Σε «αναπτυξιακή στασιμότητα» η οικονομία

Γράφει ο Κώστας Μελάς  – 

Με βάση τα προσωρινά στοιχεία, το 2017 η μεγέθυνση του ελληνικού ΑΕΠ είναι της τάξης του 1,4% (ίσως καταλήξει λίγο παραπάνω), όταν ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη είναι 2,3%. Άρα η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αποκλίνει, παραμένοντας σε «αναπτυξιακή στασιμότητα». Το πρώτο θετικό στοιχείο που καθόρισε την αύξηση του ΑΕΠ είναι οι ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου που για πρώτη φορά αυξήθηκαν περίπου 28%.

Η μεγάλη αυτή αύξηση οφείλεται στις επενδύσεις που έγιναν κυρίως στις κατασκευές, στον τουρισμό και στις υποδομές. Από 20,5 δισ. το 2016 προσεγγίσαμε τα 22,6 το 2017. Το δεύτερο θετικό είναι ότι οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,3%. Ο κύριος μοχλός ανόδου της οικονομίας, όμως, είναι οι επενδύσεις και η κατανάλωση. Η ιδιωτική καταναλωτική δαπάνη μειώθηκε κατά 0,3% κι αυτό είναι αρνητικό, δεδομένου ότι το 2016 είχε αυξηθεί έστω και οριακά (0,3%).

Η αιτία είναι ότι το διαθέσιμο εισόδημα εξακολουθεί να μειώνεται, λόγω και της υψηλής φορολογίας. Καταγράφεται, πάντως, συγκράτηση της δαπάνης από τα νοικοκυριά είτε διότι έχουν εξαντλήσει τις αποταμιεύσεις τους, είτε διότι υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες. Είναι αξιοσημείωτο ότι η μείωση της καταναλωτικής δαπάνης συνέβη παρά την αισθητή μείωση της ανεργίας.

ΓΣΕΒΕΕ: Σε φάση στασιμότητας και όχι ανάκαμψης, η οικονομία

«Η ελληνική οικονομία δεν βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης, αλλά σε φάση στασιμότητας» διαπιστώνει μεταξύ άλλων, το ΙΜΕ - ΓΣΕΒΕΕ, στο εξαμηνιαίο δελτίο οικονομικής συγκυρίας.

Όπως επισημαίνει αναλυτικά, η σχετική άρση της αβεβαιότητας της προηγούμενης περιόδου, στην οποία συνετέλεσε η ολοκλήρωση της α' αξιολόγησης και η σταθεροποίηση του πολιτικού κλίματος, δεν υπήρξε αρκετή για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

Ως αποτέλεσμα, παρά τα στοιχεία που δείχνουν ότι η ελληνική οικονομία έχει πλέον εισέλθει σε μια φάση σταθεροποίησης - αργή αποκλιμάκωση των υψηλών ποσοστών ανεργίας, βελτίωση των όρων του εξωτερικού εμπορίου, σχετική σταθεροποίηση των δημοσιονομικών μεγεθών - δεν είναι δυνατό να γίνει ακόμα λόγος για ανάκαμψη της οικονομίας, αλλά μάλλον για στασιμότητα.

Οικονομικός δυϊσμός

Η έκθεση του ΙΜΕ - ΓΣΕΒΕΕ

Σύμφωνα με το ΙΜΕ – ΓΣΕΒΕΕ, το νέο πακέτο υφεσιακών μέτρων έχει εντείνει τις αρρυθμίες της ελληνικής οικονομίας, οι οποίες συνεχίζουν να διαβρώνουν το επιχειρηματικό κλίμα. Υπό αυτό το πρίσμα, γίνεται λόγος για έναν ιδιότυπο αρνητικό πολλαπλασιαστή ανάπτυξης για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Ειδικότερα, για κάθε μία επιχείρηση που εμφανίζει σημάδια βελτίωσης και υγείας, άλλες 10 επιχειρήσεις ασθενούν σοβαρά, με απροσδιόριστο χρόνο επούλωσης των πληγών που άφησε η εξαετία της ύφεσης και η ατελέσφορη λιτότητα.  Όλο και περισσότερες πολύ μικρές επιχειρήσεις βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης με τάσεις εξόδου από την αγορά και εξαιρετικά μειωμένες αντοχές, γεγονός που διευρύνει το χάσμα ανταγωνισμού με τις ομόλογες μεγαλύτερες.

