ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΑΡΠΑΚΤΙΚΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Ως πρώτο θέμα στο ιδιαίτερης απήχησης ενημερωτικό σημείωμα του Ιανουαρίου που εκδίδουν το Ινστιτούτο Reuters και το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης σκιαγραφώντας τις εξελίξεις στο χώρο της ενημέρωσης έχουν επιλεγεί «πέντε πράγματα που πρέπει ο καθένας να ξέρει για το μέλλον της δημοσιογραφίας».

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ

Ανάμεσα σε εύστοχες παρατηρήσεις για τη δύναμη που διαθέτουν πλέον οι πλατφόρμες να ελέγχουν την πρόσβαση του κοινού στις ειδήσεις και την απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού προς τη δημοσιογραφία βρίσκεται ένα ακόμη συμπέρασμα για τις προκλήσεις που δέχονται τα επιχειρηματικά μοντέλα που χρηματοδοτούν την ειδησεογραφία «εξασθενώντας την επαγγελματική δημοσιογραφία, κι αφήνοντας τα μέσα Ενημέρωσης πιο ευάλωτα σε εμπορικές και πολιτικές πιέσεις».

Τελευταίο κρούσμα σε αυτό τον ατελείωτο χορό εμπορικών, δηλαδή οικονομικών πιέσεων προς τη βιομηχανία των Μέσων, που εκ των πραγμάτων στρέφεται εναντίον της δημοσιογραφίας, είναι η εμβληματική κεντροδεξιού προσανατολισμού καθημερινή γαλλική εφημερίδα Le Monde. Η Le Monde, που ιδρύθηκε το 1944 καρά παραγγελία του Σαρλ ντε Γκωλ, απέφυγε τη χρεοκοπία τελευταία στιγμή το 2010 όταν ανέλαβαν να τη χρηματοδοτήσουν τρεις Γάλλοι εκατομμυριούχοι. Την αυτοτέλεια του δημοσιογραφικού έργου ανέλαβε να διαφυλάξει ένα σχήμα που αποκαλέστηκε «πόλος της ανεξαρτησίας» στο οποίο συμμετείχαν δημοσιογράφοι, εργαζόμενοι και αναγνώστες, κι εξακολουθεί να ελέγχει το 25% του μετοχικού κεφαλαίου.

Εκβιαστές και λιμοκοντόροι

Ιούλιος 1965: Διαδηλωτές καίνε φύλλα των εφημερίδων "Τα Νέα" και "Αθηναϊκή"

Καθώς σκάλιζα τα συρτάρια μου, βρήκα ένα αρθρίδιο που το είχα κόψει από μια εφημερίδα πριν δυο χρόνια με σκοπό να το σχολιάσω σε τούτο το ιστολόγιο. Δυστυχώς, τότε βρισκόμουν σε διακοπές κι έτσι το αρθρίδιο στριμώχτηκε σ' έναν φάκελλο και ξεχάστηκε, ώσπου χτες ξαναβγήκε στο φως κατά τύχη. Αν κι από την δημοσίευσή του έχουν περάσει σχεδόν δυο χρόνια, το περιεχόμενό του παραμένει επίκαιρο. Το παραθέτω αυτούσιο και σας προκαλώ να μαντέψετε τον συντάκτη του:

Το περιστατικό είναι αληθινό και συνέβη πριν από περίπου πενήντα χρόνια. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, καθηγητής Ξενοφών Ζολώτας, παρακολουθούσε έκπληκτος το παραλήρημα ενός "εκδότη" μιας, συνήθως εβδομαδιαίας, "οικονομικής εφημερίδας". Απαιτούσε ο εν λόγω... "λειτουργός του Τύπου" διαφημιστικές καταχωρίσεις της τράπεζας για το λαθρόβιο έντυπό του. Ο καθηγητής-τραπεζίτης του απαντούσε αρνητικά. Και ο "εκδότης" είπε στον Ζολώτα:
- Στον (Τάδε) γιατί δίνεις;
- Μα αυτός είναι εκβιαστής!
- Και εγώ τι είμαι;

Αυτή είναι η δύναμη του Τύπου!*

Το Ποντίκι

του Βασίλη Γαλούπη

Πρώτη φορά το Χάρβαρντ ποσοτικοποίησε την επιρροή των ΜΜΕ στο ευρύ κοινό

Από την εποχή που πρωτοεμφανίστηκε, γίνεται λόγος για τη «δύναμη του Τύπου». Διαχρονικά οι απανταχού κυβερνήσεις επιθυμούν διακαώς είτε να τον επηρεάζουν είτε να τον ελέγχουν.

