Οι πόλεμοι των ελίτ

analyst

Ο «μισός κανόνας του χρυσού» που υιοθετήθηκε το 1922, κατά τον οποίο μόνο η Μ. Βρετανία και οι Η.Π.Α. όφειλαν να έχουν αντίκρισμα σε χρυσό, όσον αφορά τα νομίσματα τους απέτυχε – ενώ μεταξύ των ετών 1920 και 1930 αυξήθηκε το μίσος εναντίον των τραπεζών, καθώς επίσης των ιδιοκτητών τους. Οι άνθρωποι, άνεργοι και πεινασμένοι, ήθελαν να αποκτήσουν ξανά τα κράτη τον έλεγχο των νομισμάτων τους, τον οποίο είχαν παραδώσει ανόητα στις τράπεζες – με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει η εξουσία του καρτέλ. Ακολούθησε το κραχ του 1929, η Μεγάλη Ύφεση και ένας ακόμη παγκόσμιος πόλεμος.

.

Ανάλυση

- του Άρη Οικονόμου

Πριν από 100 χρόνια ίδρυσαν ορισμένοι τραπεζίτες, οι οποίοι λειτουργούσαν γύρω από τις οικογένειες Rothschild, Rockefeller, Morgan και Warburg, την κεντρική τράπεζα των Η.Π.Α., τη FED – με τη βοήθεια της οποίας απέκτησαν στη συνέχεια ανυπολόγιστη ισχύ, σε όλα σχεδόν τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Την ίδια στιγμή, δρομολόγησαν το ιδιωτικό δολάριο, μετατρέποντας το σε δικό τους προσωπικό νόμισμα – υποχρεώνοντας στη συνέχεια την κυβέρνηση της υπερδύναμης να δανείζεται από αυτούς στο συγκεκριμένο «συνάλλαγμα», πληρώνοντας τόκους.

Εν τούτοις, αχόρταγοι όπως ήταν, δεν περιορίσθηκαν σε αυτές τις ενέργειες  επιλέγοντας, για να αυξήσουν τη δύναμη τους, την «αποδόμηση» του κανόνα του χρυσού – παρά το ότι αποτελούσε εγγύηση για τη σταθερότητα και την ειρήνη. Για να συμβεί όμως κάτι τέτοιο, έπρεπε να μεσολαβήσουν ασυνήθιστα γεγονότα, όπως ένας πόλεμος – επειδή οι άνθρωποι εμπιστεύονταν ανέκαθεν το χρυσό, οπότε και το νόμισμα που είναι συνδεδεμένο μαζί του.

Ο κανόνας του χρυσού και το αποτυχημένο σύστημα ισοτιμιών Μπρέτον Γουντς

Ο Κανόνας του χρυσού ( gold standard) ίσχυε πριν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες στο διεθνές εμπόριο. Σύμφωνα με τον κανόνα αυτό, κάθε χώρα καθόριζε μια συγκεκριμένη ισοτιμία του εθνικού της νομίσματος με τον χρυσό. Το σύστημα ίσχυσε από την αρχή του 20ου αιώνα έως και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο οπότε και σταδιακά εγκαταλείφτηκε από τις χώρες που το ακολουθούσαν έως τότε. Μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και κυρίως από το 1920 έως το 1935 υπήρξε μια νέα διεθνής προσπάθεια για την επαναφορά του συστήματος του κανόνα του χρυσού με πολλά προβλήματα και πολλές δυσλειτουργίες. Τότε οι ΗΠΑ καθόρισαν την αντιστοιχία 1 ουγκιάς χρυσού στα 35 δολάρια.

Κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν φυσικό να γνωρίσει η ανθρωπότητα μια περίοδο μεγάλης νομισματικής αστάθειας με υπερπληθωριστικές τάσεις και επακόλουθο τις συχνές και μεγάλες μεταβολές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Με πρόσχημα την εμπειρία αυτή που αφορούσε όμως μια πολεμική και όχι ειρηνική περίοδο, προς το τέλος του πολέμου, πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη του Μπρέττον Γουντς και εκεί αποφασίστηκε η δημιουργία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), της Παγκόσμιας Τράπεζας, της GATT καθώς και η υιοθέτηση του συστήματος σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών που έγινε γνωστό ως το σύστημα του Μπρέττον Γουντς.

