Ποιος ωφελείται από την πολεμική ένταση στον Περσικό Κόλπο

του Γιώργου Λυκοκάπη

Μοιάζει πλέον να βρισκόμαστε ένα βήμα πριν την έναρξη ενός νέου μεγάλου πολέμου. Το πρωί της Πέμπτης, σημειώθηκαν συντονισμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ. Για τις επιθέσεις φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν μαγνητικές νάρκες. Στον Περσικό Κόλπο, τους τελευταίους μήνες, διαδραματίζεται ένας «πόλεμος νεύρων» ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.

Από την μία πλευρά οι ΗΠΑ αυξάνουν την στρατιωτική τους παρουσία σε μία περιοχή, όπου διέρχεται το 20% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου. Ταυτόχρονα επιδιώκουν να πετύχουν τον αποκλεισμό της Τεχεράνης από την πετρελαϊκή αγορά, μέσω σκληρών οικονομικών κυρώσεων. Ο πρόεδρος Τραμπ δηλώνει έτοιμος για πόλεμο με το Ιράν, αν και ταυτόχρονα σημειώνει πως «δεν τον επιθυμεί».

Από την άλλη έχουμε το Ιράν, το οποίο βρίσκεται υπό πολιορκία. Ο οικονομικός αποκλεισμός του προκαλεί σοβαρά προβλήματα στην ιρανική οικονομία, με σοβαρό κίνδυνο για την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του καθεστώτος. Οι Ιρανοί προσπαθούν να σπάσουν τον οικονομικό αποκλεισμό των Αμερικανών με δύο τρόπους. Σε διπλωματικό επίπεδο, επιδιώκουν ενεργειακές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση ή με στενούς συμμάχους των ΗΠΑ, όπως την Ιαπωνία.

Ο υβριδικός «Αττίλας» του Ερντογάν στην Κύπρο

του Γιώργου Λυκοκάπη

Κατά την πολυσυζητημένη επίσκεψη του στην Ελλάδα, ο Τούρκος πρόεδρος είχε προβεί σε μία ανατριχιαστική δήλωση, ενώπιον μάλιστα του Έλληνα ομολόγου του. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ευθαρσώς πως δεν πιστεύει στο διεθνές δίκαιο, αλλά στο «πολιτικό δίκαιο». Ο Τούρκος πρόεδρος ουσιαστικά αναφέρονταν στο «δίκαιο της ισχύος». Αυτό ακριβώς είναι ο υβριδικός «Αττίλας», το δόγμα που εφαρμόζει στην κυπριακή ΑΟΖ.

Η πολεμική ατμόσφαιρα θυμίζει έναν «Αττίλα της θάλασσας«, σύμφωνα με έναν εύστοχο χαρακτηρισμό του καθηγητή Άγγελου Συρίγου. Όλοι οι Τούρκοι αξιωματούχοι, με πρώτο φυσικά τον ίδιο τον Ερντογάν, κάνουν παραλληλισμούς με τα γεγονότα του 1974. Ο πρόεδρος Ερντογάν εμφανίζεται ως ο «προστάτης» των Τουρκοκυπρίων από τις «μονομερείς ενέργειες» της Ελλάδας και της Κύπρου.

Ουσιαστικά μένει πιστός στην παράδοση των κεμαλιστών προκατόχων του. Παγίως η Άγκυρα χαρακτηρίζει την τουρκική εισβολή ως μία «ειρηνευτική επιχείρηση», υπέρ των δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων. Παρόμοια ρητορική βλέπουμε και σήμερα. «Σώσατε τα αδέλφια μας στην Κύπρο από τις συμμορίες των δολοφόνων«, είπε χαρακτηριστικά στους σπουδαστές του Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας.

Ο δωρεάν υβριδικός πόλεμος κατά της Ελλάδας

MURAD SEZER / REUTER

του Ηλία Κουσκουβέλη

Πριν 17 σχεδόν χρόνια, από την διάρκειας μίας ώρας μαγνητοσκοπημένη ανάλυσή μου για την Τουρκία δεν παίχτηκε ούτε ένα λεπτό. Και αυτό γιατί προφανώς ήμουν εκτός του κλίματος ΜΜΕ και πολιτικών για την δήθεν ελληνοτουρκική «φιλία». Ήταν λίγο μετά τη «συμφωνία» του Ελσίνκι…

Ποια ήταν η κεντρική γραμμή της τοποθέτησής μου; Μα φυσικά η προειδοποίηση για την αυξανόμενη ισχύ και επιθετικότητα της Τουρκίας, ιδιαίτερα λόγω της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού, της δημιουργίας πολεμικής βιομηχανίας και της απόκτησης οπλικών συστημάτων που εντάσσουμε στην κατηγορία των στρατηγικών όπλων, όπως δορυφόρων, πυραύλων, χημικών, κ.ά.

Η κυρίαρχη άποψη του πολιτικού και επικοινωνιακού συστήματος επεφύλαξε την ίδια συμπεριφορά, της αποσιώπησης ή της αδιαφορίας, και σε άλλες περιπτώσεις. Ίσως η πλέον χαρακτηριστική ήταν η υποβάθμιση του σήματος κινδύνου που εκπέμφθηκε με την μετάφραση και δημοσίευση στα Ελληνικά του βιβλίου του Νταβούτογλου «Το στρατηγικό βάθος», στο οποίο ξεδιπλωνόταν από τότε ολόκληρη η φιλοσοφία της νεο-οθωμανικής εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν. Προσωπικά δε, την ίδια εποχή, είχα επιμείνει στις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τουρκίας και του Ερντογάν, καθώς η ανάπτυξη εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας βρισκόταν στο προεκλογικό πρόγραμμα του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔΑ).

Το ετοιμοπόλεμο ως πολιτικός σταθεροποιητής και όχημα ανάπτυξης

Γράφει ο Μάκης Ανδρονόπουλος  – 

«Η οργάνωση μιας κοινωνίας με βάση τη δυνατότητα του πολέμου είναι βασικός πολιτικός σταθεροποιητής της«. Η θέση αυτή διατυπώθηκε το 1967 στις ΗΠΑ σε ένα αμφιλεγόμενο κείμενο, την περίφημη “Έκθεση από το Σιδερένιο Βουνό”, η οποία εισήγαγε μια νέα θεώρηση του πολέμου. Η νέα θεώρηση για το ετοιμοπόλεμο υπερέβαινε την κλασική εξήγηση της υπεράσπισης αξιών και οικονομικών συμφερόντων. Πρόσθετε, τουλάχιστον σε ότι αφορά τις νεοτερικές κοινωνίες, την ερμηνεία ότι ο πόλεμος αποτελεί πρωταρχική βάση οικοδόμησης και οργάνωσης των κοινωνιών.

Την έκθεση επανέφερε στο προσκήνιο μετά από πενήντα χρόνια ο σημαντικότερος Βρετανός πολιτικός στοχαστής του καιρού μας Τζον Γκρέι στο βιβλίο του “Η ψυχή της μαριονέτας” (εκδ. οκτώ), το οποίο συνιστά μια έρευνα για την ανθρώπινη ελευθερία. Το “Σιδερένιο Βουνό”, ανεξάρτητα από το γιατί γράφτηκε, έχει την αξία του και σίγουρα η παραπάνω θέση είναι ισχυρή διαχρονικά.

Εκείνο που σίγουρα ξέρουμε σήμερα είναι ότι η λεγόμενη αμυντική βιομηχανία έχει παίξει και παίζει καταλυτικό αναπτυξιακό και οργανωτικό ρόλο. Η τεχνολογική ανάπτυξη των ΗΠΑ στις μεταπολεμικές δεκαετίες οφείλεται στις έρευνες και τις ανακαλύψεις που έγιναν για στρατιωτικούς λόγους και στην εμπορευματοποίηση των αποτελεσμάτων τους.

Οι «όμηροι» και ο υβριδικός πόλεμος εναντίον της Ελλάδας

Γράφει η Ιωάννα Ηλιάδη  – 

Οι πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Εθνικής Άμυνας Πάνου Καμμένου ότι οι δυο Έλληνες στρατιωτικοί είναι «όμηροι» του Ερντογάν, σίγουρα προκάλεσαν αίσθηση. Εμπεριέχουν, ωστόσο μια πικρή αλήθεια. Ο όρος «όμηρος» συνδέεται με πολεμικές επιχειρήσεις, καθώς αναφέρεται σε «αιχμάλωτο» που δεν παραδίδεται εάν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματα που θέτει η πλευρά που τον έχει συλλάβει. 

Ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς αναφέρεται στην προκλητική κίνηση της Τουρκίας και στην «προσπάθεια δημιουργίας χαμηλής έντασης κρίσης«. Είναι όμως πόλεμος; Με την παραδοσιακή έννοια του όρου, σίγουρα δεν είναι καθώς δεν υπάρχει σύγκρουση των δυνάμεων των δυο χωρών. Ωστόσο, μια από τις σύγχρονες μορφές πολέμου, είναι αυτή που αποκαλείται υβριδικός πόλεμος. Έχει άραγε η υπόθεση των δυο συλληφθέντων στρατιωτικών χαρακτηριστικά υβριδικού πολέμου;

Κατ΄αρχήν, σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία ο υβριδικός πόλεμος είναι ένας πόλεμος ισχύος και επιρροής. Το πεδίο διεξαγωγής του δεν είναι μόνο το παραδοσιακό πεδίο της μάχης, αλλά κυρίως η κοινή γνώμη τόσο σε τοπικό επίπεδο, όσο και σε διεθνές. 

Στην περίπτωση των δυο στρατιωτικών υπάρχουν στοιχεία που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν μορφές υβριδικού πολέμου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα εθνικιστικά τουρκικά δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για κατηγορίες περί κατασκοπείας, τα οποία με ιδιαίτερη ευκολία έτυχαν θερμής υποδοχής και κυρίως αναπαραγωγής στην ελληνική δημόσια σφαίρα. 

Η Ελλάδα αντιμέτωπη με άγνωστα σενάρια υβριδικής επίθεσης

Νέα Πολιτική

του Μελέτη Μελετόπουλου

 Τρεις αναθεωρητικοί εθνικισμοί περιβάλλουν την χώρα μας: ο τουρκικός, ο αλβανικός και ο σκοπιανός. Εσχάτως, με την τερατογένεση του ΙSIS, μία μείζων απειλή προβάλλει σε όλη την Ευρώπη και σε όλη τον δυτικό κόσμο, ανατολικό όριο του οποίου και μεθόριο προς την βαρβαρότητα αποτελεί η Ελλάδα.

Ο αλβανικός εθνικισμός και ψευδο-αλυτρωτισμός εστιάζει την προσοχή του στην ελληνική Ήπειρο. Πιθανή ενεργοποίησή του  δεν θα εμπλέξει το επίσημο αλβανικό κράτος, αλλά θα εκδηλωθεί με την μορφή υβριδικής επίθεσης, δηλαδή τρομοκρατικής δ

Ο σκοπιανός εθνικισμός και ψευδοαλυτρωτισμός παραλύει μεν από την εσωτερική πολιτική αποσύνθεση της FYROM, αλλά ακριβώς αυτή η αποσύνθεση μπορεί να βρει διέξοδο σε μία επιθετική κίνηση προς την Ελλάδα. Ας μην ξεχνάμε ότι το καλοκαίρι στον Καναδά ο Μιλοσόσκι μίλησε σε σκοπιανούς μετανάστες με φόντο έναν χάρτη της «Μακεδονίας του Αιγαίου», όπου τα όρια του κρατιδίου του έφταναν μέχρι τον….Όλυμπο.

Ο τουρκικός εθνικισμός, επεκτατισμός  και αναθεωρητισμός και η πιθανή εκδήλωση τουρκικής προέλευσης υβριδικών ανθελληνικών ενεργειών στην Θράκη ή στο Αιγαίο, εκπορεύονται από τους παρακρατικούς μηχανισμούς του τουρκικού κράτους. Μην ξεχνάμε ότι στέλεχος των «Γκρίζων Λύκων» είχε δηλώσει προ ετών ότι «Εμείς βάλαμε τις φωτιές στα ελληνικά δάση» (οι δηλώσεις αναδημοσιεύθηκαν σε ελληνικές εφημερίδες).

Αλλά η μεγάλη, ανεξέλεγκτη και μη διαχειρίσιμη με τον συμβατικό τρόπο σκέψης ασύμμετρη υβριδική απειλή, είναι η μαζική μετανάστευση προσφύγων από την Εγγύς Ανατολή στην Ελλάδα, στο μέτρο που ένα μέρος αυτών των προσφύγων συνδέονται με εξτρεμιστικούς και τρομοκρατικούς μηχανισμούς.

Ο υβριδικός πόλεμος , όπλο των αναθεωρητικών δυνάμεων

Νέα Πολιτική

του Γιάννη Χατζόπουλου

 Η γένεση μίας νέας μορφής πολέμου

 Η κρίση στην Ουκρανία, με την προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσσία, και η αναζωπύρωση της βίας στην Μέση Ανατολή με την ανάδυση του Ισλαμικού Κράτους, έδειξαν πως η παραδοσιακή μορφή πολέμου, με την αποκλειστική σύγκρουση εθνικών ενόπλων δυνάμεων, ανήκει πλέον στο παρελθόν. Πλέον ο πόλεμος έχει εξελιχθεί σε μια πιο πολύπλοκη και πολυσύνθετη διαδικασία, που είναι αποτέλεσμα της αλλαγής στα μέσα διεξαγωγής του, με τρομοκρατικά κτυπήματα, χρήση μικρότερων μονάδων «άτακτου» πολέμου, αξιοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ως εργαλεία προπαγάνδας, και την ενεργειακή και την οικονομική διπλωματία ως όπλο της εξωτερικής πολιτικής, καθώς και την ανάδειξη πολεμάρχων/ηγετών μικρών παρα-στρατιωτικών μονάδων ως σημαντικών παικτών στην θέση των στρατηγών.Η νέα αυτή μορφή πολέμου, που ονομάζεται υβριδικός πόλεμος(Hybrid Warfare), δεν αναγνωρίζει τα συμβατικά όρια μεταξύ ειρήνης και πολέμου, και ενοποιεί τον πόλεμο και τον μη πόλεμο σε ενιαία και αδιαίρετη γκρίζα ζώνη. Το σημαντικώτερο στοιχείο του υβριδικού πολέμου είναι η σύζευξη συνδυαστικών συμβατικών και μη συμβατικών μεθόδων προβολής ισχύος σ’ ένα ενιαίο σχήμα.

O Wess Mitchell, πρόεδρος του Aμερικανικού Κέντρου Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής(CEPA), σε συνέντευξή του στο Defence Matters, μιλώντας για τηn φύση του υβριδικού πολέμου τόνισε πως   ‘ο περιορισμένος( υβριδικός) πόλεμος είναι η μέθοδος χαμηλού κόστους, χαμηλού κινδύνου με την οποία οι ρεβιζιονιστικές δυνάμεις μπορεί να επιταχύνουν τις γεωπολιτικές αλλαγές προς όφελός τους. Αυξάνει τα βάρη της εξουσιάζουσας δυνάμεως για να διεξαγάγει μια αποτελεσματική άμυνα του συστήματος. Ένας περιορισμένος πόλεμος δοκιμάζει την ικανότητα ή την βούληση του ηγεμόνα να συνεχίσει να προβάλει την αποτροπή πάνω στην οποία βασίζονται τα συστήματα της συμμαχίας και η ηγετική της θέση. Η ουσία του περιορισμένου πολέμου είναι να χρησιμοποιήσει έναν επαρκή βαθμό ισχύος για να επιτύχει μια σημαντική πολιτική ή εδαφική κατάκτηση, από την οπτική γωνία του ρεβιζιονιστή, αλλά να παραμένει κάτω από το όριο της στρατιωτικής πρόκλησης που απαιτείται για την ενεργοποίηση των παρατεταμένων μηχανισμών αποτροπής ή πολέμου της Μεγάλης Δυνάμεως’.

Η επίσημη θέση του ΝΑΤΟ για τον υβριδικό πόλεμο

Νέα Πολιτική

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί απόσπασμα από τις δηλώσεις του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Jens Stoltenberg, πριν από την ενημερωτική συνάντηση με τους υπουργούς Άμυνας των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ρίγα της Λεττονίας, την 18^η Φεβρουαρίου 2015. Το κείμενο στα αγγλικά μπορεί να βρεθεί στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www.nato.int/cps/en/natohq/opinions_117496.htm?selectedLocale=en.

 Ερώτηση δημοσιογράφου: Είναι το ΝΑΤΟ έτοιμο να προστατεύσει τους ανατολικούς Συμμάχους του, όπως την Λετονία; Είναι το ΝΑΤΟ έτοιμο για υβριδικό πόλεμο;

 Απάντηση Γενικού Γραμματέα: «Ναι, το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο να προστατεύσει όλους τους Συμμάχους του ενάντια σε οποιαδήποτε απειλή…… Και από την στιγμή που το περιβάλλον ασφαλείας αλλάζει, πρέπει να προσαρμοστούμε. Και είναι αυτό ακριβώς που κάνουμε. Έχουμε ήδη εφαρμόσει μέτρα ασφαλείας. Που σημαίνει ότι έχουμε περισσότερα αεροπλάνα στον αέρα, περισσότερα πλοία στην θάλασσα και επίσης περισσότερα στρατεύματα στο έδαφος εκ περιτροπής, που μας κάνει πιο ικανούς να προστατεύσουμε όλους τους Συμμάχους.

Ο υβριδικός πόλεμος προκαλεί δέος

Νέα Πολιτική

του Ιπποκράτους Δασκαλάκη*

Η κρίση της Ουκρανίας του 2014 επανέφερε στο προσκήνιο την έννοια των «υβριδικών πολέμων». Αναλυτές, στρατιωτικοί και δημοσιογράφοι αναφέρονται με δέος στην νέα αυτή μορφή πολέμου.

Ο Ρώσσος πρόεδρος Πούτιν, η οργάνωση Hezbollah  και ο ηγέτης του επονομαζόμενου «Ισλαμικού Κράτους» Αλ Μπαγκντάντι εμφανίζονται ως οι αριστοτέχνες χειριστές των «υβριδικών πολέμων».

Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους στο ΝΑΤΟ προετοιμάζονται για την αντιμετώπιση των «υβριδικών απειλών».

Για άλλη μια φορά, η επιφανειακή προσέγγιση των θεμάτων, μαζί με την ενδόμυχη τάση μυθοποίησης και υπερβολής, συσκοτίζουν την νηφάλια και συστηματική εξέταση των αιτίων και των αποτελεσμάτων. Σήμερα, οποιαδήποτε διαφοροποίηση της μορφής μιας σύγκρουσης, ως αποτέλεσμα πλήθους παραγόντων, εμφανίζεται ως ο επαναστατικός επαναπροσδιορισμός της φύσεως του πολέμου, μεγαλοποιείται και υπερπροβάλλεται μέχρι σύντομα να ξεπεραστεί από μια νέα «επαναστατική» μορφή.

Τελικά, όμως, οι βασικές αρχές του πολέμου παραμένουν διαχρονικά αναλλοίωτες σε πείσμα όλων των «νέων επαναστατικών» και περιορισμένης χρονικής διάρκειας εννοιών και μορφών. Επιπλέον, η συστηματική ανάλυση αποδεικνύει ότι η πλειονότητα των πολλά υποσχόμενων σημερινών δήθεν επαναστατικών αλλαγών χρονολογούνται από εκατοντάδες έτη πριν. Ας επανέλθουμε όμως εξετάζοντας παραδείγματα επικαλούμενων «υβριδικών πολέμων».