«Λαϊκό Κόμμα»: η απουσία

του Χρήστου Γιανναρά

Δεν συμφέρει έναν συνεπή μαρξιστή ούτε έναν οπαδό της «ελευθερίας των Αγορών» να χαρίζουν τη φιλοπατρία και τον συντηρητισμό στην «Ακρα Δεξιά», στους νεοναζί. Το απαγορεύει η μόνη Ηθική που όλοι οι μηδενιστές σέβονται: η Ηθική της αυτοπροστασίας.

Σε συνθήκες «υπαρκτού σοσιαλισμού» (του αείμνηστου) η «ελευθερία των Αγορών» ήταν η συγκεφαλαίωση παντός κακού και πάσης απειλής. Σε συνθήκες «ελευθερίας των Αγορών» ο μαρξισμός είναι απαγορευμένη λέξη και απαγορευμένο εννόημα. Εκατομμύρια ανθρώπων έζησαν φριχτούς βασανισμούς και στερήθηκαν τη ζωή τους, επειδή ήταν μαρξιστές που έτυχε να γεννηθούν σε κοινωνίες «ελεύθερης αγοράς» ή οπαδοί της «ελεύθερης αγοράς» γεννημένοι σε «σοσιαλιστικούς παραδείσους».

Τα μαρξιστικά κινήματα και ο οικονομικός φιλελευθερισμός, οι δύο όψεις του αμφιπρόσωπου Ιανού-Ιστορικού Υλισμού –του πλέον ακαταμάχητου στην ιστορία (διπολικού αλλά ενιαίου) μηδενισμού-αμοραλισμού–γεννήθηκαν σε κοινωνίες φιλοπατρίας και συντηρητισμού. Γι’ αυτό επέζησαν. Η φιλοπατρία και ο συντηρητισμός συνιστούν τρόπο συνύπαρξης – και τον τρόπο συνύπαρξης τον λέμε «πολιτισμό». Προϋποθέτουν «πολιτικόν βίον» που είναι καρπός «καλλιέργειας» (culture), δηλαδή κατορθωμένης ελευθερίας από το ένστικτο, από τον εγωκεντρισμό της ορμής. Κοινωνία του βίου (πολιτική) είναι ανέφικτη δίχως (λελογισμένη και οριοθετημένη) ανοχή της αποτυχίας, του λάθους, της παρεκτροπής. Στο κλίμα αυτής της ανοχής μπόρεσε να γεννηθεί ο αμφιπρόσωπος Ιστορικός Υλισμός.

Η αντεπίθεση του παραδοσιακού στον μεταμοντέρνο συντηρητισμό και η άνοδος της Ακροδεξιάς

του Κώστα Μελά

Υπάρχει ένα ερώτημα που αφορά στις πολιτιστικές-κοινωνικές διεργασίες και στο πολιτικό σκηνικό της χώρας, την εποχή των μνημονίων, που  αναζητά  πειστική απάντηση. Πώς προέκυψε η εντυπωσιακή άνοδος της Χρυσής Αυγής, ενός ακροδεξιού κόμματος που είναι όχι μόνο εθνικιστικό, αλλά και έχει σαφή ναζιστική ιδεολογία.

Η συνήθης απάντηση είναι ότι το πολιτικό σύστημα, με τον τρόπο που χειρίστηκε την κρίση, (οι διαρκείς διαψεύσεις των ψευδαισθήσεων που περισσότερο από μία τετραετία καλλιεργούν οι διαδοχικές κυβερνήσεις), υπονόμευσε τον εαυτό του σε μέγιστο βαθμό. Η απάντηση αυτή, ωστόσο, δεν φαίνεται πειστική. Όχι ότι η στάση του πολιτικού συστήματος δεν επηρέασε τις πολιτικές εξελίξεις. Κάθε άλλο. Όμως δεν έχει επιχειρηθεί μέχρι σήμερα ανάλυση που να επικεντρώνεται στις πολιτισμικές διεργασίες που συμμετείχαν στη διαμόρφωση της αναφερόμενης κατάστασης.

Αυτή η εντυπωσιακή άνοδος των ακροδεξιών στοιχείων σε πολιτικό-εκλογικό επίπεδο συνοδεύτηκε ταυτόχρονα και από την επανεμφάνιση σε ευρεία κλίμακα ιδεολογικών και πολιτισμικών απόψεων, που είχαν εκλείψει τα χρόνια της μεταπολίτευσης. Πολλοί, μάλιστα, θεωρούσαν ότι έχουν ολοκληρωτικά εξαφανισθεί από την δημόσια συζήτηση στον ελληνικό χώρο.

