«Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» και διεθνής έλεγχος

του Παντελή Καρύκα

Μετά την πτώχευση του 1893 η κυβέρνηση Τρικούπη κατέρρευσε. Η νέα κυβέρνηση Δηλιγιάννη, επιχείρησε να έρθει σε συμφωνίας με τους δανειστές της Ελλάδας. Στις 24 Ιουνίου 1895 ιδρύθηκε μια νέα αρχή το «Διοικητικό Συμβούλιο της υπηρεσίας του δημοσίου χρέους».

Ωστόσο η υπηρεσία αυτή δεν κατάφερε να έρθει σε συνεννόηση με τους πιστωτές της χώρας. Οι δανειστές ζητούσαν τον έλεγχο των εσόδων των κρατικών μονοπωλίων κάτι που η ελληνική πλευρά αρνούνταν να αποδεχτεί. Έτσι οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε τέλμα που συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα του 1896.

Το γελοίο του πράγματος ήταν ότι η Ελλάδα, παρά την οικονομική της κατάρρευση ανέλαβε να διοργανώσει τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, η τελετή έναρξης των οποίων έγινε στις 5 Απριλίου 1896, Κυριακή του Πάσχα.

Στο μεταξύ οι πιστωτές πίεζαν συνεχώς. Έτσι τον Οκτώβριο του 1896 οι διαπραγματεύσεις εντατικοποιήθηκαν μέσω της Εθνικής Τράπεζας, αλλά διεξάγονταν μυστικά. Επετεύχθη μια κατ’ αρχήν συμφωνία, με βαρείς φυσικά για την Ελλάδα όρους, όχι όμως και τόσο επαχθείς.

Η Ελλάδα στα χρόνια του Χαρίλαου Τρικούπη

Το Ποντίκι

του Ξενοφώντος Μπρουντζάκη

Μερικές φορές, οι λεπτομέρειες εξιστορούν κι αναδεικνύουν με τον πλέον εύστοχο, ακριβή και ουσιώδη τρόπο την αλήθεια, ακόμα κι αν αυτή αφορά την ιστορία ενός έθνους…

Καλοκαίρι του 1832, στο Ναύπλιο η ζέστη είναι αποπνικτική και η πόλη γεμάτη, με όλες τις φυλές να σχηματίζουν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό εθνοτήτων: Έλληνες, Αρβανίτες, Γάλλοι, Άγγλοι, Γερμανοί, ακόμα και Πολωνοί – και φυσικά οι απανταχού παρόντες Εβραίοι. Ένας νεαρός Γερμανός, ο Λούντβιχ Ρος, αποβιβάζεται από ένα καΐκι στην πολύβουη ελληνική πρωτεύουσα, δίχως καμιά γραφειοκρατική καθυστέρηση, κανέναν ενοχλητικό έλεγχο διαβατηρίων ή άλλων εγγράφων, δίχως κανείς να ενδιαφέρεται για τη γνησιότητά τους ή μη.

 

Εντυπωσιασμένος, ωστόσο, μένει στη συνέχεια ο νεαρός Γερμανός αρχαιολόγος (που λίγο αργότερα έγινε καθηγητής στο ελληνικό πανεπιστήμιο) κι από την Εθνική Συνέλευση που του θυμίζει παράγκα εμποροπανηγύρεως. Οι δε πληρεξούσιοι είναι πράγματι εντυπωσιακοί με το περισπούδαστο ύφος τους, καθώς «μπεγλερίζουν» το κομπολόγι τους με απαράμιλλη αφοσίωση και τεχνική, εφευρίσκοντας μάλιστα και τους πιο ευφάνταστους τρόπους προκειμένου να μην στερηθούν τις απολαύσεις του τσιμπουκιού τους… «Τελικά κατάφερναν να περνούν την άκρη του τσιμπουκιού τους ανάμεσα στα εξωτερικά σανίδια των τοίχων της αίθουσας και να τυλίγονται κάθε τόσο σε ένα σύννεφο γαλάζιου καπνού. Όπως όλοι οι Ανατολίτες, ήταν δεινοί καπνιστές», καταλήγει ο Ρος. 

Η καταστροφική λογική του "Τις πταίει;"

΄

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ήταν πριν λίγες μέρες που - στην διακριτική και ήρεμης πολυτέλειας αίθουσα των "Φίλων της Μουσικής" στο Μέγαρο - έγινε η παρουσίαση του εξαιρετικά ενδιαφέροντος βιβλίου της Λύντιας Τρίχα (στις Εκδόσεις ΠΟΛΙΣ) "Χαρίλαος Τρικούπης" . Φόρος τιμής - με την ευκαιρία και των 120 χρόνων από τον θάνατό του - στον σημαντικότερο Έλληνα πολιτικό του 19ου αιώνα, πάντως στην φωτεινότερη πολιτική παρουσία της Ελλάδας ανάμεσα σε Καποδίστρια και Ελευθέριο Βενιζέλο, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα πλούσιο έργο που δεν περιγράφει μόνον την πορεία του ανθρώπου ο οποίος - ανάμεσα στο "Δυστυχώς επτωχεύσαμεν" και το "Η Ελλάς προώρισται να ζήσει και θα ζήσει"- υπήρξε στην ουσία ο θεμελιωτής του κοινοβουλευτισμού σε μια χώρα που σταθερά αναζήτησε παρακαμπτηρίους στο πολίτευμα, αλλά και ο δημιουργός της ουσιαστικότερης προσπάθειας υποδομής/τεχνικού εκσυγχρονισμού στην ελεύθερη Ελλάδα μέχρι και την δεκαετία του 1950. Αλλά και πολύ από το συνολικό κλίμα εποχής.

