Ψευδαίσθηση Κανονικότητας

του Κωνσταντίνου Κόλμερ

Χάρις στην έκθεση της συλλογής Βύρωνα Μήτου στο Φετιχέ Τζαμί μάθαμε τη λήψη φωτογραφικού υλικού υπό των Γερμανικών στρατευμάτων, που διακινούσε η ναζιστική υπηρεσία προπαγάνδας Kunstschutz («Προστασία Τέχνης») μετά την κατάληψη των Αθηνών τον Απρίλιο 1941, προκειμένου να αποδείξει την συγγένεια του Γερμανικού ολοκληρωτισμού με την κλασσική Ελλάδα.

Η υπηρεσία προπαγάνδας  του Γιόζεφ Γκαίμπελς αντί να μεταβεί στην μιλιταριστική Σπάρτη, όπου βεβαίως δεν υπήρχε ίχνος αρχαίων καλλιτεχνημάτων, εξεμεταλλεύθη την άγνοια των μαζών και προέβαλε τ’ αριστουργήματα της δημοκρατίας των Αθηνών, για να δείξει ότι οι απόγονοι των Αρίων που τα κατέλαβαν, υπερείχαν των νεωτέρων Ελλήνων.

Με δύο εμβόλιμα κινηματογραφικά επίκαιρα του υπουργείου Πολιτισμού στην έκθεση, ο ανώνυμος Γερμανός οπερατέρ έδειξε την Μάχη ΚΡΗΤΗΣ της 22ας Μαΐου 1941 και τη νωρίτερα «παρέλαση της νίκης» της Βέρμαχτ, στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου, τον Απρίλιο 1941, υπό τον στρατάρχη φον Λίστ, μαζί με τους ηττημένους στην Αλβανία Ιταλούς «Κοκορόφτερους»! Η απουσία του Αθηναϊκού λαού δεν αποκρύπτεται από τα φιλμ.

Δέσμευση της κυβέρνησης ότι θα μειώσει το αφορολόγητο

Μέχρι το τέλος του 2019 ο νέος νόμος Κατσέλη. Επιτήρηση των επιπτώσεων από την αύξηση του κατώτατου μισθού. Πιέσεις για την εκκαθάριση των ληξιπρόθεσμων του δημοσίου. Αναφορά και στην υπόθεση Γεωργίου.

Τι προκύπτει από τη δήλωση του Eurogroup για την Ελλάδα

Πέρα από τα εύσημα για την πρόοδο στην εφαρμογή των δεσμεύσεων, το πράσινο φως στην εκταμίευση των 970 εκατ. ευρώ και το μάλλον απροσδόκητο μήνυμα στήριξης του ESM στο σχέδιο της Αθήνας για πρόωρη αποπληρωμή μέρους των δανείων του ΔΝΤ, το Eurogroup έστειλε επίσης ξεκάθαρο μήνυμα ότι δεν υπάρχουν περιθώρια οπισθοχώρησης σε μεταρρυθμίσεις και ιδιωτικοποιήσεις. 

Μάλιστα όπως προκύπτει από την ανακοίνωση, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης εξασφάλισαν τη διαβεβαίωση της Αθήνας ότι θα συνεχιστεί η τήρηση όλων των συμφωνηθέντων, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του αφορολόγητου ορίου, για την οποία η κυβέρνηση είχε αφήσει «παράθυρο» να ακυρωθεί. Στην ανακοίνωση γίνεται ξεκάθαρα λόγος για διεύρυνση της φορολογικής βάσης και άλλες φιλικές φορολογικές μεταρρυθμίσεις, που θα δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη. 

«Σημειώνουμε τις μεσοπρόθεσμες προκλήσεις, που έχουν προσδιοριστεί στις εκθέσεις της ενισχυμένης εποπτείας. Καλωσορίζουμε το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές επανέλαβαν τη γενική δέσμευσή να συνεχίσουν την εφαρμογή όλων των βασικών μεταρρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν με το πρόγραμμα του ESM, ειδικά όσον αφορά στη μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος, διευρύνοντας την φορολογική βάση και άλλες φορολογικές μεταρρυθμίσεις, που θα διασφαλίσουν αναπτυξιακά μέτρα και στοχευμένα κοινωνικά προγράμματα» αναφέρει χαρακτηριστικά η δήλωση του Eurogroup.

Το φόντο παρουσίας της μεταμνημονιακής τρόικας

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Toυ Α. Δ. Παπαγιαννίδη

adpapagiannidis@gmail.com

Μας παρατηρήθηκε, σχετικά με το σημείωμα της περασμένης Πέμπτης 17/1, ότι ήταν λίγο παράδοξο να ασχολούμαστε με το τι δεν θα απασχολήσει τη μεταμνημονιακή τρόικα στην εδώ επίσκεψή της στα πλαίσια της «ενισχυμένης παρακολούθησης» (θα μείνουν την εβδομάδα αυτή, ως πρώτη φάση: έπεται συνέχεια τον Φεβρουάριο), κι όχι τι θα αποτελέσει βασικό αντικείμενο αυτών των επαφών. Ώστε να ξαναμπούμε στο γνώριμο παιχνίδι του να επιχειρούμε να προβλέψουμε αν η έκβαση (και) αυτής της διαδικασίας θα είναι ανέφελη ή όχι, αν θα ελευθερωθεί η πρώτη δόση 640 εκατ. ευρώ από τα κέρδη ομολόγων SMPs/ANFAs (φέτος λήγουν κάπου 4,5 δισ. σε ομόλογα εις χείρας ΕΚΤ και 2,2 δισ. εις χείρας Κεντρικών Τραπεζών, που φέρουν επιτόκια 6,5% και 5,9%...), αν θα δοθεί προς τις αγορές «σήμα» να υποδεχθούν νέα έκδοση ελληνικών ομολόγων (εν μέρει για rollover παλιών λήξεων, εν μέρει για τον συμβολισμό να μη γίνεται γρήγορα/άγαρμπα το draw-down του συνεχούς μνημονευόμενου «μαξιλαρακιού» των 24+ δισ. ευρώ). Μιας και καταπιαστήκαμε με το ενδεχόμενο να επιχειρηθεί σύντομα νέα έκδοση, δοκιμαστική/προσυμφωνημένη, ελληνικού χαρτιού, ακούγεται πιθανότερο 5ετές όπου οι αποδόσεις μετά και την ψήφο εμπιστοσύνης την περασμένη εβδομάδα είχαν την ευπρέπεια να υποχωρήσουν μιαν ανάσα πάνω από το 3% (το 10ετές πήγε κι αυτό πίσω, αλλά μένει σχεδόν στο 4,2%). 

