Προσοχή στους πυλώνες ισχύος

Νέα Πολιτική

του Ιπποκράτη Δασκαλάκη*

Χωρίς καμιά πρόθεση κινδυνολογίας και με την ελπίδα της διαψεύσεως μου, φρονώ ότι η χώρα μας δεν θα μπορέσει για πολύ καιρό να μείνει ανεπηρέαστη από τα κύματα αναταραχής που σαρώνουν τον αραβικό και μουσουλμανικό χώρο. Ούτε φυσικά κομίζω «γλαύκας εν Αθήναις» επισημαίνοντας τον υπαρκτό κίνδυνο της αποσταθεροποιήσεως.

Ο αναβρασμός στην ευρύτερη περιοχή συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες έχοντας πολύπλευρες αιτίες και γενεσιουργούς εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες. Η σχετικά πρόσφατη αναταραχή (αρχομένη από το 2001), που παρουσιάζεται με τη μορφή της ισλαμιστικής τρομοκρατίας, διαχέεται παγκοσμίως παρά τις μέχρι τώρα ατελέσφορες προσπάθειες αντιμετώπισής της. Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η περιοχή έξαρσης των δραστηριοτήτων της συνεχώς μετατοπίζεται δυτικά, όπως ακριβώς και οι ατελείωτες στρατιές των προσφύγων και λαθρομεταναστών (ή παράτυπων μεταναστών όπως εσείς προτιμάτε). Ο απόηχος των εκρήξεων της διπλής βομβιστικής επίθεσης στην Άγκυρα σίγουρα προβληματίζουν και τις -ήδη σε επαγρύπνηση ευρισκόμενες- ημέτερες αρχές ασφαλείας. Η εκδήλωση τρομοκρατικών πράξεων με τυφλή στόχευση είναι θέμα χρόνου να συμβεί και στη χώρα μας. Το παράδειγμα του Ισραήλ έχει περίτρανα αποδείξει ότι οποιαδήποτε μέτρα ασφαλείας, φράκτες, κάμερες και στυγνή καταστολή δεν προσφέρουν την απόλυτη ασφάλεια. Δυστυχώς η πρόληψη και καταστολή και γενικότερα η παροχή ασφαλείας συνεπάγονται χρονοβόρες έως και ενοχλητικές διαδικασίες ελέγχου, εμπόδια ίσως και περιορισμούς ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων. Ανέκαθεν το κόστος της ασφάλειας περιόριζε το αγαθό της ελευθερίας και η κάθε κοινωνία, ανάλογα με τις ανάγκες και κουλτούρα της, αγωνίζονταν να βρει τη βέλτιστη ισορροπία. Κάτι ανάλογο με αυτόν τον εσωτερικό διχασμό, συμβαίνει άλλωστε και στις διεθνείς σχέσεις με συνεχώς αντικρουόμενη την αρχή του δικαίου με το αγαθό της ασφάλειας και ειρήνης.

Εύκολες λύσεις και μαγικές συνταγές δεν υπάρχουν. Ούτε ακόμη η δυνατότητα χάραξης ανεξάρτητης εθνικής γραμμής πλεύσεως και «σφραγίσματος» των συνόρων με οποιαδήποτε διαδικασία. Συνήθως οι λύσεις προκύπτουν μέσα από εσωτερικές δημιουργικές αντεγκλήσεις, μακροχρόνιες (περισσότερο ή λιγότερο) αιματηρές συγκρούσεις και ανακατατάξεις. Κάθε λύση όμως, προϋποθέτει τον εντοπισμό του προβλήματος και την ανάδειξη του σύμφωνα και με τη σοβαρότητα του. Εν συνεχεία έπεται η νηφάλια προσέγγιση του με τη μικρότερη δυνατή πρόθεση ατομικής ή κομματικής εκμετάλλευσης. Καθήκον της πολιτείας (με την ευρύτερη έννοια του όρου) είναι να τηρεί ενήμερη την κοινωνία για το μέγεθος, συνέπειες και ενδεχόμενες λύσεις του προβλήματος, ευρισκόμενη σε διαρκή ακρόαση με τις αντιλήψεις της τελευταίας. Βέβαια, καθήκον της πολιτείας δεν είναι η συμπόρευση με πιθανές εξωπραγματικές -ίσως και καιροσκοπικές- τάσεις της κοινωνίας, αλλά η επιμόρφωση της και η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης ευημερίας και επιβίωσης της.

 Έχει αποδειχθεί περίτρανα ότι η εθνική επιβίωση δεν εξαρτάται μόνο από τους μετρήσιμους συντελεστές ισχύος. Η επιβίωση εξαρτάται κυρίως από την κοινωνική συνοχή και τη βούληση αντιστάσεως που υποστηρίζονται από ένα σύμπλεγμα πολιτιστικών και ιστορικών αντιλήψεων και ανατροφοδοτούνται με την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών.

Το τραγικό στην ελληνική περίπτωση δεν είναι η αδυναμία μας να εστιάσουμε στο πρόβλημα της προσεγγίζουσας τρομοκρατικής απειλής (όπως και σε άλλα σημαντικά προβλήματα) αλλά η ανικανότητα μας να διακρίνουμε και να θεραπεύσουμε τις εθνικές δομικές αδυναμίες μας ενισχύοντας τους πυλώνες που εξασφαλίζουν σε τελική ανάλυση τη μακροημέρευση και ευημερία μας.

* Υποστράτηγος εα, μέλος του ΕΛΙΣΜΕ