Δημιουργία ηγετών, η δύναμη του λόγου και της ερμηνείας

Ο ηγέτης πρώτα ακούει και αφουγκράζεται τον λόγο...

της Έλενας Παναρίτη

Δημιουργία ηγετών, η δύναμη του λόγου και της ερμηνείας

• Πώς μεγάλοι ηγέτες εμπνέουν αλλαγές χρησιμοποιώντας τον λόγο;
• Πώς αποκωδικοποιούν τον λόγο από ομάδα σε ομάδα και από χώρα σε χώρα;
• Ποιος είναι ο ρόλος του «ΕΓΩ»,
  • η πραγματικότητα του «ΦΟΒΟΥ»,
  • η αναγκαιότητα της «ΤΟΛΜΗΣ», ως προς την ερμηνεία του λόγου. 

Τι θα πει ηγέτης; Είναι ένας εμπνευστικός χαρακτήρας ο οποίος φτιάχνει ένα περιβάλλον δράσης για αλλαγή. Αντιπροσωπεύει μια ανάγκη πρωτοπορίας που στην πραγματικότητα ήδη υπάρχει όμως δεν έχει ερμηνευτεί συγκροτημένα ακόμη.

Ο ηγέτης εμπνέει εμπιστοσύνη και τη δυναμική της αλλαγής ούτως ώστε οι ίδιοι οι ανθρώποι, να γίνονται κοινωνοί αυτής της αλλαγής. Η αλλαγή είναι δική τους και όχι του ηγέτη.

Ηγέτης λοιπόν δεν είναι αυτός ο οποίος κατέχει την εξουσία ή εξουσιάζει, είναι εκείνος που δουλεύει από κάτω προς τα πάνω και εμπνευστικά ενώνει τον λόγο προς μια πράξη, δράση, στόχο, προοπτική. Ο ηγέτης πρώτα ακούει και αφουγκράζεται τον λόγο, ο οποίος μπορεί να έχει διαφορετικές ερμηνείες, από κοινωνία σε κοινωνία, λόγω διαφορετικών βιωματικών αντιλήψεων και ιστορίας.

Ο κόσμος αλλάζει από ηγέτες και όχι από ιδεολογίες

Το προσωπικό «χάρισμα» των ηγετών της Λατινικής Αμερικής και πώς μπορεί να ανατρέψει κατεστημένες θεωρίες και να δημιουργήσει νέες ιδεολογικές τάσεις. Τι δείχνει το παράδειγμα του Μεξικού. 

Γράφει ο Τ. Μίχας

Η Λατινική Αμερική είναι ο χώρος της υπερβολής. H φύση είναι υπερβολική, ο Καθολικισμός είναι υπερβολικός και το ίδιο ισχύει για την ανεγκέφαλη εγκληματική βία, την ευγένεια των κατοίκων, την διαφθορά των αρχών, την φιλικότητα των ανθρωπων, την λατρεία της γυναικείας ομορφιάς («belleza») -τα πάντα λειτουργούν στον χώρο της υπερβολής. Δεν εκπλήσσει καθόλου ότι η λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής, ο περίφημος «μαγικός ρεαλισμός» του Μάρκες, της Αγιέντε, του Λιόσα κ.λπ. οικοδομείται ακριβώς πάνω στο στοιχείο της εξωπραγματικής υπερβολής.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι φυσικό και οι πολιτικοί ηγέτες να παίρνουν «εξωπραγματικές» διαστάσεις. Από το ζεύγος Περόν παλαιότερα μέχρι σήμερα ηγέτες όπως ο Ούγκο Τσάβεζ, ο Ιγνάσιο Λούλα, το ζεύγος Κίρτσνερ, ο Ραφαέλ Κορέα, ο Εβο Μοράλες ο Αλαν Γκαρσία (που αυτοκτόνησε πρόσφατα λόγω υποψιών για εμπλοκή του σε θέματα διαφθοράς) –όλοι οι προαναφερθέντες είχαν ένα κοινό στοιχείο: Oτι το προσωπικό «χάρισμα» στο οποίο βασιζόταν η εξουσία τους τους επέτρεπε να προσδιορίζουν αυτοί τους όρους της ιδεολογικής συζήτησης και ερμηνευτικής αντί να προσδιορίζονται απ’ αυτήν. Eίναι τόσο έντονο το φαινόμενο του «caudillismo» («ηγεμονισμος») που ακόμα και το Economist θεώρησε σκόπιμο να αφιερώσει πρόσφατα ένα τεύχος σε αυτό.