Ο Α. Δ. Παπαγιαννίδης

Πριν όμως αρχίσουμε την κάλυψη αυτού του εδάφους τής -ας πούμε- θετικής ή μη πρόβλεψης, έχουμε να απαντήσουμε σε δύο παρατηρήσεις/αντιρρήσεις αναγνωστών. Πρώτη, η αμφισβήτηση της χρησιμότητας της αναφοράς μας στο ότι με επιδείνωση στον δείκτη οικονομικού κλίματος έκλεισε το 2018 (δ’ 3μηνο), οπότε οι προοπτικές να ξεκολλήσει σοβαρά η οικονομία το 2019 δείχνουν συγκρατημένες. Περισσότερο από το επιχείρημα, μας αμφισβητήθηκε η χρησιμότητα/αξιοπιστία του ίδιου του δείκτη οικονομικού κλίματος, που μάλιστα ένας φίλος της στήλης (κοντινός των αγορών) χαρακτήριζε snake-oil οικονομικά - δηλονότι κομπογιαννίτικα. Δεν θα συμφωνήσουμε, όχι δε τόσο επειδή τον δείκτη υπολογίζει και δημοσιοποιεί παρ’ ημίν το ΙΟΒΕ και γενικότερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (τον αξιοποιούν δε τμήματα ερευνών όπως τελευταίως της Eurobank), όσο επειδή εκείνο που ενδιαφέρει δεν είναι τόσο ο δείκτης καθ’ εαυτόν, όσο η εξέλιξή του αλλά και η σύνθεσή του. Αυτή η ευαισθησία μεταβολών είναι που έχει χρησιμότητα: έτσι, βλέπουμε υποχώρηση του δείκτη στο κλείσιμο του 2018 έναντι του αμέσως προηγούμενου 3μήνου, ωστόσο δεν παύει να δίνει βελτίωση έναντι του δ’ 3μήνου του 2017. Παράλληλα, ας πάμε στις συνιστώσες του δείκτη οικονομικού κλίματος, βρίσκουμε τον δείκτη εμπιστοσύνης καταναλωτή σε υψηλό  μακράς σειράς 3μήνων: αυτός είχε οδηγήσει μέχρι και το γ’ τρίμηνο 2018 τη βελτίωση, έπειτα από σταθερή άνοδο μετά το παγωμένο γ’ τρίμηνο του 2015 (είχε προηγηθεί, τότε, η κατάρρευση του κλίματος από το δ’ τρίμηνο 2014 μέχρι και το γ’ τρίμηνο 2015: αναμενόμενο!). Ίσως πιο δυσάρεστος -αν πάμε πίσω στο ξεφύλλισμα των συνιστωσών του δείκτη οικονομικού κλίματος- να είναι ο πτωτικός δείκτης στη βιομηχανία: εδώ έχουμε ένα παράδοξο, καθώς η βιομηχανική παραγωγή πήγαινε καλά μέχρι και τον Νοέμβριο 2018… Αντίστοιχα μπορεί να προβληματίσει η σκέψη μήπως η τωρινή υποχώρηση κλίματος στην Ελλάδα απλώς «ακολουθεί» υποχώρηση του δείκτη κλίματος στην Ε.Ε. 

Η χαμηλή μεγέθυνση και η αναπαραγωγή του γνωστού παραγωγικού υποδείγματος βασικά συμπτώματα της μεταμνημονιακής περιόδου.

του Κώστα Μελά

1.

Όπως είναι γνωστό οι δαπάνες του ΠΔΕ, το 2017, διαμορφώθηκαν σε 5.950 εκατ. ευρώ παρουσιάζοντας μείωση έναντι του στόχου κατά 800 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα στοιχεία (Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2018 : η απόκλιση σε σχέση με το στόχο ανέρχεται σε 1,320 δις ευρώ) περίπου όση ήταν και το 2017, γεγονός που οδηγεί στην εκτίμηση ότι και το 2018 θα έχουμε περίπου την ίδια απόκλιση με το 2017. Η μη πραγματοποίηση του συνολικού ύψους του προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, από τη μεριά των δημοσιονομικών μεγεθών συμβάλλει ισόποσα στην αύξηση του υπερπλεονάσματος, από δε τη μεριά της οικονομικής μεγέθυνσης, επιδρά αρνητικά σε αυτήν. Πολλοί διεθνείς οργανισμοί επισημαίνουν τη σημασία των δημόσιων επενδύσεων για την ανάκαμψη της οικονομίας, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και την πλευρά της προσφοράς. Εμπειρικές μελέτες (ΔΝΤ) δείχνουν ότι η αύξηση των δημόσιων επενδύσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων (crowding in) και μείωση της ανεργίας, με θετικές επιδράσεις στην αύξηση του ΑΕΠ. Αντίστοιχα ευρήματα παρουσιάζονται και σε μελέτη της ΕΚΤ για την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Δανία, τη Φιλανδία, την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Σουηδία.

Όπως ανέφερα προηγουμένως οι εκτιμήσεις δείχνουν πάλι ότι περίπου 800 εκ ευρώ από τις Δημόσιες επενδύσεις δεν θα πραγματοποιηθούν και θα αποτελέσουν μέρος του αντιαναπτυξιακού υπερπλεονάσματος. Η μέχρι σήμερα υποεκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων δεν δικαιολογείται, δεδομένου ότι, παρότι υπολείπονται του στόχου, φέτος τα έσοδά του στο χρονικό διάστημα Ιανουαρίου - Αυγούστου είναι αυξημένα κατά 20,6% έναντι του 2017 . Επομένως πρόκειται για αδυναμία πραγματοποίησης. Τώρα αν αυτή η αδυναμία προέρχεται από ανικανότητα ή από σκοπιμότητα λίγη σημασία έχει δεδομένου ότι η αρνητική επίδραση στη μεγέθυνση του ΑΕΠ είναι η ίδια.

