Τσάμηδες: Ποιοι είναι;

Το Τσάμικο Ζήτημα, Έλληνες, Αλβανοί, Μουσουλμάνοι Ηπείρου, Ελληνοαλβανικές σχέσεις, περιουσίες, Τσαμουριά.

Δημοσιογράφος Παντελής Σαββίδης, Λέκτορας Ιστορίας ΑΠΘ Ελευθερία Μαντά Το πνευματικά δικαιώματα του βίντεο ανήκουν αποκλειστικά στους αντίστοιχους κατόχους τους. Το υλικό διανέμεται για ψυχαγωγικούς, εκπαιδευτικούς και όχι κερδοσκοπικούς σκοπούς.

Ο ανθελληνισμός και η εμβληματική εκτέλεση Κατσίφα

του Σταύρου Λυγερού

Μετά από μία περίοδο διαπραγματεύσεων με σκοπό την επίλυση όλων των διμερών προβλημάτων και την υπογραφή ενός συμφώνου φιλίας και συνεργασίας, αντί να κάνουν την υπέρβαση, οι ελληνοαλβανικές σχέσεις επανέρχονται στον αστερισμό της έντασης. Η εκτέλεση του Βορειοηπειρώτη Κωνσταντίνου Κατσίφα ρίχνει βαριά τη σκιά της. Θα μπορούσε, ωστόσο, να μην τορπιλίσει την προσέγγιση των δύο χωρών, εάν δεν υπήρχε ως υπόστρωμα ο ανθελληνισμός. Είναι αυτός που στην πραγματικότητα οδήγησε στην εκτέλεση, που σε κάθε ευκαιρία ανακυκλώνει και τροφοδοτεί την ένταση.

Είναι πλέον κοινός τόπος ότι ο θάνατος του Κατσίφα θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Απέναντί του δεν είχε απλούς Αλβανούς αστυνομικούς. Οι ειδικές δυνάμεις είναι άρτια εκπαιδευμένες και έχουν αποδείξει ότι μπορούν να φέρνουν σε πέρας δύσκολες επιχειρήσεις, χωρίς να σκοτώνουν τους στόχους τους. Όλα δείχνουν πως η εκτέλεση του 35χρονου Βορειοηπειρώτη ήταν επιλογή και όχι αναπόφευκτη. Δεν μπορεί, βεβαίως, να αποδειχθεί, αλλά είναι βάσιμη η εκτίμηση πως ο Ράμα άδραξε την ευκαιρία που του έδωσε ο οπλισμένος Κατσίφας για να κάνει επίδειξη ισχύος και να στείλει ένα μήνυμα στη μειονότητα με την εμβληματική εκτέλεση του .

Στην πραγματικότητα, το επεισόδιο στις Βουλιαράτες από τη μία πλευρά κατέδειξε τον ενεργό αλυτρωτισμό μίας μερίδας των Βορειοηπειρωτών, αλλά από την άλλη επιβεβαίωσε ότι ο ακραίος εθνικισμός και ο ανθελληνισμός, ως ιδιαίτερη έκφανσή του, παραμένει σταθερά της αλβανικής πολιτικής σκηνής. Για την ακρίβεια πουλάει πολιτικά. Το γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα καλλιεργεί κλίμα ανθελληνισμού επιβεβαιώνεται πολλά γεγονότα.

Μηχανή του Χρόνου: Η σφαγή των 49 προκρίτων της Παραμυθιάς από τους Τσάμηδες

Ένα προαποφασισμένο έγκλημα σε συνεργασία με την αιματοβαμμένη μεραρχία Εντελβάις των Ναζί.

Από τη mixanitouxronou.gr : 

Το καλοκαίρι του 1943 η Παραμυθιά και τα χωριά του κάμπου της περνούσαν άσχημες ώρες. Η περιοχή ζούσε την κορύφωση του δράματος που είχε αρχίσει την άνοιξη του 1941 με την επικράτηση του άξονα στην Ελλάδα. Η Θεσπρωτία, ζούσε μία τριπλή κατοχή, των Γερμανών, των Ιταλών και των μουσουλμάνων Τσάμηδων, οι οποίοι έσπευσαν από την αρχή να συνεργαστούν με τους κατακτητές. Όλη την περιοχή της Ηπείρου έλεγχε η γερμανική μεραρχία Εντελβάις η οποία ευθυνόταν για τις σφαγές αμάχων στη Μουσιωτίτσα, στους Λιγκιάδες και την εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων. Στη Παραμυθιά είχαν βρει συμπαραστάτες τους αδελφούς Ντίνο, ηγέτες των Τσάμηδων, που συμμάχησαν με τους κατακτητές κόντρα στον ελληνικό πληθυσμό...

Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου του 1943, στην τοποθεσία Σκάλα, σκοτώθηκαν έξι Γερμανοί σε μάχη με αντάρτες του ΕΔΕΣ. Αυτό ήταν η αφορμή για ένα προαποφασισμένο έγκλημα. Στα γραφεία της Κομμαντατούρας, οι λογαριασμοί είχαν γίνει. Ένας προς δέκα. Οι ανακοινώσεις του γερμανού φρούραρχου της Παραμυθιάς το έλεγαν καθαρά: «…δια κάθε δολοφονία ή τραυματισμόν Γερμανού στρατιώτου, θα εκτελούνται 10 χριστιανοί Έλληνες πολίτες εκ Παραμυθίας και των πέριξ χωριών». Τη νύχτα της 27ης Σεπτεμβρίου 1943, κοντά στα μεσάνυχτα, ο τρόμος σκέπασε τα σοκάκια της κωμόπολης. Μεικτά αποσπάσματα Γερμανών και μουσουλμάνων Τσάμηδων, παραβιάζουν επιλεκτικά πόρτες χριστιανικών σπιτιών. Συλλαμβάνουν όσους βρίσκονται στις λίστες τους. Τα ιστορικά ντοκουμέντα που εντοπίστηκαν πριν από λίγα χρόνια, δείχνουν ότι την λίστα των μελλοθανάτων είχε συντάξει η ηγεσία των Τσάμηδων.

Υπουργός Εξωτερικών ή Πρέσβης ΗΠΑ-ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια;

Ξεπουλάνε Β. Ήπειρο, 12 μίλια, ΑΟΖ, Τσάμηδες με την Αλβανία

του Γ. Παπαδόπουλου – Τετράδη

Με τις ελληνορωσικές σχέσεις να μπαίνουν σε περίοδο ψύχρανσης και με τις ΗΠΑ και τη Γερμανία να έχουν συμφέροντα στα Βαλκάνια που είναι σε σύγκρουση με τα ελληνικά (Τουρκία, Σκόπια, Αλβανία) η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματεύεται και είναι κοντά σε συμφωνία με τα Τίρανα, με τέτοιο τόπο που φαίνεται να παραχωρεί μεγάλα κυριαρχικά και εθνικά συμφέροντα σε τρία μείζονα θέματα.

Σύμφωνα με πληροφορίες που δεν έχουν διαψευστεί, η κυβέρνηση -δηλαδή ο υπουργός κ Κοτζιάς- δείχνουν εξαιρετικά υποχωρητικοί στο θέμα της ελληνικής μειονότητας της Βορείου Ηπείρου, στο θέμα της αποζημίωσης των Τσάμηδων της Ηπείρου και στο θέμα της ΑΟΖ και της επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.

Η ανησυχία για τις ελληνικές θέσεις εντείνεται από τη δήλωση στου Επίτροπου Χαν ότι Ελλάδα και Αλβανία είναι κοντά σε συμφωνία για τα σύνορα, την οποία διόρθωσε αργότερα λέγοντας ότι εννοεί την ΑΟΖ. Ακόμα χειρότερα!

Για να καταλάβει ο αναγνώστης πού μπορεί να έχει υποχωρήσει η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει παρά να διαβάσει ποιες είναι οι αλβανικές θέσεις.

1. Οι Αλβανοί κατάργησαν με το Συνταγματικό τους Δικαστήριο τη συμφωνία του 2009 με την Ελλάδα, που ήταν πολύ ευνοϊκή και για τις δύο χώρες και επέτρεπε στην Ελλάδα την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια. Με τη νέα θέση τους τα Τίρανα αρνούνται αυτή τη συμφωνία και -πιθανώς καθ υπόδειξη της Τουρκίας- δεν δέχονται ότι τα νησιά Οθωνοί, Ερείκουσσα και Μαθράκι έχουν ΑΟΖ και δεν δέχονται τη μέση γραμμή για τη χάραξη των θαλασσίων συνόρων.

