα χρόνια μετά το 2018 θα κρινόταν εάν το ελληνικό χρέος είναι ή όχι βιώσιμο.

Η βιωσιμότητά του ήταν όρος αφενός για τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, αφετέρου για την ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.Όπως είναι γνωστό, το ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων καθορίσθηκε σε υψηλότερα επίπεδα από αυτά που ζητούσε το Ταμείο, αλλά το πρόβλημα δεν λύθηκε, επειδή δεν καθορίσθηκαν εγκαίρως τα μεσοπρόθεσμα μέτρα για το χρέος.

ΕΕ: Τα υψηλά πλεονάσματα, το δημογραφικό και το έλλειμμα παραγωγικότητας σκιάζουν το ελληνικό χρέος

Πηγή: ΕΡΑ

του Θανάση Κουκάκη

Την ηχηρή προειδοποίηση πως η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους θα πρέπει να αξιολογείται καλύπτοντας κινδύνους σχετικούς με την ικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης να διατηρεί υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, λαμβάνοντας υπόψη τη γήρανση του πληθυσμού της χώρας, καθώς και την εξέλιξη της συνολικής παραγωγικότητας της, στέλνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην αναθεωρημένη ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που εμπεριέχεται στην επικαιροποιημένη έκθεση συμμόρφωσή της για την τρίτη αξιολόγηση του ελληνικού προγράμματος.

Διαβάστε επίσης

Ρέγκλινγκ: Πιθανόν δεν θα χρειαστεί η προληπτική γραμμή πίστωσης

Η ανάλυση βιωσιμότητας αναφέρει πως ο υψηλός δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ και οι ακαθάριστες ανάγκες χρηματοδότησης που απορρέουν από την ανάλυση καταδεικνύουν «σοβαρές ανησυχίες» σχετικά με τη διατηρησιμότητα του ελληνικού δημόσιου χρέους.

«Αυτές οι ανησυχίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν, μεταξύ άλλων, μέσω της συνεχούς εφαρμογής του προγράμματος μεταρρυθμίσεων που περιλαμβάνεται στο συμπληρωματικό μνημόνιο συμφωνίας, μια διαδικασία που απαιτεί ισχυρή ιδιοκτησία εκ μέρους των ελληνικών αρχών. Θα απαιτήσει επίσης την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων μετριασμού του χρέους, βάσει των όρων και των δεσμεύσεων που έχουν τεθεί στις δηλώσεις του Eurogroup της 25ης Μαΐου 2016 και της 15ης Ιουνίου 2017», τονίζεται σχετικά, με τη γραμμή της Κομισιόν να ταυτίζεται πλήρως με εκείνη του ΔΝΤ.

Το πρόβλημα κάτω από το χαλί

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Νίκου Μπέλλου

nbellos@naftemporiki.gr

Η λύση που θα δοθεί στο θέμα της βιωσιμότητας του χρέους θα παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της επόμενης μέρας της Ελλάδας μετά την έξοδο από το μνημόνιο τον Αύγουστο. 

Όσο πιο προχωρημένη είναι, τόσο το μήνυμα προς τις αγορές και τους επενδυτές θα γίνεται και πιο ξεκάθαρο, προς την κατεύθυνση της οριστικής απομάκρυνσης του κινδύνου ενός Grexit.

Με μηδενικά επιτόκια στις διεθνείς αγορές όλα φαντάζουν σήμερα εύκολα, οι επενδυτές «διψούν» για αποδόσεις και μεταξύ ενός επιτοκίου 3-4% στην Ελλάδα και κάτω της μονάδας στον Βορρά της Ευρωζώνης, πολλοί είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν το ρίσκο και να στραφούν στα δικά μας ομόλογα.

Ωστόσο, αυτό μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή, εξαιτίας ενός γεωπολιτικού γεγονότος και τότε θα διαφοροποιηθεί και η συμπεριφορά των επενδυτών.

Τα θεμελιώδη της ελληνικής οικονομίας έχουν βελτιωθεί, αλλά ακόμη κι αν τρέχει με 3,5% ετησίως για δεκαετίες πάλι δεν είναι αρκετά για τη δραστική μείωση του χρέους. Σύμφωνα με το καλό σενάριο της Κομισιόν, αν η οικονομία αναπτύσσεται με τον παραπάνω μέσο ετήσιο ρυθμό μέχρι το 2060, τότε το χρέος θα κινείται στη ζώνη του 100% του ΑΕΠ, δηλαδή θα παραμένει πολύ υψηλό. 