Ο μύθος των «ξένων επενδύσεων»

του Μελέτη Μελετόπουλου

Η όλη συζήτηση περί «εξόδου από τα μνημόνια», «εισόδου της χώρας σε αναπτυξιακή τροχιά», «αύξησης του ΑΕΠ» και γενικώτερα απεγκλωβισμού της ελληνικής οικονομίας από την βαρειά ύφεση,  επανέρχεται διαρκώς σε μία λέξη: ξένες επενδύσεις.   

Η λέξη αυτή λειτουργεί ως πανάκεια και έχει προσλάβει διαστάσεις σωτηριολογίας. Εκπέμπεται από επίσημα χείλη, έγκριτα μέσα ενημέρωσης και κομματικούς εκπροσώπους. Πέφτει ως ύστατο επιχείρημα σε καφενεία και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, περιφέρεται σε τηλεοπτικές εκπομπές ως κεντρικό στοιχείο στον λόγο «κομμένων κεφαλών» με περισπούδαστον ύφος. Η Ελλάδα θα σωθεί όταν έρθει το ιππικό, δηλαδή οι ξένοι επενδυτές, των οποίων κανείς δεν γνωρίζει διεύθυνση και τηλέφωνο.

Έτσι είναι αν έτσι νομίζετε

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Α. Δ. Παπαγιαννίδη

skbllz@hol.gr

Ώστε, λοιπόν, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος δεν τα κατάφερε -στο μαγευτικό Μπαλί, όπου η φθινοπωρινή σύνοδος του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας- να μετακινήσει το Ταμείο από τη θέση του για την περικοπή των συντάξεων (βάσει του δις ψηφισμένου νόμου Κατρούγκαλου, όπως σημείωνε ο Πολ Τόμσεν) από 1ης Ιανουαρίου του 2019. Βέβαια το Ταμείο «άκουσε με ενδιαφέρον τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς» τόσο για το ότι οι μειώσεις των συντάξεων δεν αποτελούν διαρθρωτικό μέτρο (εδώ συμπαρατάσσονται με σπάνια ομοφωνία οι μείζονες πολιτικοί σχηματισμοί: ΣΥΡΙΖΑ και Ν.Δ., συν ΚΙΝΑΛ), όσο και για την ύπαρξη δημοσιονομικού χώρου (πράγμα που, κατά το ΔΝΤ, «είναι πρωτίστως ζήτημα μεταξύ Ελλάδος και Ευρωπαίων»).

Ο Α. Δ. Παπαγιαννίδης.

Το χειροτέχνημα αυτής της θέσης του Ταμείου, που -αναμενόμενα- περνάει οριστικά την μπάλα στους Ευρωπαίους «εταίρους», είναι έργο Τόμσεν. Η κυρία Λαγκάρντ πήρε τις δικές της αποστάσεις, με την παραδοχή ότι «στην Ελλάδα τα πράγματα υπήρξαν πολύ πιο δύσκολα σε σχέση με τις άλλες χώρες σε Πρόγραμμα» και με τη ρητή ομολογία: «Αλλά, ναι, έγιναν λάθη. Ειδικά στο αρχικό Πρόγραμμα. Εμείς παραδεχθήκαμε ότι υπάρχουν λάθη».

Φίλος της στήλης, που από πολύ παλιά παρακολουθεί -και αξιοποιεί επαγγελματικά- τις προβλέψεις του ΔΝΤ, τόσο του World Economic Outlook για την πορεία της ανάπτυξης, των προσδοκιών και της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής, όσο και του Fiscal Monitor με την εξειδίκευση στα δημοσιονομικά, μας εξομολογήθηκε εκείνο που κυκλοφορεί μεταξύ παρατηρητών του Ταμείου με αφορμή τις συνεχείς προσαρμογές των προβλέψεών του για την «ελληνική περίπτωση», αλλά και των συνακόλουθων συστάσεων/ υποδείξεων/υπαγορεύσεων πολιτικής. 

Κανονικότητα ως ασυδοσία ή ως πατριωτισμός;

analyst

Κανονικότητα είναι η ανάδειξη της πραγματικής έννοιας του πατριωτισμού, αυτού που δίνει προτεραιότητα στην ιστορική συνείδηση, στην πνευματική καλλιέργεια, στην ανάδειξη των αρίστων, στον σεβασμό της υγιούς επιχειρηματικότητας και κυρίως στην αντιμετώπιση κάθε υπονομευτικής δράσης όπως αυτή που υπόγεια υλοποιείται μέσω της αύξησης των ελλειμμάτων και των χρεών.

.

Άποψη

– του Σαράντου Λέκκα

Εάν θεωρήσουμε ότι ο καθορισμός  πρωτογενών πλεονασμάτων μέχρι το 2060 δεν συνιστά υποχρέωση έναντι των δανείων που έχουμε λάβει τότε θα συμφωνήσουμε με όσους ομιλούν περί του τέλους των μνημονίων .

Η πραγματικότητα είναι όμως διαφορετική εάν συμφωνήσουμε όλοι ότι τα μνημόνια στην ουσία αποτελούσαν τις μεταρρυθμιστικές υποχρεώσεις της  χώρας από την σύναψη των δανείων για την αναχρηματοδότηση των χρεών της.

Η προπαγανδιστική μηχανή όσων θεωρούν ότι βγήκαμε από τα μνημόνια παραγνωρίζοντας τις υποχρεώσεις μας μέχρι το 2060 ή τις υποχρεώσεις που δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί πάρα το γεγονός ότι έχουν ψηφιστεί, όπως η μείωση των συντάξεων και η μείωση του αφορολόγητου θέλει την επιστροφή στην κανονικότητα.

