Τα νέα προβλήματα του Κεϋνσιανισμού

Είναι τεράστιες οι υπηρεσίες που ο Βρετανός Οικονομολόγος προσέφερε στο σύστημα της ελεύθερης οικονομίας. Τί γίνεται όμως τώρα που όλα σχεδόν αλλάζουν; 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος.

Ίσως μια από τις πιο βαρυσήμαντες κουβέντες ενός πραγματιστή, ενίοτε δε και κυνικού οικονομολόγου όπως ο Τζων Μαίναρντ Κεϋνς, να είναι αυτή που λέει ότι «…μακροπρόθεσμα είμαστε όλοι νεκροί…». Με την σπουδαία αυτή φράση του, ο Κεϋνς εισήγαγε την έννοια του θανάτου στην οικονομική λειτουργία και έδινε μια ιδιότυπη διάσταση στο χρόνο και στη σχέση του με οικονομικές αποφάσεις και πρακτικές.

Εμμέσως πλην σαφώς, ο πραγματιστής Βρετανός οικονομολόγος, έφερνε σε πολύ δύσκολη θέση τη νεοκλασσική θεωρία περί ορθολογικών επιλογών και προσδοκιών, στην οποίαν καταλόγιζε αυθαίρετη ερμηνεία του μέλλοντος.

Από την άλλη πλευρά, ο Κεϋνς (1883-1946), πραγματικός σωτήρας στην εποχή του της δημοκρατίας και της ελεύθερης οικονομίας, στην περίφημη «Γενική Θεωρία» του το 1936, καταφέρεται κατά της αποθησαύρισης χρήματος, απορρίπτει τον χρυσούν κανόνα στη νομισματική πολιτική και ζητά τόνωση της ζήτησης στην πραγματική οικονομία.

Κατά την άποψή του, τότε, μετά την κρίση του 1930, ενώ οι ανάγκες των πολιτών σε προϊόντα και υπηρεσίες ήσαν μεγάλες, η ικανοποίησή τους ματαιωνόταν διότι οι άνθρωποι δεν διέθεταν το απαιτούμενο ρευστό. Τούτο δεν οφειλόταν μόνο στο ότι ήσαν φτωχοί αλλά και στο ότι επέμεναν να μην καταναλώνουν ρέποντας προς την αποταμίευση του περισσεύματός τους και βυθίζοντας έτσι την οικονομία σε στασιμότητα.

Keynes εναντίον Hayek στην... Κίνα

Οι φιλελεύθεροι στοχαστές και πώς διαμόρφωσαν το οικονομικό μοντέλο της Κίνας. Οι φαραωνικές επενδύσεις που απέτυχαν και οι δραστικές λύσεις. Οι δυσάρεστες συγκρίσεις με την Ευρώπη και το ελληνικό παράδειγμα. 

Γράφει ο Αθ. Χ. Παπανδρόπουλος

Ο σημερινός πανίσχυρος πρόεδρος της Κίνας Xi Jinping δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο. Αφού υπέστη τα πάνδεινα στη διάρκεια της μαοϊκής περιόδου, τελικά βρέθηκε στην κορυφή του ΚΚ Κίνας… διαβάζοντας τον Friedrich August von Hayek, κορυφαίο φιλελεύθερο στοχαστή.

Προφανώς, δε, αυτό συνέβαινε γιατί ο πρόεδρος Xi είχε έλθει σε αντιπαράθεση με τους προκατόχους του Ηu Jintao και Wen Jiabao, οι οποίοι ήσαν φανατικοί υποστηρικτές του John Maynard Keynes, μεγάλου Βρετανού οικονομολόγου. Είχαν έτσι υποστηρίξει φαραωνικές επενδύσεις στην Κίνα, οι οποίες οδήγησαν προς τα πάνω το δημόσιο χρέος της, το οποίο το 2013 έφθανε να αντιπροσωπεύει 60% του ΑΕΠ της χώρας, τρεις φορές πιο χαμηλό από το ελληνικό.

Χαρακτηριστική από την άποψη αυτή υπήρξε η περίπτωση της πόλης-φάντασμα Ορντόν στην Κεντρική Μογγολία, η οποία χτίστηκε χωρίς να υπάρχουν οι κάτοικοι που θα την κατοικούσαν! Επρόκειτο για μια άχρηστη επένδυση, είχε δηλώσει ο Xi Jinping, επικαλούμενος και τη θεωρία του Χάγιεκ για τις άχρηστες επενδύσεις.

Κατά την άποψη του σημερινού Κινέζου προέδρου, σε μια φιλόδοξη και αναπτυσσόμενη οικονομία όπως η κινεζική, τα επιτόκια πρέπει να βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, η πίστωση να είναι εύκολη και οι επενδύσεις να ανεβαίνουν.