Οι Τσάμηδες και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

iskra

του Πέτρου Μηλιαράκη

Με αφορμή το προηγούμενο δημοσίευμα μου για τους Τσάμηδες, δέχθηκα αρκετά τηλεφωνήματα (μερικά εξ αυτών παρακλητικά από την Ήπειρο), να πληροφορήσω τους αναγνώστες της στήλης, αναφορικώς με την προσφυγή των Τσάμηδων στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, καθόσον αφορούσε πληροφορία που αγνοούσαν. Επειδή δε αναφερόμουν απλώς στην πληροφορία της προσφυγής αυτής, χωρίς περαιτέρω να επεκταθώ, μου ζητήθηκε (στο πλαίσιο βεβαίως του χώρου της στήλης), να δώσω το περίγραμμα αυτής της ενέργειας.

Πριν εισέλθω στη σύντομη καταγραφή που αφορά στην προσφυγή των Τσάμηδων στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, επισημαίνω ότι δεν πρέπει να παραλειφθεί ότι ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας κ. Έντι Ράμα, εξακολουθεί να παρεμβαίνει (απαραδέκτως) υπέρ των Τσάμηδων. Πέραν δηλαδή του «μνημείου» των Τσάμηδων που ο κ. Έντι Ράμα επιδιώκει να ανεγερθεί στην Ήπειρο και στα αιματοβαμμένα χώματα των Ελλήνων πατριωτών, προβάλλει και ζήτημα επιστροφής περιουσιών των Ελλήνων πολιτών στους Τσάμηδες.

Η έμμεση διεκδίκηση ελληνικών εδαφών

Ειδικότερα για την επιστροφή των ακίνητων περιουσιών των Ελλήνων πολιτών που επιδιώκουν για «λογαριασμό» τους οι Τσάμηδες, αφορά «ζήτημα» έμμεσου τρόπου διεκδίκησης ελληνικών εδαφών, μέσω ιδιωτικής περιουσίας. Υπ’ όψιν δε ότι τα ακίνητα αυτά των Ελλήνων πολιτών κατέχονται νομίμως, ενώ νομίμως έχουν δημευθεί λόγω της παρεπόμενης ποινής κατά τωνδωσιλόγων και εγκληματιών πολέμου, που η μεταπολεμική έννομη τάξη θέσπισε. Αυτή η συγκεκριμένη κατηγορία εγκληματιών, στην οποία συμπεριλαμβάνονται οι Τσάμηδες συνέβαλε αποφασιστικώς ώστε να εξολοθρευτεί κυριολεκτικώς άμαχος πληθυσμός και όχι μόνο εμπόλεμοι. Αναφορικώς όμως με τη δήμευση των περιουσιών των δοσίλογων, υπ’ όψιν τα εξής:

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων (Η΄, τελευταίο)

Η αναζωπύρωση της ιδέας της «Μεγάλης Αλβανίας» στην μεταψυχροπολεμική εποχή.

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Aπό το 1971 έως και τα μισά της δεκαετίας του ’80, στις ελληνοαλβανικές σχέσεις υπήρχε μια μεγάλη αντίφαση. Οι δυο χώρες είχαν κανονικές σχέσεις, όμως εξακολουθούσε να ισχύει το καθεστώς του εμπολέμου με την Αλβανία, που είχε κηρυχθεί με το Βασιλικό Διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 1940, με βάση τον Αναγκαστικό Νόμο «Περί δικαιοπραξιών εχθρών και μεσεγγυήσεως εχθρικών περιουσιών». Το γεγονός αυτό προβλημάτιζε και την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου που προήλθε από τις εκλογές του Οκτωβρίου 1981. Εξάλλου, υπήρχε και το θέμα του διακανονισμού των υπό μεσεγγύηση αλβανικών περιουσιών στην Ήπειρο, αλλά και  ελληνικών  περιουσιών στην Αλβανία που είχαν  εθνικοποιηθεί. Το ζήτημα αυτό ενδιέφερε και την αμερικανική κυβέρνηση, αλλά και τους άλλους δυτικούς συμμάχους, που εκτιμούσαν πως η άρση του εμπολέμου θα απέτρεπε τυχόν στροφή προς την Σοβιετική Ένωση της αλβανικής ηγεσίας, η οποία ήδη είχε εμπλακεί σε σφοδρή αντιπαράθεση με το Βελιγράδι για το ζήτημα του Κοσόβου.