Ποια κανονικότητα όμως ;

Αυτή που μας οδήγησε στα μνημόνια, αυτή που μας οδήγησε στην απώλεια της εθνικής μας κυριαρχίας , αυτή που γελοιοποιεί την καθημερινότητα μας , αυτή που ισοπεδώνει αξίες , αυτή που αδιαφορεί για την τάξη και την ασφάλεια ;

Αριστερός (Δεξιός) είσαι και φαίνεσαι!

ardin-rixi

του Τάσου Αναστασίου από την Ρήξη φ. 146

Έληξε, λέει, το μνημόνιο. Το μνημόνιο είναι μια συμφωνία. Και όταν λήγει μια συμφωνία, παύουν τόσο τα δικαιώματά σου όσο και οι υποχρεώσεις που έχεις αναλάβει με βάση αυτή. Στην προκειμένη περίπτωση σταματάει δηλαδή η χρηματοδότηση από τους «διασώστες» μας.

Τα μέτρα και τα χειρουργεία, όμως, που έλαβαν χώρα προκειμένου να εισπράξουμε δανεικά παραμένουν. Η εθνική περιουσία υποθηκευμένη μέχρι το 2115 (ενδεχομένως και εκποιημένη μέχρι τότε), τα εισοδήματα συρρικνωμένα, η υπερφορολόγηση στον ουρανό, οι πλειστηριασμοί ακινήτων εντεινόμενοι, η εγχώρια παραγωγική μηχανή ασθενής, το περιβάλλον ακόμα περισσότερο υποβαθμισμένο, η μορφωμένη νεολαία εξορισμένη, η εν μέρει υπαγωγή της συγκέντρωσης κρατικών εσόδων στους δανειστές παγιωμένη, το κλάσμα χρέους-ΑΕΠ πολύ μεγαλύτερο, η όποια κυβέρνηση υποχρεωμένη μέχρι το 2060 να επιτυγχάνει τα οριζόμενα από τους Ευρωπαίους εταίρους μας πλεονάσματα.

Άρα; Για ποιο τέλος των μνημονίων μιλάμε; Εξάλλου, σύμφωνα με αξιωματούχο των Βρυξελλών, στις 10 του μήνα υπάρχει νέα αξιολόγηση. Η στενή επιτήρηση, λοιπόν, συνεχίζεται.

Υπάρχει απάντηση στο κυβερνητικό αφήγημα του τέλους των μνημονίων;

ardin-rixi

Σκίτσο του Στάθη Σ. 

του Γιάννη Δουλφή από την Ρήξη φ. 146

Ο μνημονιακός εφιάλτης που ζούμε τα τελευταία οκτώ χρόνια δεν πρόκειται να τελειώσει οψέποτε, αν δεν τον αποτινάξουμε μαζί με τους παράγοντες που τον εξέθρεψαν. Άλλοι πρόσφατα περιέγραψαν στους απολογισμούς τους το τεράστιο νομοθετικό έργο που παραμένει, όπως και τις δεινές βαθιές αλλαγές που άλλαξαν άρδην την ελληνική κοινωνία και οικονομία. Στις ρίζες της ελληνικής κακοδαιμονίας η διαχρονική πολύπλευρη (οικονομική, πολιτική, κοινωνική) εξάρτηση του κράτους από γεννήσεώς του. Δεν υφίσταται απλά μια οικονομική κρίση με παροδικό χαρακτήρα, η οποία με οικονομικά φάρμακα (κατάλληλα ή μη) μπορεί να ξεπεραστεί.

Ο παροξυσμός που έφθασε στο απόγειό του το 2009/10 με τη διόγκωση του κρατικού χρέους και αποτέλεσε την αφορμή για την επιβολή διεθνούς επιτροπείας δεν ήταν ωστόσο μονόδρομος. Υπήρχε τότε η δυνατότητα μιας άλλης ανάστροφης πορείας, η οποία δεν πραγματοποιήθηκε λόγω της αποχαύνωσης του κοινωνικού σώματος και της εθελόδουλης στάσης του πολιτικού συστήματος. Σημαντικοί σταθμοί της εμβάθυνσης της εξάρτησης ήταν η ένταξη αρχικά στην ΕΕ και στη συνέχεια στην ευρωζώνη, επιλογές της άρχουσας μεταπρατικής, κρατικοδίαιτης ολιγαρχίας, που οδήγησε στην παραγωγική αποδιάρθρωση, τον οικονομικό παρασιτισμό και τον πολιτισμικό εξανδραποδισμό.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ

Παναγιώτης Ε. Πετράκης | Panagiotis E. Petrakis

Καθηγητής Οικονομικών | Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΕΚΠΑ - Professor at the Department of Economics - National University of Athens

Η πολιτική είναι μια τέχνη δημιουργίας προσδοκιών. Η οικονομία είναι μια πραγματικότητα όπου σε ορισμένες περιπτώσεις οι προσδοκίες μπορεί να την επηρεάσουν. Μερικές φορές ευεργετικά και μερικές φορές καταστροφικά!

                Με αφορμή την τυπική λήξη του Γ΄ Μνημονίου επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα κλίμα εξαιρετικά αισιόδοξης προοπτικής που όμως δεν στηρίζεται σε πραγματικά οικονομικά δεδομένα. Από την άλλη μεριά, συσκοτίζονται τα οφέλη από τη λήξη της περιόδου των μνημονιακών υποχρεώσεων μας αγνοώντας ότι από εδώ και πέρα θα υπάρχουν μεγαλύτεροι βαθμοί ελευθερίας στην οικονομική διοίκηση της χώρας.

                Ίσως παρακολουθούμε την οδύνη ενηλικίωσης του πολιτικού προσωπικού όσον αφορά στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής. Ουδέποτε έχει βρεθεί σε μια παρόμοια θέση: Μέχρι το 2000 η ύπαρξη του εγχώριου νομίσματος σου έδινε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να έχεις ό,τι πολιτική θέλεις παίζοντας με τον πληθωρισμό, τα επιτόκια και την ισοτιμία. Μετά το 2000 και μέχρι το 2009 ζούσαμε σε μια εποχή φθηνού χρήματος όπου σχεδόν ό,τι έλεγες και έκανες μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Από το 2010 μέχρι σήμερα άλλοι αποφάσιζαν για εμάς. Πάλι το κόστος των αποφάσεων νόμιζε ότι δεν βρισκόταν στους ώμους του: «Μας συγχωρείτε, εμείς θέλουμε, αλλά άλλοι δεν μας αφήνουν να γίνουμε όσο θέλουμε αρεστοί σε εσάς τους πολίτες που μας έχετε εκλέξει».