Τέλειωσε η Αμερική ως Αναντικατάστατο Έθνος;

iskra

Αντί να βλέπουν μακριά στο μέλλον, οι αμερικανικές ηγεσίες αγωνίζονταν να διακρίνουν τι μπορεί να συμβεί την ερχόμενη εβδομάδα.

[ Πρόσθετος ακαταμάχητος τίτλος αναγνωσιμότητας του προκείμενου άρθρου είναι η ιδιότητα του συντάκτη: Έγκριτου διεθνούς φήμης Αμερικανού συγγραφέα, με σπουδές που άρχισαν από την Στρατιωτική Ακαδημία του  West Point, καθηγητή της  Ιστορίας και των Διεθνών Σχέσεων  -διαδοχικά  σ το  West Point, στο Πανεπιστήμιο John Hopkins και στο πανεπιστήμιο της Βοστώνης. Σειρά προφητικών συγγραμμάτων του και απειρία άρθρων του, σε διεθνώς έγκυρα άλλοτε αμερικανικά βοηθήματα ενημέρωσης και μελέτης, τον έχουν καθιερώσει ως  διεθνή αυθεντία  στα θέματα της ειδικότητάς του.]

Ανάδειξη: Μιχαήλ Στυλιανού

«Μόνον όσοι από εμάς γεννηθήκαμε υπό την βασίλισσα Βικτώρια,» έγραψε ο Ρόναλντ Νοξ «ξέρουν πως αισθάνεσαι ξέροντας  σαν σίγουρο πως η Αγγλία είναι μόνιμα το κορυφαίο έθνος,  πως οι ξένοι δεν λογαριάζονται και πως και το χειρότερο να συμβεί, ο Λόρδος Σώλσμπερυ θα στείλει μια κανονιοφόρο.»

του Andrew Bacevich

Ο Νοξ πρόφερε αυτήν την αιχμηρή παρατήρηση, που απέπνεε ειρωνεία ίσως ανάμικτη με νοσταλγία, όχι ως σχεδιαστής πολιτικής ή στρατηγικός νους, αλλά από το υψηλό βάθρο θεώρησης ενός κληρικού. Από την δεκαετία του 1920 ως τα τέλη εκείνης του 1950, ο αιδεσιμότατος Νοξ ήταν ο ποιο διάσημος και με μεγάλη επιρροή καθολικός ιερέας σε όλη την Μεγάλη Βρετανία. Ως τέτοιος, είχε αναπτυγμένη μιαν ξεχωριστή αντίληψη για το τι πραγματικά είναι μόνιμο και το τι απλά μοιάζει να είναι.

Ενώ χρησιμοποιούν ίσως διαφορετικούς όρους –προτιμούμε τώρα να στέλνουμε αεροπλανοφόρα αντί κανονιοφόρους- οι Αμερικανοί που γεννήθηκαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο μεγάλωσαν διαποτισμένοι με ακριβώς το ίδιο συναίσθημα για την χώρα τους. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1940 και έπειτα, η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ θεωρείτο ως αυτονόητο δεδομένο. Η Ιστορία είχε εκδώσει μιαν ετυμηγορία: Εμείς –όχι οι Βρετανοί κι βέβαια όχι οι Γερμανοί, οι Γάλλοι ή οι Ρώσοι- είμαστε το νούμερο ένα και –σημαντικότερο- είχαμε αυτόν τον προορισμό. ΄Οτι αυτή η ετυμηγορία της ιστορίας μπορούσε να υποστεί αναθεώρηση ήταν κυριολεκτικά αδιανόητο, ιδιαίτερα για κάποιον που κέρδιζε το βιός του στην, ή κοντά στην, Ουάσιγκτον.