Η άρση του καθεστώτος εμπολέμου

 Τελικά στις 28 Αυγούστου 1987, παραμονές της επίσκεψης του Αλβανού υπουργού Εξωτερικών Σωκράτη Πλάκα στην Αθήνα, η ελληνική κυβέρνηση, με πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, προχώρησε στην άρση του καθεστώτος του εμπολέμου με τη γειτονική χώρα. Από την πλευρά τους, τα Τίρανα χαιρέτησαν την απόφαση αυτή σημειώνοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση χειρίσθηκε το πρόβλημα με ρεαλισμό και πως «η ανάπτυξη φιλικών  σχέσεων μεταξύ Αλβανίας και Ελλάδος εξυπηρετεί ταυτοχρόνως  τα συμφέροντα της ειρήνης και ασφαλείας στη Βαλκανική  και πέραν αυτής». Αντίθετα, η Νέα Δημοκρατία αντέδρασε ζητώντας να συζητηθεί στη Βουλή η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Την αντίθεσής του εξέφρασαν και οι διάφορες οργανώσεις Bορειοηπειρωτών στην Αθήνα και την ομογένεια, στις οποίες κυριαρχούσαν ακραία εθνικιστικά στοιχεία.

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων (Ζ΄)

Από το 1947 και το υπόμνημα της Αντιφασιστικής Επιτροπής των Τσάμηδων στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στην άρση του καθεστώτος εμπολέμου το 1987  έως το  1991, τότε που  τα Τίρανα ανακίνησαν μετά από πολλά χρόνια  θέμα περιουσιών και αποκατάστασης των Τσάμηδων.

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Στην Ευρώπη ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος , ο αιματηρότερος στην ανθρώπινη ιστορία, τελείωσε το Μάιο του 1945 με την κατάληψη του Βερολίνου από τον Κόκκινο Στρατό και τη συντριβή του ναζισμού. Όμως στην Ελλάδα η ειρήνη άργησε να έρθει παρά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1949. Και για χρόνια, μέχρι  το 1974  η χώρα ζούσε με τη σκιά του «από Βορράν κινδύνου» και τις ψυχώσεις για «εθνικές διεκδικήσεις» στην Αλβανία και τη Βουλγαρία.

Από την άλλη μεριά σε όλη τη διάρκεια  του Εμφυλίου Πολέμου αλλά και τα πρώτα χρόνια μετά από αυτόν  η αλβανική ηγεσία ζούσε με τον φόβο μιας εισβολής του ελληνικού στρατού. Αυτή ήταν και η αιτία που η αλβανική ηγεσία επέτρεψε μόνο για ένα μικρό διάστημα (και αυτό μέχρι να μετακινηθούν στις άλλες σοσιαλιστικές χώρες) την παραμονή των δυνάμεων του ΔΣΕ που πέρασαν τα σύνορα μετά την ήττα στο Γράμμο (βλ. και κατ’ αντιπαράστασιν συνομιλία ενώπιον του Στάλιν , του Ενβέρ Χότζα με το Νίκο Ζαχαριάδη στην 5η συνέχεια των σημειωμάτων). 

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων ( ΣΤ΄)

1946: Ο Ενβέρ Χότζα καταγγέλλει τους διωγμούς των Τσάμηδων στη  διάσκεψη  Ειρήνης στο  Παρίσι – Ο Γιουγκοσλάβος αντιπρόσωπος αποκαλύπτει πως ο Έλληνας πρωθυπουργός του πρότεινε να μοιράσουν την Αλβανία

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Στις 29 Ιουλίου 1946, άρχισε στο Παρίσι η διάσκεψη των 21 νικητριών στον πόλεμο χωρών. Στη διάσκεψη αυτή, με επιμονή των Αμερικανών και των Βρετανών, δεν προσκλήθηκε η Αλβανία. Με παρέμβαση της Γιουγκοσλαβίας, που υποστηρίχθηκε και από τη σοβιετική αντιπροσωπεία, η Αλβανία κλήθηκε  να παρασταθεί ως «συμβουλευτικό μέλος, προκειμένου «να ακουσθεί απλώς».

Ο Πολιτικός Συνασπισμός του ΕΑΜ (με κύρια δύναμη το ΚΚΕ) και το Κόμμα των Αριστερών Φιλελευθέρων, έστειλαν στο προεδρείο της διάσκεψης τηλεγράφημα από το οποίο προκύπτει σαφέστατα η υποχώρηση του ΚΚΕ, μπροστά στην επιμονή των άλλων μικροτέρων συμμαχικών πολιτικών δυνάμεων, στο θέμα των «εθνικών διεκδικήσεων», όχι μόνο στη Βόρειο Ήπειρο αλλά και στην Ανατολική Θράκη. Στο τηλεγράφημα αναφέρονταν και τα εξής:

