Η republique και ο «αδιάφθορος» – Αρετή και Τρομοκρατία

Γράφει ο Στάθης Ανδρέου  – 

Από την 9η Θερμιδώρ και μετά, τόνοι μελάνι χύθηκαν για να αποκαλύψουν στην κοινή γνώμη και στην Ιστορία το αποκρουστικό πρόσωπο του Μαξιμιλιανού Ροβεσπιέρου. Στην Παλινόρθωση, μέχρι και το όνομά του απαγορεύτηκε στην προσπάθεια να ξορκιστεί το φάντασμά του –κυρίως οι ιδέες του– από τις μνήμες των ανθρώπων.

Αργότερα, όταν τα πάθη άρχισαν να ξεθωριάζουν, πολλοί μελετητές δοκίμασαν –και στο επιστημονικό πεδίο το κατόρθωσαν– να ανασυστήσουν την βιογραφία του, να αποκαταστήσουν το όνομά του και να μελετήσουν τις ιδέες του από μιαν άλλη σκοπιά. Ειδικά η σοβιετική ιστοριογραφία, που έβλεπε στον επαναστατικό ιακωβινισμό την αντανάκλαση της δικής της επανάστασης, εντρύφησε σε βάθος στα κείμενα του Ροβεσπιέρου.

Δεν θα σταθούμε εδώ ούτε στην λυσσαλέα κριτική που ασκήθηκε από την αστική ιστοριογραφία στην Τρομοκρατία, ούτε στην μαρξιστική υπεράσπισή της. Θεωρούμε ότι υπάρχουν μερικά σημεία στην πολιτική του Ροβεσπιέρου που θα παραμένουν τουλάχιστον δυσνόητα, εάν δεν τα δούμε μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.

Εξηγούμαστε: Η σκέψη του Ροβεσπιέρου φαίνεται να έχει ως αφετηρία μια θέση υπέρ της Συνταγματικής Μοναρχίας και να καταλήγει στην υπερεπαναστατική λαϊκή δημοκρατία. Πρόκειται για ένα τεράστιο θεωρητικό άλμα, όχι παράλογο αν αναλογιστούμε ότι οι ιδέες, όχι μόνο του Ροβεσπιέρου, αλλά και όλων των πρωταγωνιστών εκείνης της εποχής, σφυρηλατήθηκαν μέσα στον αχό της επανάστασης. Εξαίρεση ο Μαρά, ο οποίος φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα διορατικός και προεπαναστατικά.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση

Πηγή : babushka , τεύχος 24

Η γαλλική κοινωνία του 18ου αιώνα ήταν οργανωμένη σε τρεις θεσμοθετημένες τάξεις (οι άνθρωποι κατατάσσονταν σε αυτές με κριτήριο την καταγωγή τους και τα προνόμια που τους είχαν απονεμηθεί από τον ηγεμόνα): τον κλήρο (0,5% του πληθυσμού), τους ευγενείς (1,5% του πληθυσμού) και την τρίτη τάξη (98% του πληθυσμού), που την αποτελούσαν όλοι όσοι δεν ανήκαν στις δύο προηγούμενες τάξεις, δηλαδή οι αστοί, οι αγρότες και οι εργάτες. Ο κλήρος και οι ευγενείς είχαν προνόμια, ενώ η τρίτη τάξη είχε μόνο υποχρεώσεις (πλήρωνε το σύνολο των φόρων, τη στιγμή που οι άλλες τάξεις δεν φορολογούνταν). Η κατάσταση αυτή, το παλαιό καθεστώς, γεννούσε τη δυσαρέσκεια, ιδίως της αστικής τάξης (του ανώτερου στρώματος της τρίτης τάξης), η οποία, αν και δέσποζε στην οικονομία, ήταν αποκλεισμένη από τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων. Παράλληλα, η δυσφορία εξαπλωνόταν στο σύνολο της τρίτης τάξης, καθώς, από τα μέσα του 18ου αιώνα, οι συνθήκες ζωής επιδεινώνονταν διαρκώς. Μάλιστα, κατά τον φοβερό χειμώνα του 1788-1789, η πείνα οδήγησε τον λαό σε λεηλασίες πλούσιων σπιτιών και κρατικών αποθηκών.