Πώς ο Τραμπ μπορεί να δικαιώσει τους κεϋνσιανούς

Μία από τις πολιτικές που προτείνει ο Τραμπ είναι αυτό που ζητούν αρκετοί αριστεροί-φιλελεύθεροι οικονομολόγοι. Η θετική αντίδραση των αγορών και οι προσδοκίες για δημοσιονομική τόνωση. Γιατί είναι «κλειδί» η απελευθέρωση των επενδύσεων.

του Martin Sandbu

Με τις προεδρικές εκλογές να έχουν ολοκληρωθεί και το σοκ από τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ να έχει υποχωρήσει, η προσοχή όλου του κόσμου στρέφεται τώρα στις πολιτικές που θα εφαρμόσει ο νεοεκλεγείς Αμερικανός πρόεδρος.

Υπάρχει δικαιολογημένη αβεβαιότητα, δεδομένης της αποστροφής του κ. Τραμπ προς την ακρίβεια και τη συνέπεια.

Αλλά στο τέλος της προεκλογικής καμπάνιας, η ομάδα του παρουσίασε ένα σχέδιο για τις πρώτες 100 ημέρες της θητείας του που περιέχει αρκετές λεπτομέρειες.

Είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για κάποιες πρώτες εκτιμήσεις σχετικά με την προεδρία του.

Περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό εκτελεστικών διαταγμάτων για τον περιορισμό του μεγέθους και του εύρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, τον περιορισμό του λόμπινγκ, την πάταξη της μετανάστευσης και το ξήλωμα όλων όσων εισήγαγε η κυβέρνηση του Μπαράκ Ομπάμα, ειδικά των πολιτικών για το περιβάλλον. Πέρα από αυτά υπάρχουν δύο είδη υποσχέσεων που έχουν μεγάλη σημασία για την οικονομία.

Η πρώτη αφορά στο εμπόριο, με μια σαφή δέσμευση για επαναδιαπραγμάτευση ή απόσυρση από τη NAFTA και για αποχώρηση από την εμπορική συμφωνία TPP. Oι γεωστρατηγικές συνέπειες είναι άμεσα ορατές. Σύμφωνα με το Reuters, το Πεκίνο δεν έχασε καθόλου χρόνο να καλέσει τους εμπορικούς εταίρους της Ουάσινγκτον που υπέγραψαν την TPP, για να στηρίξουν αντίθετα μια νέα εμπορική συμφωνία στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού υπό την καθοδήγηση της Κίνας.

Η Γέλεν και η επιστροφή του κεϋνσιανισμού

Η τόνωση της ζήτησης μπαίνει ξανά στο τραπέζι σαν οικονομικό «φάρμακο». Ποιο είναι το ερευνητικό πρόγραμμα της Γέλεν και πώς συντάσσεται με τις εκκλήσεις του ΔΝΤ. Πώς η σύγχρονη έρευνα ανοίγει την πόρτα για παλαιο-κεϋνσιανές αντιλήψεις.

του Martin Sandbu

Η ομιλία που έδωσε πριν από 10 ημέρες η πρόεδρος της Fed Τζάνετ Γέλεν προσέλκυσε την προσοχή της κοινότητας των οικονομολόγων και αξίζει να παρουσιαστεί σε ένα ακόμα ευρύτερο κοινό.

Η μετριοπαθής της στόχευση (τιτλοφορείται «H μακρο-οικονομική έρευνα μετά την κρίση») είναι παραπλανητική. Εκτός από χρήσιμες συστάσεις για την έρευνα, τα λόγια της κας Yellen έχουν πολύ πιο βαθιές προεκτάσεις, όπως η παραδοχή ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες ψάχνουν πολλές φορές στα τυφλά και ότι χρειάζεται η επιστροφή σε πιο επιθετικές πολιτικές για τη διαχείριση της ζήτησης από ό,τι παραδεχόταν μέχρι πρόσφατα η σύγχρονη μακρο-οικονομική θεωρία.

Αλλά πριν φτάσουμε εκεί, η ομιλία αποτελεί ταυτόχρονα και ένα ερευνητικό πρόγραμμα και μάλιστα πολύ καλό.