Η δεκαετία του 1970 σηματοδότησε μία μεγάλη οικονομική αλλαγή στη Δύση – αφού τότε αποδεσμεύθηκαν οι μισθοί από την παραγωγικότητα

analyst

Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο διακρίνουμε δύο διαφορετικές ιστορικές περιόδους: (α) στην πρώτη περίοδο, η οποία διήρκεσε έως τη δεκαετία του 1970, οι εργαζόμενοι μοιράζονταν τα επί πλέον κέρδη από την αύξηση της παραγωγικότητας τους (β) στη δεύτερη περίοδο, η οποία ξεκίνησε από τις Η.Π.Α. και συνεχίσθηκε στην υπόλοιπη Δύση,  οι εργαζόμενοι έπαψαν να αμείβονται ανάλογα με την παραγωγικότητα τους.

Σε ορισμένες χώρες οι μισθοί τους δεν αυξάνονταν ανάλογα με τον πληθωρισμό, ενώ σε κάποιες άλλες δεν αυξάνονταν ανάλογα με την άνοδο της παραγωγικότητας. Το αποτέλεσμα ήταν όμως το ίδιο, όπως φαίνεται στο γράφημα που ακολουθεί: η απόλυτη στασιμότητα των πραγματικών μισθών, πάντοτε σε όρους αγοραστικής αξίας, οι οποίοι θα ήταν διπλάσιοι από τους σημερινούς, εάν είχε διατηρηθεί η μισθολογική δικαιοσύνη.

STAIRWAY TO HELL

triklopodia

του Βασίλη Παπαδόπουλου

Κάθε νόμισμα είναι τόσο ισχυρό όσο η οικονομία παρέχει μέσα για εξαργύρωση αυτού. Όλη η ρητορική και όλες οι ανοησίες που ακούγονται από τα λεγόμενα των ισχυρών δέν είναι τίποτα άλλο παρά απεγνωσμένες προσπάθειες των ιθυνόντων να κρατήσουν το σύστημα επιπλεύσιμο.

 Όσο αυξάνουν το όριο χρέους τόσο υπερπληθωρίζουν το πρόβλημα, στον βωμό της ακόμα λίγο παραπάνω χαρισάμενης ζωής σήμερα. Τα μετρητά που διανέμονται τα τελευταία 40 χρόνια δεν είναι τίποτα παραπάνω από κουπόνια χρέους χωρίς πραγματικό αντίκρυσμα από τις υπό πτώχευση τράπεζες.

Το οικονομικό μοντέλο με βάση το χρέος, απαιτεί το υφιστάμενο χρέος ή ρευστό να έπανα-υποθηκευθεί σήμερα και να έπανα-πληρωθεί διογκωμένο αύριο. Το σύστημα είναι αποκλειστικά εξαρτημένο στην διαρκή απόκτηση χρέους και αποπληρωμής του στο διηνεκές του χρόνου. Εάν περικοπούν οι δαπάνες και ζήσουμε ανάλογα με τις δυνατότητές μας, το σύστημα καταρρέει. Συντηρείτε αποκλειστικά και μόνο από την διαιώνιση και διόγκωση του χρέους. Το χρέος είναι η τροφή του. Είναι μονόδρομος για τους εφαρμοστές του η άρση του ταβανιού του χρέους και η επαναχρηματοδότηση περαιτέρω δαπανών.

Δεν μπορούν να σταματήσουν, ούτε να κάνουν πίσω. Δεν υπάρχει άλλη λύση, διαφορετικά το σύστημα ζαλίζεται και πέφτει από υποσιτισμό. Επέρχεται άτακτη κατάρρευση. Οι πολιτικοί το γνωρίζουν πάρα πολύ καλά αυτό και αυτό όπως ακούτε διαρκώς είναι το επιχείρημά τους. Εξού και τα τρομοκρατικά διλήμματα. Ο μόνος που δέν καταλαβαίνει σε τί παιχνίδι έχει εμπλακεί είναι ο μέσος πολίτης, που μάλλον τώρα άρχισε να αντιλαμβάνεται βιαίως την ουσία τους συτήματος που ήταν ενταγμένος τα τελευταία 40 χρόνια. Μάλλον η πείνα προσφέρει και διαύγεια.