Η έξοδος στις αγορές ακόμη επιβαρύνεται από τα τραγικά λάθη τού PSI των Βενιζέλου-Παπαδήμου

του Διονύση Χιόνη

Το εξωτερικό χρέος συνεχίζει μετά από οκτώ χρόνια να αποτελεί το κεντρικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας. Παρόλο που μέχρι το 2015 το χρέος επίσημα χαρακτηριζόταν ως βιώσιμο όσο πλησιάζει η ημερομηνία που θα πρέπει να καλυφθούν από τις αγορές οι δανειακές ανάγκες η άποψη περί βιωσιμότητας αναθεωρείται. Η ψευδαίσθηση της βιωσιμότητας που εκπορεύτηκε από το PSI εκτόπισε το θέμα του χρέους από την ατζέντα των συζητήσεων με τους δανειστές. Είχαμε φθάσει στο σημείο όπου η μόνη πρόταση παρέμβασης για την βιωσιμότητα του χρέους να είναι η προώθηση των μεταρρυθμίσεων! Τελευταία τόσο από τον φόβο των ευθυνών όσο και από την συνειδητοποίηση της οικονομικής πραγματικότητας oδηγηθήκαμε στην προετοιμασία ουσιαστικών παρεμβάσεων.

Το σχέδιο εξόδου, και ένα παράδοξο

Η έξοδος της Χώρας στις αγορές τo 2018 αποτελεί και αυτή μια εξαιρετικά δυσεπίλυτη άσκηση. Είναι δύσκολο να αντιληφθεί κάποιος την λογική συνάφεια των επιχειρημάτων που θέλει μια οικονομία να απομακρύνεται από τις αγορές τον τελευταίο χρόνο της διακυβέρνησης Καραμανλή όταν το χρέος προς ΑΕΠ ανήρχετο στο 120% και να επανέρχεται οκτώ χρόνια μετά όπου το χρέος ανέρχεται στο 180%.

Μη βιώσιμο το χρέος στα σενάρια του ΔΝΤ

Δεν θα χαλάσει ίσως το πάρτι της κυβέρνησης, ενόψει της εξόδου στις αγορές, η έκθεση που θα συζητήσει το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ την προσεχή Πέμπτη, 20 Ιουλίου, προκειμένου να αποφασίσει για τη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα, αλλά ασφαλώς δεν θα συμβάλει στον γενικό ενθουσιασμό.

Το ΔΝΤ βρίσκει άλλη μία φορά μη βιώσιμο το ελληνικό χρέος, σε όλα τα σενάριά του, όπως βεβαιώνουν πηγές που γνωρίζουν. Οι πληροφορίες από την Ουάσιγκτον αναφέρουν, μάλιστα, πως οι τεχνοκράτες του Ταμείου έχουν περιλάβει στην ανάλυση βιωσιμότητας χρέους τους (DSA) και σενάριο που ενσωματώνει τις δεσμεύσεις των Ευρωπαίων, δηλαδή τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για το χρέος και τη διατήρηση πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022 και 2% του ΑΕΠ μετά. Ούτε με αυτές τις παραδοχές θεωρούν ότι το χρέος είναι βιώσιμο. «Εάν οι πιστωτές δεν προσφέρουν περισσότερα μέτρα ελάφρυνσής του, το ΔΝΤ δεν θα μπορέσει να συμμετάσχει χρηματοδοτικά στο ελληνικό πρόγραμμα», αναμένεται να διαμηνύσει, σύμφωνα με πηγές στην Ουάσιγκτον, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Ταμείου.

Το βασικό σενάριο του ΔΝΤ δεν διαφέρει από εκείνο που είχε παρουσιάσει τον Φεβρουάριο, μετά την εξέταση της ελληνικής οικονομίας με βάση το «άρθρο IV», αναφέρουν οι πηγές. Οι απαισιόδοξες παραδοχές του για τον ρυθμό ανάπτυξης και το επιτόκιο δανεισμού καθιστούν το χρέος μη βιώσιμο, μετά το 2030, καθώς οι ανάγκες εξυπηρέτησής του θα ξεπερνούν το 20% του ΑΕΠ.

