Πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα χειριστεί τη βαλκανική κληρονομιά του Κοτζιά

του Σταύρου Λυγερού

Για να δικαιολογήσει τη Συμφωνία των Πρεσπών, ο Κοτζιάς είχε χρησιμοποιήσει κατά κόρον το επιχείρημα ότι επιβάλλεται να κλείσουν τα εθνικά μέτωπα στα Βαλκάνια, ώστε η Ελλάδα απερίσπαστη να αφιερωθεί στην ανάσχεση του τουρκικού επεκτατισμού. Με το επιχείρημα αυτό και με σημαία την "ενεργητική διπλωματία" επιδόθηκε --με τις ευλογίες της Δύσης-- σε μία παράλληλη διπλωματική κούρσα και προς τα Σκόπια και προς τα Τίρανα. Το προϊόν εκείνης της κούρσας καλείται να χειριστεί σήμερα η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Το επιχείρημα του πρώην υπουργού Εξωτερικών δεν είναι λάθος, δεδομένου ότι τα προβλήματα στις σχέσεις Αθήνας-Σκοπίων και Αθήνας-Τιράνων δεν απειλούν την εθνική ασφάλεια, σε αντίθεση με τον γεωστρατηγικό χαρακτήρα της ελληνοτουρκικής διένεξης. Αυτό, όμως, που δεν είπε ο Κοτζιάς και αποτελεί το κύριο κριτήριο δεν είναι εάν πρέπει ή όχι να κλείσουν τα βαλκανικά μέτωπα, αλλά το πωςθα κλείσουν. Η φράση "με έντιμους συμβιβασμούς" δεν λέει πολλά πράγματα, επειδή ο καθένας δίνει στη φράση διαφορετικό περιεχόμενο. Το απέδειξε με επώδυνο τρόπο η Συμφωνία των Πρεσπών. Για μία μειονότητα στην Ελλάδα ήταν έντιμος συμβιβασμός. Για τη μεγάλη πλειονότητα, όμως, ήταν εθνική μειοδοσία.

Προφανώς, η Ελλάδα έχει συμφέρον να μην έχει κανένα άλλο μέτωπο ανοικτό, ώστε απερίσπαστη να αντιμετωπίσει τον τουρκικό επεκτατισμό. Μία κακή λύση, όμως, στο Μακεδονικό, όπως κατά την εκτίμησή μου είναι η Συμφωνία των Πρεσπών, λειτουργεί αντιστρόφως. Ενισχύει την εντύπωση της Άγκυρας ότι αφού η Αθήνα κάνει υποχωρήσεις σε απαιτήσεις των αδύναμων Σκοπίων, αν πιεσθεί ασφυκτικά θα υποχωρήσει πολύ περισσότερο έναντι των απαιτήσεων της πολύ ισχυρότερης Τουρκίας.

H τουρκική διείσδυση στα Βαλκάνια

Γράφει η Ιωάννα Ηλιάδη  – 

Γιουνούς Εμρέ είναι το όνομά μου

Η φωτιά μου μεγαλώνει μέρα με τη μέρα

Στους δύο κόσμους, ο στόχος μου είναι τούτος

Εσένα είναι που χρειάζομαι, Εσένα.

Το ποίημα του Τούρκου ποιητή και Σούφι μυστικιστή “Γιουνούς Εμρέ” θα μπορούσε να αποδώσει την τουρκική πολιτική διείσδυσης στα Βαλκάνια την τελευταία 20ετία. Μιας διείσδυσης, κατά την οποία το πολιτιστικό κέντρο “Γιουνούς Εμρέ” είναι ο πολιορκητικός κριός στο παζλ των κοινωνιών της χερσονήσου του Αίμου.

Η τουρκική διείσδυση στα Βαλκάνια, έχει ξεκινήσει τις δυο τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με το «Ίδρυμα Επιστήμη και Πολιτική» (Stiftung Wissenschaft und Politik – SWP), ένα από τα σημαντικότερα ινστιτούτα παραγωγής πολιτικής σκέψης της Γερμανίας. Επιτυγχάνεται κυρίως μέσω διείσδυσης στις μουσουλμανικές κοινωνίες, χτίζοντας τζαμιά, σχολεία και νοσοκομεία σε υποβαθμισμένες περιοχές. Η τακτική έχει χρησιμοποιηθεί επιτυχώς από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από τα 54 πολιτιστικά κέντρα που φέρουν το όνομα “Γιουνούς Εμρέ”, τα 14 βρίσκονται στα Βαλκάνια. Μάλιστα, όπως μπορείτε να δείτε και στον διαδραστικό χάρτη που ακολουθεί, το Κόσοβο, η Βοσνία και η Αλβανία, διαθέτουν πάνω από δυο κέντρα σε περιοχές έντονου τουρκικού ενδιαφέροντος.

