Οι επίγονοι του Αλκιβιάδη

ardin-rixi

Και το άγαλμα της Βορείου Ηπείρου στην Πατησίων

του Κώστα Σαμάντη από την Ρήξη φ. 148

O Αλκιβιάδης Κλεινίου Αθηναίος (450 π.Χ. – 404 π.Χ) ήταν ίσως η πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της αρχαιότητας. Γόνος της αριστοκρατικής οικογένειας των Αλκμεωνιδών, έγινε γνωστός για την ικανότητα του ως πολιτικός, στρατιωτικός και στρατηγικός σύμβουλος, με ιδιαίτερη δράση στο δεύτερο μισό του Πελοποννησιακού Πολέμου. 

Παρότι ήταν φορέας ιδιαίτερων ικανοτήτων, διακατεχόταν από έντονες προσωπικές φιλοδοξίες οι οποίες και καθόριζαν πάντα την προσωπική του στάση. Για αυτό άλλωστε απέκτησε ισχυρούς εχθρούς και οδηγήθηκε σε ευκαιριακές συμμαχίες, στρεφόμενος ακόμη και εναντίον της πατρίδας τους. Το 415 π.Χ., παραμονές της εκστρατείας της Σικελίας, της οποίας ήταν εξέχων υποστηρικτής, κατηγορήθηκε, μαζί με φίλους του, ότι μεθυσμένοι κατέστρεψαν τις κεφαλές των Ερμών που κοσμούσαν την πόλη. 

Καθόλου παράξενο. Πλείστες όσες φορές είχε στραφεί κατά των ιερών, για την αρχαία Αθήνα, Ελευσίνιων Μυστηρίων και η ιεροσυλία ήταν μία από τις επιλογές του. Μετά τον βανδαλισμό των μαρμάρινων αυτών στηλών, δεν δίστασε να καταφύγει στη Σπάρτη, όπου ως στρατηγικός σύμβουλος, πρότεινε, αλλά και επέβλεψε, μεγάλες εκστρατείες των Σπαρτιατών κατά της Αθήνας, οι οποίες μάλιστα υπήρξαν και νικηφόρες. 

Γιατί ο Αλκιβιάδης έκοψε την ουρά του σκύλου του;

Νέα Κρήτη

Ο βίος και ή πολιτεία του Αλκιβιάδη αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τής μεταβολής των πολιτικών ηθών που συνήθως επιφέρουν έκτακτες  πολιτικές περιστάσεις και η κυριαρχούσα τάση στην περιρρέουσα πνευματική ατμόσφαιρα: Στην συγκεκριμένη περίπτωση εννοούνται o Πελοποννησιακός πόλεμος, ιδιαίτερα κατά την δεύτερη και τρίτη (τελευταία) φάση του και ή Σοφιστική αντιστοίχως. Αποτέλεσμα και τών δυο ήταν οι ηθικές άξιες νά χάσουν το περιεχόμενό τους - ένα φαινόμενο πού επισημαίνουν κορυφαίοι διανοούμενοι τής εποχής, ο Θουκυδίδης καί o Αριστοφάνης.

Ωστόσο καθοριστική σημασία στήν διαμόρφωση τού νέου πολιτικού ήθους είχε ήδη από τα μέσα τού 5ου αι., όταν ή αθηναϊκή ηγεμονία αποκτά σαφώς ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα, ή ευρεία διάδοση τής αντίληψης τής «ευδαιμονίας»: Σημαίνει δύναμη καί υλική ευμάρεια καί γίνεται κατά τήν διάρκεια τού Πελοποννησιακού πολέμου, σύμφωνα μέ ορισμένες ενδείξεις, πολιτικό σύνθημα τής ριζοσπαστικής δημοκρατικής παράταξης: Είναι εκείνη πού υπόσχεται στους Αθηναίους πολίτες τήν διατήρηση καί αύξηση αυτής τής «ευδαιμονίας» -φυσικά εις βάρος τών συμμάχων. Πράξεις καί πρόσωπα κρίνονται μέ τό αν και κατά πόσον υπηρετούν την αθηναϊκή ηγεμονία και κατ' επέκταση την «ευδαιμονία» (μέ το περιεχόμενο που αναφέρθηκε) των Αθηναίων πολιτών.