Η ιστορία της «Ανώνυμης Εταιρείας» στην Ελλάδα

taxheaven

[Το άρθρο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο περιοδικό «Accountancy Greece (Ag)» (τεύχος 34, Ιαν.- Φεβ. – Μαρ. 2019. Εδώ δημοσιεύεται με μικρές τροποποιήσεις/προσθήκες].

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Ορκωτός Ελεγκτής – Λογιστής – ΩΡΙΩΝ Α.Ε

Πηγή: http://www.nomisma.gr/auction/auction.aspx?AuctionId=133&CategoryId=126&TypeId=2&pageno=1

……………………….

Τίτλος 25 μετοχών της εταιρίας ΧΡΩΜΑΤΟΥΡΓΕΙΑ «ΙΡΙΣ», έκδοσης 1950

Ελλάδα 1828: «Λογιστική / Καταστιχογραφία» και «Οικονομικός Έλεγχος».

taxheaven

Ελλάδα 1828: «Λογιστική / Καταστιχογραφία» και «Οικονομικός Έλεγχος».

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Ορκωτός Ελεγκτής – Λογιστής – ΩΡΙΩΝ Α.Ε.

[Τα κύρια μέρη του άρθρου, δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά στο περιοδικό «Accountancy Greece» (τεύχος 10 / Ιαν.- Φεβ. – Μαρ. 2013) με τίτλο: «Η πρώτη (;) «Έκθεση Διαχειριστικού Ελέγχου Επιχείρησης» στο Νεοελληνικό Κράτος το 1828».

https://www.accountancygreece.gr/i-proti-ekthesi-diacheiristikoy-elegch/]

1. Η αναγκαιότητα ελέγχου της «διαχειρίσης»

Η αναγκαιότητα ελέγχου των «διαχειρίσεων» κάθε μορφής υπήρχε από την εποχή των πρώτων οργανώσεων της κοινωνίας μας, καθώς αποτελεί απαραίτητο παράγοντα προστασίας της οργανωμένης κοινωνίας. Εμπορικούς νόμους και λογιστικές εκθέσεις βρίσκουμε στους Νινευίτες της Βαβυλώνας περί το έτος 3000 π.Χ. Ο πραγματογνώμων (expert), ο τότε «γραμματεύς», σημείωνε επί πλακών τις σημαντικές συναλλαγές, τις οποίες νομιμοποιούσε διά της υπογραφής του. Στην Αίγυπτο φαίνεται ότι δημιουργός του λογιστικού ελέγχου υπήρξε το κράτος, με σκοπό τον έλεγχο των συγκομιδών δημητριακών.

Προ του 300 π.Χ. η Αθήνα ίδρυσε ως θεσμό επιβλέψεως των οικονομικών του κράτους το συνέδριο των «λογιστών». Οι λογιστές αυτοί έλεγχαν τους λογαριασμούς των δημοσίων ταμιών. Όμως εκτός από αυτούς υπήρχε και ένα σώμα αναθεωρητών (ελεγκτών), οι οποίοι καλούντο «εύθυνοι». Η πρώτη εμφάνιση του όρου ελεγκτής (auditor) ανάγεται στο 1285. Κατά διαταγή του Εδουάρδου Α’, άπαντες οι υπηρέτες, διοικητές, θαλαμηπόλοι και λοιποί εισπράκτορες ή ταμίες, όφειλαν να τηρούν κανονικούς λογαριασμούς. Οι οικονομικές κρίσεις των ετών 1825 και 1836 και η ανάπτυξη της βιομηχανίας συνέβαλαν στην ανάπτυξη του ελεγκτικού επαγγέλματος. Μια σπουδαία χρονολογία στην ιστορία του ελέγχου είναι επίσης ο αγγλικός νόμος περί συγχωνεύσεως των σιδηροδρομικών εταιρειών το 1845, ο οποίος προδιέγραφε την ετήσια επαλήθευση του ισολογισμού από επαγγελματίες ελεγκτές.

Η « Έκθεση των οικονομικών ελεγκτών», που συντάχτηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1828 και σχολιάζεται παρακάτω, έχει αρκετές ομοιότητες με τις αντίστοιχες σύγχρονες «Εκθέσεις ελέγχου», τηρουμένων βεβαίως των αναλογιών που υπάρχουν στις δύο αυτές διαφορετικές εποχές και των μεγάλων εξελίξεων που υπήρξαν στην Ελεγκτική. Σημειώνεται ότι το Σώμα Ορκωτών Λογιστών (ΣΟΛ) ιδρύθηκε με τον Ν. 3329/1955 «περί συστάσεως Σώματος Ορκωτών Λογιστών», αλλά όμως, όπως αναλύουμε στο επόμενο κεφάλαιο, από τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 είχαν συγκροτηθεί διάφορα όργανα ελέγχου των δημοσίων οικονομικών.

