Νέα Πολιτική
του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*
Τα γεγονότα τρέχουν γρήγορα και αλίμονο σε αυτούς που ακολουθούν από πίσω τους ασθμαίνοντες και ανήμποροι να αποκτήσουν την πρωτοβουλία. Την προηγούμενη εβδομάδα γράφαμε για την προσπάθεια της Τουρκίας να εκμεταλλευθεί την προσφυγική-μεταναστευτική κρίση αφενός σε βάρος της Ελλάδος και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και αφετέρου σε συνάρτηση με τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Καίτοι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί το προνομιακό χώρο εξάσκησης της τουρκικής διπλωματίας δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε τη δόλια προώθηση των στόχων της Άγκυρας μέσω εκβιασμών, παζαριών και ανεκπλήρωτων υποσχέσεων. Σήμερα, η Τουρκία προσπαθεί να διευρύνει το παιγνίδι σε περισσότερο φιλικό της χώρο: στο ΝΑΤΟ.
Εμείς έχοντας αποτύχει να εκμεταλλευθούμε την 35ετή μας παραμονή στην ΕΟΚ/ΕΕ είτε για την οικονομική μας ανόρθωση είτε για την προώθηση των εθνικών μας στόχων ανατριχιάζουμε στο άκουσμα μιας ενδεχόμενης εμπλοκής του νατοϊκού μηχανισμού στην αντιμετώπιση του προσφυγικού-μεταναστευτικού προβλήματος. Ορθές εν μέρει οι ανησυχίες και προβληματισμοί μας αλλά εθελοτυφλούσαμε όλους αυτούς τους μήνες για μια ανάλογη εξέλιξη και με την ανερμάτιστη πολιτική μας μάλλον τη διευκολύνουμε. Βέβαια και εκ των υστέρων, ο πρωθυπουργός μας δήλωσε σε τηλεφωνική επικοινωνία με τη Γερμανίδα καγκελάριο, ότι τυχόν εμπλοκή του ΝΑΤΟ θα αφορά τα τουρκικά και μόνο χωρικά ύδατα και δεν θα πρέπει να θίγει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Ελπίζουμε να θυμάται ότι πλην της περιοχής των Δωδεκανήσων δεν υπάρχουν καθορισμένα και κοινά αποδεκτά θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο.
Από την άλλη πλευρά δεν πρέπει να προεξοφλούμε ότι τυχόν εμπλοκή του ΝΑΤΟ συνεπάγεται και απώλεια των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Σίγουρα κύκλοι του εξωτερικού επιδιώκουν μια συνολική διευθέτηση όλων των ελληνοτουρκικών προβλημάτων αναμένοντας την κατάλληλη ευκαιρία για την προώθηση της στα πλαίσια αμοιβαίων παραχωρήσεων αμφοτέρων των μερών (απλά εμείς δεν διεκδικούμε τίποτα). Πιθανόν το ίδιο σενάριο να επεξεργάζεται και η Τουρκία διστάζοντας (προς το παρόν) να προκαλέσει μια ανάλογη εξέλιξη μέσω θερμής σύγκρουσης. Αναμφισβήτητα ο ρόλος του ΝΑΤΟ στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μόνο θετικός δεν μπορεί να χαρακτηριστεί για τα ελληνικά συμφέροντα. Αποδείχθηκε όμως περίτρανα στο παρελθόν ότι η απομάκρυνση ή αντίθεση με το νατοϊκό μηχανισμό μόνο επιζήμια υπήρξε καθώς το κενό κλήθηκε να το καλύψει η ’Άγκυρα.
Ως έθνος πρέπει επιτέλους να αποδεχθούμε ορισμένα δεδομένα και να πορευθούμε ανάλογα. Η Τουρκία έχει τεράστια στρατηγική σημασία, διαθέτει δημογραφική ισχύ, μέγεθος και αποτελεί μη ευκαταφρόνητη αγορά και σύμμαχο. Οι δυτικές χώρες πρωτίστως ενδιαφέρονται για την αντιμετώπιση του προσφυγικού-μεταναστευτικού-τρομοκρατίας και θεωρούν ασήμαντα τα διμερή προβλήματα Ελλάδος-Τουρκίας και τα οποία πρέπει επιτέλους να επιλυθούν το συντομότερο δυνατόν με την κατάλληλη πολιτική βούληση. Την παρούσα στιγμή, η πολιτική και οικονομική ισχύς της χώρας μας βρίσκεται στο ναδίρ ενώ έχουμε, δικαίως και αδίκως, στοχοποιηθεί για σειρά προβλημάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην ένταξη μας στην οποία στηρίξαμε τόσες ελπίδες, είναι απρόθυμη να αναγνωρίσει τις ανησυχίες και να συμμεριστεί τους φόβους μας, πόσο δε περισσότερο να ταχθεί στο πλευρό μας. Η πολιτική δε αδυναμία της, την οδηγεί συχνά να καταφεύγει στο ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση σύνθετων προβλημάτων που απαιτούν βούληση και ισχύ.