Ιστορικά διδάγματα από την πτώχευση της Ελλάδας του 1932 ΜΕΡΟΣ Γ’

kontranews

Στην προηγούμενη επιφυλλίδα μας, είδαμε ότι ο Βενιζέλος με ταπεινότητα και βάζοντας υπεράνω όλων το καλό της πατρίδας, δεχόταν να συμμετάσχει σε Οικουμενική Κυβέρνηση ως απλό μέλος. Ο Βενιζέλος, προτείνοντας τη συγκρότηση Οικουμενικής Κυβέρνησης ή Κυβέρνησης Εθνικού Συνασπισμού, επεσήμανε την αναγκαιότητα, η Ελλάδα να φανεί συνεπής στο μέλλον στις δαπάνες εξυπηρέτησης του εξωτερικού της χρέους. Ακράδαντα πίστευε στις παραγωγικές δυνατότητες της Ελλάδος και την επίλυση των οικονομικών της προβλημάτων, στηριζόμενη στις δικές της δυνάμεις. Αναγκαία και βασική προϋπόθεση, για την αξιοποίηση των εγχώριων παραγωγικών δυνάμεων και την υλοποίηση του έργου της οικονομικής ανασυγκροτήσεως, είναι η ομόνοια στον ελληνικό λαό και η πολιτική σταθερότητα.

Δυστυχώς, η πορεία των γεγονότων τον διέψευσαν. Ο αρχηγός του δεξιού Λαϊκού Κόμματος, Παναγής Τσαλδάρης (1868-1936) τορπίλισε την προσπάθεια σχηματισμού Οικουμενικής Κυβέρνησης για τη σωτηρία της χώρας. Σε συνθήκες σφοδρότατων πολιτικών αντιπαραθέσεων, κλιμακούμενης της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, προπαγάνδας από διάφορα αυλικά-στρατιωτικά κέντρα περί επερχόμενου κομμουνιστικού κινδύνου, διχασμένο το λαό και διογκούμενης της θύελλας της εγχώριας οικονομικής ύφεσης, η χρεοκοπία της χώρας ήταν νομοτελειακό γεγονός. Η Ελλάδα αφέθηκε στη μοίρα της από τις προστάτιδες δυνάμεις και τους παραδοσιακούς ξένους πιστωτές, με ολέθρια συνέπεια να υποχρεωθεί να κηρύξει πτώχευση στις 16 Απριλίου του 1932.

Ιστορικά διδάγματα από την πτώχευση της Ελλάδας του 1932 ΜΕΡΟΣ Β’

kontranews

του Γιώργου Βάμβουκα

Όταν ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, διαβεβαίωνε τον ελληνικό λαό ότι η εθνική οικονομία είναι θωρακισμένη και η Ελλάδα θα βγει τελικά αλώβητη από τον παγκόσμιο οικονομικό τυφώνα, ο ευφυέστατος οικονομολόγος Ανδρέας Ανδρεάδης (1876-1935), καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο αντικείμενο των Δημοσίων Οικονομικών, είχε τελείως διαφορετική άποψη.

Ο Ανδρεάδης θεωρούσε ότι οι διαρθρωτικές ασθένειες της ελληνικής οικονομίας και του πολιτικού συστήματος, όπως οι πελατειακές σχέσεις του πολιτικού συστήματος (ρουσφέτι), η ελεφαντίαση του κρατικού μηχανισμού με τη δημιουργία άχρηστων δημόσιων οργανισμών, οι τεράστιες κρατικές δαπάνες, τα μεγάλα ελλείμματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το λαθρεμπόριο, η φαυλοκρατία, κ.λπ., καθιστούσαν την ελληνική οικονομία τρωτή και ανυπεράσπιστη στο επερχόμενο παλιρροιακό κύμα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. 

Ιστορικά διδάγματα από την πτώχευση της Ελλάδας του 1932 ( ΜΕΡΟΣ Α’ )

kontranews

του Γιώργου Βάμβουκα

Επειδή τα συγκλονιστικά γεγονότα που εξελίσσονται τις τελευταίες μέρες, αναφορικά με τις διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ του κυβερνητικού οικονομικού επιτελείου και των θεσμών, έχουν αρκετές ομοιότητες με τα δραματικά συμβάντα που προηγήθηκαν της πτώχευσης της Ελλάδας το 1932, το σημερινό και το επόμενο άρθρο μας, θα αφιερωθούν στα αίτια και τις συνέπειες της χρεοκοπίας της χώρας το 1932.