Δεν είναι όμως μόνο η ανάλυση βιωσιμότητας χρέους του ΔΝΤ που θα στείλει αρνητικά σήματα για την ελληνική οικονομία την ερχόμενη Πέμπτη. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΔΝΤ θα επισημαίνει μία σειρά από αδυναμίες, μεταξύ άλλων, στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η οικονομία σε ομηρία, ο Τσίπρας στον αέρα

Για τον Τσίπρα η ελάφρυνση του χρέους δεν έχει μόνο την κρίσιμη οικονομική σημασία. Έχει αποκτήσει και κρίσιμη πολιτική σημασία. Χωρίς την οριστικοποίηση-ανακοίνωση των μεσοπρόθεσμων μέτρων από την πλευρά των Ευρωπαίων, το αφήγημα για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας ακυρώνεται.

του Σταύρου Λυγερού

Και μαζί του σβήνει η όποια ελπίδα της κυβέρνησης να αντιστρέψει το κλίμα, ή τουλάχιστον να συρρικνώσει τη δραματική εκλογική πτώση που καταγράφουν όλες οι δημοσκοπήσεις. Στην πραγματικότητα, η οικονομία θα παραμείνει σε ομηρία και η κυβέρνηση θα βρεθεί πολιτικά μετέωρη.

Το Βερολίνο δεν κρύβει την πρόθεσή του να τορπιλίσει τη λήψη ουσιαστικών μέτρων ελάφρυνσης. Για την κυβέρνηση Μέρκελ η συζήτηση πρέπει να αρχίσει μετά τη λήξη του 3ου Μνημονίου το καλοκαίρι του 2018 και οπωσδήποτε μετά τις γερμανικές εκλογές του ερχόμενου Σεπτεμβρίου.

Το επιχείρημα του Σόιμπλε ήταν πως μέχρι το 2022 η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει περίοδο χάριτος. Άρα, δεν σηκώνει μεγάλο βάρος. Από λογιστικής απόψεως έχει δίκιο. Το χρέος, ωστόσο, δεν είναι μόνο λογιστικό μέγεθος. Είναι και οικονομικό μέγεθος.

Το μη βιώσιμο χρέος είναι παράγοντας οικονομικής αβεβαιότητας που απωθεί τις παραγωγικές επενδύσεις, τις οποίες η Ελλάδα έχει ζωτική ανάγκη. Πιο συγκεκριμένα, αποκλείει την Ελλάδα από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα).

Πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα, διαχειρισιμότητα του δημόσιου χρέους και βιωσιμότητα της χώρας

του Καλλίνικου Νικολακόπουλου

Τα χρέη, δημόσια ή ιδιωτικά, κυριολεκτώντας δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως βιώσιμα ή μη, όπως έχει επικρατήσει να αποκαλούνται, αλλά ως διαχειρίσιμα ή μη. Βιώσιμος είναι ένας ζωντανός οργανισμός και στην προκειμένη περίπτωση ο άνθρωπος.

Τα ιδιωτικά χρέη οφείλονται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που αποτελούνται και αυτά από ανθρώπους. Τα δημόσια χρέη, οφείλονται από κυρίαρχες χώρες-κράτη, που αποτελούνται από το σύνολο όσων διαμένουν και δρουν σε αυτές ή έχουν την ιθαγένεια ή την υπηκοότητά τους. Ένα ιδιωτικό χρέος μπορεί να αποπληρωθεί εξολοκλήρου ή να εξυπηρετείται, να αποπληρώνονται δηλαδή τα ετήσια συνήθως τοκοχρεωλύσιά του, ενώ αντίθετα ένα δημόσιο χρέος ποτέ δεν αποπληρώνεται εξολοκλήρου, αλλά εξυπηρετείται.

Για να θεωρηθεί ένα δημόσιο χρέος ως διαχειρίσιμο, αναγκαία και ικανή προϋπόθεση είναι να θεωρείται η χώρα βιώσιμη, θεωρούμενη ως το σύνολο των ανθρώπων που την αποτελούν. Ακόμη, προϋπόθεση διαχειρισιμότητας οποιουδήποτε δημόσιου χρέους, είναι η ύπαρξη αυξητικών ρυθμών της οικονομίας γιατί όταν αυτή δεν λειτουργεί, οποιοδήποτε χρέος, ακόμη και αν έχει χαρακτηρισθεί ως διαχειρίσιμο, δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί και προξενεί την μη βιωσιμότητα της χώρας και των ανθρώπων της.