 

Ο Μάλκολμ Χ είχε περιγράψει τα media ως την «ισχυρότερη οντότητα στη Γη, επειδή ελέγχουν το μυαλό των μαζών». Κάποιοι δημοσιογράφοι μπορεί να βρίσκουν τέτοιες θέσεις κολακευτικές, όμως όσοι μελετούν τη λειτουργία του Τύπου στις κοινωνίες συμφωνούν μεν ότι οι εφημερίδες πράγματι έχουν μια κάποια επιρροή στους αναγνώστες τους, όμως μέχρι στιγμής έχει σταθεί τρομερά δύσκολη υπόθεση το να μετρηθεί με ακρίβεια αυτή η επιρροή.

 

Το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ ολοκλήρωσε πρόσφατα μια έρευνα που δείχνει ότι η δύναμη του Τύπου είναι πραγματική. Η έρευνα παρουσιάστηκε μόλις την προηγούμενη εβδομάδα στο «Science», το ακαδημαϊκό περιοδικό που θεωρείται ένα από τα υψηλότερου κύρους έντυπα στον κόσμο.

Πρόκειται για ένα εκτενές πρότζεκτ που μέτρησε με λεπτομέρεια την επιρροή άρθρων από 35 διαφορετικά ειδησεογραφικά Μέσα στο αμερικανικό κοινό μέσω του περιεχομένου των δημοσιεύσεων των αναγνωστών στο Twitter. 

Παραισθησιογόνος αντιμαχία

του Χρήστου Γιανναρά

Ο​​ι στατιστικές  (εύκολα προσβάσιμες στο «διαδίκτυο») βεβαιώνουν ότι το ποσοστό των πολιτών που διαβάζουν εφημερίδα είναι πια ασήμαντο και μειώνεται συνεχώς. Tο ποσοστό όσων διαβάζουν βιβλία (μιλάμε για την ελλαδική κοινωνία) παραπέμπει μάλλον σε «είδος υπό εξαφάνισιν». Για την πολιτική οι πολίτες πληροφορούνται σχεδόν αποκλειστικά από την τηλεόραση.

H δραματική μείωση της ανάγνωσης εφημερίδων μοιάζει να αντιμετωπίζεται «στρατηγικά» από τα ίδια «επιτελεία» που σχεδιάζουν και τις εκστρατείες για την «προώθηση» αλλαντικών ή απορρυπαντικών στις υπεραγορές: Mοναδικός τους στόχος, να κερδίσουν τις εντυπώσεις, να υποκλέψουν το ενδιαφέρον ή τη συμπάθεια του παθητικού καταναλωτή. Στην περίπτωση των εφημερίδων, να τις καταστήσουν «εύπεπτες» και «γοητευτικές» όσο είναι και η τηλεόραση. Δηλαδή, να έχει προτεραιότητα ο εντυπωσιασμός, η ευκατάποτη παραπλάνηση, όχι η πληροφόρηση ούτε η πολιτική ανάλυση.

Eνδεικτικό της εξομοίωσης των εφημερίδων με τα αλλαντικά είναι το επίπεδο στο οποίο έχουν υποβιβαστεί τα «ένθετα» ή οι σελίδες «πολιτισμού» των εφημερίδων: Παλεύουν να κερδίσουν για αναγνωστικό τους κοινό τη «νεολαία» της εξυπνακιδίστικης «αμερικανιάς», που, έτσι κι αλλιώς, αποκλείεται να πιάσει ποτέ στα χέρια της εφημερίδα.