Η ΕΠΟΧΗ

ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

Για τις αρχές της Πολιτικής Ηθικής. [Ι]

Νέα Κρήτη

Ο Ροβεσπιέρος παρουσίασε στην Συμβατική, εξ ονόματος της Επιτροπής Κοινής Σωτηρίας, τις καταστατικές ηθικές αρχές της γαλλικής κυβέρνησης, ένα μήνα πριν από τα ψηφίσματα του Σαιν-Ζυστ κατά τον μήνα Βαντόζ (Τα ψηφίσματα του μήνα Βαντόζ είχαν στόχο την κατάσχεση της περιουσίας των «εχθρών της επανάστασης» και το μοίρασμα της στους φτωχούς, που δεν είχαν ακόμη προλάβει καλά-καλά να τεθούν σε εφαρμογή και καταργήθηκαν). Ο λόγος αντιτάσσεται και στις δύο «αντίπαλες φατρίες», τους «μετριοπαθείς» (Κάμιλλος Ντεμουλέν) και τους «υπερεπαναστάτες» (Εμπέρ).

Πολίτες αντιπρόσωποι του λαού,

Εκθέσαμε, πριν από λίγο καιρό, τις αρχές της εξωτερικής μας πολιτικής: είμαστε σήμερα εδώ για να αναπτύξουμε τις αρχές της εσωτερικής μας πολιτικής.

Αφού για καιρό πορεύτηκαν στα τυφλά, σαν να τους παρέσυρε το ρεύμα των αντίπαλων φατριών, οι αντιπρόσωποι του γαλλικού λαού τελικά επέδειξαν χαρακτήρα και ανέδειξαν κυβέρνηση. Μια αιφνίδια αλλαγή στις τύχες του έθνους ανήγγειλε στην Ευρώπη την αναγέννηση που συντελέστηκε στην εθνική αντιπροσωπεία. Όμως, ακόμα και τώρα που μιλάω, οφείλουμε να δεχθούμε πως καθοδηγήθηκε, σε τούτες τις τόσο θυελλώδεις περιστάσεις, από την αγάπη για το αγαθό και από την αίσθηση των αναγκών της πατρίδας, κι όχι από μια επακριβή θεωρία και συγκεκριμένους κανόνες συμπεριφοράς, που δεν είχαμε καν την ευχέρεια να σχεδιάσουμε.

Για το ασημένιο μάρκο [Ι]

Νέα Κρήτη

Από το πάντα ποιοτικό blog του Ηρακλειώτη νομικού Γιώργου Φραγκούλη αντιγράφω 

Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, Αρετή και Τρομοκρατία [έκδοση ΕΙΚΟΣΤΟΣ ΠΡΩΤΟΣ, 2008, μετάφραση Θάνου Σαμαρτζή, σελίδες 68-79. Συζητήθηκε ο λόγος αυτό τον Απρίλιο 1791].Ο ακόλουθος λόγος δεν εκφωνήθηκε ποτέ, αλλά τυπώθηκε και συζητήθηκε στις λαϊκές εταιρείες. Ο Ροβεσπιέρος εναντιώνεται εδώ στη διάκριση ανάμεσα σε «παθητικούς» και «ενεργούς» πολίτες, βάσει της οποίας μόνο εκείνοι που ήταν σε θέση να πληρώσουν μια εισφορά που αντιστοιχούσε σε εργασία τριών ημερών είχαν δικαίωμα ψήφου. Επιπλέον, μόνο εκείνοι που ήταν σε θέση να καταβάλουν έναν υψηλό φόρο -ένα ασημένιο μάρκο— μπορούσαν να παρουσιαστούν ως υποψήφιοι. Από τα εφτά εκατομμύρια (άρρενες) πολίτες, τα τρία εκατομμύρια κατ' αυτό τον τρόπο αποκλείονταν και λογίζονταν ως «παθητικοί» πολίτες. Το Σύνταγμα του 1791 αναγνώρισε αυτή την διάκριση, εγκαθιδρύοντας έτσι ένα περιορισμένο δικαίωμα ψήφου. Το σχεδόν καθολικό δικαίωμα ψήφου επιτεύχθηκε μονάχα με την πτώση της μοναρχίας και την εκλογή της Συμβατικής. Εκπληκτικός Ροβεσπιέρος! Θυμηθείτε και τις απόψεις του Παναγιώτη Κανελλόπουλου για τον Ροβεσπιέρο εδώ και εδώ.

Κύριοι,

Ένιωσα για μια στιγμή αμφιβολία για το αν έπρεπε να σας παρουσιάσω τις ιδέες μου σχετικά με τα μέτρα που φάνηκε πως υιοθετήσατε. Είδα όμως ότι είχα να επιλέξω ανάμεσα στο να υπερασπιστώ την υπόθεση του έθνους και της ελευθερίας και στο προδώσω την υπόθεση αυτή με τη σιωπή μου. Δεν δίστασα άλλο. Ανέλαβα μάλιστα αυτό το έργο με μια πιο στέρεη εμπιστοσύνη, καθώς το μεγαλειώδες πάθος για τη δικαιοσύνη και το δημόσιο καλό, το οποίο μου επέβαλε το έργο αυτό, μας ήταν κοινό, και είναι τις δικές σας αρχές και την δική σας αυθεντία που επικαλούμαι προς υποστήριξη τους.

Για ποιο λόγο είμαστε συγκεντρωμένοι σε τούτο τον ναό των νόμων; Αναμφίβολα, για να δώσουμε στο γαλλικό έθνος την δυνατότητα να ασκήσει τα απαράγραπτα δικαιώματα που ανήκουν σε όλους τους ανθρώπους. Αυτός είναι ο σκοπός κάθε πολιτικού συντάγματος. Είναι δίκαιο, είναι ελεύθερο, αν τον εκπληρώνει- δεν είναι παρά μια προσβολή ενάντια στην ανθρωπότητα, αν του εναντιώνεται.

Αναγνωρίσατε οι ίδιοι αυτή την αλήθεια με τρόπο εκπληκτικό, όταν προτού ξεκινήσετε το μεγάλο σας έργο, αποφασίσατε ότι έπρεπε να διακηρυχθούν με επισημότητα αυτά τα ιερά δικαιώματα, που είναι σαν τις αιώνιες βάσεις πάνω στις οποίες οφείλει να οτηρίζεται τούτο το έργο:

«Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι και ίσοι ενώπιον του νόμου».

Για τις αρχές της επαναστατικής κυβέρνησης

Νέα Κρήτη

Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, Λόγος του στη Γενική Συνέλευση στις 25/ 12/ 1793/ 5η Νιβόζ Έτους ΙΙ [Αρετή και Τρομοκρατία, έκδοση ΕΙΚΟΣΤΟΣ ΠΡΩΤΟΣ, 2008, σε μετάφραση Θάνου Σαμαρτζή, σελίδες 201-215. Με μακροσελή πρόλογο το Σλαβόι Ζίζεκ].

ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΣ Ροβεσπιέρος!! Για να δικαιωθεί η πεποίθηση μου πως, κάποιος είναι άξιος μονάχα όταν τον λασπολογούν και τον μισούν οι άλλοι. [Γ.Φ].

Ένα μήνα αφότου πέρασε το ψήφισμα τον Μπιγιώ-Βαρέν, ο Ροβεσπιέρος υπερασπίστηκε την αναγκαιότητα της Τρομοκρατίας. Ήταν μια απάντηση στους «Επιεικείς» και συγκεκριμένα στον Κάμιλλο Ντεμουλέν και την εφημερίδα του "Ο Παλιός Κορδελιέρος", που ασκούσαν σθεναρή κριτική στην Τρομοκρατία.

Πολίτες αντιπρόσωποι του λαού,

Οι επιτυχίες αποκοιμίζουν τις αδύναμες ψυχές, μα κεντρίζουν τις δυνατές. Ας αφήσουμε στην Ευρώπη και την ιστορία την περηφάνεια για τα θαύματα της Τουλόν [η Τουλόν ανακαταλήφθηκε στις 19-12-1793], κι ας ετοιμάσουμε νέους θριάμβους για την ελευθερία.

Οι υπερασπιστές της Λαϊκής Πολιτείας υιοθετούν τον κανόνα του Καίσαρα: πιστεύουν ότι δεν κατάφεραν τίποτα όσο απομένει ακόμα κάτι που δεν έχει γίνει. Μας μένουν ακόμα πολλοί κίνδυνοι, αρκετοί για να απασχολήσουν όλο μας τον ζήλο.

Η νίκη επί των Άγγλων και των προδοτών είναι κάτι αρκετά εύκολο για την ρώμη των δημοκρατικών στρατιωτών μας. Υπάρχει όμως μια επιχείρηση όχι λιγότερο σημαντική και περισσότερο δύσκολη: η διάλυση μέσα από μια σταθερή δράση των αιώνιων μηχανορραφιών, και ο θρίαμβος των αρχών πάνω στις οποίες πρέπει να εδράζεται η δημόσια ευημερία.

Αυτά είναι τα πρώτα καθήκοντα που επιβάλατε στην Επιτροπή Κοινής Σωτηρίας.

Πρώτα θα αναπτύξουμε τις αρχές και την αναγκαιότητα της επαναστατικής κυβέρνησης. Θα καταδείξουμε κατόπιν την αιτία που τείνει να την παραλύσει εν τη γενέσει της.

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΑΟΥΣ

Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο

 

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου

 

                                      «Κάθε Κοινωνική Σύγκρουση είναι πεδίο μάχης για τρεις αντίπαλες δυνάμεις, το Κατεστημένο, την Αντιπολίτευση, που αποζητά την ανατροπή της ισχύουσας Τάξης και την αντικατάστασή της με μια δική της καθώς και μια τάση προς αύξηση της Κοινωνικής Εντροπίας, την οποία γεννά κάθε Κοινωνική Σύγκρουση και η οποία, στο πλαίσιο αυτό, είναι δυνατόν να γίνει αντιληπτή ως η δύναμη του Χάους».

