Τι κερδίζουν και τι χάνουν τα κράτη από τους δασμούς

Η φιλελεύθερη θεωρία και οι υπέρμαχοι της αυτάρκειας. Πώς διαμορφώνονται τα επιχειρήματα των δύο πλευρών, στη σκιά των απειλών Τραμπ με δασμούς. Οι ατέλειες των αγορών, οι στρατηγικές και ο κίνδυνος των αντιποίνων. 

Γράφει ο Κ. Μελάς.

Στην πρώτη τους συνάντηση, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε με στόμφο ότι «δεν είμαι υπέρ του προστατευτισμού, είμαι υπέρ του "δίκαιου" διεθνούς εμπορίου». Αντιθέτως η καγκελάριος Μέρκελ υποστήριξε, όπως πάντα, ότι το «ελεύθερο» εμπόριο αποτελεί την ατμομηχανή της παγκόσμιας ανάπτυξης.

Όπως γίνεται άμεσα αντιληπτό, οι έννοιες «δίκαιο» και «ελεύθερο» διεθνές εμπόριο είναι κανονιστικές και ως τέτοιες  χρήζουν ορισμού. Χωρίς να ορισθούν οι έννοιες, κάτι που προφανώς απαιτεί τη χρήση συγκεκριμένων κριτηρίων, και συνεπώς προϋποθέτει σύμβαση μεταξύ των συμβαλλομένων και όχι εξ αντικειμένου αλήθεια, οι διακηρύξεις τέτοιου τύπου παραμένουν κενές νοήματος.

Βεβαίως τα όσα υποστηρίζουν οι Τραμπ και Μέρκελ αντιστοιχούν με το πώς οι δύο αντιλαμβάνονται τα συμφέροντα των χωρών τους στη συγκεκριμένη φάση του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, και βεβαίως δεν αποτελούν κάτι το νέο στην ιστορία του διεθνούς εμπορίου. Στη συνέχεια θα επιχειρήσουμε μια μικρή ανασκόπηση των δύο θεωρητικών αντιλήψεων και τα επιχειρήματα που κάθε μία από αυτές χρησιμοποιεί.  

Η φιλελεύθερη θεωρία

Σύμφωνα με τη φιλελεύθερη θεωρία του διεθνούς εμπορίου, η οποία έχει εξελιχθεί σε μορφή και περιεχόμενο από τις απλές σκέψεις των κλα­σι­­κών οικονομο­λό­γων Adam Smith και David Ricardo, στο υπόδειγμα Heckscher-Ohlin-Samuelson και σε άλλες περίπλοκες νεοκλασικές διατυπώσεις, η εξάλειψη των πάσης φύσεως εμποδίων στην ελεύθερη διακίνηση των αγαθών και η συμμετοχή μιας εθ­νικής οικονομίας στο διεθνές εμπόριο επιτρέπει τις χώρες να εξειδικευτούν και να εξά­γουν εκείνα τα αγαθά στα οποία έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα, εισάγοντας ταυτόχρονα εκείνα στα οποία δεν έχουν.

Πως o David Ricardo έγινε πλούσιος και σοφός

Γράφει ο Richard M. Ebeling*

Ο David Ricardo ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς θεωρητικούς της οικονομίας του πρώτου μισού του 19ου αιώνα. Γεννημένος στο Λονδίνο από πατέρα Εβραίο χρηματιστή εκπαιδεύτηκε στην οικογενειακή επιχείρηση την οποία, πιθανότατα, θα κληρονομούσε αργότερα.

Ερωτεύτηκε όμως, μία Αγγλίδα Quaker (θρησκευτική κοινότητα), ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, και σε ηλικία 21 ετών κλέφτηκε με την αγαπημένη του χωρίς την έγκριση της δικής του οικογένειας. Ο πατέρας του τον αποκήρυξε και η μητέρα του δεν του ξαναμίλησε ποτέ. Ο ίδιος, λοιπόν, έπρεπε να βγει μόνος στην αγορά και να δημιουργήσει τη δική του χρηματιστηριακή εταιρεία. Σύντομα έδειξε τις ικανότητές του ως εμπειρογνώμονας, σε όλες τις οικονομικές και χρηματιστηριακές συναλλαγές. Κάνοντας μεγάλη περιουσία και απολαμβάνοντας πολλές διακρίσεις από την βρετανική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βρετανίας με τους επαναστάτες και, στη συνέχεια, με τον Ναπολέοντα στη Γαλλία, αποσύρθηκε από τις επιχειρήσεις στα 40 του, σε ένα κτήμα στην αγγλική ύπαιθρο.

Ο Ricardo άρχισε να ενδιαφέρεται για την οικονομία, όταν διάβασε το βιβλίο του Άνταμ Σμιθ «Ο πλούτος των Εθνών» κατά τη διάρκεια των διακοπών του 1799. Ξεκίνησε να γράφει για οικονομικά θέματα το 1809 με μια σειρά άρθρων και μια μονογραφία για τις αιτίες του πληθωρισμού στη Μεγάλη Βρετανία, πράγμα που του εξασφάλισε τη μεγάλη φήμη.Η δημοσίευση μάλιστα, των αρχών της Πολιτικής Οικονομίας και Φορολογίας, το 1817, τον κατέστησε σύντομα, ως έναν από τους κορυφαίους οικονομολόγους στον κόσμο. Υπηρέτησε, επίσης, ως μέλος της Βουλής των Κοινοτήτων στο Βρετανικό Κοινοβούλιο από το 1819 μέχρι το θάνατό του το 1823, όταν ήταν 52 ετών.