Tο πιο αξιοπερίεργο είναι ότι τα χρυσοπληρωμένα ξεφτέρια της λογικής του μάρκετινγκ δεν διδάσκονται από τα τρομακτικά δεδομένα της πρόσφατης εμπειρίας. Kολοσσοί δημοσιογραφικών συγκροτημάτων οδηγήθηκαν σε εξευτελιστική χρεοκοπία και εξαφανίστηκαν, ακριβώς επειδή πειθάρχησαν στην κρετινική δεοντολογία του «εύπεπτου», του γυαλιστερού, του ηδονικά καταναλώσιμου. H προτίμηση για τη μικρόνοια και το κιτς μπορεί να υπερτερεί ως αριθμητικό μέγεθος, αλλά όχι και ως αγοραστική ετοιμότητα. Aκόμα και σε περιόδους που εμφανίζονται παμπληθία οι «λειτουργικώς αναλφάβητοι», την πορεία της κοινωνίας τη διαμορφώνουν κάποιες εφημερίδες όχι χάρη στα φύλλα που πουλάνε, αλλά χάρη στο επίπεδο των κειμένων τους.

Η εποχή της... μεταδημοσιογραφίας

Οι νέες μορφές επεξεργασίας των πληροφοριών, οι τεχνολογικές αλλαγές, τα αιτήματα για πλουραλιστικές κοινωνίες και η πληθώρα των πηγών πληροφόρησης δημιουργούν νέες μορφές δημοσιογραφικής εξειδίκευσης αλλά και διαφορετικές αξίες. 

Γράφει ο Α. Παπανδρόπουλος.

Η δημοσιογραφία, έτσι όπως τη γνωρίσαμε στα θρανία και στην πράξη, αλλάζει βαθιά και έχει ήδη απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές μορφές της. Παρατηρούνται έτσι νέα φαινόμενα, που είναι τα ακόλουθα:

*Οι πηγές πληροφόρησης για το ίδιο θέμα είναι ποικίλες και σπάνια πλέον μία είδηση πηγάζει από μία μοναδική πηγή.

*Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και το Ίντερνετ επιτρέπουν ταχύτατες προσβάσεις σε αρχεία και τράπεζες δεδομένων, πράγμα αδιανόητο στο παρελθόν.

*Ο δημοσιογράφος, στο μέτρο που δεν γνωρίζει καλά ένα θέμα, γελοιοποιείται και τελικά εγκαταλείπεται από το κοινό.

*Η εγκυρότητα της σύγχρονης δημοσιογραφίας έγκειται στο κατά πόσον έχει ενσωματωθεί στις κοινωνίες της γνώσης και σε ποιον βαθμό γνωρίζει τα αντικείμενα και τα θέματα που επεξεργάζεται. Οι καιροί είναι συνεπώς κακοί για τους ερασιτέχνες, τους αμαθείς ή τους ημιμαθείς και τους «αρπακολλατζήδες».

*Το Ίντερνετ στην ουσία καταργεί τα εκδοτικά προνόμια και επιτρέπει σε όποιον θέλει να γίνει εκδότης-δημοσιογράφος. Ακόμα, μέσω του Διαδικτύου, πολλοί δημοσιογράφοι έχουν τη δυνατότητα διασύνδεσής τους και άρα μπορούν να δημιουργούν υψηλής εξειδίκευσης συνεταιρισμούς ειδήσεων, ρεπορτάζ, αναλύσεων και σχολίων. Λίγοι δημοσιογράφοι σήμερα μπορούν να εκδίδουν πολυσέλιδες εφημερίδες ή μεγάλα περιοδικά.

C. Sagir (Zaman): Τέλος η ελευθερία Τύπου στην Τουρκία

Ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Zaman μάς αποκαλύπτει την τουρκική πραγματικότητα ως προς τη δημοκρατία, τις ατομικές ελευθερίες και τις ευρωπαϊκές υποκρισίες. Γιατί η Ευρώπη σιωπά απέναντι στην καταπάτηση των δικαιωμάτων από την Άγκυρα.

Γράφει ο Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλος

Την ώρα που ο Έλληνας πρωθυπουργός μοίραζε -χασκογελώντας- τριαντάφυλλα σε Τουρκάλες δημοσιογράφους, κάπου 21 Τούρκοι δημοσιογράφοι έπαιρναν την άγουσα για τις φυλακές, ενώ ο Τούρκος πρόεδρος απειλούσε με διάλυση το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας του.