Τέσσερις «άγνωστοι x» για Ελλάδα μετά τη διάσωση

Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας για την οικονομία και τα δυο βασικά σενάρια για την οικονομία τα επόμενα 15 χρόνια. Κρίσιμη η ανάκαμψη των τραπεζών, η προσέλκυση επενδύσεων και ελάφρυνση της μεσαίας τάξης.

Των Jim Brunsden και Kerin Hope

Η έξοδος της Ελλάδας από τα οκτώ χρόνια προγραμμάτων διάσωσης θα είναι αποφασιστική στιγμή στην ανάδυσή της από τα βάθη της λιτότητας. Κυβέρνηση και επιχειρήσεις όμως αναγνωρίζουν ότι αυτό είναι απλά ένα ορόσημο.

Κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε: «Δεν είμαστε ακόμα στο τέλος του δρόμου. Υπάρχουν ακόμα κοντινές και μεσοπρόθεσμες προκλήσεις μπροστά μας».

Ο Αρίστος Δοξιάδης, μάνατζερ ενός fund για τεχνολογικές start ups, συνόψισε τις προκλήσεις: «Ερχόμαστε από ένα σημείο που η εγχώρια ζήτηση είναι νεκρή. Η μεγαλύτερη πρόκληση τώρα είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο μπορούν να γίνουν επενδύσεις».

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι μιλούν για δυο βασικά πιθανά σενάρια για τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια. Στο ένα, μια αξιόχρεη αλλά «στάσιμη» Ελλάδα είναι ακόμα φορτωμένη με υψηλό χρέος και ανεργία. Το άλλο, μια πιο φωτεινή εικόνα, είναι μιας αναζωογονημένης χώρας που ξεφεύγει από τα παλιά προβλήματα. 

Αυτά είναι μερικά από τα σημαντικότερα θέματα για την ελληνική κυβέρνηση καθώς φεύγει από το πρόγραμμα.

«Τα κεφάλια μέσα»

του Χρήστου Γιανναρά

Δ​​ιάγγελμα από την Ιθάκη, ο Αλέξης Τσίπρας, πανηγυρισμοί για την «έξοδο» από τα «μνημόνια». Σκηνοθεσία από δεύτερο χέρι – απομίμηση του Καστελλόριζου, με τον τραγωδικής φαιδρότητας ΓΑΠ, το 2010. Και τότε και τώρα, στο Καστελλόριζο ή στην Ιθάκη, η επιπολαιότητα (ή το θράσος) τρομάζει: Λανσάρεται η συνθηκολόγηση σαν θρίαμβος, η ντροπή σαν περηφάνια, η κοινωνική δεινοπάθηση, σαν στρατηγικό κατόρθωμα.

Τον τρόμο τον μεταβάλλει σε πανικό η απουσία εναλλακτικής πολιτικής πρότασης: Η αξιωματική αντιπολίτευση ρητορεύει γενικότητες, δεν αντιπαραθέτει επεξεργασμένο σχεδιασμό μεταρρυθμίσεων – ποιες συγκεκριμένες αλλαγές θα επιφέρει αυτή σε κάθε τομέα του κοινωνικού βίου, με ποιους ετοιμασμένους για την αλλαγή επιτελάρχες, με ποιο αξιόπιστο ανθρώπινο δυναμικό. Το αρχηγικό και στελεχιακό έλλειμμα στην αξιωματική αντιπολίτευση κραυγάζει, και είναι οξύ πρόβλημα για τη χώρα. Οι τσιρίδες και τα νευράκια δεν συνιστούν αντιπολιτευτική σοβαρότητα, αλλά συμπαιγνία στον ανταγωνισμό εντυπωσιασμού των ανεγκέφαλων.

Στα απολειφάδια του πασοκικού εφιάλτη δεν μπορούν να επενδυθούν πολιτικές ελπίδες – θα ήταν άρνηση κάθε λογικής. Το ίδιο ισχύει και για συνονθυλεύματα ευκαιριακά, συγκροτημένα με τη λογική των δημοσιοσχετίστικων εφέ. Η χώρα χρειάζεται κατεπειγόντως έναν σοβαρό κομματικό σχηματισμό με στέρεη ραχοκοκαλιά κοινωνικών στόχων. Οι επίδοξοι μνηστήρες είναι (στο διαδίκτυο τουλάχιστον) πληθώρα, αλλά με εχέγγυα σοβαρότητας μηδενικά. Η Ν.Δ. έχει πια αποδείξει περίτρανα, σε ιστορική διαδρομή τριάντα επτά χρόνων, ότι δεν είχε ποτέ τις προϋποθέσεις να είναι κάτι περισσότερο από ένα εφήμερο σχήμα εξυπηρέτησης της διαχειριστικής ιδιοφυΐας του ιδρυτή της. Δεν είχε ποτέ κοινωνικό όραμα άλλο, από την ιστορικο-υλιστική καταναλωτική μονοτροπία, την ίδια με τους αντιπάλους της.

Από τη σταφίδα στα μνημόνια

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλου 

Προλάβετε οι αρμόδιοι τα περαιτέρω, διότι το πολύ της θλίψεως γεννά παραφροσύνην, η δε λαϊκή παραφροσύνη εμφυλίους πολέμους…», έγραφε η Ακρόπολις στις 17 Σεπτεμβρίου 1893, αναφερόμενη στο κύμα των πτωχεύσεων και των πλειστηριασμών που σάρωνε τις σταφιδοπαραγωγούς περιοχές της Πελοποννήσου μέσα στην ατμόσφαιρα της σοβαρής οικονομικής κρίσης που είχε ξεσπάσει από τις αρχές του έτους. Κρίση απόλυτα δικαιολογημένη, η οποία εμφανίστηκε στο τέλος του 1892 ως απόρροια της μονοκαλλιέργειας και μονοεξαγωγής σταφίδας, με δεδομένη και την τότε γενική οικονομική δυσπραγία της χώρας. 