Η τήρηση των εμπορικών - λογιστικών βιβλίων από το 1835 έως το 1948 - Ο εμπορικός νόμος και το χαρτόσημο.

taxheaven

Επιμέλεια

Κουλογιάννης Κων/νος

Λογιστής - Φοροτεχνικός

Στην συγκεκριμένη στήλη έχουμε ασχοληθεί στο πρόσφατο παρελθόν με τα πρώτα λογιστικά βιβλία από το 1793 [Τα πρώτα βιβλία Λογιστικής (Καταστιχογραφίας): [Λογαριασμοί, Λογιστικές Εγγραφές, Τηρούμενα βιβλία, Τιμολόγια (1793) - Ιδιαίτερα μαθήματα «Λογιστικής» στην Κρήτη (1551)]] , όπως επίσης και με την πρώτη ουσιαστικά υποχρέωση τήρησης λογιστικών βιβλίων [[1948-1949 ] : Υποχρέωση τήρησης «Λογιστικών Βιβλίων» (πρώτη φορά ), οι πρώτες « Μ.Υ.Φ» , οι αντιδράσεις Εμπόρων και Επαγγελματιών και η «επανάληψη της Ιστορίας»].

Στο σημερινό άρθρο θα δούμε την υποχρέωση της τήρησης των  εμπορικών - λογιστικών βιβλίων από την αρχή της ίδρυσης του Νεοελληνικού κράτους έως το 1948.

Το νομοθετικό πλαίσιο που επέβαλε την τήρηση εμπορικών βιβλίων για το διάστημα αυτό ήταν ο εμπορικός νόμος και ορισμένες διατάξεις του κώδικα τελών χαρτοσήμου. 

Η "υποχρέωση" τήρησης εμπορικών βιβλίων θεσπίστηκε με τον Εμπορικό Νόμο του 1835 (ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 19 Απρ./11 Μαΐου 1835) ο οποίος ήταν μετάφραση του αντίστοιχου Γαλλικού νόμου.

Ο φόρος κινητής και ακίνητης περιουσίας και η φοροκαταιγίδα κατά το έτος 1923

taxheaven

«Μικρά Κατάστιχα» από την Ιστορία της Λογιστικής, της Φορολογίας & του Εμπορίου.

Κωνσταντίνος Αντ. Κουλογιάννης

Λογιστής - Φοροτεχνικός.

 

Η πρώτη και η τελευταία φορά που επιβλήθηκε φόρος σε όλη την περιουσία (κινητή και ακίνητη) στην Ελλάδα ήταν το έτος 1923. 

Δεν ήταν ένας περιοδικός και διαρκής φόρος, αλλά μια εφάπαξ έκτακτη φορολογία (είχε προοδευτικό φορολογικό συντελεστή και ο φόρος θα έπρεπε να καταβληθεί μέσα σε μια πενταετία).

Ο φόρος αυτός επεβλήθη σε μια χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα αντιμετώπιζε πολλά προβλήματα τα οποία ήταν κυρίως απόρροια των πολέμων των προηγούμενων ετών, αλλά και της Μικρασιατικής Καταστροφής (1922). 

Ο κόσμος 

Την ίδια περίοδο στον υπόλοιπο κόσμο, ο γνωστός Χάουαρντ Κάρτερ αποσφραγίζει το νεκρικό θάλαμο του Φαραώ Τουταγχαμών, στην Αγγλία γίνονταν οι πρώτες δοκιμές για το ασύρματο τηλέφωνο, ενώ ο  Αϊνστάιν συνεχίζει να δίνει διαλέξεις ανά τον κόσμο σχετικά με την  θεωρία της σχετικότητας την οποία είχε αναπτύξει μερικά χρόνια πριν.

Η φορολόγηση των «Πλουτησάντων επί Κατοχής» (1945) – Μια αποτυχημένη «προσπάθεια» απονομής Δικαιοσύνης

taxheaven

Η φορολόγηση των « Πλουτησάντων επί Κατοχής » (1945) – Μια αποτυχημένη «προσπάθεια» απονομής Δικαιοσύνης.

«Μικρά Κατάστιχα» από την Ιστορία της Λογιστικής, της Φορολογίας & του Εμπορίου.