Η κα Γέλεν θέτει τέσσερα (και ένα μισό) ερωτήματα, από τα οποία το πρώτο έχει λάβει με διαφορά τη μεγαλύτερη προσοχή: μπορεί η τόνωση της ζήτησης (πόσο είναι διατεθειμένοι οι άνθρωποι να δαπανήσουν) από μόνη της να βοηθήσει να τονωθεί η προσφορά (πόσο είναι ικανή να παράγει η οικονομία); Είναι προφανές γιατί το ερώτημα μας ενδιαφέρει: αν η απάντηση είναι «ναι», τότε είναι εφικτή περισσότερη τόνωση, με μικρότερο ρίσκο να υπερθερμανθεί η οικονομία και να προκληθεί πληθωρισμός.

Τα άλλα τρία ερωτήματα είναι: α) πώς η «ετερογένεια» (το γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι, ειδικά όσον αφορά στην πρόσβαση σε πίστωση) επηρεάζει τη ζήτηση και την αντίδραση της τελευταίας στη νομισματική πολιτική; β) Πώς αλληλεπιδρά ο χρηματοοικονομικός τομέας με την ευρύτερη οικονομία; και γ) τι είναι αυτό που πραγματικά καθορίζει τον πληθωρισμό; (το μισό ερώτημα, που απλώς αναφέρει η κα Yellen, είναι πώς διαχέεται εκτός συνόρων η νομισματική πολιτική).

Η παραίτηση Βαρουφάκη

kontranews

του Μελέτη Μελετόπουλου

Δεν γνωρίζουμε ακριβώς το παρασκήνιο της παραίτησης Βαρουφάκη, αλλά είναι σαφές ότι θυσιάστηκε προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία έστω στο και πέντε.

Η παρουσία ήταν «κόκκινο πανί» για τον Σόϊμπλε, τον Ντάισελμπλουμ κ.λπ. Στην δε Ελλάδα ο πρώην υπουργός Οικονομικών δέχθηκε άπειρες επικρίσεις και από τους αντιπάλους του και από το κόμμα του, ενώ κατηγορήθηκε από τον τύπο για αμετροέπεια, ναρκισσισμό, εκκεντρική εμφάνιση και ανακολουθίες. Για να είμαστε όμως ακριβοδίκαιοι, πρέπει να αποτιμήσουμε ψύχραιμα την πεντάμηνη θητεία του.

Ο Βαρουφάκης διαδέχθηκε μία σειρά υπουργών Οικονομικών πλήρως ταυτισμένων, ψυχικά και ιδεολογικά, με τους δανειστές, στην ουσία εντολοδόχους της τρόικας και των υπαλλήλων της. Ο Παπακωνσταντίνου, ο Χαρδούβελης κ.λπ., ήταν πρόσωπα απολύτως πεπεισμένα για το δίκιο των εταίρων μας, ενώ ταυτόχρονα ιδεολογικά είχαν πλήρως αφομοιώσει την λογική του διαβόητου πλέον, προτεσταντικής λογικής και τύπου θρησκοληψίας, προγράμματος εξυγίανσης των ευρωπαϊκών οικονομιών που επέβαλαν στην Ευρώπη η Μέρκελ και ο Σόιμπλε.

ΠΟΙΟΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΜΙΑ ΕΥΡΩΖΩΝΗ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ;

Αριστόβουλος

του Παναγιώτη Γεννηματά

Η ευρωπαϊκή οικονομία, της Γερμανίας συμπεριλαμβανομένης, βαδίζει πλησίστια προς την ύφεση. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη οικονομική σοφία για να αντιληφθεί κανείς ότι η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος στην ευρωζώνη (που συμβαίνει για λόγους που σε άλλο σημείωμα έχουμε ήδη αναλύσει) θα λειτουργήσει ως η χαριστική βολή προς τις περιφερειακές ευρωπαϊκές οικονομίες οι οποίες βαρύνονται δυσβάστακτα από το χρέος και όπου η έλλειψη ρευστότητας λειτουργεί αποθαρρυντικά για κάθε είδους αναπτυξιακή προοπτική.

Ως γνωστόν η Γερμανία προτάσσει ως πανάκεια για την επίλυση των προβλημάτων που ανέδειξε η κρίση την αυστηρή δημοσιονομική λιτότητα και την ταχεία υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα και θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής περιφερειακής οικονομίας. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα αλλάξουν συνολικά την λειτουργία των ασθενέστερων κρατών.

Με λίγα λόγια η Γερμανία θέλει να μετατρέψει όλες τις μέχρι χτες αδύνατες ευρωπαϊκές οικονομίες σε μικρές «κλωνοποιημένες γερμανίες», ώστε με τον τρόπο αυτόν να προαχθεί εκβιαστικά η οικονομική ομοιογένεια της ευρωζώνης που αποτελούσε εξ αρχής το αδύνατο υπόβαθρο του τολμηρού εγχειρήματος του ευρώ.