Και όλα αυτά συνέβαιναν λίγες μόνον ημέρες μετά την επέμβαση της τουρκικής αστυνομίας στα γραφεία και στις εγκαταστάσεις της ανεξάρτητης εφημερίδας Zaman, μετά από δικαστική απόφαση -η οποία αμφισβητείται σε υπερθετικό βαθμό. Ωστόσο, κάποιοι δημοσιογράφοι προσπαθούν να κάνουν τη δουλειά τους, παρά τις απειλές που δέχονται, αν και τελούν υπό την επιτήρηση της αστυνομίας, η οποία είναι απροκάλυπτα παρούσα στα γραφεία της εφημερίδας.

Παρ' όλα αυτά, η Γαλλίδα συνάδελφος Σελίν Λουσατό, ρεπόρτερ στο γαλλικό περιοδικό Νουβέλ Ομπσερβατέρ και μέλος του γαλλικού τμήματος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, κατάφερε να συνομιλήσει με τον αρχισυντάκτη της Zaman, Σελίλ Σαγκίρ, ο οποίος ευθύς εξ αρχής δήλωσε ότι «εργάζεται υπό τον έλεγχο οπλισμένων αστυνομικών».

Τι συμβαίνει με τον Τύπο

ardin-rixi

Όταν κρατική τηλεόραση προεκλογικά “έπαιζε” Μαυρίκο προκειμένου να ενημερωθούν “έγκυρα” οι τηλεθεατές 

Σε παλαιότερα φύλλα της Ρήξης είχαμε γράψει για την δημοσιογραφία που υπηρετούν εφημερίδες τύπου Ακρόπολη, Μακελειό, Ελεύθερη Ώρα, Κόντρα κ.ά. που πέρα από το να εξυπηρετούν προσωπικά συμφέροντα των εκδοτών τους και να στηρίζουν συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους, εξαχρειώνουν και το αναγνωστικό κοινό τους και αυτό, ίσως, είναι το χειρότερο.

Ο Τύπος στα χρόνια του Μνημονίου

Του Γιάννη Ξένου από την Ρήξη φ. 113

Στη γενικευμένη εικόνα παρακμής που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα τα έξι χρόνια που βρίσκεται η χώρα στη δίνη της κρίσης, κομβικός είναι ο ρόλος της ενημέρωσης, δηλαδή από ποια Μέσα ενημερώνονται οι Έλληνες και πόσο αξιόπιστα είναι. Οι εφημερίδες, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ήταν το κυρίαρχο μέσο ενημέρωσης, από τη δεκαετία του ’90, με τη δημιουργία των ιδιωτικών καναλιών και ραδιοφώνων και από τη δεκαετία του 2000 με την εισβολή του διαδικτύου, η κυκλοφορία τους μειώθηκε κατακόρυφα.

Φαινόταν ότι από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας είχε παγιωθεί μια κατάσταση όπου οι εφημερίδες παρείχαν άμεση ενημέρωση σε ένα μικρό ποσοστό των Ελλήνων, αλλά η ενημέρωση αυτή ήταν πολύ πιο έγκυρη από της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Από την άλλη, σε μεγάλο ποσοστό τροφοδοτούσαν με ειδήσεις τηλεόραση, ραδιόφωνα και διαδίκτυο.
Τα τελευταία έξι χρόνια, ακόμα και αυτός ο περιορισμένος ρόλος των εφημερίδων τίθεται υπό αμφισβήτηση. Σε αυτό το διάστημα, όπως φαίνεται και από τον πίνακα, έκλεισαν αρκετές ιστορικές εφημερίδες, πρώτα πρώτα η Ελευθεροτυπία και οι περισσότερες εφημερίδες που κινούνταν στη δεξιά-κεντροδεξιά (Απογευματινή, Ελεύθερος, Βραδυνή κ.ά.). Από την κρίση άντεξαν μόνο οι απογευματινές εφημερίδες των μεγάλων συγκροτημάτων, αλλά με μεγάλο κόστος, μιας και τα χρέη του ΔΟΛ και του Πήγασου εκτινάχθηκαν. Το 2013 κυκλοφορούσαν μόλις οχτώ απογευματινές εφημερίδες και οι πωλήσεις είχαν πέσει κάτω από τα 100.000 φύλλα την ημέρα (πίνακας). Σήμερα κυκλοφορούν δέκα απογευματινές εφημερίδες και δίνεται μια εικόνα ότι τα πράγματα έχουν σταθεροποιηθεί: Η Εφημερίδα των Συντακτών καλύπτει τη μία από τις δύο τάσεις που στεγάζονταν παλιά στην Ελευθεροτυπία και η Δημοκρατία καλύπτει εν μέρει το κενό που άφησαν οι παλιές δεξιές-κεντροδεξιές εφημερίδες.