Ανεβαίνει «πίστα» ο τουρκικός επεκτατισμός

Η σύλληψη των δύο Ελλήνων στρατιωτικών και κυρίως ο τρόπος που η Άγκυρα εκμεταλλεύεται το περιστατικό είναι ένα πρόσθετο καμπανάκι προς την Αθήνα ότι ο τουρκικός επεκτατισμός αλλάζει πίστα.

Γράφει η Νεφέλη Λυγερού  – 

Μοιάζει να έχει περάσει μία αιωνιότητα από τότε που ο Νίκος Κοτζιάς, πιασμένος αγκαζέ με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τραγουδούσε το we are the world, υμνώντας την παγκόσμια ειρήνη. Αυτό το χαριτωμένο στιγμιότυπο επ’ ουδενί δεν συνάδει με τη σύλληψη, κράτηση και απόδοση κατηγοριών στους δύο Έλληνες στρατιωτικούς. Το περιστατικό δεν είναι πρωτόγνωρο, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στη συγκεκριμένη περιοχή, αλλά –με επιλογή της Άγκυρας– έχει ήδη λάβει ευρύτατες πολιτικές διαστάσεις.

Εδώ και αρκετό καιρό, η Αθήνα αντιμετωπίζει μία Τουρκία, η οποία κλιμακώνει την επιθετική πίεσή της. Οι λόγοι είναι και εσωτερικοί, αλλά δεν είναι μόνο τέτοιοι, όπως συχνά δηλώνεται με επιπολαιότητα. Ο Ερντογάν έχει σε ομιλία του στο Υπουργικό Συμβούλιο δηλώσει ότι η σημερινή τάξη πραγμάτων ρευστοποιείται γεωπολιτικά και πως η Τουρκία ή θα χάσει ή θα κερδίσει εδάφη, προσθέτοντας ότι ο ίδιος είναι αποφασισμένος να συμβεί το δεύτερο.

Κατά συνέπεια, η κλιμάκωση της επιθετικής ρητορικής και σωστότερα η ριζοσπαστικοποίηση της εξωτερικής πολιτικής της Άγκυρας δεν οφείλεται μόνο στην ανάγκη του Ερντογάν να προσεταιριστεί εκλογικά τους Γκρίζους Λύκους. Ούτε μόνο ότι πιέζεται τόσο από τη δημιουργία ενός νέου εθνικιστικού κόμματος, όσο και από τη σκλήρυνση της εθνικιστικής ρητορικής του αντιπολιτευόμενου Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, το οποίο παραδοσιακά εστιάζει στο Αιγαίο και στην Κύπρο.

Η σιωπή είναι χρυσός*

Το Ποντίκι

του Σταύρου Χριστακόπουλου

Η ΤΟΥΡΚΙΚΗ επιθετικότητα δεν συνιστά παροδικό φαινόμενο. Όποιοι το πιστεύουν, αυταπατώνται. Κυρίως δεν έχει ημερομηνία λήξης το τουρκικό δημοψήφισμα ανήμερα το Πάσχα ούτε εξαρτάται από τις εσωτερικές εντάσεις στην Τουρκία. Αντιθέτως, εκτός από πλούσιο παρελθόν, ο επεκτατισμός της Άγκυρας έχει πολύ μέλλον. Ιδιαίτερα όσο θα διακυβεύεται η θέση της Τουρκίας στην ευρύτερη γειτονιά της.

 

ΣΕ ΟΣΑ ΑΦΟΡΟΥΝ την τρέχουσα περίοδο, αλλά και τα επόμενα χρόνια, η απειλή δημιουργίας κουρδικού κράτους δημιουργεί κίνδυνο μελλοντικού ακρωτηριασμού της γείτονος. Συνεπώς η όποια ηγεσία της Άγκυρας έχει απόλυτη ανάγκη να κάθεται διαρκώς, μαζί με τους μεγάλους παίκτες, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την τύχη των ήδη διαμελισμένων γειτονικών της χωρών. Αυτό προφανώς δεν μπορεί να συμβεί αν η Τουρκία είναι ένας πειθήνιος εταίρος της Δύσης.

ΑΝΤΙΘΕΤΩΣ, όσο περισσότερα θέματα ανοίγει, όση περισσότερη αστάθεια παράγει, τόσο περισσότερο θα λαμβάνεται υπ’ όψιν την ώρα της μοιρασιάς.

 

Αλλά και χωρίς τον κουρδικό κίνδυνο η Άγκυρα δεν έχει κρύψει ποτέ τις βλέψεις της να ισχυροποιηθεί περαιτέρω ως περιφερειακή δύναμη. Συνεπώς τίποτε δεν προμηνύει ότι υπάρχει σοβαρό περιθώριο εκτόνωσης των επεκτατικών διαθέσεών της.

Η Ιστορία του Τουρκικού επεκτατισμού στον 20ο αιώνα: Από την Αλεξανδρέττα στην Κερύνεια και μετά στη Θράκη;

Του Σάββα Καλεντερίδη

Η Συνθήκη του Κάρλοβιτς, που για λογαριασμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορία την υπέγραψε ο Αρχιδιερμηνέας της Υψηλής Πύλης, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, στις 26 Ιανουαρίου 1699, στην ομώνυμη σερβική πόλη, έχει τεράστια ψυχολογική σημασία για τους Τούρκους πολιτικούς διανοούμενους, αφού αποτελεί την απαρχή της απώλειας εδαφών για την μέχρι τότε ακμάζουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία. Έκτοτε, οι Οθωμανοί για έναν αιώνα χάνουν συνεχώς εδάφη, για να αρχίσει η φάση της διάλυσης της άλλοτε κραταιάς αυτοκρατορίας, διάλυση που ξεκίνησε το 1792, με τη Συμφωνία του Γιάς, και ολοκληρώθηκε το 1923, με την υπογραφή της Συνθήκης της Λοζάννης και την ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας. Μετά την ίδρυση του νέου τουρκικού κράτους, οι “ιδεαλιστές” Τούρκοι πολιτικοί διανοούμενοι άρχισαν να επεξεργάζονται την ιδέα της παλινόρθωσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με όρους 20ού αιώνα. Βασικά εργαλεία που θα βοηθούσαν στην πραγματοποίηση αυτής της ιδέας οι τουρκικές και οι μουσουλμανικές μειονότητες που κατοικούν στις περιοχές-στόχο της επεκτατικής πολιτικής της Άγκυρας.

Ο πρώτος στόχος της Τουρκίας ήταν το σαντζάκι της Αλεξανδρέττας, που είχε αποκτήσει ειδικό καθεστώς αυτονομίας από 1921, και τελούσε υπό την προστασία της Γαλλίας. Η Τουρκία, εκμεταλλευόμενη με άριστο τρόπο την εμφάνιση του Χίτλερ και της ναζιστικής απειλής στην Ευρώπη, κατάφερε να πετύχει τη συναίνεση της Γαλλίας για την προσάρτηση του σαντζακίου της Αλεξανδρέττας  χρησιμοποιώντας ως στρατηγικό εργαλείο την τουρκική κοινότητα του σαντζακίου, που, σημειωτέον, ήταν μειονότητα. Στις 30 Ιουνίου 1939, αφού είχε προηγηθεί ένα κίβδηλο δημοψήφισμα, το σαντζάκι της Αλεξανδρέττας, που έγινε πλέον νομός Χατάυ, αποτελούσε το πρώτο έδαφος που επανακατακτούσαν οι Τούρκοι μετά την υπογραφή της συνθήκης του Κάρλοβιτς, το 1699. Νομάρχης στο Χατάυ τοποθετήθηκε ο βουλευτής Σιουκρού Σοκμένσουερ, ο οποίος είχε συντονίσει τον διωγμό των Εβραίων της ανατολικής Θράκης, το 1934. Αμέσως μετά, εντός του έτους 1940, 48.000 κάτοικοι του σανταζακίου της Αλεξανδρέττας εγκατέλειψαν τις οικίες τους και κατέφυγαν στο Λίβανο και τη Συρία, από τους οποίους οι 26.500 από τους οποίους ήταν Αρμένιοι, οι 11.500 Έλληνες, οι 6.000 Άραβες και οι 3.000 Νουσαϊρί (Άραβες αλεβίτες).