Την περίοδο 1911-1922 ο συνολικός ονομαστικός εξωτερικός δανεισμός της Ελλάδας, διογκώθηκε κατά 648.400.000 χρυσά γαλλικά φράγκα. Ωστόσο, ο πραγματικός δανεισμός, δηλαδή τα ξένα κεφάλαια που μπήκαν στο δημόσιο ταμείο, διαμορφώθηκε σε 608.700.000 χρυσά φράγκα. Με το ποσό αυτό χρηματοδοτήθηκαν οι πελώριες στρατιωτικές δαπάνες των Βαλκανικών πολέμων, του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, του ελληνοτουρκικού πολέμου της περιόδου 1919-1922, κ.λπ.

Την περίοδο 1922-1932, η συνολική ονομαστική αξία του εξωτερικού χρέους από 2.261.600 αυξήθηκε σε 2.893.200 χρυσά γαλλικά φράγκα. Δηλαδή, την περίοδο 1922-1932 από 403 διογκώθηκε σε 515 εκατ. δολάρια. Τα δάνεια αυτά αξιοποιήθηκαν για την αποκατάσταση των προσφύγων της Μικρασιατικής καταστροφής, τη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας, τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, την ενίσχυση των τομέων της παιδείας και της υγείας, την ισχυροποίηση του στρατού, κ.λπ.

Η δραχμή, οι νομισματικές ενώσεις και τα διδάγματα του παρελθόντος

Της Σοφίας Λαζαρέτου

Πυλώνες κάθε κρατικής οντότητας από την εποχή της Αναγέννησης, δηλαδή από την εποχή που δημιουργήθηκε το εθνικό αστικό κράτος όπως το εννοούμε σήμερα, είναι ο στρατός και το νόμισμα. Δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες αποδέχθηκαν τον Φεβρουάριο του 1992, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, να εκχωρήσουν το κυριαρχικό δικαίωμα του εκδοτικού προνομίου και την αυτονομία στην άσκηση εθνικής νομισματικής πολιτικής, σε όφελος ενός κοινού νομίσματος, του ευρώ, που θα επιτελεί τις τρεις βασικές λειτουργίες του χρήματος (μέσο πληρωμών, μονάδα μέτρησης αξιών και μέσο αποθεματοποίησης πλούτου). Το ευρώ γεννήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1999 και από την 1η Ιανουαρίου 2002 θα αποτελεί νόμιμο χρήμα (legal tender) στις χώρες της ζώνης του ευρώ.

Στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που έγινε στη Φέιρα της Πορτογαλίας τον Ιούνιο, ελήφθη η απόφαση της πλήρους ένταξης της δραχμής στην οικονομία της ζώνης του ευρώ. Τούτο σημαίνει ότι τον Μάρτιο του 2002 η δραχμή θα αποτελεί πλέον παρελθόν, όπως άλλωστε και τα άλλα εθνικά νομίσματα των χωρών-μελών. Η 28η Φεβρουαρίου 2002 θα είναι η τελευταία ημέρα κυκλοφορίας της δραχμής σε φυσική μορφή.

Η νομισματική ενοποίηση της Ευρώπης δεν αποτελεί το μοναδικό εγχείρημα νομισματικής συνεργασίας στην παγκόσμια οικονομική ιστορία. Υπήρξαν πολλές προσπάθειες χωρών, άλλες επιτυχείς και άλλες όχι, να συνδέσουν τα νομίσματά τους με κάποιο πολύτιμο μέταλλο ή με το νόμισμα της πιο ισχυρής οικονομίας στη γεωγραφική περιοχή τους. Η πρόθεση συμμετοχής τους σε μια νομισματική ένωση υπαγορευόταν από την ανάγκη, πρώτον, της μείωσης του συναλλαγματικού κινδύνου στις μεταξύ τους εμπορικές συναλλαγές, δεύτερον, της μείωσης του πιστωτικού κινδύνου και, τρίτον, της εξασφάλισης αξιοπιστίας στην άσκηση αντιπληθωριστικής πολιτικής.

Ο "Κανόνας" του ΧΡΥΣΟΥ

The Crypt of Banking News

Νούλα Χρυσοχοϊδου
BA of Accounting,  BA of Finance,  MsC in Banking

από την Νούλα Χρυσοχοΐδου

Από το 1971 ακυρώθηκε η ισοτιμία χρυσού και δολαρίου, ενώ το 1976 επισημοποιήθηκε ο νέος ρόλος του ΔΝΤ. Να επιβλέπει ένα παγκόσμιο νομισματικό σύστημα κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών, όπου κάθε χώρα είναι ελεύθερη να επιλέξει το δικό της σύστημα. Ο Φρήντμαν υποστήριζε ότι υπάρχει ανάγκη να περάσεις από τις σταθερές ισοτιμίες Μπρέττον-Γούντς σε ελεύθερες κυμαινόμενες.

·          Ο Βαθμός κινητικότητας των παραγωγικών συντελεστών.(R. Munde

·           Ο Βαθμός ανοίγματος μιας οικονομίας στο διεθνές εμπόριο.(McKinnon)

·           Η ομοιότητα δομής των οικονομιών      

·           Η ευκαμψία μισθών και τιμών

·           Η ομοιομορφία στους ρυθμούς πληθωρισμού

·           Η  ενοποίηση των οικονομικών αγορών

---

Όπου τα νομίσματα είναι ¨ελεύθερα¨ να κυμαίνονται και η αξία τους καθορίζεται από τη δύναμη της αγοράς. Η κεντρική τράπεζα ασκεί ανεξάρτητη νομισματική πολιτική και η συναλλαγματική ισοτιμία καθορίζεται ελεύθερα στην αγορά συναλλάγματος με στόχο την εξίσωση της προσφοράς και της ζήτησης του ξένου συναλλάγματος. Προκαλεί ταυτόχρονα και ένα αίσθημα αβεβαιότητας λόγω των ευαίσθητων διακυμάνσεων της ισοτιμίας. Όμως προσαρμόζονται άμεσα στις τρέχουσες συνθήκες ανταγωνισμού και οποιοδήποτε κράτος ασκεί τη νομισματική πολιτική που επιθυμεί, περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις από διάφορες κρίσεις. Ταυτόχρονα επιτυγχάνεται η συμμετρία, όπως π.χ. η Κίνα λόγω του εξαγωγικού της χαρακτήρα έχει συμμετρία,  καθώς επίσης απομονώνεται από τις εξωτερικές διαταραχές που δημιουργούνται.

Η κατάργηση του “κανόνα του χρυσού”

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Στις 15/08/1971, ο Νίξον καταργεί πραξικοπηματικά τον “κανόνα του χρυσού”.

Στην πραγματικότητα, αυτή η κίνηση ήταν μια άτυπη και ιδιότυπη “στάση πληρωμών” από τις ΗΠΑ προς τον υπόλοιπο κόσμο.

Ουσιαστικά, οι ΗΠΑ είπαν προς τους υπόλοιπους ότι “θα έχουμε ελλείμματα, και ναι μεν θα σας πληρώσουμε, αλλά δε θα σας πληρώσουμε σε χρυσό, ή σε δολάρια που είναι ισοδύναμα με χρυσό (όπως ισχύει στον “κανόνα του χρυσού”). Αντίθετα, θα σας πληρώσουμε σε δολάρια που ΔΕΝ αντιστοιχούν σε χρυσό, τυπώνοντας τα με τη σέσουλα”.

Από τη στιγμή που οι ΗΠΑ θα πλήρωναν με πληθωρισμένα δολάρια όμως, αυτά τα δολάρια θα άξιζαν ολοένα και λιγότερο. Εξ ου και η αντίδραση των πετρελαιάδων το 1973, που ζήτησαν να πληρώνονται σε χρυσό και όχι σε δολάρια για το πετρέλαιο που πουλάνε στη Δύση.

Σήμερα, οι ΗΠΑ έχουν πλέον γιγαντώσει την εκτύπωση δολαρίων, και οι υπόλοιποι προφανώς δεν τα καλοβλέπουν όλα αυτά, καθώς κανένας δε θέλει να πληρώνεται σε ένα νόμισμα που διαρκώς υποτιμάται, ούτε να αποθηκεύει τον συσσωρευμένο πλούτο του σε αυτό.

Ως εκ τούτου, ο κόσμος απομακρύνεται από το δολάριο – και επιστρέφει στο χρυσό.

The Economist: Γιατί ο κανόνας του χρυσού διαλύθηκε και το ευρώ έχει επιζήσει

AKIOE

Αποφασίζοντας να καθορίζουν αμετάβλητα τη συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ τους, τα μέλη της Ευρωζώνης δεν μπορούν πλέον να καταφύγουν στην υποτίμηση του νομίσματος αν γίνουν μη ανταγωνιστικά.

Χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009, η χειρότερη από την κρίση των αρχών του 1930, και ακόμη περισσότερο η κρίση της Ευρωζώνης έφερε στο προσκήνιο τους ιστορικούς των οικονομικών, διότι από αρκετές απόψεις η Ευρωζώνη μοιάζει με τον κανόνα του χρυσού, ο οποίος λειτούργησε τόσο άσχημα μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αποφασίζοντας να καθορίζουν αμετάβλητα τη συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ τους, τα μέλη της Ευρωζώνης δεν μπορούν πλέον να καταφύγουν στην υποτίμηση του νομίσματος αν γίνουν μη ανταγωνιστικά. Αντιθέτως, πρέπει να ξανακερδίσουν την ανταγωνιστικότητά τους με τον δύσκολο τρόπο, δηλαδή μέσω της εσωτερικής υποτίμησης πράγμα που σημαίνει μείωση μισθών και τιμών σε σχέση με τα υπόλοιπα μέλη της Ευρωζώνης. Πρόκειται για επίπονη διαδικασία, τόσο επίπονη όσο ήταν και υπό το καθεστώς του κανόνα του χρυσού, το οποίο η Βρετανία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το 1931, ακολουθούμενη από αρκετές άλλες σκανδιναβικές χώρες. Τα κράτη που υποτίμησαν πρώτα το εθνικό τους νόμισμα τελικά τα πήγαν πολύ καλύτερα από άλλα, όπως η Γαλλία, που επέμειναν στον Κανόνα του Χρυσού. Δεδομένης αυτής της εμπειρίας, μια προφανής ερώτηση είναι γιατί το ευρώ έχει επιζήσει, ενώ ο κανόνας του χρυσού διαλύθηκε.

Οι νομισματικές ενώσεις έχουν κερδισμένους και χαμένους

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Σπύρου Μαρκέτου

Ανέκαθεν οι αιτίες και οι στόχοι των νομισματικών ενώσεων -καθώς βέβαια και των νομισματικών αποσχίσεων- αφορούσαν την πολιτική μάλλον παρά την οικονομία. Και μολονότι παρουσιάζονται από τους υποστηρικτές τους σαν κοινή λογική, διεθνιστική κατάκτηση, ή εργαλείο για την επίτευξη ειρήνης και ευημερίας, η ιστορία τους μας λέει πως δεν είναι τίποτε απ” όλα αυτά…

«Οι καλύτεροι ηγέτες» έλεγε ο Λάο Τσε «είναι κείνοι που ο κόσμος δεν προσέχει καν την ύπαρξή τους. Μετά έρχονται εκείνοι που ο κόσμος αγαπά κι επαινεί. Χειρότεροι είναι όσοι κυβερνούν με το φόβο, και χειρότεροι απ” όλους εκείνοι που προκαλούν περιφρόνηση. Αν δεν είναι οι ηγέτες αξιόπιστοι, οι μάζες δεν μπορούν να τούς εμπιστευτούν».

Στη σημερινή μας γλώσσα, έθετε το πρόβλημα της νομιμοποίησης της εξουσίας. Σήμερα η Δύση, για να μη μιλήσουμε για τον υπόλοιπο κόσμο, κυβερνιέται με το φόβο, και οι πολιτικές της ηγεσίες προκαλούν θυμηδία ή περιφρόνηση, προαναγγέλλοντας αυτό που τεχνικά ονομάζουμε κρίση νομιμοποίησης. Αυτή συχνά φέρνει την ανατροπή ενός συστήματος και την αντικατάστασή του από άλλο. Ακόμη χειρότερα για το σύστημα, ο λαός πλέον προσέχει και τι κάνουν οι κάτοχοι και οι διαχειριστές του χρήματος, που ήταν ως πρόσφατα οι κρυφοί ηγέτες, τόσο πετυχημένοι ώστε κανείς δεν ασχολιόταν μαζί τους.

Το καπιταλιστικό σύστημα, που σήμερα περνά τη χειρότερη κρίση στην ιστορία του, φτιάχτηκε πριν από πέντε αιώνες. Στο πλαίσιό του αναπτύχθηκαν τα δυναστικά κράτη τα οποία, μετά τη Γαλλική Επανάσταση, εξελίχθηκαν στα σύγχρονα κράτη, συνήθως εθνικά, που νομιμοποιούνται επικαλούμενα τη λαϊκή κυριαρχία. Διακηρύσσουν πως ο λαός είναι κυρίαρχος, ενώ στην πραγματικότητα κυρίαρχο είναι το κεφάλαιο, και για να διασφαλίσουν την αναπαραγωγή του φτωχαίνουν τους πολλούς, σχετικά ή και απόλυτα.