Η Καθημερινή, ο Βενιζέλος και η Κατίνα Μανιτάρα

Νέα Κρήτη

Τα τελευταία 20-25 χρόνια παρακολουθούμε μια συντονισμένη προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο αναθεώρησης και παραχάραξης της Ιστορίας, τόσο του Πρώτου όσο και του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Μετά τις ανατροπές στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες και τη νίκη της αντεπανάστασης (1989 - 1991), οι ισχυρές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις έχουν εξαπολύσει μια σφοδρή ιδεολογική επίθεση με όπλο το ξαναγράψιμο, κατά πως βολεύει, της Ιστορίας και στόχο να δηλητηριάσει τη συνείδηση των νεώτερων γενεών, να τις καταστήσει ευάλωτες στη μαύρη προπαγάνδα. Να τις χειραγωγήσει μαζικά και κυρίως να κλείσει τους δρόμους υψώνοντας απέραστα τείχη για να μη μπορεί ο κόσμος να βγει από το πισωγύρισμα που τον έφερε η αντεπανάσταση και τα σημερινά αδιέξοδα.

Του Ανδρέα Δενεζάκη

Ο στιγματισμός και η συκοφαντία των λαϊκών αγώνων του παρελθόντος, το ρίξιμο λάσπης στα επιτεύγματα των λαών όταν αυτοί ανέτρεψαν την εξουσία της Αστικής Τάξης, και η αποκαθήλωση της Ιστορίας διδάσκουν την απάθεια, την παραίτηση, την απογοήτευση του λαού και τελικά την μοιρολατρική υποταγή του στον κόσμο που του ετοιμάζουν στον καπιταλιστικό μονόδρομο, αφού έτσι κι αλλιώς «καλά τα όνειρα και τα ιδανικά, αλλά δεν υπάρχει άλλη λύση!»

Κάθε χρόνο, στις αρχές του Δεκέμβρη, με επίκεντρο την δεκαετία του '40, επιχειρείται το πλασάρισμα της αντικομμουνιστικής ιστοριογραφίας των δεκαετιών του '50 και του '60 με νέο περιτύλιγμα, πιο «επιστημονικοφανές», δήθεν ως αποκατάσταση της «αντικειμενικότητας» στην καταγραφή της Ιστορίας.

Η Καθημερινή, για άλλη μια φορά, βρέθηκε στην εμπροσθοφυλακή της παραχάραξης προσπαθεί να «αποκαταστήσει» την αλήθεια.

«Χωρίς τίτλο»; Οχι ακριβώς!

Νέα Πολιτική

του Αντώνη Παπαγιαννίδη*

Τα έκανε τα κυματάκια του το πρωτοσέλιδο της KONTRA NEWS της Κυριακής, που διέγνωσε/κατέγραψε/πρόβλεψε δημιουργία πολιτικού κόμματος (θα προτείναμε να κρατηθεί μια ευρύτερη διατύπωση: “σχηματισμού”), με εφαλτήριο την επανεμφάνιση του Κωνσταντίνου στην δημοσιότητα με την κυκλοφορία – ως ένθετου στο “ΒΗΜΑ” – σε τρεις συνέχεις αυτοβιογραφίας/κατάθεσης/τιτλοφορούμενης “Χωρίς τίτλο”.

Μάλιστα, η προσέγγιση της KONTRA NEWS λέει ότι το αποφασιστικό βήμα θα γίνει – με στήριξη επιχειρηματικών και μηντιακών παραγόντων, οι οποίοι ούτως ή άλλως ζουζουνίζουν περί την τέως βασιλική οικογένεια – περί τον Νικόλαο, καθώς ο πρωτότοκος Παύλος θα παραμείνει “εκτός” μην και οι συστροφές της ιστορίας ανοίξουν κάποιο χώρο για “γνήσια” παλινόρθωση.