Αυτά τα δεδομένα δεν σημαίνουν επ’ ουδενί δική μας παθητική στάση και παράδοση, απλά επιβάλλουν κατάρτιση καταλλήλου σχεδίου αντίδρασης. Όταν οι πολίτες της Ευρώπης, βλέπουν την αδυναμία της Ένωσης να αντιμετωπίσει την κρίση φυσικό είναι να επιδιώκουν την εμπλοκή της περισσότερο αποτελεσματικής νατοϊκής συμμαχίας. Το ΝΑΤΟ, σε τελευταία ανάλυση είναι ο οργανισμός με αποστολή την παροχή ασφάλειας στα κράτη-μέλη του ακόμη και έναντι των νέων μορφών απειλών. Αναμφισβήτητα πρέπει να αποδεχθούμε την εμπλοκή του στην προσφυγική κρίση και το ρόλο του να ανακόψει και ελέγξει τις προσφυγικές-μεταναστευτικές ροές. Η αποστολή αυτή μπορεί να επιτευχθεί κάλλιστα με την ανάπτυξη δυνάμεων στα νοτιοανατολικά σύνορα της Τουρκίας. Οι δυνάμεις αυτές θα αποτελέσουν και ανάχωμα στην είσοδο τρομοκρατών που έχουν αιματοκυλίσει την Ευρώπη και Τουρκία. Επίσης θα αποτελέσουν μια περαιτέρω πίεση προς τη συριακή κυβέρνηση για μια πιο εποικοδομητική στάση στις διαπραγματεύσεις για επίλυση της κρίσης. Θεωρώ ότι ακόμη και η ρωσική κυβέρνηση μπορεί να συνηγορήσει (καίτοι δεν της πέφτει λόγος) καθόσον θα απομακρυνθεί το ενδεχόμενο μιας εμπλοκής της με την ανήσυχη Τουρκία ή μια προβοκάτσια. Αν μάλιστα η παρουσία δυνάμεων του ΝΑΤΟ συνδυαστεί με εκτέλεση κοινών περιπολιών (ΝΑΤΟ-ΕΕ) στα χερσαία παράλια της Μικράς Ασίας, ο αριθμός των μετακινουμένων με «βάρκες-φέρετρα» ταλαίπωρων ψυχών θα μηδενιστεί. Ακόμη και η δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας, υπό το ΝΑΤΟ με επιθυμητή την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας (άρα και Ρωσίας με το αζημίωτο φυσικά) για ασφαλή εγκατάσταση των προσφύγων πρέπει να εξεταστεί σοβαρά.
Σωστά το πρόβλημα εντοπίζεται στην ειρήνευση της περιοχής και οι προσπάθειες πρέπει να αρχίσουν από τις συνορεύουσες ζώνες της Συρίας. Αυτές οι απλοϊκές σκέψεις θα απαιτήσουν προσεκτική εξέταση, τεκμηρίωση, έλεγχο συνεπειών, υποστήριξη και κυρίως προβολή προς τους λαμβάνοντας τις αποφάσεις αλλά και την κοινή γνώμη των «συμμάχων» και «εταίρων». Πρέπει επιτέλους να αναλάβουμε πρωτοβουλίες και ο (διακηρυκτικός) στόχος μας δεν πρέπει να είναι η προβολή των ανησυχιών και των «δικαίων μας» (λέξη άγνωστη για τις διεθνείς σχέσεις) αλλά η προώθηση της ασφάλειας και κοινών συμφερόντων των κρατών-μελών των οργανισμών που συμμετέχουμε.
Πρέπει όμως να βιαστούμε και συγχρόνως με τις κατάλληλες πρωτοβουλίες που θα αναλάβουμε επιβάλλεται να τηρήσουμε και τις δεσμεύσεις μας. Άλλως ελλοχεύει ο κίνδυνος ενώ εμείς να προσπαθούμε να καθορίσουμε τα όρια των υπό ίδρυση hot spots κάποιοι άλλοι να επανακαθορίσουν τα δικά μας σύνορα!
* Υποστράτηγος εα, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου