ΑΠΟΜΟΧΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

του Παναγιώτη Ε. Πετράκη*

Εδώ και ένα έτος, περίπου, φαίνεται να αποκτά δυναμική η διαδικασία απομόχλευσης του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, μετά από καθυστέρηση αρκετών ετών (Διάγραμμα 1). Η επίπονη, για την οικονομική δυναμική, διαδικασία μείωσης των ιδιωτικών χρεών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, πριν μπορέσει το εγχώριο χρηματοπιστωτικό σύστημα να αναλάβει τον ρόλο του χρηματοδότη του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας.

Διάγραμμα 1: Συνολικό ενεργητικό τραπεζών προς ΑΕΠ. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αφορούν το 4ο τρίμηνο 2016.

Πηγή: ECB, Eurostat, AMECO & ΤτΕ.

Σημείωση: Η διακεκομμένη γραμμή απεικονίζει το αντίστοιχο μέγεθος, υπό την υπόθεση πως το ελληνικό ΑΕΠ παραμένει αμετάβλητο μετά το 2ο τρίμηνο του 2010.

---

Όπως απεικονίζεται στο Διάγραμμα 1, μετά από αργή αποκλιμάκωση αρκετών ετών, η αναλογία ενεργητικού του χρηματοπιστωτικού τομέα προς το ΑΕΠ άρχισε να μειώνεται ταχύτερα κατά τη διάρκεια του 2016 (εξαιτίας των θετικών, αν και αναιμικών, ρυθμών μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας), με τον βαθμό «τραπεζικής μόχλευσης» της οικονομίας να επιστρέφει στα επίπεδα του 2009. Είναι ενδεικτικό πως, εάν η ελληνική οικονομία δεν είχε συρρικνωθεί κατά 25% κατά τη διάρκεια της κρίσης, ο ρυθμός απομόχλευσης θα προσέγγιζε τον αντίστοιχο της ΖτΕ.

Τελικά υπάρχει απομόχλευση στην παγκόσμια οικονομία;

Του Κώστα Μελά

Στο συγκεκριμένο ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει μια ενδιαφέρουσα μελέτη του  Centre of Economic Policy Research (CEPR) – International Center for Monetary and Banking Studies, με τίτλοDeleveraging? What Deleveraging?  Σε αντίθεση με αυτά που λέγονται , έξι έτη μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται σε φάση απομόχλευσης. Το παγκόσμιο χρέος ως % του παγκόσμιου ΑΕΠ συνεχίζει να αυξάνεται . Από το 2008 έχει αυξηθεί κατά  38 ποσοστιαίες μονάδες ανερχόμενο στο 212% του π ΑΕΠ (Γραφική παράσταση  1).  Στους υπολογισμούς δεν συμπεριλαμβάνεται ο χρηματοπιστωτικός τομέας. Συγκεκριμένα και με βάση τα διαθέσιμα –αξιόπιστα στοιχεία οι εξελίξεις είναι οι παρακάτω.

1.       Στην παγκόσμια οικονομία συνεχίζεται η διαδικασία μόχλευσης.  Η διαδικασία απομόχλευσης, ως μείωση του Χρέους σαν ποσοστό του ΑΕΠ , δεν έχει αρχίσει ακόμη. Αντιθέτως ο λόγος Χρέους/ΑΕΠ συνεχίζει να αυξάνει  (Γραφική παράσταση  1).Μάλιστα ο ρυθμός μεγέθυνσης αυξήθηκε μετά τα μέσα του 2011.   

Γραφική Παράσταση 1.

Παγκόσμιο Χρέος  ως % του ΑΕΠ (εκτός χρηματοπιστωτικού τομέα)

Η δημιουργία ζήτησης είναι η μόνη λύση για την Ευρώπη

euro2day

Γιατί η έλλειψη ζήτησης είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την ευρωζώνη. Αποτελεσματικότερες οι πανευρωπαϊκές δράσεις παρά σε επίπεδο χωρών. Η υφεσιακή δυναμική της απομόχλευσης, η ΕΚΤ και οι προσδοκίες για ποσοτική χαλάρωση. 

Γράφει ο Κ. Μελάς*.

Είναι πια παραδεκτό ότι η «συναίνεση» για την εφαρμογή της λιτότητας στην ευρωζώνη για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν υπάρχει πλέον. Όλοι σχεδόν συμφωνούν ότι η εφαρμογή της ήταν απολύτως λανθασμένη και οδήγησε σε δυσμενή αποτελέσματα.

Σήμερα σχεδόν όλοι συμφωνούν ότι η κύρια σύγχρονη πρόκληση που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη είναι η έλλειψη της συνανθροιστικής ζήτησης. Η έλλειψη αυτή είναι περισσότερο σημαντική από τις διαπιστούμενες εσωτερικές ανισορροπίες της ευρωζώνης σε πολλά επίπεδα.

Στο τέλος του 2013:

- Η ιδιωτική κατανάλωση στην ευρωζώνη ήταν 2% χαμηλότερη από το επίπεδο του 2007.
- Οι ιδιωτικές επενδύσεις ήταν 20% κάτω από το επίπεδο του 2007.
- Οι τιμές παραγωγού παρουσίασαν μείωση ολόκληρο το έτος
- Μόνο οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 10% στο τέλος του 2013.

Το πρώτο εξάμηνο του 2014 η κατάσταση δεν παρουσίασε βελτίωση, αλλά εμφανίσθηκε επιπλέον και ο κίνδυνος του αντιπληθωρισμού (ο ΔΤΚ μειώθηκε στο 0,3%). Παράλληλα όλες οι εκτιμήσεις (ΕΚΤ - Σεπτέμβριος 2014) για τις εξελίξεις το 2015 στα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη (ΑΕΠ, Πληθωρισμός, Επενδύσεις, Ανεργία) δείχνουν αναθεώρηση προς τα κάτω (σε σχέση την με ΕΚΤ - Ιούνιος 2014).

Σε πλήρη αντίθεση με τις παραπάνω εξελίξεις, στις ΗΠΑ, το ΑΕΠ και η ιδιωτική κατανάλωση βρίσκονται 6% πάνω από το επίπεδο προ κρίσης, ενώ και οι επενδύσεις βρίσκονται, επίσης, υψηλότερα από ό,τι το 2007.