Κοιτάζοντας κανείς ψύχραιμα, αν μη ψυχρά, τα πράγματα – και φυλλομετρώντας/διαβάζοντας το ιδιότυπο είδος βιβλίου-λευκώματος-προφορικής μαρτυρίας, πράγμα που δεν είναι ακριβώς βέβαιο ότι έχουν κάνει πολλοί εξ όσων προσήλθαν σχολιαστικά, κριτικά, επικριτικά, περιγραφικά… – δεν αργεί να αντιληφθεί ότι το “Χωρίς τίτλο” είναι αρκετά παραπλανητικό. Τίτλο έχει το εγχείρημα, και ο τίτλος αυτός “Είμαι κι εγώ εδώ!”. Όμως υπάρχει και μια άλλη, δίδυμη λογική. Από την μια ο συγγραφέας/καταθέτων την μαρτυρία του αποτελεί ο ίδιος το θέμα – άρα, η όποια τιτλοφόρηση του βιβλίου παρέλκει! Από την άλλη προσέρχεται στην δημόσια σκηνή με αφήγηση παρελθόντος και μόνο (“την δική του κατάθεση”) χωρίς διεκδίκηση τίτλου βασιλικού, ο οποίος λειτουργούσε μέχρι σήμερα ως απαγορευτική διάσταση για δημόσια παρουσία του (ή για παρουσία της Δυναστείας: Παύλος, Νικό­λαος…).

Οι Εφημερίδες και η πολιτική ζωή στα τέλη του 19ου αιώνα

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

της Ρέας Γρηγορίου

Πόσο σύγχρονες είναι οι πολιτικές κωμωδίες του 19ου αιώνα; Την απάντηση δίνει ο συγγραφέας του Αγαπητικού της Βοσκοπούλας,ενόςαπότα πιο λαϊκά και δημοφιλή έργα στην ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου. Ο Δ. Κορομηλάς πέτυχε να συνδυάσει την πολιτική σάτιρα με κοινωνικά θέματα και να καυτηριάσει την ανοησία όσων εμπλέκονταν στην πολιτική ζωή προκειμένου να εξυπηρετήσουν ιδιοτελή συμφέροντα. Οι αδυναμίες της κρατικής διοίκησης, οι πελατειακές σχέσεις, η ευνοιοκρατία στους μηχανισμούς διορισμού των δημοσίων υπαλλήλων αποτελούν σταθερά γνωρίσματα της θεματικής ενός μέρους της δραματικής του παραγωγής.

Στις πολιτικές κωμωδίες του, όπως ο Ραμπαγαδίσκος (1878) και Η πτώσις του υπουργείου(1887),σχολιάζει εύστοχα ποικίλες πτυχές της νεοελληνικής κοινωνίας, ενώ στην κωμωδίαΟ κύριος Κουκάκης και ο υιός του (1874) συνθέτει τη γελοιογραφία του δημοσίου υπαλλήλου: στο πρόσωπο του Κουκάκη σατιρίζει τη βλακεία και δυσπραγία όσων συμμετέχουν στα δημοτικά συμβούλια και γελοιοποιεί τη σοβαροφάνεια των ανώτερων υπαλλήλων του κράτους. Ειρωνεύεται την αναγκαιότητα ύπαρξης των Επιτροπών του Δήμου της Αθήνας, καυτηριάζει τον μεγάλο αριθμό τους, και τις θεωρεί δυσκίνητους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς. Η θέση του είναι σαφής: στη δημόσια διοίκηση αναδεικνύονται άνθρωποι ακαλλιέργητοι και μικρονοϊκοί, ενώ περιθωριοποιούνται όσοι διαθέτουν γόνιμες και δημιουργικές ιδέες για την οικονομική ανάπτυξη του ελληνικού κράτους την κρίσιμη περίοδο του τρικουπικού αστικού εκσυγχρονισμού.

   Το πιο ενδιαφέρον δείγμα στο πεδίο της πολιτικής κωμωδίας είναι οι Εφημερίδες (1889), ένα σημαντικό ορόσημο, προδρομικό έργο του είδους της επιθεώρησης. Γράφεται σε μία περίοδο όπου το γόητρο της Ελλάδας έχει δεχτεί καίριο πλήγμα λόγω της επιβολής στρατιωτικού αφοπλισμού από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, την υποστήριξη της τουρκικής πλευράς και τον εξαναγκασμό της Ελλάδας σε υποχώρηση κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας Δηλιγιάννη.

