Η μόχλευση (Leverage)– Μέρος Β’: Τα παράγωγα

oikonomica

Αφού αναφερθήκαμε στη βασική μορφή μόχλευσης, το δανεισμό ας συνεχίσουμε παρουσιάζοντας τη δεύτερη και πιο ύπουλη μορφή μόχλευσης. Τα παράγωγα. Έχουμε αναφερθεί αναλυτικά στα παράγωγα και στο παρελθόν. Τι είναι όμως αυτό που τα κάνει ύπουλα;

Μια επένδυση σε παράγωγα δε φαίνεται στον ισολογισμό μιας επιχείρησης. Δεν αποτελούν κάποια χρήματα που έχει δανειστεί μια επιχείρηση. Σε έναν ισολογισμό παρουσιάζονται συνήθως ως μια εγγραφή στο ενεργητικό, η οποία αποτυπώνεται ως ένα περιουσιακό στοιχείο. Ανάλογα με την τιμή του αγαθού για το οποίο συνάφθηκαν μπορεί η αξία τους να αυξάνεται ή να μειώνεται, ενώ η τελική εκκαθάρισή τους γίνεται στην ημερομηνία άσκησης του δικαιώματος το οποίο αντιπροσωπεύουν.

Μια πρόχειρη ματιά στον ισολογισμό μιας επιχείρησης μπορεί να αποκαλύψει το μέγεθος της μόχλευσης μέσω δανεισμού. Η μόχλευση μέσω παραγώγων θα παραμείνει κρυμμένη πίσω από έναν απόκρυφο κωδικό του τύπου «Άλλες κινητές αξίες». Αν τα πράγματα εξελιχθούν θετικά αυτές οι κινητές αξίες θα αποφέρουν κάποια στιγμή μεγάλα κέρδη. Αν όμως τα πράγματα στραβώσουν, όπως συνήθως συμβαίνει τα τελευταία χρόνια, αυτές οι κινητές αξίες μπορεί να μηδενιστούν και οι ζημιές για τον ισολογισμό να είναι ανεπανόρθωτες.

Η Μόχλευση (Leverage) – Μέρος Α’: Ο δανεισμός

oikonomica

Η μόχλευση είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται στην χρηματοοικονομική για να περιγράψει τακτικές που χρησιμοποιούνται από μια οργάνωση ή ένα άτομο για να πολλαπλασιαστούν τα κέρδη ή οι ζημιές μιας επένδυσης. Τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά (leverage) ο όρος παίρνει την ονομασία του από τον μοχλό (lever) επειδή υπάρχουν πολλά κοινά με τη μηχανική. Όπως στη μηχανική ο μοχλός πολλαπλασιάζει τη δύναμη που ασκείται, έτσι και στα χρηματοοικονομική η μόχλευση μπορεί να πολλαπλασιάσει τα κέρδη μιας επένδυσης. Οι βασικότερες μέθοδοι μόχλευσης είναι ο δανεισμός και η χρήση παραγώγων.

Η λογιστική μόχλευση υπολογίζεται από τον τύπο

Μόχλευση = Ενεργητικό / (Ενεργητικό – Παθητικό)

Ας εξετάσουμε αρχικά τη μόχλευση μέσω δανεισμού μέσω ενός απλού παραδείγματος λήψης στεγαστικού δανείου. Οι αρχές που το διέπουν είναι ίδιες με τις αρχές που διέπουν και τα επιχειρηματικά δάνεια. Χρησιμοποιούμε το στεγαστικό για λόγους απλούστευσης.

Η οικογένεια Παπαδοπούλου επιθυμεί να αγοράσει μια καινούρια οικία για να καλύψει τις στεγαστικές της ανάγκες. Η αξία του σπιτιού ανέρχεται στις €200.000 και οι Παπαδόπουλοι δεν έχουν στην κατοχή τους αυτό το ποσό. Έχουν να διαθέσουν €20.000 ενώ μπορούν να πάρουν και ένα στεγαστικό δάνειο €180.000 από μια τράπεζα. Η οικογένεια δε διαθέτει άλλα ακίνητα. Ένας εύκολος τρόπου να οπτικοποιήσουμε τη χρηματοοικονομική θέση της οικογένειας μετά την αγορά του σπιτιού είναι μέσω ενός ισολογισμού, ο οποίος παρουσιάζεται παρακάτω.