Τριπλός γρίφος η βιωσιμότητα του αβίωτου χρέους

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Γιάννη Κιμπουρόπουλου

«Άγνωστος χ» της αξιολόγησης οι παράλληλες, αλλά ελάχιστα συμβατές μεταξύ τους εκθέσεις που πρέπει να ετοιμάσουν ΔΝΤ, ΕΚΤ και Κομισιόν

Στον πηγαιμό για την… Ιθάκη της αξιολόγησης ο δρόμος δεν φαίνεται μακρύς, αλλά έχει σταθμούς που επιφυλάσσουν εμπόδια. Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι στην Ουάσιγκτον, μεταξύ 21 και 23 του μηνός, θα αποσαφηνιστούν οι δυο βασικές εκκρεμότητες από τις οποίες εξαρτάται τόσο η ολοκλήρωση και καθαρογραφή της τεχνικής συμφωνίας (Staff Level Agreement) μεταξύ κυβέρνησης και κουαρτέτου, όσο και κυριότερα η συμμετοχή του ΔΝΤ: τα μεσοπρόθεσμα μέτρα ελάφρυνσης του χρέους που θα εφαρμοστούν μετά το 2018, για τα οποία η Κριστίν Λαγκάρντ έχει ζητήσει «προκαταβολικά λεπτομέρειες», και το ύψος των πλεονασμάτων μετά το 2018 και η διάρκεια της δέσμευσης σ’ αυτά, τα οποία πρέπει να αποτυπωθούν στο εκκρεμές από το 2016 Μεσοπρόθεσμο, το οποίο πιθανότατα θα είναι πενταετές (μέχρι το 2023).

Οι νέοι κανόνες του ΔΝΤ

Με βάση αυτά τα δυο στοιχεία το ΔΝΤ, θεωρητικά, θα έχει όσα χρειάζεται για να συντάξει την έκθεση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους βάσει της οποίας θα εισηγηθεί στο Εκτελεστικό Συμβούλιό του συμμετοχή στον δανεισμό της Ελλάδας, φυσικά συνοδευόμενο από ένα ξεχωριστό μνημόνιο (MEFP). Το timing αυτής της απόφασης δεν είναι σαφές. Και δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι θα συμπέσει με το χρονοδιάγραμμα της αξιολόγησης, εφόσον ολοκληρωθεί τον Μάιο. Ως γνωστόν, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ΔΝΤ αναμένεται να εγκρίνει τον Ιούνιο εισήγηση για ορισμένες αλλαγές στους κανόνες δανεισμού χωρών που είναι μέλη νομισματικών ενώσεων, πρακτικά της Ευρωζώνης. Κι είναι προφανές ότι οι αλλαγές αυτές θα εκτείνονται και στα κριτήρια αξιολόγησης της βιωσιμότητας του χρέους. Το ΔΝΤ χρησιμοποιεί έναν γενικόλογο ορισμό για το βιώσιμο χρέος, σύμφωνα με τον οποίο «σε γενικές γραμμές το δημόσιο χρέος μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμο, όταν το πρωτογενές αποτέλεσμα που απαιτείται για τη σταθεροποίηση τουλάχιστον του χρέους στο πλαίσιο τόσο του βασικού σεναρίου όσο και των ρεαλιστικών «σεναρίων σοκ» είναι οικονομικά και πολιτικά εφικτό, έτσι ώστε το επίπεδο του χρέους να είναι σύμφωνο με ένα αποδεκτά χαμηλό ρίσκο απόκλισης και με διατήρηση του  αναπτυξιακού δυναμικού σε ικανοποιητικό επίπεδο». Σ’ αυτή τη γενικολογία χωρούν «εξειδικεύσεις» που μπορούν, με τα ίδια δεδομένα, να καταλήξουν σε εντελώς αποκλίνουσες εκτιμήσεις για την εξέλιξη του χρέους. Πράγμα που συνέβη στην τελευταία ανάλυση βιωσιμότητας χρέους (DSA) του ΔΝΤ το οποίο προέβλεψε εκτίναξη του χρέους ακόμη και στο 250% στις επόμενες δεκαετίες αν δεν γίνει βαθιά αναδιάρθρωση!

Το παραμύθι του βιώσιμου χρέους και τα λάθη Αθήνας, ΕΕ

Το Ταμείο τελικά θα αποχωρήσει από το πρόγραμμα και οι ευρωπαίοι θα μείνουν μόνοι να χειριστούν το πρόβλημα. Οι λανθασμένοι υπολογισμοί της Ελλάδας και ο άπιαστος στόχος του 3,5%. Το ορόσημο των γερμανικών εκλογών.

Toυ W. Munchau

H αδυναμία να ειπωθεί η αλήθεια αποτελεί μια από τις αιτίες για το ό,τι πηγαίνει λάθος στην Ευρώπη. Ισως δεν αποτελεί την κύρια αιτία της ελληνικής κρίσης χρέους που τώρα επαναλαμβάνεται, αλλά σίγουρα συμβάλλει.