Ο Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλος

Διότι, όπως και το 2009, η Ελλάδα των τελευταίων ετών του 19ου αιώνα ήταν υπερχρεωμένη και αδυνατούσε να ανταποκριθεί στις δανειακές της υποχρεώσεις. Η δε οικονομία της, σε εσωτερικό και εξωτερικό επίπεδο, σε ποσοστό πάνω από 50% ήταν εξαρτημένη από την παραγωγή και διάθεση της σταφίδας.

Όπως πολύ γλαφυρά αναφέρει η καθηγήτρια κυρία Καίτη Αρώνη-Τσιχλή σε εργασίες, άρθρα και στο βιβλίο της για το περίφημο σταφιδικό ζήτημα και τις επιπτώσεις του, κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα η σταφιδοκαλλιέργεια κυρίως στη ΒΔ Πελοπόννησο είχε εξελιχθεί σε μονοκαλλιέργεια. Ιδιαίτερα δε μετά το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς το 1878, λόγω φυλλοξήρας στον γαλλικό αμπελώνα, όλη η εθνική οικονομία εξαρτάται από τη σταφίδα. Γύρω από την καλλιέργεια και το εμπόριο της σταφίδας ζει και αναπτύσσεται ένας ολόκληρος κόσμος, η κοινωνία της σταφίδας, γράφει η κυρία Καίτη Αρώνη-Τσιχλή.

Τα αδιέξοδα της πολιτικής της υποτέλειας

analyst

Ο εξευτελισμός ενός οποιουδήποτε Έθνους από τους δανειστές του, ανεξάρτητα από τα λάθη που πραγματικά το βαραίνουν, έχει τα όρια του – τα οποία, όσον αφορά την Ελλάδα, έχουν ξεπεραστεί προ πολλού. 

 .

του Βασίλη Βιλιάρδου

Επικαιρότητα

Θα θέλαμε πάρα πολύ να πιστέψουμε τις δηλώσεις της κυβέρνησης, όσον αφορά την έξοδο της Ελλάδας από τα μνημόνια, παρά το ότι η γενοκτονία των Ελλήνων συνεχίζεται (ανάλυση) – ειδικά επειδή αναζητούμε εναγωνίως κάποιες αισιόδοξες προοπτικές για την πατρίδα μας, γνωρίζοντας πως είναι άδικο, εάν όχι απάνθρωπο, να «κατακλύζονται» καθημερινά οι Έλληνες με κακές ειδήσεις.

Κανένας δεν θέλει άλλωστε να ακούει πλέον τα περί επιτυχημένων διαπραγματεύσεων με τους δανειστές που δυστυχώς θα επισκέπτονται πλέον πολύ πιο συχνά την Ελλάδα – ούτε για συμφωνίες υπό την προϋπόθεση νέων μέτρων, για την επιδείνωση της φτώχειας, για την εξαθλίωση, για τα κόκκινα δάνεια, για τις κατασχέσεις, για τους πλειστηριασμούς, για τους κινδύνους των καταθέσεων κοκ.

Εν τούτοις όλοι γνωρίζουν πια πως δεν λύνεται κανένα απολύτως πρόβλημα της οικονομίας μας, εάν δεν σταματήσει η πτώση του ΑΕΠ – η οποία συνεχίζεται για σχεδόν δέκα χρόνια, ενώ είναι πρωτοφανής στα ιστορικά χρονικά εν καιρώ ειρήνης. Επίσης ότι, από τα άνω των 60 δις € ΑΕΠ που χάσαμε σωρευτικά, με το συντελεστή δημοσίων εσόδων πλέον στο 39% (μαζί με τις εισφορές), οι ετήσιες απώλειες του κράτους υπερβαίνουν τα 23 δις € – ένα ποσόν που είναι προφανώς αδύνατον να εξοικονομηθεί, όσα μέτρα λιτότητας και αν ληφθούν.

Κάποιοι βλέπουν το τυρί, αλλά αγνοούν τη φάκα

του Δημήτρη Χρήστου 

Τα κόμματα του σοσιαλδημοκρατικού χώρου στην Ευρώπη συνεχάρησαν τους Έλληνες και την κυβέρνηση Τσίπρα για την επιτυχή έξοδο της χώρας από τα μνημόνια. Όλα εκτός από ένα. Το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ που ο δημόσιος λόγος του, δεν έχει –πλέον- κανένα ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα. Ακολουθεί τυφλά τη ΝΔ καταγγέλλοντας για τα πάντα την κυβέρνηση.

Στόχος να πείσει τους Έλληνες ότι αυτοί που κυβερνούν είναι ανίκανοι και επικίνδυνοι. Και πως είναι ανίκανοι, αφού κατάφεραν να βγάλουν τη χώρα από την οκταετή τραγωδία των μνημονίων, κόντρα σε όλο το πολιτικό σύστημα; Ε, δεν την έβγαλαν! Την έβαλαν σε τέταρτο μνημόνιο! Τόσο απλά.

Δυστυχώς αυτή την πραγματικότητα ζούμε. Ένα κόμμα χωρίς λαϊκή βάση, ένα κόμμα αξιωματούχων νοσταλγών της συνεργασίας με τον Μητσοτάκη στη θέση του Σαμαρά. Και επιδιώκουν τη συνεργασία, προσδοκώντας δημόσιες πολιτικές θέσεις στη λογική 5-3-1 που εφαρμοζόταν στα χρόνια της συγκυβέρνησης. Ακούς τις δηλώσεις του κ.Χρηστίδη εκπροσώπου τύπου του ΚΙΝΑΛ και νομίζεις ότι είναι ο κ.Κυρανάκης της ΝΔ. Ντάλε κουάλε.

Βλέπουν όμως το τυρί, αλλά αγνοούν τη φάκα. Και η φάκα είναι ότι με την συγκεκριμένη τακτική δεν δημιουργούν καμία πολιτική ανάγκη στο εκλογικό σώμα να τους επιλέξει ώς κάτι ξεχωριστό, όταν λένε ακριβώς τα ίδια με τη ΝΔ. Υποτιμούν τις συνέπειες της πόλωσης που δημιουργεί η τελική ευθεία για την πρωτιά στην εκλογική αναμέτρηση.