Τι συμβαίνει με τους Έλληνες;

ardin-rixi

Του Γιάννη Ξένου από την Ρήξη φ. 113

Στη γενικευμένη εικόνα παρακμής που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα τα έξι χρόνια που βρίσκεται η χώρα στη δίνη της κρίσης, κομβικός είναι ο ρόλος της ενημέρωσης, δηλαδή από ποια Μέσα ενημερώνονται οι Έλληνες και πόσο αξιόπιστα είναι. Οι εφημερίδες, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ήταν το κυρίαρχο μέσο ενημέρωσης, από τη δεκαετία του ’90, με τη δημιουργία των ιδιωτικών καναλιών και ραδιοφώνων και από τη δεκαετία του 2000 με την εισβολή του διαδικτύου, η κυκλοφορία τους μειώθηκε κατακόρυφα.

Φαινόταν ότι από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας είχε παγιωθεί μια κατάσταση όπου οι εφημερίδες παρείχαν άμεση ενημέρωση σε ένα μικρό ποσοστό των Ελλήνων, αλλά η ενημέρωση αυτή ήταν πολύ πιο έγκυρη από της τηλεόρασης και του διαδικτύου. Από την άλλη, σε μεγάλο ποσοστό τροφοδοτούσαν με ειδήσεις τηλεόραση, ραδιόφωνα και διαδίκτυο.

ΤΥΠΟΣ (ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΜΜΟΣ;)...

iskra

Του ΣΤΑΘΗ*

Το παλιό πεθαίνει (πληρώνοντας τις αμαρτίες του και το καινούργιο έρχεται (φέρνοντας ενίοτε χειρότερες). Η «Ελευθεροτυπία» ψυχορραγεί. Τη δολοφόνησε, εν μέσω κρίσης, η εκδότριά της, η κυρία Μάνια Τεγοπούλουκαθώς και η δύναμη της αδράνειας μιας εφημερίδας που είχε ταυτισθεί τα τελευταία χρόνια με τον εκσυγχρονισμό κι όλες τις διάδοχες παρενδύσεις του.

Η «Ελευθεροτυπία» πέθανε (και τώρα πεθαίνει δεύτερη φορά), η εκδότριά της όμως συνεχίζει τη ζωή της -προφανώς τρώει και πίνει- ενώ πλήθος συναδέλφων που εργάζονταν σ’ αυτήν την εφημερίδα ούτε να φάνε έχουν, ούτε ζουν όπως θα έπρεπε να ζει ο εργαζόμενος άνθρωπος. Διότι η κυρία Τεγοπούλου τους έχει φάει, έως τώρα τουλάχιστον, δεδουλευμένα και αποζημιώσεις ύψους πολλών εκατομμυρίων ευρώ.

Περίπου 900 εργαζόμενοι της «Ελευθεροτυπίας», δημοσιογράφοι, διοικητικοί, εργάτες (κι άλλοι 150 της ίδιας εφημερίδας υπό άλλο εκδοτικό σχήμα) έχουν μείνει στον άσσο, άνεργοι οι περισσότεροι, εκτός όσων συμμετέχουν στην έκδοση της «Εφημερίδας των Συντακτών» κι όσων εργάζονται σε άλλα ΜΜΕ.

Δεν θα μείνω στην αναλγησία της κυρίας Τεγοπούλου, η οποία μέχρι να (ξανα)κλείσει η «Ε» έγραφε γρίφους και στιχάκια κατανοητά μόνον στην ίδια, στον περίγυρό της και στους ενδιαφερόμενους στις Φυλακές Κορυδαλλού, θα μείνω όμως στο νομικό και πολιτικό πλέγμα που την προστατεύει. Εφαγε τις δουλειές και τις ζωές εκατοντάδων ανθρώπων κι εξακολουθεί να παίζει μαζί τους τη γάτα

με τα ποντίκια, επιφυλάσσοντας στον εαυτό της, με τις εξαιρετικές ικανότητες στην ανικανότητα που επέδειξε, τον ρόλο της γάτας, της μαύρης γάτας ή μάλλον της μαύρης αράχνης που φχαριστήθηκε διά της καταστροφής, το μίσος της στους δημοσιογράφους, το μίσος της στους αναγνώστες και το μίσος της στο έργο του πατέρα της. (Για το τελευταίο δεν μου πέφτει λόγος, αλλά για την αποστέρηση των αναγνωστών απ’ την εφημερίδα που είχαν επιλέξει, έχω λόγο κι εγώ και χιλιάδες άλλοι πολίτες.)  