Αυτό έχει σημασία όταν κάποιοι λένε την αλήθεια όπως πρόσφατα έπραξε το ΔΝΤ. Στην τελευταία του μελέτη για την ελληνική οικονομία ανέφερε ότι το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 175% του ΑΕΠ και πλέον είναι μη βιώσιμο. Οι ευρωπαίοι δεν έχουν συνηθίσει σε αυτό τον τόνο και διαμαρτυρήθηκαν. Το ίδιο έκαναν οι Γερμανοί και οι Έλληνες.

Θέλουν όλοι να διατηρήσουν το παραμύθι της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους για λίγο ακόμη. Οι ευρωπαίοι ήταν σοκαρισμένοι όταν το ΔΝΤ ανέφερε τις διαφωνίες στη συνεδρίασή του γράφοντας «ότι ορισμένοι διευθυντές εξέφρασαν διαφορετική άποψη για το δημοσιονομικό μονοπάτι και τη βιωσιμότητα του χρέος». Αυτοί ήταν οι ευρωπαίοι οι οποίοι πλέον είναι μειοψηφία στο Ταμείο.

Όταν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ θα στείλει τους αντιπροσώπους της στο Δ.Σ. του Ταμείου το κλίμα θα καταστεί ακόμη πιο εχθρικό. Θεωρώ ότι το ΔΝΤ τελικά θα αποχωρήσει από το ελληνικό πρόγραμμα αφήνοντας του ευρωπαίους να κακοδιαχειριστούν την ελληνική κρίση με τον δικό τους τρόπο.

Τέλος στην τραγωδία

analyst

Ένα αποτυχημένο κράτος, σε καθεστώς κυλιόμενης πτώχευσης και σε μία εποχή που η Ευρωζώνη κινδυνεύει να διαλυθεί, ενώ προβλέπονται νομισματικοί και εμπορικοί πόλεμοι στον πλανήτη, δεν μπορεί να περιμένει άπρακτο τις αποφάσεις άλλων – ηχητικό

.

Πριν ακόμη κρίνει κανείς οτιδήποτε, οφείλει να παραθέτει, καθώς επίσης να αξιολογεί όσο πιο αντικειμενικά μπορεί τα γεγονότα – τα οποία στην περίπτωση της Ελλάδας είναι τα εξής:

(α)  Η χώρα έχει ήδη μετατραπεί σε ένα αποτυχημένο κράτος, αφού δεν μπορεί να επιβιώσει με δικά της μέσα, δεν είναι σε θέση να παρέχει ασφάλεια, ευημερία και νομιμότητα στους Πολίτες της, διοικείται από ξένους, ενώ οργιάζει η πολιτική διαπλοκή και διαφθορά.

Ακόμη χειρότερα, βρίσκεται σε καθεστώς κυλιόμενης πτώχευσης – η οποία ορίζεται ως μία επικίνδυνη, παράνομη καθυστέρηση της χρεοκοπίας, επειδή επιδεινώνονται συνεχώς οι συνθήκες της οικονομίας της. Στις επιχειρήσεις κάτι τέτοιο απαγορεύεται, ενώ τιμωρείται ποινικά πάρα πολύ αυστηρά ο υπεύθυνος διαχειριστής τους – ο οποίος, στην περίπτωση των κρατών, είναι η εκάστοτε κυβέρνηση.

Υπενθυμίζουμε εδώ πως, σύμφωνα με το ΔΝΤ, η χώρα μας δεν έχει βιώσιμο χρέος ούτε πρωτογενή πλεονάσματα, δεν έχει βιώσιμο ασφαλιστικό, δεν έχει βιώσιμο κοινωνικό κράτος, δεν έχει βιώσιμο δημόσιο τομέα, δεν έχει βιώσιμο φορολογικό σύστημα, δεν έχει βιώσιμο πολιτικό σύστημα και δεν διαθέτει ούτε βιώσιμες τράπεζες.

Το ΔΝΤ, η «έκρηξη» του χρέους και η στάση της Ευρώπης

Την αδυναμία του ΔΝΤ να μετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα χωρίς μεγάλη ελάφρυνση χρέους σηματοδοτεί η έκθεση του Ταμείου που συζητείται στις 6 Φεβρουαρίου. Η έκκληση για λιγότερα μέτρα, η πίεση σε ασφαλιστικό-φορολογικό και οι πολιτικές ισορροπίες στην Ευρώπη.