Σε αναζήτηση του ικανού ηγέτη

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Της Αγγελικής Κοτσοβού

akots@naftemporiki.gr

Τα μεγαλύτερα λεξικά έχουν ήδη αποφασίσει για τη λέξη της χρονιάς του 2018. Το Oxford επέλεξε τον όρο «τοξικός». Το Merriam-Webster τη «δικαιοσύνη». Για τον Λέονιντ Μπερσίντσκι του Bloomberg, το 2018 ήταν η χρονιά του αξιοθρήνητου παγκόσμιου ηγέτη. Ήταν πράγματι από τη χειρότερη φουρνιά ηγετών στη σύγχρονη ιστορία, με εντυπωσιακό αριθμό των χωρών ανά τον κόσμο με αξιοθρήνητη διακυβέρνηση.

Τα πιο τρανταχτά παραδείγματα απασχολούν καθημερινά τη διεθνή ειδησεογραφία. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κρατάει τα σκήπτρα, καθώς επιχειρεί με τις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις του και την ανορθόδοξη πολιτική του να πείσει τους Αμερικανούς ότι η εκλογή του ήταν θετική εξέλιξη για την Αμερική. Ο Τραμπ φοβερίζει τους πάντες, από τον πρόεδρο της Φέντεραλ Ριζέρβ μέχρι τις άλλες οικονομικές υπερδυνάμεις, όπως η Κίνα. 

Εξίσου κακή η διακυβέρνηση στη Βρετανία. Η πρωθυπουργός Τερέζα Μέι εθελοτυφλεί μπροστά στη ζοφερή πραγματικότητα της οικονομικής επιβράδυνσης και της απώλειας της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης, λίγους μήνες πριν από την επίσημη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση και προσπαθώντας απεγνωσμένα να περάσει μια συμφωνία που δεν ικανοποιεί καμία πλευρά. Το σενάριο ενός Brexit χωρίς συμφωνία ορατό περισσότερο παρά ποτέ.

Ο βαθύς συμβολισμός των νέων «ηγετών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Του Βαγγέλη Βιτζηλαίου*

Το 2019 αναμένεται ιδιαίτερα έντονο από πλευράς εξελίξεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα θεσμικά όργανά της, αφού εκτός από τις κομβικές Ευρωεκλογές της ερχόμενης άνοιξης επίκεινται αλλαγές προσώπων στις ηγεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι ζυμώσεις για τις κούρσες διαδοχής έχουν αρχίσει εδώ και καιρό με την ονοματολογία να εντείνεται.

Τα ονόματα των διεκδικητών, φυσικά, αντικατοπτρίζουν τους πολιτικοοικονομικούς συσχετισμούς στη Γηραιά Ήπειρο, ωστόσο οι νέοι επικεφαλής των οργάνων θα αποτυπώσουν το χαρακτήρα των μηνυμάτων που θα στείλει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια περίοδο με αρκετά και σύνθετα ανοιχτά μέτωπα.