Το βαρόμετρο της τσέπης

Υποστηρικτής του «όχι» στο δημοψήφισμα σχηματίζει το σήμα της νίκης τον Ιούλιο του 2015. Ακολούθησε το τρίτο μνημόνιο, το οποίο τερματίστηκε χθες επισήμως. Σήμερα, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας θα παρουσιάσει από την Ιθάκη ένα θετικό αφήγημα για την ελληνική οικονομία, η οποία στενάζει από την υψηλή φορολόγηση και τη χαμηλή παραγωγικότητα.

 

 

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορική

Του Βασίλη Κωστούλα

vkost@naftemporiki.gr

Το 2014 ολοκληρωνόταν το δεύτερο μνημόνιο. Χρειάστηκε και δεύτερο, αφενός λόγω της μεταρρυθμιστικής ατολμίας των κυβερνήσεων που προηγήθηκαν, αφετέρου λόγω του PSI, της μεγαλύτερης αναδιάρθρωσης χρέους στην ιστορία.

Η τότε αξιωματική αντιπολίτευση έριξε την τότε κυβέρνηση. Εκμεταλλεύτηκε την εκλογή ΠτΔ. Έπειτα, αντί να ολοκληρώσει τη διαδικασία στην ώρα της, έσυρε τη χώρα σε μια κωμικοτραγική περιπέτεια, το πρώτο 6μηνο του 2015. 

Η «διαπραγμάτευση» των capital controls δημιούργησε την ανάγκη για ένα αχρείαστο τρίτο δάνειο, με νέα μέτρα. Επιπλέον, αποστέρησε τα οφέλη μιας σπάνια ευνοϊκής συγκυρίας: ανάκαμψη της Ευρωζώνης, ανεξάντλητη ρευστότητα από την ΕΚΤ, εντυπωσιακά χαμηλή τιμή πετρελαίου.

Αυτή ήταν και η δυστυχία της Ελλάδας. Το παλιό πολιτικό σύστημα αντιπροσώπευε το πρόβλημα και η ατζέντα του ΣΥΡΙΖΑ τη χειρότερη απάντηση που μπορούσε να δοθεί. Σήμερα, στην καλύτερη των περιπτώσεων, επιστρέψαμε στο σημείο όπου βρισκόμασταν. Μόνο ο χρόνος θα δείξει αν είναι η τελευταία πράξη του δράματος.

Τελικά, το μεγαλύτερο κέρδος από τον τερματισμό της φάσης των προγραμμάτων, με την κλασική τους έννοια, είναι ότι αφαιρείται από την κυβέρνηση το βασικό της άλλοθι για την αποτυχία που διέπει τα αποτελέσματα της οικονομικής πολιτικής της.

Η γενοκτονία του ελληνικού Έθνους

analyst

Το τραγικό ανέκδοτο της ημέρας της δήθεν απελευθέρωσης από τα μνημόνια, το οποίο δικαιούται το πρώτο βραβείο κομματικής προπαγάνδας, είναι η ανάρτηση της κυβέρνησης –  σύμφωνα με την οποία το δημόσιο χρέος μειώθηκε με τη συμφωνία του Ιουνίου κατά 50 δις €!

.

«Συντελείται η γενοκτονία του ελληνικού Έθνους. Δεν έχουν κλέψει οι δανειστές μόνο το οικονομικό μέλλον των Ελλήνων αλλά, επίσης, την εθνική τους κυριαρχία – αφού η Ελλάδα ευρίσκεται πλέον υπό την κατοχή της ΕΕ και του ΔΝΤ. Ο ελληνικός λαός προδόθηκε από τον Τσίπρα, αν και είχε την επιλογή να επαναστατήσει και να χρησιμοποιήσει τη βία για να ανατρέψει την κυβέρνηση που τον παρέδωσε στους διεθνείς τραπεζίτες. Αντί αυτού, οι Έλληνες δέχτηκαν τη δική τους καταστροφή και δεν έκαναν τίποτα. Ουσιαστικά, ο ελληνικός πληθυσμός διέπραξε μαζική αυτοκτονία” (P.C. Roberts με παρεμβάσεις, πηγή).

.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Επικαιρότητα  

Το τραγικό ανέκδοτο της ημέρας της δήθεν απελευθέρωσης από τα μνημόνια, όταν στην πραγματικότητα αυτό που τελείωσε είναι οι δανειακές συμβάσεις, δεν είναι άλλο από την ανάρτηση της κυβέρνησης στο FB (γράφημα) – σύμφωνα με την οποία το δημόσιο χρέος μειώθηκε με τη συμφωνία του Ιουνίου κατά 50 δις €! Πρόκειται για μία πρωτοφανή διαστρέβλωση της πραγματικότητας, η οποία δικαιούται το πρώτο βραβείο κομματικής προπαγάνδας – αφού το γεγονός ότι επιμηκύνθηκαν 96 δις € χρέους (έπρεπε να πληρωθούν μετά το 2022 και φυσικά ήταν αδύνατο, οπότε η επιμήκυνση θεωρείται νομοτελειακή), για να εξοφληθούν μετά το 2032 μαζί με τους συσσωρευμένους τόκους από τα παιδιά μας, δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι μειώθηκαν. Αντίθετα, αυξήθηκαν πάνω από 12 δις € σύμφωνα με τους πλέον μετριοπαθείς υπολογισμούς – οπότε πρόκειται πράγματι για ένα από τα πολλά γνωστά ψέματα της κυβέρνησης.

