Τι είναι τα παράγωγα

Τα παράγωγα χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση κινδύνων αλλά και για κερδοσκοπία ή για επενδύσεις

των Γιώργου Παπαιωάννου και Νίκου Φραντζή

Βασικά στοιχεία των ΣΜΕ (futures)

Τα παράγωγα δεν αποτελούν χωριστή κατηγορία προϊόντων αλλά «παράγονται» από συγκεκριμένες συναλλαγές των οποίων το υποκείμενο μέσο (δηλ. το αντικείμενο που μπορεί να αγορασθεί ή να πουληθεί) μπορεί να είναι μετοχή, ομόλογο, εμπόρευμα, συνάλλαγμα, τραπεζικό δάνειο ή ένας χρηματιστηριακός δείκτης. Ετσι, αναφέρονται σε μετοχές, δείκτες μετοχών, ομόλογα, συνάλλαγμα ή εμπορεύματα.

Τα παράγωγα προϊόντα χρησιμοποιούνται κυρίως για συναλλαγές (trading), για αντιστάθμιση κινδύνων (hedging), καθώς και για την πρόκριση συναλλαγών (arbitrage).

Οσον αφορά την πρώτη χρήση (trading), ο επενδυτής αποδεχόμενος ορισμένα επίπεδα κινδύνου αναμένει κάποια απόδοση, ενώ όσον αφορά τη δεύτερη (hedging), ο επενδυτής προσδοκά την αντιστάθμιση του κινδύνου, από μια θέση που κατέχει στην υποκείμενη αγορά (cash market). Για την πρόκριση δε συναλλαγών (arbitrage), ο επενδυτής αποσκοπεί να εκμεταλλευθεί στιγμιαίες ανισορροπίες που παρατηρούνται ανάμεσα στην τρέχουσα αγορά και στην αγορά παραγώγων για να αποκομίσει κέρδος χωρίς κίνδυνο. Τα παράγωγα εμφανίζονται σε πολλούς τύπους οι οποίοι συνεχώς πολλαπλασιάζονται.

Τα παράγωγα

oikonomica

Παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα είναι διμερής συμβάσεις για την πραγματοποίηση ή τη δυνατότητα πραγματοποίησης συναλλαγών σε μελλοντικό χρόνο με προκαθορισμένο τίμημα. Αναφέρονται πολλές φορές και σαν προθεσμιακά συμβόλαια. Ένα από τα δύο συμβαλλόμενα μέρη καταβάλει ένα αντίτιμο στο παρόν με αντάλλαγμα την πραγματοποίηση μιας προκαθορισμένης συναλλαγής στο μέλλον. Οι κύριες κατηγορίες παραγώγων είναι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures), τα δικαιώματα (options) και τα συμβόλαια ανταλλαγής (swaps). Τα αντικείμενα της συναλλαγής μπορεί να είναι μετοχές, ομολογίες, συνάλλαγμα ή εμπορεύματα.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) αποτελούν νομικά δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ δύο συμβαλλόμενων μερών, εκ των οποίων ο ένας υπόσχεται να αγοράσει και ο άλλος να πουλήσει ένα συγκεκριμένο αγαθό σε μια συγκεκριμένη μελλοντική χρονική στιγμή, σε μια συγκεκριμένη τιμή.

Τα δικαιώματα (options) είναι παρόμοια με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, με τη διαφορά ότι σε αυτά δεν υπάρχει η δέσμευση, αλλά η προαίρεση. Έχει τη δυνατότητα λοιπόν ο κάτοχος του συμβολαίου να μην ασκήσει το δικαίωμα της αγοράς. Μια πολύ διαδεδομένη χρήση των συμβολαίων δικαιωμάτων είναι η χορήγησή τους σε διευθυντικά στελέχη εταιρειών ως παροχή κινήτρου. Στο διευθυντικό στέλεχος δίνεται η δυνατότητα να αγοράσει μετοχές της εταιρείας σε μελλοντική στιγμή με παρούσες τιμές. Έχει κίνητρο λοιπόν το στέλεχος να εργαστεί προς την κατεύθυνση της αύξησης της τιμής της μετοχής της εταιρείας.