Bonus τραπεζικών και αστάθεια

oikonomica

Από το ξεκίνημα της κρίσης μεγάλη δημοσιότητα δόθηκε στο γεγονός ότι μεσαία και ανώτερα τραπεζικά στελέχη απολάμβαναν μεγάλα εισοδήματα, με τη μορφή bonus, τα οποία προκαλούσαν τους απλούς πολίτες που εμπιστεύονται τις αποταμιεύσεις τους στις τράπεζες. Δόθηκε η εντύπωση ότι οι τραπεζικοί πήραν τα χρήματα του κόσμου και το έσκασαν, γεγονός που απέχει πολύ από την αλήθεια. Τα bonus των τραπεζικών όμως, όπως δίνονται σήμερα, συμβάλουν σημαντικά στην αστάθεια του τραπεζικού συστήματος, όχι όμως λόγω του μεγέθους τους, αλλά λόγω της φύσης τους. Η όλη δε φιλολογία περί περιορισμού τους δε βοηθάει στη σταθεροποίηση του συστήματος, απλώς μειώνει τα εισοδήματα των στελεχών των τραπεζών χωρίς να επωφελείται κανένας στην πραγματικότητα.

Οι τράπεζες και γενικότερα όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις δίνουν έμφαση στην απόδοση των επενδύσεών τους. Ένας από τους κυρίαρχους δείκτες από τους οποίους κρίνεται η απόδοση ενός ανώτερου διευθυντικού στελέχους είναι ο ROI (Return on Investment). Είναι ο δείκτης του καθαρού κέρδους προς την επένδυση που πραγματοποιήθηκε για την επίτευξή του. Όσο πιο μεγάλα κέρδη επιτυγχάνει ένα στέλεχος, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η αμοιβή του. Πολλές φορές αντί για bonus δίνονται στα διευθυντικά στελέχη μετοχές της εταιρείας ή stock options. Υπάρχει διάχυτη η άποψη ότι τα υψηλά κέρδη  αντανακλούν επιτυχημένη διοίκηση από την πλευρά των ανωτάτων στελεχών και η άνοδος της τιμής της μετοχής σημαίνει καλή αξιολόγηση της απόδοσης της εταιρείας από τους επενδυτές.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ –FOREX ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Η αγορά FOREX είναι συντομογραφία των λέξεων Foreign Exchange και αφορά την παγκόσμια αγορά νομισμάτων. Η αγορά αυτή δημιουργήθηκε στη δεκαετία του 1970 όταν και άλλαξε το παγκόσμιο σύστημα συναλλαγών από ένα σύστημα σταθερής τιμής νομίσματος σε ένα σύστημα μεταβλητής τιμής νομίσματος. Το σταθερό συναλλαγματικό σύστημα ίσχυε από το 1944 και ονομαζόταν Μπρέτον Γουντς (Bretton Woods). Σήμερα, στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος διακινούνται καθημερινά τεράστια ποσά με συναλλαγές οι οποίες οδηγούν στη διαμόρφωση των διεθνών συναλλαγματικών ισοτιμιών. Η αγορά του Forex δεν έχει συγκεκριμένη γεωγραφική θέση καθώς οι συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω του ηλεκτρονικού δικτύου των τραπεζών. Οποιοσδήποτε έχει έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορεί να πραγματοποιήσει συναλλαγές στην αγορά FOREX με τρόπους που αναλύονται παρακάτω. 

Τα καινούργια ρούχα του βασιλιά

oikonomica

Το κεντρικό σημείο αναφοράς της κρίσης που βιώνουμε από το 2008 και μετά είναι το τραπεζικό σύστημα. Όσο και αν γίνεται προσπάθεια από τα κυρίαρχα ΜΜΕ στην Ευρώπη να αποδοθεί η κρίση στα κρατικά ελλείμματα των χωρών της Ευρωπαϊκής περιφέρειας, η αλήθεια είναι ότι η κρίση που βιώνουμε είναι κυρίως τραπεζική. Πως μπόρεσαν όμως τραπεζικοί και ασφαλιστικοί κολοσσοί όπως η Lehman Brothers και η AIG να καταρρεύσουν; Φταίει η απερίσκεπτη πολιτική των διοικήσεών τους ή μήπως το πρόβλημα είναι όπως πολλοί λένε συστημικό. Αν πάλι είναι συστημικό τι είναι αυτό που κάνει το «σύστημα» τόσο ευάλωτο;

Τα στοιχεία που κάνουν τις τράπεζες τόσο ευάλωτες έχουν να κάνουν κυρίως με δύο στοιχεία. Τη φύση των στοιχείων του ισολογισμού τους και ο δείκτης μόχλευσής τους.

Έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν στην κεφαλαιακή δομή των τραπεζών. Ας ρίξουμε μια ματιά τι επιπτώσεις έχει η φύση των στοιχείων του ισολογισμού της τράπεζας στη σταθερότητά του ή μάλλον καλύτερα στην αστάθειά τους. Το κυρίαρχο κομμάτι του ενεργητικού της τράπεζας αποτελείται από δάνεια, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δεν είναι άμεσα απαιτητά από την τράπεζα. Αντίθετα η πλειοψηφία του παθητικού αποτελείται από καταθέσεις και από βραχυπρόθεσμο δανεισμό, στοιχεία τα οποία είναι άμεσα απαιτητά από τους δανειστές της τράπεζας.