Γκρέγκορ Μάρκοβιτς

Οι έννοιες της εντροπίας, της πιθανότητας, της πληροφορίας, του χάους έπαιξαν αποφασιστικό ρόλο στις θετικές επιστήμες του 20ού αιώνα, διευρύνοντας  ποιοτικά την αντίληψή μας για τον κόσμο πέραν της κλασικής αιτιοκρατίας. Αναπόφευκτα όμως επηρέασαν στη συνέχεια και τις αντιλήψεις μας, αρχικά των διανooυμένων της αμφισβήτησης, αργότερα των ολιγαρχικών κέντρων, για την πολιτική, τον πόλεμο και την κοινωνία.

Η προβληματική του χάους εισάγεται ήδη, από τη δεκαετία του 1960,  στη σύγχρονη πολιτική αντίληψη με το καταπληκτικό μυθιστόρημα του Νόρμαν Σπίνραντ «Οι Πράκτορες του Χάους». Μια κρυμμένη ομάδα υψηλότατου πνευματικού επιπέδου αποσταθεροποιεί την εξουσία μιας αυτοκρατορίας πολύ αποτελεσματικότερα από τις ηρωϊκές πλην απομονωμένες και αποδεκατισμένες επαναστατικές δυνάμεις, εκπέμποντας δόσεις χάους.

Μπορεί να βρει κανείς ίσως αναλογίες με τον τρόπο που αφανή κέντρα τύπου Σόρος ή βαθέος αμερικανικού κράτους κατάφεραν να μετατρέψουν την ίδια την ηγεσία του ΚΚΣΕ σε «έξυπνο πύραυλο», ικανό να καταστρέψει το ίδιο της το σύστημα, θέτοντάς το σε ταλάντωση στην «ιδιοσυχνότητά» του (η ιδιοσυχνότητα είναι εκείνη η συχνότητα στην οποία το πλάτος ταλάντωσης γίνεται άπειρο και η δομή καταρρέει – για να την αποφύγει, το πεζικό λέει στους στρατιώτες να περνάνε τις γέφυρες με ελεύθερο βάδην). ‘Ισως, αντίστοιχα σχέδια υπάρχουν και σήμερα για την εκ των έσω ανατίναξη της ΕΕ.

Μ. Ροβεσπιέρος: Η «δικτατορία» του τρόμου

tvxs

Στις 6 Μαίου του 1758, γεννήθηκε ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος, ο Γάλλος επαναστάτης που από υπερασπιστής του γαλλικού λαού μετατράπηκε σε αιμοσταγή τρομοκράτη. Στην αρχή της Γαλλικής Επανάστασης κυριαρχούσαν οι «Γιρονδίνοι». Ο Ροβεσπιέρος τους κατήγγειλε για τα αντιλαϊκά και αντιδημοκρατικά μέσα που χρησιμοποιούσαν. Το 1793 οι «Ιακωβίνοι» με τον Ροβεσπιέρο πήραν την εξουσία και οδήγησαν τους «Γιρονδίνους» στη Λαιμητόμο, αφού προηγουμένως είχαν οδηγήσει και στην καρατόμηση του Λουδοβίκου. Μέχρι το θάνατο του Ροβεσπιέρου στη Γαλλία βασίλευε ο απόλυτος τρόμος.

Μετά το θάνατο του Λουδοβίκου XVI το 1793, στην υπό επανάσταση Γαλλία, ξεκίνησε η «βασιλεία» του τρόμου. Το πρώτο θύμα ήταν η Μαρία Αντουανέτα. Είχε φυλακιστεί με τα παιδιά της και είχε απομακρυνθεί από το Λουδοβίκο. Αρχικά πήραν το γιο της Λουδοβίκο Κάρολο, ο οποίος εξαφανίστηκε κάτω από παράξενες συνθήκες. Στη συνέχεια «εγκαινίασε» μια σειρά δολοφονιών επιφανών και μη πολιτών. Η γκιλοτίνα, το νέο «μέσο» της Επανάστασης για ισόνομη δικαιοσύνη, είχε τεθεί σε λειτουργία. Δημόσιες εκτελέσεις θεωρούνταν εκπαιδευτικό θέαμα. Το Επαναστατικό Δικαστήριο διέταξε τις εκτελέσεις 2.400 ανθρώπων στο Παρίσι τον Ιούλιο του 1794. Σε όλη την ευρύτερη περιοχή της Γαλλίας, έχασαν τη ζωή τους 30.000 άνθρωποι.