Η πρώτη εφημερίδα τοίχου

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Του Περικλή Κοροβέση

 Ας αρχίσουμε με ένα αφελές ερώτημα. Γιατί διαβάζουμε εφημερίδες; Για τα αθλητικά; Για τις καλλιτεχνικές σελίδες; Για τους κινηματογράφους, τα φαρμακεία, για το σκάκι ή το Sudocu; Σίγουρα υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ειδικά ενδιαφέροντα και αγοράζουν μια εφημερίδα μόνο και μόνο για να ζήσουν το πάθος τους. Το έντυπο που αγοράζουν τους προσφέρει χαρά και ικανοποίηση. Δεν έχω υπόψη μου καμιά έρευνα που να μας εξηγεί τους ακριβείς λόγους που οι άνθρωποι αγοράζουν μια εφημερίδα. Εμπειρικά μπορώ να πω, και δεν μου έχει τύχει ούτε μία φορά να συναντήσω ανθρώπους που αγοράζουν μια εφημερίδα αντίθετη με τα πολιτικά τους φρονήματα γιατί έχει καλές καλλιτεχνικές ή αθλητικές σελίδες. Και ακόμα για τα έξυπνα παιχνίδια.

Η εφημερίδα, θεωρητικά, είναι η παγκόσμια Ιστορία της μιας μέρας. Εκφράζει αυτούς που δεν έχουν φωνή και είναι ανεξάρτητη από πολιτικούς, θρησκευτικούς ή οικονομικούς κύκλους. Ενημερώνει αντικειμενικά τους πολίτες για να έχουν τη γνώση που χρειάζεται για να ασκήσουν τα καθήκοντά τους και να μάθουν τα δικαιώματά τους. Με άλλα λόγια, μια εφημερίδα που δεν είναι κριτική απέναντι στην εξουσία, παύει να είναι εφημερίδα και γίνεται προπαγανδιστικό όργανο και εκφραστής της εξουσίας. Της όποιας εξουσίας. Κρατικής, θρησκευτικής, οικονομικής ή κομματικής. Ο πολίτης δεν διαμορφώνει ελεύθερη σκέψη και κριτικό πνεύμα, αλλά πείθεται για αιώνιες αλήθειες και γίνεται «πιστός». Καμία κρίση. Μόνο την «ορθοδοξία» υποστηρίζει, άσχετα αν αυτή είναι εναντίον των συμφερόντων του. Η εφημερίδα, όπως την προσδιορίσαμε παραπάνω, είναι εκ φύσεως δημοκρατική και είναι ο μακρινός απόγονος των νόμων της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Οι νόμοι είχαν χαραχτεί πάνω σε πλάκες και έτσι μπορούσε να τους διαβάσει ο κάθε πολίτης. Από αυτήν την άποψη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «εφημερίδα του τοίχου» γιατί ο πολίτης μάθαινε πώς λειτουργεί η πολιτεία του και έπαιρνε μέρος στη λειτουργία της ισόνομα. Πόσοι άραγε Νεοέλληνες να έχουν διαβάσει το Σύνταγμα, τους βασικούς νόμους ή τα μνημόνια; Ο Τύπος από την αρχή που καθιερώθηκε με τη μορφή που ξέρουμε σήμερα, έχει υποστεί φοβερές λογοκρισίες, φυλακίσεις και εκτελέσεις δημοσιογράφων και ακόμα απαγόρευση κυκλοφορίας. Να είναι τυχαίο πως ακόμα και σήμερα σκοτώνονται 100-150 δημοσιογράφοι και πως υπάρχουν εκατοντάδες δημοσιογράφοι στις φυλακές σε όλο τον κόσμο;