των Shawn Donnan (Ουάσιγκτον) και Jim Brunsden (Βρυξέλλες)

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει κάτι που πιθανότατα θα είναι μια «εκρηκτική» αύξηση στο δημόσιο χρέος που εντός δεκαετιών θα σημαίνει ότι θα χρωστά τρεις φορές το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν αν δεν λάβει σημαντική ελάφρυνση χρέους, προειδοποιεί το ΔΝΤ σε εμπιστευτική έκθεση.

Η νέα έκθεση προετοιμάστηκε από το προσωπικό του ΔΝΤ πριν τη συνάντηση του διοικητικού συμβουλίου στις 6 Φεβρουαρίου που θα συζητήσει την συμμετοχή του Ταμείου στο πρόγραμμα διάσωσης 86 δισ. ευρώ και σηματοδοτεί την συνέχιση της σκληρής γραμμής του ΔΝΤ για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Δίνει μια πιο ζοφερή εικόνα των οικονομικών διλημμάτων της Ελλάδας από την ανάλυση που προετοιμάστηκε πέρυσι, προειδοποιώντας ότι το βάρος του χρέος είναι «υψηλά μη βιώσιμο» και δεν θα βελτιωθεί ακόμα και αν εφαρμοστούν οι επιπρόσθετες μεταρρυθμίσεις που ζητά το Ταμείο.

Η εκτίμηση θα, υπό τους κανόνες του Ταμείου, απαγορεύσει στο ΔΝΤ να πάρει μέρος με χρηματοδότηση στο υφιστάμενο πρόγραμμα, κάτι που χώρες όπως η Γερμανία έχουν θέσει ως όρο για την δική τους στήριξη.

Στη δίνη του χρέους

Η κατάσταση καθίσταται περισσότερο πολύπλοκη, καθώς το ΔΝΤ δεν έχει αποσαφηνίσει τη στάση του. Τα σενάρια περί συμμετοχής του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα υπό τη μορφή «συμβούλου» διαψεύστηκαν χθες από τον εκπρόσωπο του ΔΝΤ, αλλά μέχρι νεωτέρας.

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Πάνου Φ. Κακούρη

pkak@naftemporiki.gr

Αντί να αποσαφηνιστεί προς το θετικότερο το πλαίσιο των σχέσεων της Ελλάδας με τους δανειστές, οι επαφές στην Ουάσιγκτον το περιέπλεξαν ακόμη περισσότερο. Η ελληνική αντιπροσωπεία μετέβη στην αμερικανική πρωτεύουσα για να εξασφαλίσει το OK για την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, αλλά από την άλλη πλευρά άκουσε μισόλογα για την ανάγκη διευθέτησης του χρέους και πολλές φωνές για μεταρρυθμίσεις και «μεταρρυθμίσεις».

Η κατάσταση καθίσταται περισσότερο πολύπλοκη, καθώς το ΔΝΤ δεν έχει αποσαφηνίσει τη στάση του. Τα σενάρια περί συμμετοχής του Ταμείου στο ελληνικό πρόγραμμα υπό τη μορφή «συμβούλου» διαψεύστηκαν χθες από τον εκπρόσωπο του ΔΝΤ, αλλά μέχρι νεωτέρας. Ο Τζέρι Ράις μάς είπε πως το Ταμείο είναι προσηλωμένο στη συμμετοχή του στο ελληνικό πρόγραμμα, αλλά υπό τις προϋποθέσεις που το ίδιο θέτει. Δηλαδή, διευθέτηση του ελληνικού χρέους το οποίο δεν είναι βιώσιμο. Χαμηλά πρωτογενή πλεονάσματα, πέριξ του 1,5% του ΑΕΠ αντί 3,5%. Διεύρυνση των μεταρρυθμίσεων. Στις δύο πρώτες προϋποθέσεις, οι Ευρωπαίοι, και συγκεκριμένα οι Γερμανοί, είναι αντίθετοι.

Άλλωστε ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δήλωσε πως οι Έλληνες δεν πρέπει να βλέπουν το χρέος αλλά τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να υλοποιήσουν, για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα. Η τρίτη προϋπόθεση του ΔΝΤ βρίσκει σύμφωνους τους Ευρωπαίους, αλλά ανησυχεί την Αθήνα, καθώς το Ταμείο διευρύνει προς το επώδυνο την ατζέντα των μεταρρυθμίσεων. Μια πρόγευση διαρθρωτικών αλλαγών δίνει η πρόσφατη έκθεση που συνέταξε η ομάδα της Ντέλια Βελκουλέσκου. Ναι μεν προτείνει απομείωση του χρέους και χαμηλά (ρεαλιστικά) πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά παράλληλα εισηγείται μείωση των υφιστάμενων συντάξεων και μείωση του αφορολόγητου ορίου κάτω των 8.600 ευρώ ετησίως.