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Ορκωτός Ελεγκτής – Λογιστής

(Πηγή: http://www.e-daily.gr/themata/67798/ta-xiliades-thymata-toy-limoy-sth-nazistikh-katoxh-pics)

1. Γενικά για τον «Φόρο Πλουτησάντων»

Επί κυβερνήσεως του Νικολάου Πλαστήρα , εκδόθηκε ο Αναγκαστικός Νόμος 182 ( ΦΕΚ 56 - 12.03.1945 ) «ΠΕΡΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΛΕΜΙΚΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝ ΠΛΟΥΤΗΣΑΝΤΩΝ». «…Οι «πλουτίσαντες επί κατοχής» ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν τους φόρους που θα ορίζονταν. Η τιμωρία που προβλεπόταν ήταν αυστηρή, καθώς προβλεπόταν η εκτόπισή τους, η φυλάκιση και η δήμευση του συνόλου ή μέρους της περιουσίας τους. Είναι γεγονός ότι η τροποποίηση αυτή ( δηλ. του αρχικού νόμου ) επέτρεψε σε πολλούς δοσίλογους ν’ απαλλαγούν με βουλεύματα. 

Παράλληλα, εκδόθηκε στις 21/12/45 ο Α.Ν. 753/45 « περί αποσυμφορήσεως των φυλακών», ο οποίος συμπληρώθηκε αργότερα με τους Α.Ν. 1204/46 και 428/47, διά του οποίου παραγράφηκαν όλα τα αδικήματα που είχαν διαπραχθεί από τις 27 Απριλίου 1941 (ημέρα καταλήψεως της χώρας από τους Γερμανούς) μέχρι και τη 12η Φεβρουαρίου 1945 (ημέρα υπογραφής της Συμφωνίας της Βάρκιζας) και με αυτόν διατάσσονταν οι δικαστικές αρχές να εκδώσουν σε διάστημα 30 ημερών νέα εντάλματα για όσους δεν ευεργετούνταν από το νόμο και ταυτόχρονα καταργούσαν όλα τα ανεκτέλεστα εντάλματα…. Δημοσιεύματα σχετικά με το θέμα των δοσιλόγων έβλεπαν συχνά το φως στη διάρκεια της 5ετίας μεταξύ 1945-1960, ώσπου τον Απρίλιο του 1950 δημοσιεύτηκε η είδηση της διαλύσεως της Υπηρεσίας Δοσιλόγων του Εφετείου Αθηνών και δημοσιεύτηκε απολογισμός του έργου της από τον οποίο καθίσταται σαφές ότι υπήρξε διάθεση συγχώρησης και απαλλαγής πολλών ενόχων. Από τους 25.000 κατηγορουμένους που είχαν συρθεί στη δικαιοσύνη μετά από 6.442 μηνύσεις, είχαν καταδικαστεί 35.061! Σε πανελλήνια μάλιστα κλίμακα, στις 31-3-1950, σε σύνολο 21.915 καταδίκων στις φυλακές, υπήρχαν 96 δοσίλογοι62! Αλλού μάλιστα δινόταν ο αριθμός των 30.000 προδοτών, απ’ τους οποίους είχε καταδικαστεί και φυλακιστεί το 1,3%63» (Πηγή (1) : « Η Εθνική Νέμεσις θα είναι αδυσώπητος». Δίκες Δωσίλογων Καλαμών (1945-1953) της Αμαλίας Ηρ. Σκούρα ) 

Το «Πολεμόσημο» (1941) - Ένα προαιρετικό «τέλος»

taxheaven

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Ορκωτός Ελεγκτής – Λογιστής

Ενώ ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος (Πόλεμος του ‘40) , βρισκόταν σε εξέλιξη [ διάρκεσε από τις 28/10/1940 έως τις 6/4/1941, ( εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα) ] , ψηφίζεται ο Αναγκαστικός Νόμος (Α.Ν.) 2778/25-1-1941  «Περί καθιερώσεως ενσήμου υπέρ του Εθνικού Αγώνος «Πολεμοσήμου» » [ήταν μπορούμε να πούμε κάτι σαν το «Χαρτόσημο»].

Ίσως να είναι ο μοναδικός φόρος/τέλος, προαιρετικής εφαρμογής, που ψηφίστηκε στην Ελλάδα. (Η « ιστορική έρευνα », επ΄αυτού συνεχίζεται) .

Επίσης ιστορικό ενδιαφέρον έχει και η προμήθεια (ποσοστό 4 %), που δινόταν στους ταμίας, εισπράκτορας, πωλητές και υπαλλήλους γενικά,  των πάσης φύσεως επιχειρήσεων λιανικής πωλήσεως κλπ, οι οποίοι  συντελούσαν στην κατανάλωση του «Πολεμοσήμου».

