Νέα Πολιτική
του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*
Καθημερινές είναι, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι εικόνες των προσφύγων και μεταναστών που κατακλύζουν τη χώρα μας. Οι σχετικές εικόνες και αναφορές προβάλλουν τις αγωνίες και δυσκολίες όλων αυτών των ταλαιπωρημένων ανθρώπων. Δυστυχώς οι συγκινησιακές καταστάσεις ενίοτε θολώνουν την αντικειμενική σκέψη ή ακόμη μας εμποδίζουν να εστιάσουμε ήρεμα στην ουσία αλλά και στις ενδεχόμενες βαθύτερες συνέπειες του προβλήματος. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό πρόβλημα δικαιολογημένα έχει αναχθεί στο πρωτεύον θέμα που απασχολεί σήμερα τη χώρα μας αλλά φοβάμαι ότι η προσοχή μας εκτρέπεται σε δευτερεύοντα σημεία και αδυνατούμε ή μάλλον αρνούμαστε να επισημάνουμε το βασικό πρόβλημα: την αδυναμία των δυτικών κοινωνιών να απορροφήσουν εποικοδομητικά και με αμοιβαίο όφελος, τις ανεξέλεγκτες μαζικές ροές.
Στην ελληνική πραγματικότητα, ορθά επισημαίνουμε το θέμα της ασφάλειας που δημιουργεί η παρουσία χιλιάδων απελπισμένων ανθρώπων στην επικράτεια μας. Ο φόβος της διείσδυσης του ισλαμιστικού εξτρεμισμού μέσα από αυτές τις μάζες είναι υπαρκτός αλλά μάλλον έχει μεγαλοποιηθεί. Ελλοχεύει όμως η σταδιακή ανάπτυξη μιας χαμηλής έντασης εγκληματικότητας και η διάχυση της στην ελληνική κοινωνία. Ανάλογο φαινόμενο, πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα, αντιμετωπίσαμε και τη δεκαετία του 1990 με την αθρόα είσοδο λαθρομεταναστών από τις πρώην ανατολικές χώρες. Ομοίως μας προβληματίζει η αδυναμία παροχής της αυτονόητης ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους αναξιοπαθούντες συνανθρώπους μας, παράλληλα με την τήρηση των διεθνών συνθηκών και των βασικών αρχών του ανθρωπισμού που χαρακτηρίζουν το λαό μας. Μια βοήθεια, που τη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία της οικονομικής κρίσεως, δεν μπορεί να παρασχεθεί στο απαιτούμενο και επιθυμητό βαθμό. Παράλληλα ανησυχούμε για την εκμετάλλευση των προσφυγικών ροών, που σκόπιμα κατευθύνει η Τουρκία προς τα νησιά μας, σε συνάρτηση με την εξέλιξη των εθνικών μας θεμάτων και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων στον ευαίσθητο χώρο του Αιγαίου. Συγχρόνως, με απογοήτευση παρατηρούμε την ενωμένη Ευρώπη όχι μόνο να αδυνατεί να χαράξει μια κοινή πολιτική στο ευαίσθητο και πολυσύνθετο πρόβλημα, αλλά να οδηγείται σε σειρά μονομερών και αναποτελεσματικών λύσεων που επιτείνουν το αδιέξοδο και οδηγούν σε μαρασμό την ευρωπαϊκή ιδέα.
Το πρόβλημα είναι πλέον διεθνές και δυστυχώς ενώ άπαντες αναφερόμαστε στις συνέπειες του, αποφεύγουμε (υπό το βάρος μιας στοχοποίησης μας ως «ρατσιστών») να αγγίξουμε το θέμα της αιφνίδιας και εν πολλοίς βίαιης ανατροπής των δημογραφικών στοιχείων των πληθυσμών των ευρωπαϊκών χωρών (συμπεριλαμβανομένης και της δημογραφικώς παρακμάζουσας Ελλάδας). Η παλαιότερη χρησιμοποιούμενη ορολογία της αφομοίωσης ή και ενσωμάτωσης των νεοεισερχομένων στις ευρωπαϊκές κοινωνίες παρότι αντικαταστάθηκε από «μοντέρνες» εκφράσεις πολυπολιτισμικότητος και σεβασμού της ταυτότητος και ιδιαιτερότητος του άλλου, μάλλον δεν απέφερε τα αμοιβαία επιθυμητά αποτελέσματα. Αποδείχθηκε ότι καμία εθνοτική ομάδα δεν αποδέχεται να εγκαταλείψει τον τρόπο ζωής και τις συλλογικές αντιλήψεις που δημιούργησε μέσα από πολυχρόνιες βιωματικές εμπειρίες. Ενίοτε δε, επιθυμεί να επιβάλει (ποικιλοτρόπως) τις δικές της αντιλήψεις και κοσμοθεωρίες σε άλλες ομάδες, γεγονός που επιφέρει την αναπόφευκτη αντίδραση και σύγκρουση.