Το τίμημα της αποτυχίας

analyst

της Σερένας Νομικού

Ασφαλώς η κυβέρνηση έχει αποτύχει, όπως άλλωστε όλες οι προηγούμενες τυπικές κυβερνήσεις της χώρας. Έχει αποτύχει όμως και η σκιώδης διακυβέρνηση των δανειστών, όπως έχει αποδεχθεί πολλές φορές το ίδιο το ΔΝΤ επίσημα (άρθρο). Επειδή τώρα το ΔΝΤ διαπίστωσε πως δεν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις επιτυχίας, όπως η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του χρέους λόγω άρνησης των Ευρωπαίων, αποσύρθηκε ουσιαστικά από το νέο πρόγραμμα «διάσωσης» της Ελλάδας (αφού έπαψε να το χρηματοδοτεί, συμμετέχοντας μόνο με κάποια στελέχη του, με συμβουλευτικό χαρακτήρα).

Λογικά λοιπόν συμπεραίνει κανείς πως κάπως ανάλογα θα έπρεπε να συμπεριφερθεί και η σημερινή ελληνική κυβέρνηση, παραιτούμενη επίσημα, αφού δεν εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις που η ίδια έχει απαιτήσει (διαγραφή μέρους του χρέους, ευρωπαϊκές επενδύσεις για να επιτευχθεί ανάπτυξη, περιορισμός των απαιτήσεων των δανειστών για πρωτογενές πλεόνασμα κλπ.). Αυτό είναι άλλωστε το τίμημα της αποτυχίας και πρέπει να το πληρώσει. Ταυτόχρονα θα βοηθούσε σε κάποιο βαθμό την Ελλάδα, με την έννοια που έχει αναφερθεί από το συνάδελφο (ανάλυση).

Η ανάλυση των Ευρωπαίων για το ελληνικό χρέος

Alexandros Michailidis / SOOC

Το ελληνικό χρέος μπορεί να αυξηθεί σε ποσοστό ως και 258,3% του ΑΕΠ μέχρι το 2060 ή να πέσει ως το 62,6% του ΑΕΠ, σύμφωνα με επίσημη ανάλυση της τροχιάς του χρέους της χώρας, σύμφωνα με την ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους (DSA) που κατάρτισαν οι Ευρωπαίοι πιστωτές της Ελλάδας και αποκάλυψε η Wall Street Journal.

Οι μεγάλες διαφορές στις προβλέψεις του χρέους οφείλονται σε διαφορετικές προβλέψεις σχετικά με το πώς οικονομία πολύ στην Ελλάδα θα αυξηθεί κατά τις επόμενες δεκαετίες και πόσα χρήματα μπορεί να βάλει στην άκρη για να πληρώσει το χρέος.

Το έγγραφο δόθηκε στους αξιωματούχους των υπουργείων Οικονομικών της ευρωζώνης τη Δευτέρα προκειμένου να τεθεί προς συζήτηση στο Eurogroup.

Το μη-βιώσιμο χρέος και η προσγείωση στην λογική

Νέα Πολιτική

του Αντώνη Παπαγιαννίδη*

Η συσσώρευση γεγονότων και “θορύβου”, από την τελική ευθεία μιας ακόμη διαπραγμάτευσης για προαπαιτούμενα μέχρι και τους κυματισμούς του Προσφυγικού, ή πάλι από την “τρικυμία μέσα σ’ ένα φλιτζάνι” όπως κατέληξε να είναι η υπόθεση της ανάδειξης Προέδρου στην Ν.Δ. μέχρι την υπόθεση των γαλλικών εκλογών και τον αντίκτυπό τους, δεν άφησε να έρθει όσο θάπρεπε στο προσκήνιο η – στοχευμένη – διαρροή, μέσω Wall Street Journal, της “τεχνικής πρότασης” των Ευρωπαίων/του Γερμανοκρατούμενου ESM για την μέθοδο ελάφρυνσης του Ελληνικού χρέους.