Το κακό και το ακόμα χειρότερο σενάριο για την οικονομία

ALKIS KONSTANTINIDIS / REUTERS

του Μελέτη Μελετόπουλου

Η Ελλάδα εκτός μνημονίου θα τελεί θεωρητικά υπό καθεστώς επιτήρησης, αλλά άσφαιρης, αφού δεν θα υπάρχει μοχλός πίεσης και απειλή διακοπής της πιστωτικής ροής. Μόνη πηγή πλέον χρηματοδότησης το πρωτογενές πλεόνασμα. Το πολυσυζητημένο «μαξιλάρι» των 24 δις θα αποταμιεύεται υπό αυστηρούς όρους και μόνον εφ’ όσον η εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση μπορεί να αποδείξει ότι έχει εξαντλήσει τις δικιές της χρηματοδοτικές δυνατότητες. Οπότε προκύπτουν (πλην του απίθανου απροόπτου να υπάρξει μία θεαματική πολιτική μεταβολή τύπου 1910 πού να οδηγήσει σε εκ βάθρων ανασυγκρότηση του failed state), τα εξής δύο σενάρια, το κακό και το ακόμα χειρότερο:

Σενάριο πρώτο (απλώς κακό): η χώρα θα ζήσει με το πρωτογενές πλεόνασμα, εφ’ όσον το διαχειρίζεται με σύνεση και το χρησιμοποιεί «στάγδην», δηλαδή μόνον γιά τις απολύτως αναγκαίες δαπάνες. Το καταλυτικά αρνητικό σημείο αυτού του σεναρίου είναι ότι αποκλείει οποιαδήποτε ανάπτυξη, βελτίωση του εμπορίου, αύξηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, άρα μείωση της ανεργίας, επομένως έξοδο από την κρίση. Όσο γιά τις εξωτερικές επενδύσεις, αυτές αποτελούν παπαγαλιστί επαναλαμβανόμενη αυταπάτη. Οι πολιτευτές, τραπεζίτες, οικονομικοί σχολιαστές όλων των αποχρώσεων αρνούνται να δεχθούν ότι στην Ελλάδα ουδεπώποτε υπήρξαν ξένες επενδύσεις. Διότι η συνεχής αλλαγή της φορολογικής νομοθεσίας, η γραφειοκρατία, η πολιτική αστάθεια, η διαφθορά κλπ. ελαχιστοποιούν το ποσοστό κέρδους των ξένων επενδυτών.

Χίλιες λέξεις: Έξοδοι από τα Μνημόνια και είσοδοι

Γράφει ο Νίκος Γεωργαντζής *  – 

Ας βάλουμε τα πράγματα σε καθαρά λογική βάση, μια και πολλοί κατηγορούν εμάς τους οικονομολόγους ότι εκμεταλλευόμαστε την ημιμάθεια των αδαών με πομπώδεις φράσεις και ακατάληπτους τεχνικούς όρους. Μια δήλωση σε στυλ ερώτησης: «Τί κακό μπορεί να μας συμβεί με την έξοδο της Ελλάδας από τα μνημόνια;» δεν πρέπει να συγχέεται με την αισιόδοξη προσδοκία ότι κάτι καλό θα μας συμβεί.

Τα τόσα κακά που δέρνουν την οικονομία μας τα τελευταία αλλά και τα προηγούμενα από τα τελευταία χρόνια, είναι πράγματι κάποιο είδος ασφάλειας ότι δεν κινδυνεύουμε να χειροτερέψουμε και πολύ στο εγγύς μέλλον. Πράγματι, μερικές φορές χρειάζεται φαντασία για να σκεφτεί κανείς τα χειρότερα. Και αυτό οδηγεί σε πλάνες βασισμένες σε μεταφορικές εικόνες βυθισμένων πλοίων και… βυθών, που με κάποιο θαυματουργό τρόπο σταματάνε την περαιτέρω πτώση.

Έχουμε οι ακαδημαϊκοί οικονομολόγοι κάποια ευθύνη στη διάδοση τέτοιων μεταφορικών νοητικών κατασκευασμάτων που είτε εν είδει μαθηματικών μοντέλων, είτε σαν παρομοιώσεις με μηχανικές μακέτες σε φυσική (αν)ισορροπία βοηθούν το μάτι να δει τι γίνεται και τι αναμένεται να συμβεί σε μια οικονομία. Αλλά μή γελιέστε!

Η καλύτερη παρομοίωση είναι αυτή με τον ανέμελα υπομονετικό, επίδοξο επιβάτη τραίνου που πιστεύει οτι αν περιμένει αρκετά σε κάποιο σημείο της πόλης, αργά ή γρήγορα θα περάσει μπροστά του ένα τραίνο. Ε, λοιπόν, μπορεί να περιμένει και έναν αιώνα και να μην συμβεί κάτι τέτοιο. Πρέπει κι αυτός να κάνει κάτι που να διευκολύνει την προσδοκία του, πηγαίνοντας για παράδειγμα σε ένα σταθμό.

Έξοδος από τα Μνημόνια, αλλά και από την πραγματικότητα

του Κωνσταντίνου Κόλμερ

Ένας πρώτος απολογισμός είναι σκόπιμος, για να γίνει κατανοητό τι συνεπάγεται στην πράξη «η έξοδος από τα διασωστικά προγράμματα», από τα Μνημόνια των ευρωδανειστών. Οι κυβερνήσεις των 17 χωρών που μετέχουν στην Ευρωζώνη συμφώνησαν με την Ελλάδα παράταση αποπληρωμών δανείων συνολικού ύψους 96 δισ. ευρώ μέχρις του έτους 2033. Το ποσόν αυτό αντιπροσωπεύει το 40% περίπου του δημοσίου χρέους προς το εξωτερικόν.

Εν συνεχεία παρέσχον «παράταση ωριμάνσεως» του υπολοίπου 60% του χρέους μέχρις του 2060. Άρα ομιλούμε για περίοδο 41 ετών, κατά την οποία θα υπάρχει αυστηρή λιτότης για τον ελληνικό λαό (μείωση συντάξεων, αύξηση φόρων και περιορισμός της τραπεζικής χρηματοδοτήσεως).

Η τελική δόση του εναπομένοντος δανείου «Τσίπρα» (των 86 δισ.) κατεβλήθη εκ 15 δισ. ευρώ, παρέχουσα 22 μηνών ζωή στα αποθέματα της κυβερνήσεως, αρχομένη από της 21 Αυγούστου ε.έ., ημερομηνίας της οδυνηράς «εξόδου». Έτσι πιστεύουν οι Ευρωπαίοι ότι η Ελλάς θα πορευθεί «αβρόχοις ποσί» μέχρις των επομένων εκλογών, άνευ ανάγκης ενός νέου ευρωδανεισμού (bailout).