Όμως σκοπός μας, στην στήλη αυτή, δεν είναι να μιλήσουμε για ένα εξαιρετικό στην συνθετότητά του βιβλίο. Αλλά να δανειστούμε απ' αυτό την διαπίστωση/παραδοχή ότι το πιο χαρακτηριστικό του σημαντικού εκείνου Έλληνα πολιτικού ήταν... το ιστορικό του "Τις πταίει;" - δημοσιευμένο τους "Καιρούς" του Ιουνίου 1875, ανώνυμα. καταγγέλλοντας την απο μέρους των Ανακτόρων αγνόηση της αρχής της δεδηλωμένης με τον διορισμό Κυβερνήσεων μειοψηφίας. όταν ασκήθηκε αυτεπάγγελτη δίωξη κατά του Π. Κανελλίδη, εκδότη των "Καιρών", ο Τρικούπης παρουσιάστηκε οικειοθελώς, προφυλακίσθηκε, δικάστηκε με αρκετές περιπέτειες αλλά τελικώς απηλλάγη.

Γ. Κοντογιώργης - Η προσωπικότητα και το έργο του Χαρίλαου Τρικούπη (2014)

Στα πλαίσια των βιογραφικών ντοκιμαντέρ «Προσωπογραφήματα» (μια σειρά πορτρέτων προσωπικοτήτων που έχουν περάσει στην ιστορία, παραγωγής 2014 από τη Βουλή-Τηλεόραση), ο καθηγητής πολιτικής επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργος Κοντογιώργης αναλύει την προσωπικότητα και το έργο του Χαρίλαου Τρικούπη, της σημαντικότερης πολιτικής φυσιογνωμίας των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα.

«Τις Πταίει;» *

Νέα Πολιτική

 του Κωνσταντίνου Κόλμερ

* Άρθρο του Χαριλάου Τρικούπη, δημοσιευθέν το 1863 στην εφημερίδα ΚΑΙΡΟΙ του Πέτρου Κανελλίδη, στο οποίον στηλίτευε την εξαχρείωσι της πολιτικής ζωής. «Το κακόν έγκειται ουχί εις το έθνος αλλ’ εις την επικρατήσασα αρχήν ίνα το κράτος διοικήται υπό μειοψηφιών», έγραφε τότε ο Χ. Τρικούπης. Όπερ εξακολουθεί να ισχύει και σήμερον ως το βασικό αίτιον της κακοδαιμονίας μας.

Ποιός φταίει, διερωτώνται ολοένα και πιο συχνά οι πολίτες της πολλαπλώς χρεωκοπημένης χώρας μας. Μερικοί λέγουν ότι ευθύνεται ο καταναλωτισμός μας, η χαλάρωσις των ηθών, η διάλυσις της οικογενείας, η καταβαράθρωσις της παιδείας. Άλλοι πάλι ρίχνουν το φταίξιμο στους «ξένους» και σε διεθνείς συνομωσίες εναντίον του Ελληνισμού.

Υπάρχουν λαοί πολύ περισσότερο καταναλωτικοί από τους Έλληνες. Άλλες χώρες με πλείονες οικογένειες διαλυμένες. Όσον αφορά στην παιδεία μας, ας όψονται οι συνεχείς υπονομεύσεις της αριστείας από τους αυτοαποκαλουμένους «προοδευτικούς». Τέλος, διά τον φθοροποιό ρόλο των ξένων, μην λησμονούμε ότι αυτοί υπηρετούν τα συμφέροντά τους, ενώ εμείς;…

121 χρόνια από το "Δυστυχώς επτωχεύσαμεν"

Επικοινωνία

Ιστορική η σημερινή ημέρα καθώς σαν σήμερα, στις 10 Δεκεμβρίου του 1893,ο Χαρίλαος Τρικούπης είπε την φράση, αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση του κράτους και την αδυναμία του να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος του

 Η φράση "Δυστυχώς επτωχεύσαμεν" αποτελεί μια ιστορική αναφορά που πιστώνεται στον πρωθυπουργό της Ελλάδας, Χαρίλαο Τρικούπη.

Ο Τρικούπης λέγεται πως χρησιμοποίησε τη φράση σε ομιλία του στη Βουλή στις 10 Δεκεμβρίου του 1893, αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση του κράτους και την αδυναμία του να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος του.

Η Κυβέρνησή του κήρυξε πτώχευση, η οποία και επέφερε την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου σε βάρος της Ελλάδας. Έκτοτε, η φράση αυτή χρησιμοποιείται για να δηλώσει αποτυχία, τόσο για οικονομικά θέματα όσο και για γενικότερους λόγους.

Αν και θεωρείται πως η φράση λέχθηκε από το βήμα της Βουλής, αμφισβητείται πως χρησιμοποιήθηκε από τον Τρικούπη στην ομιλία του, καθώς από τα πρακτικά της Βουλής δεν προκύπτει κάτι τέτοιο.

Διάφορες άλλες μαρτυρίες, (όπως η μαρτυρία του Ανδρέα Συγγρού σταΑπομνημονεύματά του, που αναφέρει πως άκουσε εκείνη την μέρα τον Τρικούπη να προφέρει την φράση στην ομιλία του), αναφέρουν πως η φράση ελέχθη κανονικά από αυτόν, αλλά χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν ειπώθηκε στη Βουλή ή εκτός αυτής.