Οι τελευταίοι, αναπαυτικά καθισμένοι στις βολικές πολυθρόνες της πρόσκαιρης οικονομικής ευημερίας, αγνόησαν (όπως πράττουν συνήθως) τις πραγματικές κινήσεις της ιστορίας, και ειδικά το ρόλο του Πολιτικού στη διαμόρφωσή της. Ο ιδεότυπος του οπαδού της ύστερης νεωτερικότητας παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου, δίχως την απαιτούμενη στοίχιση με την πραγματικότητα. Όχι μόνον συγχέει το δέον με το υπαρκτό, αλλά επιπροσθέτως επιμένει να πολυλογεί με εθελοτυφλούντα ηθικισμό γύρω από εναρμονιστικές κανονιστικές αρχές, αξιωματικές και αθεμελίωτες – σύμβολα κυριαρχίας των εν αποδρομή ελίτ του φιλελεύθερου μοντερνισμού.

Γιατί όλα τα κόμματα είναι συντηρητικά στην οικονομία

του Κώστα Κουτσουρέλη

Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τις κινήσεις και τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται κατά καιρούς με σκοπό να αρθρωθεί στην Ελλάδα ένας πολιτικός λόγος συντηρητικός. Μου φαίνονται, ωστόσο, εγχειρήματα καταδικασμένα εξαρχής. Θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί. Όπως μας έδειξε ο Παναγιώτης Κονδύλης, ο συντηρητισμός με την ιστορική του έννοια ήταν η πολιτική ιδεολογία του παλαιού καθεστώτος, των κληρονομικώ δικαιώματι αριστοκρατών, που σάρωσε στο πέρασμά της η Γαλλική Επανάσταση και τα απότοκά της κινήματα του 19ου αιώνα. Τέτοια πολιτική τάξη μεγαλογαιοκτημόνων ευγενών, η σύγχρονη Ελλάδα δεν είχε ποτέ. Άρα ούτε φορέα, ιστορικό ή δυνάμει, των ιδεών της.

Ακόμη, όμως, και αν εκλαμβάναμε τον «συντηρητισμό» με την ανιστορική του έννοια και σημασία, ως δύναμη υπερασπιστική του υπάρχοντος καθεστώτος, της ενεστώσας κατάστασης, δεν βλέπω χρεία τέτοιου πράγματος εν Ελλάδι. Τέτοια, συντηρητικά, κόμματα εδώ σε μας έχουμε άφθονα. Βαθιά συντηρητική είναι λόγου χάρη η κυβερνώσα Αριστερά, αφού κύριο μέλημά της είναι η υπεράσπιση του πελατειακού, παρασιτικού και βαθιά αναχρονιστικού χαρακτήρα του κράτους και της εθνικής οικονομίας.

Βαθιά συντηρητικό υπήρξε το ΠΑΣΟΚ που, χάριν της ίδιας αυτής πελατείας, ακύρωσε όσα λίγα και ανεπαρκή αλλά πάντως πράγματι εκσυγχρονιστικά βήματα είχε κάνει η ελληνική οικονομία και η καχεκτική αστική τάξη της μεταπολεμικά. Τίποτε δεν ευνόησε περισσότερο την παραγωγική μας οπισθοδρόμηση από τον δανειακό πακτωλό της δεκαετίας του 1980 αλλά και το φαρμακερό δόλωμα του ευρώ.

Christopher Lasch – ο συντηρητισμός ενάντια στον εαυτό του

μτφρ.: Κατερίνα Ασανάκη

Το ερώτημα που τίθεται είναι το εάν ο πολιτιστικός συντηρητισμός είναι συμβατός με τον οικονομικό φιλελευθερισμό, την πολιτική φιλοσοφία του καπιταλισμού. Επειδή, κατ’ αρχάς, η απάντηση θα εξαρτηθεί από το τι απλώς σημαίνει πολιτιστικός συντηρητισμός, θα πρότεινα να ξεκινήσει κανείς όχι με έναν αφηρημένο ορισμό του όρου, αλλά με μία ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι συντηρητικές αξίες εισχωρούν στην σημερινή διαμάχη σχετικά με την έκτρωση – το καλύτερο παράδειγμα της πολιτιστικής σύγκρουσης το οποίο διχάζει την αμερικανική κοινωνία.