Η «επιστροφή» της Κομισιόν

Το Βερολίνο, ζυγίζοντας τα οφέλη και τα κόστη της διεκδίκησης της ηγεσίας της ΕΚΤ από τον επικεφαλής της Bundesbank, Γενς Βάιντμαν αποφάσισε να εγκαταλείψει τη συγκεκριμένη στόχευση, εστιάζοντας στην τοποθέτηση Γερμανού στην προεδρία της Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζαεξάλλου, πλέον, με τον περιορισμό της χαλαρής νομισματικής πολιτικής και το τέλος του προγράμματος αγοράς ομολόγων βλέπει τον «πολιτικό» της ρόλο να έχει συγκεκριμένα όρια. Με καμία χώρα της Ευρωζώνης, πλέον, σε πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά και την ιδέα ενόςΕυρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου να έχει εξασθενήσει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να αποτελεί τον ισχυρότερο πολιτικά θεσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αρμοδιότητα για τον έλεγχο των προϋπολογισμών των κρατών-μελών.

Μνημόνια και Πολιτική Ηγεσία

iskra

του Σπύρου Στάλια*

Ήταν Δεκέμβριος του 1931, στην Νέα Υόρκη, και κάποιον Βρετανό πολιτικό, που προσπαθούσε να διασχίσει την Πάρκ Άβενιου, τον χτύπησε ένα αυτοκίνητο. Ήταν φλεγματικός, αφού μετά δήλωσε «απορώ πως δεν με έλειωσε σαν φράουλα το αυτοκίνητο» Δεκατέσσερις μήνες μετά ένα Αμερικανός πολιτικός είχε επισκεφτεί την Φλόριντα και δέχτηκε την επίθεση ενός δολοφόνου αλλά η σφαίρα για καλή του τύχη σκότωσε ακριβώς τον διπλανό του, για κακή του τύχη.

Αν αυτή την ιστορία την διηγηθεί κάποιος σε ένα αξιωματούχο της ΕΕ που είναι εξ αντικειμένου ιδεολόγος της ελεύθερης αγοράς θα σου έλεγε ότι καμία σημασία δεν θα είχε για την οικονομία και την κοινωνία αν οι δύο αυτοί πολιτικοί είχαν σκοτωθεί αφού μέσω της κοινωνικής επιταγής που εκφράζει το φιλελεύθερο μοντέλο θα είχαν βρεθεί οπωσδήποτε αντικαταστάτες τους.

Όσοι πιστεύουν μαζί με τους νεοφιλελεύθερους, ότι τα άτομα δεν έχουν καμία σημασία, ας μάθουν ότι ο Βρετανός πολιτικός που παρά λίγο να χάσει την ζωή του το 1931 στη Νέα Υόρκη δεν ήταν άλλος από τον Ουίνστων Τσώρτσιλ και αυτός που το 1933 παρά λίγο να δολοφονηθεί στη Φλόριντα δεν ήταν άλλος από τον Φραγκλίνο Ρούσβελτ, και ας αναλογισθούν ταυτόχρονα, πως θα ήταν σήμερα ο Δυτικός Κόσμος χωρίς αυτούς, όταν υπό την ηγεσία τους, μαζί με τον Στρατάρχη Στάλιν, τσακίστηκε ο ναζισμός στην Ευρώπη και το κοινωνικό κράτος μπήκε σε μια οδό οικοδόμησής του.

Η νέα κανονικότητα και η ανάγκη για Hγέτη

Γιατί δεν έχουμε μεγάλους πολιτικούς ηγέτες; Η μακρόχρονη κρίση έχει δημιουργήσει μία νέα κανονικότητα, η οποία θα απαιτήσει τον δικό της ηγέτη που δεν θα προέλθει βεβαίως από παρθενογέννεση.

Γράφει ο Άγγελος Συρίγος  – 

Το σύνηθες ερώτημα που ακούγεται ανά την Ελλάδα είναι: γιατί δεν έχουμε πολιτικούς ηγέτες που να εμπνέουν και να εκφράζουν μεγάλες ιδέες; Ουσιαστικά υπονοείται ότι κάπου πρέπει να υπάρχει μία πεφωτισμένη ηγεσία που θα έλθει και θα τα αλλάξει-διορθώσει όλα. Η απάντηση είναι απλή: Η πολιτική ηγεσία αντανακλά αυτό που είναι ο λαός, ή ορθότερα, αυτό που θέλει ο λαός. Δεν μπορεί να προκύψει πεφωτισμένη ηγεσία από έναν λαό που δεν ψηφίζει με υψηλόφρονα κριτήρια.

Ένα από τα πράγματα που έχουμε επιτύχει ύστερα από χρόνια επίσημης ανεξαρτησίας είναι ότι η πολιτική ηγεσία δεν μας προκύπτει, αλλά εκλέγεται. Παρά τα φημολογούμενα (και συχνά βάσιμα) περί εκλεκτικών προτιμήσεων κάποιων πρεσβειών προς Έλληνες πολιτικούς ηγέτες, οι εκλογείς δεν πιέζονται από κάποιον Αμερικανό, Γερμανό ή Ρώσο κατά την επιλογή του τοπικού βουλευτή τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι, τουλάχιστον στη νεότερη ελληνική ιστορία, κατά τη χρονική στιγμή που ξεσπούν οι σοβαρές κρίσεις, οι πολιτικές μας ηγεσίες είναι κατώτερες των περιστάσεων. Έχουν εκλεγεί για άλλο σκοπό, κατά κανόνα για την ικανοποίηση των μικροκομματικών, απολύτως ωφελιμιστικών σε ατομικό επίπεδο προσδοκιών των ψηφοφόρων: για το διορισμό (διαχρονικό αίτημα), για την μείωση των φόρων (επίσης διαχρονικό με πλέον εμβληματική την περίοδο Θεόδωρου Δηλιγιάννη πριν το 1897), για την τοποθέτηση του δημοσίου υπαλλήλου σε καλύτερη υπηρεσία, για τη μετάθεση του στρατευμένου, για να γυρίσει το παιδί από τον πολυετή πόλεμο (βλ. 1920), για το σβήσιμο της κλήσεως κ.λ.π.

Ποιος διοικεί αυτόν τον κόσμο;

του  Daniel Moss  – 

Η χρονιά ξεκίνησε ζωηρά, τουλάχιστον σε επίπεδο οικονομίας -και ίσως έδειξε ότι οι ηγέτες του πλανήτη δεν είναι αυτοί που πραγματικά κάνουν κουμάντο. Η γερμανική ανεργία υποχώρησε σε ιστορικό χαμηλό επίπεδο και τα στοιχεία των υπεύθυνων προμηθειών σε Κίνα και Ευρωζώνη δείχνουν ότι τα εργοστάσια αρχίζουν να βρίσκονται αντιμέτωπα με περιορισμούς.

Άρα… πότε θα ξεκινήσουν οι κατασκευάστριες εταιρίες να αυξάνουν τις τιμές; Και αν συμβεί, η μεταβολή θα είναι τέτοια που θα αλλάξει την εικόνα του πληθωρισμού; Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος της δραστηριότητας στις αγορές υποστηρίζεται από τα χαμηλά επιτόκια, οι απαντήσεις αυτές έχουν μεγάλη σημασία.

Αυτό μας οδηγεί στην ηγεσία. Είναι η πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου και ακούγονται συνεχώς προειδοποιήσεις για το τι σημαίνει για τον κόσμο η αποδυνάμωση της αμερικανικής πολιτικής ηγεσίας, αλλά και της δυτικής ευρύτερα. Κι αν, όμως, οι πραγματικοί ηγέτες δεν βρίσκονται στον Λευκό Οίκο, στο Ανάκτορο των Ηλυσίων ή στην καγκελαρία του Βερολίνου;

Οι ηγέτες που μάλλον έχουν μεγαλύτερη σημασία για τις αγορές και την οικονομία είναι οι ανά τον κόσμο κεντρικοί τραπεζίτες. Και οι περισσότεροι έσωσαν το κεφάλι τους το 2017 ενώ άλλοι φάνηκαν να το χάνουν. Οι νομισματικοί κηδεμόνες βοηθήθηκαν σε σημαντικό βαθμό από το γεγονός ότι, ενώ η ανάπτυξη ήταν ισχυρή, ο πληθωρισμός εξακολουθούσε να είναι σχετικά ήρεμος.

ΗΓΕΣΙΑ & ΑΠΟΦΑΣΗ

του Ισίδωρου Παχουνδάκη*

Ηγεσία και Καλές Πρακτικές

Η ηγεσία μιας επιχείρησης η ενός Οργανισμού επιτελεί μια απαιτητική εργασία που προαπαιτεί εμπειρία και καλή γνώση της ανθρώπινης φύσης. Οι Πολιτικοί, οι ιδιοκτήτες οι διαχειριστές μιας επιχείρησης ή ενός Οργανισμού έχουν τη δύναμη να διαμορφώσουν την κουλτούρα και τις αξίες του οργανισμού τους και κατ’ επέκταση τα συστήματα που θα δίνουν κίνητρα στους  πολίτες και εργαζόμενους για παραγωγικότητα και ευκαιρίες για επαγγελματική και προσωπική ανέλιξη και προαγωγή.

Προκειμένου να επιτευχθεί υπεύθυνη επιχειρηματική και οργανωτική δράση, η επιχείρηση ή οργανισμός δημόσιος η ιδιωτικός οποιουδήποτε χαρακτήρα κερδοσκοπικού η μη, θα πρέπει με προσοχή να επιλέγονται τα ηγετικά στελέχη και να τους αναθέτει με συνέπεια την κατανομή καθηκόντων, έτσι ώστε να διασφαλίζει τη δέσμευσή στην κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά υπεύθυνη επιχειρηματική και οργανωτική δράση της εταιρείας ή του οργανισμού. Τα ίδια τα ηγετικά στελέχη θα πρέπει να έχουν δεσμευθεί πλήρως στην προώθηση και ενσωμάτωση καλών πρακτικών, όπως η διαχείριση της διαφορετικότητας, η εταιρική κοινωνική ευθύνη, κ.ο.κ. στις δραστηριότητες της επιχείρησης ή του οργανισμού, καθορίζοντας και δημοσιεύοντας τις αξίες της εταιρείας ή του οργανισμού με στόχο την ευαισθητοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού για υψηλή απόδοση και παραγωγή, μεγιστοποιώντας τα κέρδη και ελαχιστοποιώντας τα κόστη.

Το να μπορεί να ανταποκρίνεται ταχέως μια επιχείρηση ή ένας οργανισμός στις προσδοκίες του Πολίτη ή πελάτη είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία της επιχείρησης. Έτσι, μέσω της ενεργού δέσμευσης των επιχειρήσεων στην ηγετική ομάδα, οι επιχειρήσεις μπορούν να τηρήσουν τις καθορισμένες αρχές ηθικής με σκοπό να καλλιεργηθεί ένα πνεύμα αειφορίας που θα βοηθήσει την εταιρεία-οργανισμό να εντάξει τις καλές πρακτικές σε όλες τις δραστηριότητές που θα σχεδιάσει και θα υλοποιήσει. Όταν οι εργαζόμενοι γνωρίζουν τις αξίες της εταιρείας-οργανισμού και υποστηρίζουν και οι ίδιοι αυτές τις αξίες, τότε λαμβάνουν περισσότερη ικανοποίηση από την εργασία τους και είναι περισσότερο αποδοτικοί. Επίσης, μέσω της εφαρμογής της κοινωνικά υπεύθυνης ηγεσίας, οι επιχειρήσεις-οργανισμοί έχουν την ευκαιρία να λειτουργούν με διαφάνεια, ενώ επίσης μπορούν να ασχοληθούν πιο εποικοδομητικά με τις προτάσεις των εργαζομένων τους, αφού θα προωθούν και θα αξιοποιούν τον ανοιχτό διάλογο μέσω της επικοινωνίας και της διαφάνειας.