Φαίνεται, λοιπόν - αναφέρει η έκθεση - ότι τείνει να παγιωθεί ένας νέος οικονομικός δυϊσμός στην πραγματική οικονομία, ο οποίος πιθανότατα θα προκαλέσει έντονες ανταγωνιστικές πιέσεις προς τις μικρές επιχειρήσεις, θα ενισχύσει τη μερική απασχόληση και θα οδηγήσει σε διευρυμένα ποσοστά άτυπων μορφών απασχόλησης και επαγγελματικής δραστηριότητας. Αυτή η διαδικασία μετασχηματισμού έκανε αισθητή την παρουσία της από το καλοκαίρι του 2015, όταν οι επιπτώσεις της δεύτερης φάσης ύφεσης έτειναν να πλήξουν κυρίως τη μικρή επιχειρηματικότητα, με αποτέλεσμα επιχειρήσεις, οι οποίες επέδειξαν σημάδια αντοχής στην πρώτη φάση της ύφεσης (2010-2014), να εξαντλούν τα όρια επιβίωσης και να αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στο νέο κύμα λιτότητας.

Παράλληλα, αναπτύσσεται μια δεύτερη εκδοχή δυϊσμού, μεταξύ επιχειρήσεων που γεννήθηκαν μέσα στην κρίση και προσάρμοσαν τα οικονομικά τους στοιχεία σε μια δύσκολη συγκυρία διατηρώντας χαμηλές προσδοκίες για το μέλλον, και εκείνων των επιχειρήσεων που προηγήθηκαν της κρίσης, οι οποίες αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρά προβλήματα επιβίωσης και προσαρμογής στο νέο περιβάλλον.

Μακροχρόνια Οικονομική Στασιμότητα: Μια νέα απειλή για τα κράτη;

Νέα Κρήτη

Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 φανέρωσε τα δομικά προβλήματα της παγκόσμιας οικονομίας. Οι ΗΠΑ, με την εφαρμογή επεκτατικής νομισματικής πολιτικής, εξήλθαν πρώτες απ' την κρίση, αλλά συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην επίτευξη σταθερής οικονομικής ανάπτυξης.

Του Μιχάλη Διακαντώνη*

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη, καθώς τα περισσότερα κράτη κινούνται στα όρια της οικονομικής στασιμότητας, ενώ η ανάπτυξη της Κίνας επίσης επιβραδύνεται.

Οι αναδυόμενες χώρες βλέπουν τις οικονομίες τους να υποφέρουν απ' τις χαμηλές τιμές της ενέργειας και κάποιες απ' αυτές φλερτάρουν με την πτώχευση. Είναι, τελικά, η παγκόσμια οικονομική στασιμότητα μια μόνιμη κατάσταση και ποιες είναι οι πιθανές ερμηνείες του φαινομένου αυτού; Μπορεί να αντιμετωπιστεί απ' το υπάρχον οικονομικό σύστημα και με ποιους τρόπους;

«Μακροχρόνια οικονομική στασιμότητα» και το πρόβλημα των υψηλών αποταμιεύσεων

Ο όρος αυτός (στα αγγλικά αναφέρεται ως «secular stagnation») εμφανίστηκε αρχικά κατά τη δεκαετία του 1930, απ' τον Αμερικανό οικονομολόγο Alvin Hansen, προκειμένου να περιγράψει την επίμονη τάση μιας οικονομίας (ή ενός συνόλου οικονομιών) να παρουσιάζει μικρούς έως μηδενικούς ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά και την αδυναμία της να αξιοποιήσει πλήρως και αποδοτικά όλες τις παραγωγικές της δυνατότητες.

Στοιχεία για τη μόνιμη στασιμότητα των οικονομιών του δυτικού κόσμου.

του Κώστα Μελά

1. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών το μερίδιο της εργασίας ως % του ΑΕΠ, στις δυτικές αναπτυγμένες οικονομίες  έχει μειωθεί (Πίνακας 1). Το αποτέλεσμα αυτό προφανώς είναι απόρροια της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής στον δυτικό ανεπτυγμένο κόσμο.  Είναι αυτονόητο ότι αυτή η πολιτική συνεπάγεται μείωση της κατανάλωσης των νοικοκυριών. Η μείωση αυτή συγκρατείται από την αύξηση της καταναλωτικής πίστης (άμεσα ή μέσω πιστωτικών καρτών). 

                                                         Πίνακας 1

                                          Μερίδιο Μισθών (ως % ΑΕΠ)