Ουδόλως αναφέρομαι στην ανωτερότητα κάποιου λαού ή ομάδος ή θρησκείας, απλά αναφέρομαι στην επιθυμία του να συνεχίσει να ζει στο τόπο των προγόνων του, ακολουθώντας τρόπους και παραδόσεις που πλάθονται μακροχρόνια μέσα από τα καθημερινά του βιώματα και σύμφωνα με τις δικές του ανάγκες και δοξασίες. Η βίαιη και μαζική είσοδος ανθρώπων διαφορετικών αντιλήψεων είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσει κοινωνική αναταραχή στις χώρες υποδοχής και συγκρουσιακές καταστάσεις. Χωρίς ευθύνη καμιάς εκ των δύο πλευρών, οι διαφορές αντιλήψεων και κοσμοθεωρίας παλαιών κατοίκων και νεοεισερχομένων είναι τεράστια και σε πολλούς τομείς. Επιπρόσθετα, στο υπάρχον πολιτιστικό χάσμα έρχεται να προστεθεί και το οικονομικό χάος και η αντίθεση προσλαμβάνει πλέον και την αντιπαράθεση «εχόντων» με «μη έχοντες». Στην περίπτωση αυτή η αντιπαράθεση εύκολα καθίσταται σύγκρουση επιβίωσης με την ιδεολογική (θεολογική συνήθως) διαφορά να τη καθιστά ακόμη βαθύτερη ενίοτε δε και ακραία. Αυτή είναι και η ουσία του προβλήματος που αποφεύγουμε να εντοπίσουμε, γαλουχημένοι από δεκαετίες ανθρωπιστικών ιδεολογιών που ανταποκρίνονταν σε περασμένα δεδομένα. Αποδείχθηκε ατράνταχτα ότι οι περισσότερες δυτικές κοινωνίες, παρά τους αρχικούς ενθουσιασμούς, απέτυχαν να λειτουργήσουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς ενσωμάτωσης των νεοεισερχομένων πληθυσμών, μουσουλμανικής κυρίως προέλευσης, ενώ ικανό μέρος των τελευταίων (για διαφόρους λόγους) κατέληξαν στην περιθωριοποίηση.
Εξυπακούεται ότι οι ευθύνες μας έναντι όλων των εξαθλιωμένων κατοίκων αυτού του πλανήτη είναι τεράστιες, όχι μόνο αναφορικά με τις παρελθοντικές (κατακριτέες) ενέργειες μας αλλά και ένεκα της παιδείας και (αμφισβητούμενου) πολιτισμού μας ή τουλάχιστον της τεχνολογικής μας προόδου. Οι ευθύνες πρέπει να μας οδηγήσουν, σε παγκόσμια κλίμακα, στη λήψη μέτρων για ανακούφιση των αδυνάτων. Η βελτίωση των συνθηκών των προσφύγων και μεταναστών πρέπει να επιδιωχθεί στους τόπους καταγωγής τους με κατάλληλες, επίμονες και σχεδιασμένες ενέργειες, μακριά από τακτικές εκμετάλλευσης τους και με σεβασμό προς τα πολιτισμικά τους γνωρίσματα. Τα μέτρα αυτά ενέχουν τεράστιο οικονομικό κόστος αλλά δυστυχώς και ανθρώπινο καθόσον επιβάλουν μια επιτόπια προσπάθεια οικοδόμησης και ενίσχυσης των θεσμικών εκείνων δομών και προϋποθέσεων που θα επιτρέψουν την πρόοδο των λαών αυτών. Φυσικά και η διαδικασία της μετακίνησης λαών (προσφυγικά-μεταναστευτικά ρεύματα) θα πρέπει να συνεχιστεί καθόσον αποφέρει και θετικά και αναζωογονητικά αποτελέσματα. Απλά η διαδικασία αυτή θα πρέπει να είναι σταδιακή, ελεγχόμενη και εντός των ορίων (ποσοτικών και χρονικών) που οι κοινωνίες υποδοχής μπορούν να αποδεχθούν. Άλλως, εν ονόματι ενός ψευδεπίγραφα αποκαλούμενου ανθρωπισμού, κινδυνεύουμε να προκαλέσουμε τεραστίας έκτασης αποσταθεροποίηση και συγκρούσεις με χαμένους σε αμφότερες τις πλευρές.
* Υποστράτηγος εα, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου