Οι αγορές και το παιχνίδι με τα λεφτά των... άλλων!

Σε ένα εντυπωσιακό βιβλίο του, ο διακεκριμένος οικονομολόγος Τζον Κέι στηλιτεύει τα προσχήματα του χρηματοπιστωτικού τομέα και αμφισβητεί τις υψηλές αμοιβές του. 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος

Στις μέρες μας, παγκόσμιες ροές κεφαλαίων είναι περίπου 20 φορές υψηλότερες από το αντίστοιχο ύψος των διεθνών συναλλαγών σε αγαθά και υπηρεσίες. Αποτελούν έτσι μια σχεδόν αυτόνομη δραστηριότητα παραγωγής πλούτου, η οποία επηρεάζει ανάλογα και την πραγματική οικονομία.

Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο χρέος φθάνει τα 320 τρισεκατομμύρια δολάρια και ξεπερνά τρεις φορές το αντίστοιχο παγκόσμιο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Πρόκειται για αριθμούς ελάχιστα γνωστούς αλλά κρίσιμους για το σήμερα και το αύριο της μεταλλασσόμενης διεθνούς οικονομίας. Μία διεθνής οικονομία που κυριαρχείται πλέον από τον χρηματοπιστωτικό τομέα, του οποίου ο σκοτεινός πυρήνας δημιουργεί προβλήματα και ερωτήματα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο διακεκριμένος οικονομολόγος και αρθρογράφος Τζον Κέι (John Kay), σε ένα εντυπωσιακό βιβλίο του υπό τον τίτλο «Με Τα Λεφτά Των Άλλων» (εκδόσεις Κέδρος), υποστηρίζει, παραθέτοντας άφθονα και αποκαλυπτικά στοιχεία, ότι η κερδοφορία στον χρηματοπιστωτικό τομέα είναι εν μέρει απατηλήκαι εν μέρει οφείλεται στην ιδιοποίηση πλούτου που δημιουργείται αλλού -με τα λεφτά των άλλων.

Δείχνει επίσης ότι ο τομέας αυτός έχει μεγεθυνθεί υπερβολικά και έχει μετατραπεί σε έναν κλάδο που κυρίως συναλλάσσεται με τον εαυτό του, μιλάει μαζί του και τον κρίνει με κριτήρια που ο ίδιος έχει δημιουργήσει. Ταυτοχρόνως επισημαίνει ότι η πλειονότητα του κόσμου έχει υιοθετήσει αυτά τα κριτήρια, συνδράμοντας έτσι στην επιβίωση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων τα οποία, λόγω απληστίας και κακοδιαχείρισης, έχουν επιφέρει κρίσεις και χρεοκοπίες -πάντα, βέβαια, με κάποιες εξαιρέσεις, που επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

Ο χρηματοπιστωτικός πόλεμος

analyst

Εάν καταρρεύσει ξανά το δολάριο όπως τη δεκαετία του 1970, τότε τα αποτελέσματα θα είναι κατά πολύ χειρότερα από τότε – αφού η παγκοσμιοποίηση, η τρομακτική άνοδος των παραγώγων και η αύξηση του παγκοσμίου χρέους, παράλληλα με τις φούσκες στα χρηματιστήρια και με τις κεντρικές τράπεζες αποδυναμωμένες από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα τεραστίων διαστάσεων.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Στις 15 Αυγούστου του 1971, μία Κυριακή βράδυ, ο πρόεδρος Νίξον εμφανίσθηκε σε ένα από τα πλέον αγαπητά κανάλια της αμερικανικής τηλεόρασης, για να παρουσιάσει τη νέα οικονομική του πολιτική. Η κυβέρνηση του επέβαλε ελέγχους μισθών και τιμών σε ολόκληρη τη χώρα, τοποθέτησε όρια στις εισαγωγές και κατάργησε μονομερώς τη σύνδεση του δολαρίου με το χρυσό – υπενθυμίζοντας πως έως τότε όλα τα νομίσματα του πλανήτη είχαν αντίκρισμα σε δολάρια και τα δολάρια σε χρυσό.

Η αιτία ήταν ο νομισματικός πόλεμος που είχε ξεσπάσει και ο οποίος είχε κλονίσει σημαντικά την εμπιστοσύνη στο δολάριο – γεγονός που είχε βυθίσει τις Η.Π.Α. σε μία μεγάλη κρίση, με αποτέλεσμα να αποφασίσει ο πρόεδρος την επιβολή εξτρεμιστικών μέτρων. Η συνέχεια ήταν οδυνηρή για την ισοτιμία του δολαρίου (έχασε έως και το 50% της αξίας του), η οποία αποκαταστάθηκε μόνο όταν δρομολογήθηκε το πετροδολάριο με τη βοήθεια της Σαουδικής Αραβίας – οι συναλλαγές δηλαδή της ενέργειας παγκοσμίως μόνο με δολάρια, όπου ως αντάλλαγμα οι Η.Π.Α. παρείχαν στρατιωτική προστασία στη χώρα.

Τότε οι Η.Π.Α. κέρδισαν το χρηματοπιστωτικό πόλεμο και ανάγκασαν τη Σοβιετική Ένωση να καταρρεύσει, μεταξύ άλλων μη έχοντας τη δυνατότητα να τις ανταγωνιστεί στον εξοπλιστικό αγώνα που διεξαγόταν μεταξύ τους – με αποτέλεσμα να εξαθλιωθούν οι Πολίτες των χωρών του συμφώνου της Βαρσοβίας και να διαλυθεί.

Η κρίσιμη μάχη των Ελβετών εναντίον των τοκογλύφων

analyst

.

Ένα νομισματικό σύστημα που υιοθετεί το πλήρες χρήμα, μεταφέρει τη χρηματοπιστωτική ισχύ από τον ιδιωτικό τομέα στον κρατικό – θεωρώντας πως ο δεύτερος μπορεί να τη διαχειριστεί καλύτερα, προς όφελος της πλειοψηφίας των Πολιτών (ηχητικό).

.Επικαιρότητα

Την Κυριακή 10 Ιουνίου, οι Ελβετοί θα ψηφίσουν υπέρ ή κατά της υιοθέτησης ενός νέου νομισματικού συστήματος που δεν θα συνοδεύεται από μεγάλα χρέη, με την ονομασία «πλήρες χρήμα» – κάτι που έχουμε αναλύσει διεξοδικά σε προηγούμενα άρθρα μας, επίσης σε ένα πρόσφατο με τον τίτλο «η επανάσταση εναντίον των τραπεζών» (πηγή). Η αιτία, για την οποία οι οπαδοί της πρωτοβουλίας τάσσονται υπέρ της αλλαγής αυτής που θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλους κλυδωνισμούς στο δυτικό σύστημα του χρέους, είναι η θεωρία των τριών κρίσεων – σύμφωνα με την οποία τα εξής:

(α) Πρώτα βυθίζονται στην κρίση οι τράπεζες, ως αποτέλεσμα της υπερχρέωσης τους που προκαλείται από το ετεροβαρές ρίσκο – οπότε υποχρεώνεται το κράτος να τις διασώσει επειδή είναι πολύ μεγάλες για να χρεοκοπήσουν, με τη ληστεία των φορολογουμένων Πολιτών του.

Αυτό ακριβώς συνέβη με τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, κυρίως στις Η.Π.Α., στην Ιρλανδία και στην Ισπανία, επίσης στην Ελβετία – με εξαίρεση την Ισλανδία που τις άφησε να χρεοκοπήσουν, επειδή αντέδρασαν οι Ισλανδοί πλημμυρίζοντας τους δρόμους και στηρίχθηκαν από τον πρόεδρο της χώρας. Εν προκειμένω οι τράπεζες ιδιωτικοποιούν τα κέρδη και κοινωνικοποιούν τις ζημίες τους – οπότε δεν έχουν κανένα λόγο να μην δανείζουν ή να προσέχουν την ποιότητα των πελατών τους – με τα γνωστά αποτελέσματα που βιώσαμε και στην Ελλάδα.

Ήταν ηλίθιος ο Greenspan;

analyst

Το γεγονός ότι, το ίδιο το χρηματοπιστωτικό σύστημα μπορεί να ακολουθεί μία δική του ασταθή ζωή, να λειτουργεί σε κύκλους, καθώς επίσης να χάνεται ο έλεγχος του, με αποτέλεσμα να προκαλούνται τεράστιες ζημίες, δεν ήταν κατανοητό

του Άρη Οικονόμου

Ο κεντρικός τραπεζίτης των Η.Π.Α., ερωτηθείς το 2005 σχετικά με το εάν υπάρχει φούσκα ακινήτων στην αγορά, απάντησε με το εξής καταπληκτικό: «Υπάρχει μόνο λίγος αφρός εδώ και εκεί».

Σαν αποτέλεσμα του γεγονότος αυτού, όταν ένα έτος αργότερα ολοκληρώθηκε η μεγαλύτερη άνοδος των τιμών των ακινήτων στην ιστορία των Η.Π.Α., οπότε ξεκίνησε η απότομη πτώση, αναρωτήθηκαν αρκετοί εάν ήταν ανόητος.

Πόσο μάλλον όταν δύο χρόνια μετά ακολούθησε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία απείλησε τόσο το σύστημα, όσο και την οικονομία, με την απόλυτη κατάρρευση (σε ολόκληρο σχεδόν τον πλανήτη).

Στο γράφημα που παραθέτουμε φαίνεται η εξέλιξη των τιμών των ακινήτων των Η.Π.Α. από το 1976, σε σχέση με το μέσο οικογενειακό αμερικανικό εισόδημα. Από το γράφημα αυτό αποδεικνύεται ότι, η φράση του κ. Greenspan ειπώθηκε στο υψηλότερο σημείο της ανόδου των τιμών. Το γεγονός αυτό τεκμηριώνει την αμφιβολία πολλών ανθρώπων, όσον αφορά την εξυπνάδα του, παρά το ότι διεύθυνε τη Fed για 18 συνεχή έτη.

Ο «γρίφος» της καμπύλης των αμερικανικών επιτοκίων

Η Fed αυξάνει τα επιτόκια μόνο βαθμηδόν, ώστε να μην προκαλεί πανικό στις αγορές και αναταράξεις στην πραγματική οικονομία των ΗΠΑ. Οι αρνητικές συνέπειες από την αδυναμία της κεντρικής τράπεζας να ωθήσει υψηλότερα τα μακροχρόνια επιτόκια. 

Γράφει ο Π. Στεριώτης.

Στη διάρκεια της χρονιάς, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) αύξησε το παρεμβατικό της επιτόκιο δύο φορές, στο εύρος 1-1,25%. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι αυξήσεις του βασικού επιτοκίου της Fed θα συνεχιστούν το επόμενο έτος, με κατεύθυνση την περιοχή του 2%, με την προϋπόθεση βέβαια ότι η αμερικανική οικονομία θα συνεχίσει να κινείται ανοδικά και η ανεργία θα παραμένει στα πολυετή χαμηλά της.

Η Fed αυξάνει τα επιτόκιά της μόνο βαθμηδόν, ώστε να μην προκαλεί πανικό στις αγορές και αναταράξεις στην πραγματική οικονομία των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα η σταδιακή αποκόλληση των αμερικανικών επιτοκίων από τα μηδενικά επίπεδα των τελευταίων ετών θα χαρίσει στην Τράπεζα μεγαλύτερα περιθώρια αντίδρασης, σε περίπτωση που ξεκινήσει νέα περίοδος ύφεσης.

Το σπρεντ, η διαφορά δηλαδή των επιτοκίων απόδοσης μεταξύ των δεκαετών και των διετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας (βλ. γράφημα). Με άλλα λόγια, η απόδοση των διετών ομολόγων συγκλίνει ολοένα και περισσότερο προς αυτή των δεκαετών.

Η εθνική κυριαρχία και η Καταλονία

analyst

Ο εγκλωβισμός της Ελλάδας στο ευρώ, στο χρέος και στα μνημόνια, με τη μετατροπή της σε προτεκτοράτο, είναι δεδομένος – ενώ το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Καταλονίας θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλα οικονομικά προβλήματα στην Ισπανία και κατ’ επέκταση στην Ευρωζώνη.

.

«Τα κράτη μπορούν να διακηρύσσουν την εθνική τους ανεξαρτησία. Εν τούτοις, όταν δεν έχουν πρόσβαση στις χρηματαγορές, η ανεξαρτησία είναι μία δαπανηρή, ανόητη ουτοπία. Κυρίαρχος και ανεξάρτητος είναι μόνο εκείνος που διαθέτει πιστοληπτική ικανότητα, αυτός που είναι αξιόχρεος ή δεν έχει ανάγκη να δανειστεί«.

.

Άρθρο

Η πικρή αλήθεια για την Ελλάδα είναι η απομόνωση της από τις χρηματαγορές – η αδυναμία της να εκδώσει ομόλογα και να δανειστεί με βιώσιμα επιτόκια, η οποία οφείλεται στο τεράστιο δημόσιο χρέος της (από τους επενδυτές τοποθετείται στην ίδια μοίρα με το Ιράκ και με την Αργεντινή). Κάτι ανάλογο ισχύει για το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό του ιδιωτικού της τομέα, το οποίο είναι επίσης αναξιόχρεο – οπότε, ακόμη και αν οι τράπεζες είχαν τη δυνατότητα να προσφέρουν δάνεια, δεν θα διενεργούνταν εγχώριες επενδύσεις, αφού υπάρχουν ελάχιστοι αξιόχρεοι οφειλέτες.

Ως εκ τούτου τόσο η Ελλάδα ως κράτος, όσο και οι Έλληνες ως άτομα δεν είναι κυρίαρχοι και ανεξάρτητοι – οπότε η μεν Ελλάδα είναι προτεκτοράτο και δεν έχει κανένα νόημα να επικαλείται το Σύνταγμα της, ενώ οι δε Έλληνες σκλάβοι χρέους, με μηδενικά δικαιώματα. Όλα τα υπόλοιπα είναι ουτοπικά, ψευδαισθησιακά, εντελώς εκτός πραγματικότητας – ενώ ένα κράτος που ευρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση μπορεί να ανακτήσει την εθνική του κυριαρχία με τους εξής τρόπους:

Η ωρολογιακή βόμβα του χρέους

analyst

Οι οφειλές των κρατών στις ανεξάρτητες από τα ίδια αλλά εξαρτημένες από το τοκογλυφικό κεφάλαιο κεντρικές τράπεζες, μετατρέπουν τους Πολίτες τους σε σκλάβους χρέους – ενώ το κραχ ίσως αργήσει, εκτός εάν υπάρξουν εξελίξεις στις Η.Π.Α., όπως η ανατροπή του κ. Trump ή/και κοινωνικές αναταραχές, σε βαθμό εμφυλίου πολέμου.

 .

«Το παγκόσμιο χρέος κλιμακώνεται διαρκώς, υπερβαίνοντας πια το 325% του ΑΕΠ του πλανήτη (πηγή) ή τα 217 τρις $ – έχοντας αυξηθεί κατά περίπου 11 τρις $ τους πρώτους εννέα μήνες του 2016, εκ των οποίων το 50% αφορούσε τα χρέη των κυβερνήσεων. Νέα βουνά χρεών λοιπόν προστίθενται στα ήδη υφιστάμενα, χωρίς σταματημό – ενώ οι αναδυόμενες οικονομίες τριπλασίασαν τις εκδόσεις ομολόγων και κοινοπρακτικών δανείων, με την Κίνα να αντιπροσωπεύει τη μερίδα του λέοντος«.

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Η συνάντηση των κεντρικών τραπεζιτών στο Jackson Hole των Η.Π.Α. είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα – αφού για πρώτη φορά οι δύο ισχυρότερες τράπεζες του πλανήτη τάθηκαν εναντίον ενός αμερικανού προέδρου, όπως άλλωστε το σύνολο των ελίτ της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ.

Οι χρηματαγορές βέβαια επεφήμησαν τη στάση τους, γνωρίζοντας πως στηρίζουν κρυφά τα δικά τους συμφέροντα – παρά το ότι η διοικητής της Fed έδωσε διαφορετική εντύπωση, εμφανιζόμενη αντίθετη στην εξαγγελία χαλάρωσης του εποπτικού μηχανισμού του τραπεζικού συστήματος εκ μέρους του κ. Trump, το οποίο έγινε δήθεν πιο αυστηρό μετά την κρίση του 2008.

Ο επικεφαλής της ΕΚΤ είχε μία εντελώς διαφορετική αποστολή κρίνοντας από το ότι, η μοναδική αναφορά στην επίσημη ομιλία του για τη νομισματική πολιτική αφορούσε το πόσο επικίνδυνη θα ήταν μία επιστροφή στον προστατευτισμό, σε συνθήκες ποσοτικής χαλάρωσης – ισχυριζόμενος επί πλέον πως το QE ήταν εξαιρετικά αποτελεσματικό για την οικονομία της Ευρώπης, παρά το ότι ο μοναδικός κερδισμένος είναι η Γερμανία. Τάθηκε δηλαδή υπέρ της σημερινής ασύμμετρης παγκοσμιοποίησης, μικρογραφία της οποίας αποτελεί η Ευρωζώνη και εναντίον του οικονομικού εθνικισμού που επιθυμεί ο αμερικανός πρόεδρος – υπενθυμίζοντας πως εκλέχθηκε για το δόγμα του, το οποίο ήταν το εξής:

Το χαμένο μάθημα της χρηματοπιστωτικής κρίσης

Όταν η BNP Paribas πάγωσε funds, ύψους 2,2 δισ. δολαρίων στις 9 Αυγούστου του 2007, θα έπρεπε να είναι εμφανές ότι θα επακολουθούσαν μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά προβλήματα. Αλλά οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής κατέληξαν σε λάθος συμπεράσματα.

Από την έντυπη έκδοση της Ναυτεμπορικής

Του Mohamed A. El-Erian-  επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος στην Allianz, ήταν πρόεδρος του Συμβουλίου Παγκόσμιας Ανάπτυξης επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και συγγραφέας του βιβλίου: «The Only Game in Town: Central Banks, Instability and Avoiding the Next Collapse» (Το μοναδικό παιχνίδι: Κεντρικές Τράπεζες, αστάθεια και πώς να αποφευχθεί η επόμενη κατάρρευση)

Πριν από δέκα χρόνια, τον Αύγουστο, η γαλλική τράπεζα BNP Paribas αποφάσισε να περιορίσει την πρόσβαση των επενδυτών στα χρήματα που είχαν καταθέσει σε τρία funds. Ήταν το πρώτο, ηχηρό σημάδι της χρηματοπιστωτικής ασφυξίας που, έναν χρόνο αργότερα, θα οδηγούσε σε ελεύθερη πτώση την παγκόσμια οικονομία. Παρ’ όλα αυτά, οι μαζικές οικονομικές και χρηματοπιστωτικές στρεβλώσεις που θα κορυφώνονταν στα τέλη του 2008 και θα συνεχίζονταν έως τις αρχές του 2009 -και οι οποίες έφεραν τον κόσμο στο χείλος μιας καταστροφικής, πολυετούς βαθιάς ύφεσης- βρήκαν εξ απήνης τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής. Ήταν σαφές ότι δεν είχαν δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα μαθήματα κρίσεων στον αναδυόμενο κόσμο.

O Mohamed A. El-Erian

Οποιοσδήποτε που είχε βιώσει ή μελετήσει τις χρηματοπιστωτικές κρίσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες θα είχε επώδυνη επίγνωση των βασικών τους χαρακτηριστικών. Για αρχή, όπως είχε υποστηρίξει ο εκλιπών Ruediger Dornbusch, οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις χρειάζονται πολύ χρόνο για να αναπτυχθούν, μόλις όμως ξεσπάσουν έχουν την τάση να εξαπλώνονται με ταχείς ρυθμούς, ευρέως, με βίαιο τρόπο και(από ό,τι φαίνεται) χωρίς καμία διάκριση.

Greenspan (FED)-Dimon (JP Morgan) προβλέπουν κατάρρευση ομολόγων και παγκόσμιο κραχ

iskra

Ο Alan Greenspan, πρώην πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ είναι βαθύς γνώστης των αγορών, ίσως από τους δυο-τρεις κορυφαίους στον κόσμο, ενώ μετράει πολύ τα λόγια του.

Ο Jamie Dimnon, Διευθύνων Σύμβουλος της μεγαλύτερης Τράπεζας των ΗΠΑ (JP Morgan), έχει άμεση εμπειρία των διεθνών οικονομικών εξελίξεων.

Όταν και οι δυο κρίνουν ως γιγάντια (!) φούσκα την αγορά ομολόγων, δίνουν ένα μήνυμα με ένα δίλημμα: είτε οργανωμένο ξεφούσκωμα των ομολόγων με οδυνηρές συνέπειες είτε κατάρρευση τους με ταυτόχρονο παγκόσμιο κραχ.

Φυσικά, στην Ελλάδα για άλλη μια φορά καθεύδουμε, ενώ ο πλανήτης δεν διαθέτει σοβαρούς ηγέτες!

Τέλεια συνταγή για τα χειρότερα.

Nouriel Roubini: Η διόρθωση στις αγορές είναι αναπόφευκτη και αιτία θα είναι οι ΗΠΑ

iskra

Η διόρθωση στην Wall Street αλλά και διεθνώς είναι αναπόφευκτη αναφέρει ο Nouriel Roubini σε άρθρο του στο Project Syndicate.

Στο άρθρο του αναφέρει τα εξής:

«Τώρα που ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump ασκεί καθήκοντα διάρκειας έξι μηνών, μπορούμε να εκτιμήσουμε με μεγαλύτερη σιγουριά τις προοπτικές για την οικονομία και την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ υπό την ηγεσία του.

Στην προεδρία του Trump γενικότερα, τα παράδοξα αφθονούν.

Το κύριο ζήτημα είναι η αποσύνδεση μεταξύ των επιδόσεων των χρηματοπιστωτικών αγορών και της πραγματικής οικονομίας.

Ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές συνεχίζουν καταγράφουν συνεχή ρεκόρ, η οικονομία των ΗΠΑ αυξήθηκε κατά μέσο όρο μόλις 2% το πρώτο εξάμηνο του 2017 – βραδύτερη ανάπτυξη από ό, τι υπό τον Πρόεδρο Obama – και δεν αναμένεται κάποια μεγάλη αλλαγή έως το τέλος του 2017.

Η οικονομική κρίση και ο φόβος του... σίκουελ

Οι οίκοι αξιολόγησης και οι ρυθμιστικές αρχές καταπατούν τους κανονισμούς. Η νέα γενιά πολύπλοκων επενδύσεων με αξιολογήσεις «ΑΑΑ» και οι ανώνυμοι παραβάτες. Κίνδυνος χρεοκοπιών εντός 2017.

του Frank Partnoy*

To χρηματοοικονομικό τοπίο είναι γνώριμο, υλικό ταινιών όπως το Inside Job και το The Big Short. Τραπεζίτες με πτυχία πυρηνικής φυσικής αγοράζουν δισεκατομμύρια δολάρια δανείων υψηλού ρίσκου και τα επανασυσκευάζουν σε πολύπλοκες επενδύσεις με πολλαπλά επίπεδα χρέους.

Οι οίκοι αξιολόγησης κατηγοριοποιούν το ανώτερο επίπεδο ως «ΑΑΑ». Οι θεσμικοί επενδυτές, μεταξύ των οποίων τα ασφαλιστικά ταμεία και οι φιλανθρωπικές οργανώσεις, σπεύδουν να αγοράσουν αυτές τις χωρίς ρίσκο επενδύσεις που προσφέρουν ταυτόχρονα και υψηλές αποδόσεις. Η ένταση κορυφώνεται.

Αλλά η χρονιά δεν είναι το 2006 ή το 2007. Είμαστε στο σήμερα. Ενώ η αμερικανική κυβέρνηση συζητά την κατάργηση του Dodd-Frank, η πραγματικότητα είναι πως οι ρυθμιστικές αρχές έχουν καταπατήσει αυτό το νόμο και οι σκιώδεις χρηματοοικονομικές αγορές σχηματίζουν «φούσκες». Περίπου μια δεκαετία μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση, το σίκουελ έφτασε.

O βασικός ένοχος αυτή τη φορά είναι οι εγγυημένοι δανειακοί τίτλοι (CLO). Όπως και τα προηγούμενα πολύπλοκα ξαδέρφια του, ένα CLO συσκευάζει δάνεια χαμηλής αξιολόγησης σε ελκυστικά πακέτα με υψηλή αξιολόγηση. Τον Μάιο έγιναν δύο ντιλ αξίας πάνω από 1 δισ. δολάρια το κάθε ένα και ειδικοί εκτιμούν πως φέτος θα έρθουν ντιλ αξίας 75 δισ. δολαρίων. Η Antares Capital έκλεισε πρόσφατα ένα CLO 2,1 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο στις ΗΠΑ από το 2006 και το τρίτο μεγαλύτερο στην ιστορία. Αν και η πλειοψηφία των δανείων σε αυτές τις συμφωνίες κατηγοριοποιούνται ως «junk», πάνω από το μισό του νέου χρέους αξιολογείται με «ΑΑΑ». Σας θυμίζει κάτι;

Αγορές σε κατάσταση μανίας

JAMES SAFT / REUTERS

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές βρίσκονται στη δίνη κερδοσκοπικής μανίας, κάτι που θα μπορούσε να είναι και ένας καλός λόγος για να μην περιμένει κανείς ότι θα καταρρεύσουν σύντομα. Αν και συχνά η άνοδος των αγορών φτάνει στο τέλος της όταν έχει οδηγηθεί σε ακραία επίπεδα, αυτό δεν συμβαίνει απλώς επειδή έχουν οδηγηθεί στα άκρα. Το να βρίσκεται μια αγορά σε ακραίο επίπεδο δεν αποτελεί πρόβλεψη πως θα γυρίσει, παρά μόνο πρόβλεψη των πιθανών μεσομακροπρόθεσμων αποδόσεων. Η πλέον σημαντική ένδειξη του μεγάλου πάρτι του 2017 δεν είναι η ηρεμία των επενδυτών του χρηματιστηρίου μετοχών.

Ο πολυδιαφημισμένος δείκτης μεταβλητότητας VIX, ο οποίος την περασμένη εβδομάδα υποχώρησε δραματικά, δεν είναι το καλύτερο μέτρο. Δείτε προσεκτικά τον Δείκτη Οικονομικού Στρες της περιφερειακής Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Fed) του Σεντ Λούις, ο οποίος περιλαμβάνει πολύ περισσότερα στοιχεία από τις αγορές ομολόγων και βρίσκεται σήμερα σε τόσο χαμηλό επίπεδο, που μόνο δύο φορές στο παρελθόν είχε βρεθεί. Το αντίθετο του οικονομικού στρες είναι η οικονομική μακαριότητα, μια κατάσταση ηρεμίας και ευδαιμονίας η οποία είναι αυτοτροφοδοτούμενη. «Αποτίμηση, κλίμα και μόχλευση. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά που καθορίζουν μια οικονομική μανία», έγραψε την περασμένη εβδομάδα ο Ντέιβιντ Ρόζενμπεργκ της Gluskin Sheff προς πελάτες της εταιρείας. Ο δείκτης Σίλερ για την αναλογία τιμών/μετοχών, ο οποίος συγκρίνει τις τιμές των μετοχών με τα κέρδη της προηγούμενης δεκαετίας, βρίσκεται ψηλότερα από το 30, σημείο στο οποίο έχει βρεθεί μόλις δύο φορές στο παρελθόν: το 1929 λίγο πριν το κραχ και την περίοδο της φούσκας Γκρίνσπαν μεταξύ 1997 και 2002. 

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές «βαρούν το νταούλι».

του Κώστα Μελά

Η Ελλάδα επανήλθε στις ιδιωτικές χρηματοπιστωτικές αγορές μετά το 2014, όταν η κυβέρνηση Σαμαρά είχε εκδώσει 5ετή ομόλογο  με κουπόνι 4,75% απόδοση 4,95%.

Συγκεκριμένα, το ελληνικό Δημόσιο εξέδωσε ομόλογο 5ετούς διάρκειας και άντλησε 3 δισ. ευρώ. Το 1,5 δισ. προήλθε από επενδυτές, οι οποίοι αντάλλαξαν το ομόλογο που λήγει τον Απρίλιο του 2019 με το νέο, και το υπόλοιπο 1,5 δισ. ευρώ από επενδυτές που αγόρασαν απευθείας τον νέο τίτλο.

Η απόδοση, δηλαδή το κόστος δανεισμού από τη συγκεκριμένη έκδοση, διαμορφώθηκε στο 4,625%. Αντίστοιχα το κουπόνι διαμορφώθηκε στο 4,325%.

Όπως συμβαίνει σε όλα τα τεκταινόμενα στην χώρα, έτσι και τώρα, η έκδοση αποτέλεσε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, με την πρώτη να υποστηρίζει ότι το επιτόκιο είναι χαμηλότερο από την αντίστοιχη έκδοση του 2014 και τη δεύτερη να αντιτείνει ότι με ευθύνη της κυβέρνησης η Ελλάδα δανείστηκε ακριβότερα, διότι το spread  της έκδοσης του 2014 ήταν 437 μονάδες βάσης (4,37%),αναφορικά με το γερμανικό 5ετές ομόλογο , ενώ με την πρόσφατη έκδοση ήταν πάνω από 500 μονάδες. Με άλλα λόγια, το κόστος δανεισμού είναι λίγο χαμηλότερο από αυτό του 2014, αλλά είναι υψηλό δεδομένων των συνθηκών στην Ευρωζώνη το 2017 όπου το κόστος χρήματος στην Ευρωζώνη βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα Τα ελληνικά ομόλογα, αποκλεισμένα από το QE λόγω των όσων συνέβησαν το 2015, δεν ακολούθησαν τα ευρωπαϊκά στη μείωση της απόδοσης. Είναι ενδεικτικό ότι η απόδοση των  5ετώνς τίτλων  της Πορτογαλίας, βρίσκεται στο 1,18%.

Η Fed, οι μαύροι κύκνοι και η Ελλάδα

analyst

Η ανόητη δήλωση της κυρίας Yellen, οι κίνδυνοι κραχ στον πλανήτη και η επιμονή του de facto υπουργού οικονομικών της πατρίδας μας, του συμπλεγματικού κ. Σόιμπλε – ο οποίος προσπαθεί να πείσει τους Έλληνες ότι δεν είναι θύματα αλλά θύτες, επιτιθέμενος συνεχώς στους εφοπλιστές, επειδή γνωρίζει πως η χώρα του ηττάται σταθερά από το νούμερο ένα της παγκόσμιας ναυτιλίας.

.

«Θα μπορούσα να ισχυριστώ ότι δεν θα υπάρξει ποτέ μία χρηματοπιστωτική κρίση; Θα ήταν προφανώς υπερβολικό, αλλά σκέφτομαι πως είμαστε σήμερα πολύ πιο ασφαλείς και ελπίζω ότι δεν θα συμβεί ξανά κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Πιστεύω επίσης πως δεν θα συμβεί» (J. Yellen, επικεφαλής της Fed στη διάσκεψη του Λονδίνου την Τρίτη).

του Βασίλη Βιλιάρδου

Ανάλυση

Ασφαλώς ήταν πολύ σημαντική η δήλωση της κυρίας Yellen, σύμφωνα με την οποία δεν θα βιώσουμε καμία άλλη χρηματοπιστωτική κρίση κατά τη διάρκεια της ζωής μας – μία δήλωση που έγινε δέκα χρόνια μετά το τραγικό 2007. Υπενθυμίζουμε πως τότε διαπιστώθηκαν οι πρώτες ζημίες στην αμερικανική αγορά ενυπόθηκων δανείων χαμηλής εξασφάλισης – ακολουθούμενες από ένα δραματικό σοκ ρευστότητας τον Αύγουστο του 2008, με πρώτο αποτέλεσμα τη χρεοκοπία της Lehman Brothers που βύθισε το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα στο χάος.

Πολύ περισσότερο όταν γνωρίζει κανείς πως η συνολική αξία των ενυπόθηκων δανείων που προκάλεσαν την κρίση δεν ξεπερνούσε τα 1.300 δις $, τα οποία δεν θεωρούνται πολλά – ενώ η χρεοκοπία της Lehman Brothers που πυροδότησε την έκρηξη δεν αποφεύχθηκε. Εάν δε πτώχευε η Ελλάδα το 2010, η οποία όφειλε περί τα 200 δις € στις υπερχρεωμένες και καθόλου υγιείς ευρωπαϊκές τράπεζες, η κατάσταση δεν θα ήταν πιθανόν ανατρέψιμη – αφού θα κατέρρεε το τραπεζικό σύστημα της Ευρωζώνης και το ευρώ, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τον πλανήτη.

Στα πλαίσια αυτά θεωρούμε πως η βεβαιότητα της αμερικανίδας είναι απίστευτα ανόητη –  εν πρώτοις επειδή είναι αδύνατον να προβλέψει κανείς τι θα συμβεί στο μέλλον, όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Επίσης λόγω του ότι στο παρελθόν οι κρίσεις ήταν πολύ συχνότερες, από αυτές που θα συνέβαιναν υπό φυσιολογικές συνθήκες – ενώ η κυρία Yellen συντάσσεται με μία μεγάλη σειρά τραπεζιτών, πολιτικών και οικονομολόγων που έκαναν στο παρελθόν αντίστοιχα ανόητες δηλώσεις περί της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, λίγο πριν το ξέσπασμα των επομένων κρίσεων. Ειδικότερα τα εξής:

Κεντρικές τράπεζες και πολιτική σκηνή, οι ενορχηστρωτές του trade το 2017

Της Μαίρης Βενέτη*

Το 2016 αν μη τι άλλο γελοιοποίησε όσους είχαν επιχειρήσει στην αρχή της χρονιάς να κάνουν προβλέψεις. Ο λόγος είναι ότι τα τελευταία χρόνια η επιβράδυνση των κύριων οικονομικών μοχλών σε παγκόσμιο επίπεδο – ΗΠΑ, Κίνα και Ευρώπη –, η μη συμβατική πολιτική των κεντρικών τραπεζών, η διαμόρφωση αρνητικών επιτοκίων και η συμπεριφορά των  χρηματοπιστωτικών αγορών  έχουν δημιουργήσει  συνδυαστικά μια εικόνα που δεν συνάδει σε τίποτε με όσα διδάσκουν τα οικονομικά συγγράμματα.

Η ψυχραιμία των επενδυτών σε πολιτικά  γεγονότα σταθμούς όπως το Brexit ,η εκλογή του Trump και η παραίτηση του Renzi, τροφοδοτήθηκε από την πεποίθηση ότι οι κεντρικές τράπεζες θα δώσουν για άλλη μια φορά  « πλάτη». Στην ουσία ήταν μια ψήφος εμπιστοσύνης στους χαράκτες της νομισματικής πολιτικής και αυτή η ψήφος εμπιστοσύνης  στην ουσία ήταν αυτή που απορρόφησε και στα τρια γεγονότα τους κραδασμούς των αγορών. Το ερώτημα βέβαια  είναι αν αυτή η ψήφος εμπιστοσύνης θα συνεχίσει να υφίσταται και το 2017. Το  συμπέρασμα/μάθημα από την άλλη  του 2016 θα συνεχίσει να έχει αξία  και για την χρονιά που διανύουμε:Δεν πάμε ποτέ μα ποτέ κόντρα στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών. 

Οι πολιτικές αποφάσεις λοιπόν αλλά και η πολιτική των κεντρικών τραπεζών αναμένεται να αποδειχθούν καθοριστικές για την πορεία των διεθνών αγορών και αυτό το έτος, γιατί είναι αυτές που στην ουσία  ελέγχουν την επενδυτική ψυχολογία. Άλλωστε όλοι μας θα πρέπει να συνεχίσουμε να έχουμε στο μυαλό μας ότι τα χαμηλά επιτόκια μειώνουν την επιθυμία των θεσμικών επενδυτών να έχουν σε αδράνεια τα πλεονάζοντα κεφάλαια τους, κάνουν φθηνότερο τον δανεισμό για άνοιγμα μοχλευμένων κερδοσκοπικών θέσεων (leverage) και οδηγούν στην αναζήτηση νέων τρόπων επίτευξης υψηλότερων αποδόσεων.

Τώρα κατά πόσο αυτό είναι υγιές είναι μια άλλη κουβέντα και σίγουρα δεν έχει δείξει το 2016 ότι ένας τέτοιος προβληματισμός απασχόλησε τους traders.