Bόμβα μεγατόνων η μόχλευση των αγορών μέσω παραγώγων!

Νέα Κρήτη

H DEUTSCHE BANK ΚΑΙ Η JP MORGAN ΠΑΙΖΟΥΝ ΠΕΝΤΕ ΦΟΡΕΣ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΑΕΠ ΣΕ ΜΟΧΛΕΥΜΕΝΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ

Από τον Θανάση Μαυρίδη

Ο Μιχάλης Τούτζιαρης ασχολείται επαγγελματικά με τη χρηματιστηριακή αγορά και πιστεύει ότι ο επενδυτικός κόσμος βρίσκεται μπροστά σε ένα μεγάλο αδιέξοδο. Μιλάει για το μεγάλο Καζίνο, για το παράλογο της αγοράς παραγώγων και καυτηριάζει την πρακτική των Κεντρικών Τραπεζών. Ο νέος νόμος της αγοράς, κατά τον Μιχάλη, είναι ότι δεν υπάρχουν πλέον κακά νέα! Είναι ένα άρθρο που το φιλοξενώ σήμερα στην στήλη, επειδή θα ήθελα ίσως να το έχω γράψει ο ίδιος...

"Ως άνθρωπος της αγοράς, τα τελευταία 20 χρόνια, έχω ζήσει άπειρα σκαμπανεβάσματα στις αγορές.  Θα ήθελα να συμπληρώσω ένα σημαντικό στοιχείο που διαφεύγει από τους περισσότερους συναδέλφους: Το βασικό πρόβλημα των διαχειριστών είναι ότι καμία επένδυση δεν μπορεί να κάνει πλέον τη διαφορά. Θεωρώ ότι ο επενδυτικός κόσμος βρίσκεται στο μεγαλύτερο αδιέξοδο που γνώρισε ποτέ η επενδυτική κοινότητα.

Το βασικό αίτιο, η απεριόριστη παροχή ρευστότητας από την fed και η επερχόμενη (ως αντιστάθμιση στο συμμάζεμα των αμερικάνων) από την Ε.Κ.Τ.

Ο πακτωλός των τρις τα τελευταία έξι χρόνια οδηγήθηκε σε μετοχές, ομόλογα, χρυσό, πετρέλαιο, κακάο, σιτάρι, καφέ κ.ο.κ. και όλα αυτά με απεριόριστη μόχλευση που ξεπερνάει σε πολλές περιπτώσεις τις 100 φορές.  Τα νούμερα είναι απλώς τεράστια για τα παγκόσμια δεδομένα. Μόνο η Deutsche Bank και η JP Morgan παίζουν πέντε φορές το παγκόσμιο ΑΕΠ σε μοχλευμένα παράγωγα προϊόντα!!!

Τι θέλουν να κρύψουν οι τράπεζες

Σοφοκλέους 10

Σιγά-σιγά, πολύ σιγά δηλαδή, οι τράπεζες αναγκάζονται να διώξουν την ομίχλη που έχει καλύψει τα οικονομικά στοιχεία τους από τα αδιάκριτα μάτια επενδυτών και σκεπτικιστών εδώ και χρόνια.

Τον περασμένο μήνα, οι βρετανικές τράπεζες έγιναν οι πρώτες στον κόσμο που αποκάλυψαν το σύνολο του δανεισμού τους, γνωστός ως δείκτης μόχλευσης, σε τυποποιημένη βάση. Δεν το έκαναν πρόθυμα - η Τράπεζα της Αγγλίας επέμεινε - και οι γνωστοποιήσεις τους περιβάλλονται από αστερίσκους και υποσημειώσεις που καταδεικνύουν πως οι κανόνες μόχλευσης εξακολουθούν να αλλάζουν.

Τα αποτελέσματα είναι διδακτικά. Οι πέντε μεγαλύτερες τράπεζες του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρούνται από τις καλύτερες κεφαλαιοποιημένες στην Ευρώπη βάσει του παραδοσιακού δείκτη βασικών-πρώτης-βαθμίδας μετοχών διαιρούμενο με τα σταθμισμένα στοιχεία του ενεργητικού, που περιλαμβάνει τα πάντα, από δάνεια κατοικίας και δάνεια προς μικρές επιχειρήσεις έως πολύπλοκες συμβάσεις παραγώγων, καθένα πολλαπλασιασμένο με τον αντίστοιχο παράγοντα ώστε να αντικατοπτρίζει το ποσό που η τράπεζα θα μπορούσε να χάσει. Τα στοιχεία ποικίλουν από 12,3 τοις εκατό της HSBC στο 10,3 τοις εκατό της Royal Bank of Scotland.