Η μελέτη της Kristin σχετικά με την διαμάχη για την έκτρωση καταδεικνύει ότι αυτή πηγάζει όχι από την αφηρημένη υπόθεση σε σχέση με τα δικαιώματα του αγέννητου εμβρύου αλλά από τις αντιτιθέμενες απόψεις περί ζωής και πιο συγκεκριμένα από τις αντιτιθέμενες απόψεις περί του μέλλοντος. «Πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι ανόητοι, να ανησυχούνε για πράγματα που αφορούν το μέλλον», δηλώνει μια ακτιβίστρια κατά της έκτρωσης. «Το μέλλον ξέρει να φροντίζει το ίδιο τον εαυτό του». Μια άλλη γυναίκα του κινήματος υπέρ της διατήρησης του εμβρύου στη ζωή λέει ότι «στη ζωή, δεν μπορείς να τα σχεδιάζεις όλα από πριν». Για τους υπέρμαχους υπέρ της επιλογής στην έκτρωση, ωστόσο, η «ποιότητα ζωής» εξαρτάται από την προσχεδιασμένη γονεϊκότητα και από άλλες μορφές ορθολογικού σχεδιασμού του μέλλοντος. Απ’ την πλευρά τους, είναι ανεύθυνο να φέρει κανείς παιδιά στον κόσμο όταν δε γίνεται να τους παρέχει την πλήρη γκάμα των υλικών και πολιτιστικών εφοδίων που είναι επουσιώδη για μια επιτυχημένη ανταγωνιστικότητα. Είναι άδικο να φορτώνει κανείς τα παιδιά με εμπόδια στον αγώνα της επιτυχίας: μειονεκτήματα εκ γενετής, φτώχεια, ή ανεπάρκεια γονεϊκής αγάπης. Η εγκυμοσύνη στην εφηβεία δεν μπορεί να είναι αποδεκτή για όσους συνηγορούν υπέρ της νομιμοποίησης της έκτρωσης, όχι επειδή ενίστανται στο προγαμιαίο σεξ αλλά επειδή οι έφηβοι, κατά την άποψή τους, δεν έχουν τα μέσα για να δώσουν στους γόνους τους τα πλεονεκτήματα που τους αξίζουν.

ΤΟ ΧΟΛΛΥΓΟΥΝΤ, ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ ΚΑΙ Η «ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ» ΣΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜO

Ελευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Με αφορμή την διανομή και προβολή ταινιών όπως η Syriana, το Μόναχο, Παράδεισος Τώρα, Καληνύχτα και καλή τύχη, V for Vendetta, το Crash κ.ά., «πιστοποιείται» η επιστροφή των πολιτικών ταινιών και μάλιστα εκ μέρους του Χόλλυγουντ, ταινιών που κινούνται στην κατεύθυνση του «κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού».

Δεν είναι λίγοι αυτοί που προσπαθούν να εξηγήσουν «Γιατί το Χόλλυγουντ βρίσκεται στην κορυφή της αμφισβήτησης», ή ακόμα εκείνοι που αποφαίνονται ότι «οργισμένο με τον Μπους το Χόλλυγουντ επιτίθεται με πολιτικές ταινίες». Και δεν αναφερόμαστε μόνο σε κριτικούς κινηματογράφου ή δημοσιογράφους που καλύπτουν και σχολιάζουν την εμποροπανήγυρι που λέγεται απονομή «Όσκαρ καλύτερων ταινιών». Ο αναλυτής της Τουρκίας και της Μέσης Ανατολής Graham E. Fuller, κάποτε αντιπρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Πληροφοριών στην CIA, διέβλεπε μέσω των ταινιών αυτών μια νέα «περισσότερο δίκαια αντιμετώπιση της αραβοϊσραηλινής διαμάχης και ευρύτερα της αντιπαλότητας Δύσης και Ανατολής», αλλά και «αντίστασης» στον νέο-μακαρθισμό, στις φυλετικές διακρίσεις κ.λπ.

Ο κινηματογράφος, αυτή η πελώρια παγίδα με σκατά (Από ένα τοίχο του Καρτιέ Λατέν)

Ας σταθούμε, όμως, ενδεικτικά κατ’ αρχήν στην πολυδιαφημισμένη Syriana το σενάριο της ταινίας βασίστηκε στο βιβλίο του Ρόμπερτ Μπάερ πρώην πράκτορα της CIA, που …αποστρατεύθηκε για να καταγγείλει τους «μικρόψυχους πολέμους στο εσωτερικό της CIA και στα ενδότερα του κυβερνητικού κατεστημένου στην Ουάσιγκτον, την διαφθορά και τον καριερισμό» και πολλά ακόμα …ανατρεπτικά και …επικίνδυνα για τα πρώην αφεντικά του. Όσο για την γνώμη του για την επίθεση της 11/9; «Σαφώς και ήταν πληροφορημένοι. Το χτύπημα στους Πύργους μπορούσε 100% να αποφευχθεί, αν είχαν ακολουθηθεί οι σωστές διαδικασίες. Αλλά όπως απεδείχθη θα έπρεπε να δουν τον Οσάμα Μπιν Λάντεν να κυκλοφορεί στη Σάνσετ Μπούλεβαρντ με κίτρινη κάντιλακ για να προσέξουν και να λάβουν μέτρα».¹

Ο εν λόγω πράκτορας έσπευσε, επίσης, να βοηθήσει με την …πείρα του τον σκηνοθέτη της ταινίας Στήβεν Γκέιγκαν ξεναγώντας τον σε όλα τα σημεία της Μ. Ανατολής, όπου η «ιστορία» του εξελίσσεται.

Στην ταινία εν ολίγοις «αποκαλύπτονται» τα τεράστια συμφέροντα των αμερικάνικων πετρελαϊκών εταιριών και οι αδίστακτες και διαπλεκόμενες προσπάθειες τους να επεκταθούν και να εδραιωθούν στην Μ. Ανατολή.