Ο Α.Ν 2778/1941  μεταξύ των άλλων προέβλεπε:

Άρθρον 1.

1. Διαρκούντος του πολέμου καθιερούται ένσημον υπό τον τίτλον «Πολεμόσημον», αποσκοπούν εις την ενίσχυσιν του Εθνικού Αγώνος.

2. Η χρήσις και εν γένει η κατανάλωσις του Πολεμοσήμου είναι προαιρετική ,  γίνεται δε αύτη επί πάσης φύσεως συναλλαγής.

Η φορολόγηση των «Πλουτησάντων επί Κατοχής» (1945) – Μια αποτυχημένη «προσπάθεια» απονομής Δικαιοσύνης

taxheaven

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Η φορολόγηση των « Πλουτησάντων επί Κατοχής » (1945) – Μια αποτυχημένη «προσπάθεια» απονομής Δικαιοσύνης.

«Μικρά Κατάστιχα» από την Ιστορία της Λογιστικής, της Φορολογίας & του Εμπορίου.

Κωνσταντίνος Ιωαν. Νιφορόπουλος

Ορκωτός Ελεγκτής – Λογιστής

(Πηγή: http://www.e-daily.gr/themata/67798/ta-xiliades-thymata-toy-limoy-sth-nazistikh-katoxh-pics)

1. Γενικά για τον «Φόρο Πλουτησάντων»

Επί κυβερνήσεως του Νικολάου Πλαστήρα , εκδόθηκε ο Αναγκαστικός Νόμος 182 ( ΦΕΚ 56 - 12.03.1945 ) «ΠΕΡΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΛΕΜΙΚΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝ ΠΛΟΥΤΗΣΑΝΤΩΝ». «…Οι «πλουτίσαντες επί κατοχής» ήταν υποχρεωμένοι να πληρώσουν τους φόρους που θα ορίζονταν. Η τιμωρία που προβλεπόταν ήταν αυστηρή, καθώς προβλεπόταν η εκτόπισή τους, η φυλάκιση και η δήμευση του συνόλου ή μέρους της περιουσίας τους. Είναι γεγονός ότι η τροποποίηση αυτή ( δηλ. του αρχικού νόμου ) επέτρεψε σε πολλούς δοσίλογους ν’ απαλλαγούν με βουλεύματα. Παράλληλα, εκδόθηκε στις 21/12/45 ο Α.Ν. 753/45 « περί αποσυμφορήσεως των φυλακών», ο οποίος συμπληρώθηκε αργότερα με τους Α.Ν. 1204/46 και 428/47, διά του οποίου παραγράφηκαν όλα τα αδικήματα που είχαν διαπραχθεί από τις 27 Απριλίου 1941 (ημέρα καταλήψεως της χώρας από τους Γερμανούς) μέχρι και τη 12η Φεβρουαρίου 1945 (ημέρα υπογραφής της Συμφωνίας της Βάρκιζας) και με αυτόν διατάσσονταν οι δικαστικές αρχές να εκδώσουν σε διάστημα 30 ημερών νέα εντάλματα για όσους δεν ευεργετούνταν από το νόμο και ταυτόχρονα καταργούσαν όλα τα ανεκτέλεστα εντάλματα…. Δημοσιεύματα σχετικά με το θέμα των δοσιλόγων έβλεπαν συχνά το φως στη διάρκεια της 5ετίας μεταξύ 1945-1960, ώσπου τον Απρίλιο του 1950 δημοσιεύτηκε η είδηση της διαλύσεως της Υπηρεσίας Δοσιλόγων του Εφετείου Αθηνών και δημοσιεύτηκε απολογισμός του έργου της από τον οποίο καθίσταται σαφές ότι υπήρξε διάθεση συγχώρησης και απαλλαγής πολλών ενόχων. Από τους 25.000 κατηγορουμένους που είχαν συρθεί στη δικαιοσύνη μετά από 6.442 μηνύσεις, είχαν καταδικαστεί 35.061! Σε πανελλήνια μάλιστα κλίμακα, στις 31-3-1950, σε σύνολο 21.915 καταδίκων στις φυλακές, υπήρχαν 96 δοσίλογοι62! Αλλού μάλιστα δινόταν ο αριθμός των 30.000 προδοτών, απ’ τους οποίους είχε καταδικαστεί και φυλακιστεί το 1,3%63» (Πηγή (1) : « Η Εθνική Νέμεσις θα είναι αδυσώπητος». Δίκες Δωσίλογων Καλαμών (1945-1953) της Αμαλίας Ηρ. Σκούρα )