Ενώ ακόμη ζούσαμε στα απόνερα της αντιπαράθεσης Τσίπρα-Σόιμπλε (ας το πούμε έτσι, αφού έτσι το έπαιξαν τα δικά μας μήντια) γύρω απο την συνέχιση ή μη της παρουσίας του ΔΝΤ στο Ελληνικό Πρόγραμμα Προσαρμογής, “αποκαλύπτεται” ότι ήδη απο τον Αύγουστο, δηλαδή λίγο μετά την λήξη της άδοξης Βαρουφακιάδας και τον “έντιμο συμβιβασμό” Τσίπρα/Μέρκελ/Γιουνκέρ για το Μνημόνιο-3, η “Ευρώπη” είχε δώσει την δική της εκδοχή. Για το πώς το “πασίδηλα μη-βιώσιμο” Ελληνικό χρέος θα μπορούσε να καταστεί αν μη τι άλλο μακροπρόθεσμα διαχειρίσιμο. Ή εξυπηρετήσιμο/serviceable, κατά την νέα ορθοδοξία του ΔΝΤ που ξεκόλλησε από την έννοια του sustainable για να βλέπει πλέον αν μπορεί ένα χρέους να εξυπηρετείται από μιαν οικονομία μακροπρόθεσμα χωρίς η οικονομία αυτή να βουλιάζει – και τέρμα!

Η βιωσιμότητα του χρέους

analyst

Είτε συνεχίζεται η πολιτική λιτότητας, η οποία προϋποθέτει την ονομαστική διαγραφή του δημοσίου χρέους, είτε παύει να επιβάλλεται – οπότε αρκεί η ελάφρυνση του, παράλληλα με ευρωπαϊκά αναπτυξιακά μέτρα και την στήριξη της ΕΚΤ

Ενώ η Ελλάδα έχει εισέλθει ξανά σε μία προεκλογική περίοδο, ουσιαστικά για να αποφασισθεί ποιά κυβέρνηση θα υπογράφει στο μέλλον τις εντολές των δανειστών της, η Γερμανία και το ΔΝΤ «λογομαχούν», σε σχέση με το πώς θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το δημόσιο χρέος της – όπου αρχικά το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι, εάν δεν μεσολαβήσει η διαγραφή ενός μέρους του, από τους Ευρωπαίους δανειστές της χώρας μας όμως και όχι από το ίδιο, δεν θα συμμετέχει στο νέο πρόγραμμα διάσωσης (86 δις €), με το ποσόν των 16 δις €.

Εν τούτοις, μετά από τις πιέσεις της Γερμανίας, η οποία θεωρεί απαραίτητη τη συμμετοχή του Ταμείου, φαίνεται πως υπάρχει μία σημαντική αλλαγή – αφού το ΔΝΤ δήλωσε ξαφνικά πως θα αναθεωρήσει τις θέσεις του περί διαγραφής, στη βάση ενός νέου υπολογισμού της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.

Ειδικότερα, αντικαθιστώντας τη μία μεταβλητή της εξίσωσης με κάποια άλλη, οι δανειστές άλλαξαν εντελώς τη μέθοδο υπολογισμού – όπου σημαντικό δεν θα είναι πλέον το απόλυτο ύψος του χρέους της Ελλάδας το 2022, το οποίο όφειλε να είναι στο 120% του ΑΕΠ, αλλά οι δυνατότητες εξυπηρέτησης του.

Σύμφωνα τώρα με τον διοικητή του ESM, δεν πρόκειται για μία «ωραιοποίηση» των αριθμών, αλλά για την αλλαγή ενός κριτηρίου, μέσω της οποίας διορθώνεται ένα λάθος του παρελθόντος – αφού, κατά τον ίδιο, αυτό που έχει σημασία για μία χώρα είναι η δυνατότητα της να πληρώνει τους τόκους και τα χρεολύσια του χρέους της.

Περαιτέρω, το ΔΝΤ φαίνεται πως πείσθηκε από την επιχειρηματολογία του ESM, κατά την οποία αυτό που θα πρέπει να το ενδιαφέρει είναι η εξόφληση των δανείων που έχει δώσει στην Ελλάδα – δηλαδή, η εμπρόθεσμη πληρωμή των τόκων και των δόσεων εκ μέρους του ελληνικού δημοσίου. Επ’ αυτού, το ΔΝΤ έχει συγκεκριμένους κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους επιτρέπεται να χρηματοδοτεί τότε μόνο κράτη, όταν οι χρηματοπιστωτικές ανάγκες τους είναι το ανώτατο στο 15% του ΑΕΠ τους – κάτι που θα ισχύει στην περίπτωση της Ελλάδας.