«… Αλλά και αι περιοχαί της Βορείου Ηπείρου και Ανατολικής Θράκης, των οποίων οι πληθυσμοί ήσαν ελληνικοί προ της κατά τους τελευταίους χρόνους βιαίας μετακινήσεώς των, δίκαιον είνε να επιδικασθούν εις την Ελλάδα. Τούτο και δια προγενεστέρων διεθνών συνθηκών είχεν αναγνωρισθή. Και η κατοχύρωσις επίσης της ασφαλείας των προς την Βουλγαρίαν ελληνικών συνόρων καθίσταται επιβεβλημένη…» («Ριζοσπάστης» της 31ης Ιουλίου 1946: «Το ΕΑΜ ζητεί από τη διάσκεψη του Παρισιού Δικαιοσύνη για την Ελλάδα: Ανεξαρτησία και ακεραιότητα — Να φύγουν τα ξένα στρατεύματα — Απόδοση και της Κύπρου — Να μας επιδικασθούν η Β. Ήπειρος και η Ανατολική Θράκη — Κατοχύρωση των συνόρων μας προς τη Βουλγαρία- Επανορθώσεις»).

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων ( E΄)

Η «Μεγάλη Ελλάδα»  των μεταπολεμικών  κυβερνήσεων – Το ΚΚΕ,  ο Ζαχαριάδης και το Βορειοηπειρωτικό

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Με την άφιξη στην Αθήνα της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας τέθηκε, από την πρώτη  στιγμή, το θέμα της Βορείου Ηπείρου. Στο γνωστό «λόγο της απελευθέρωσης», στις 18 Οκτωβρίου 1944, ο Γεώργιος Παπανδρέου αναφέρθηκε και στις λεγόμενες «εθνικές διεκδικήσεις» στη Βόρειο Ήπειρο και τα Δωδεκάνησα, όχι όμως και στην αγγλοκρατούμενη Κύπρο : «… Αλλά σκοπός μας δεν είναι μόνον η Εθνική Απελευθέρωσις. Είναι και η Εθνική μας Ολοκλήρωσις. Το Συμβόλαιον του Λιβάνου, το οποίον έχουν συνυπογράψει όλα τα κόμματα, όσα μετέχουν εις την Κυβέρνησιν, ορίζει ως περιεχόμενον του εθνικού μας προγράμματος  “την  πλήρη ασφάλειαν των νέων συνόρων μας”. Η Βόρειος Ήπειρος αποτελεί αναπόσπαστον τμήμα της Ελλάδος. Και έχει και προσφάτως καθαγιασθεί και από τους τάφους των ηρώων μας. Τα Δωδεκάνησα θα επανέλθουν  εις την Ελλάδα…» . 

 Η Αριστερά και η «Μεγάλη Ελλάδα»

 Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε πως στο Λίβανο, η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ και του ΕΑΜ, μέσα στις άλλες απαράδεκτες υποχωρήσεις που έκανε, είχε συμφωνήσει και στη «μεγαλοϊδεατική» διατύπωση για την «μεγάλη Ελλάδα»:

«…Αι μεγάλαι υπηρεσίαι και αι μεγάλαι θυσίαι μας, τα ολοκαυτώματα της πατρίδος μας δεν ημπορούν να έχουν άλλην δικαίωσιν ειμή την δημιουργίαν μιας νέας ελευθέρας και μεγάλης Ελλάδος…».

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων ( Δ΄)

Ο ΕΔΕΣ καταλαμβάνει την Παραμυθιά που μεταβάλλεται σε σφαγείο- Οι Βρετανοί κρατάνε τον ΕΛΑΣ μακρυά από την Τσαμουριά- Βορειοηπειρώτες στον  Εθνικό  Απελευθερωτικό Στρατό της Αλβανίας- Τσάμηδες στον ΕΛΑΣ.

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Mετά την εκτέλεση των 49 χριστιανών προκρίτων στην Παραμυθιά εξέλιπε κάθε παρουσία της ελληνικής κατοχικής διοίκησης στην κωμόπολη. Την εξουσία ασκούσαν  πλέον οι εκπρόσωποι του Εθνικού   Αλβανικού Συμβουλίου K.S.I. L.I.A. ( ΞΙΛΙΑ) στη συγκρότηση του οποίου είχαν πρωτοστατήσει οι αδελφοί Ντίνο. Μέχρι την Άνοιξη του 1944 οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν όπως και οι δολοφονίες και οι  μεμονωμένες  ενέργειες από ένοπλες συμμορίες Τσάμηδων με κυριότερη την κακοποίηση γυναικών που αποτελούσε ένα από τα κύρια «όπλα» για τον εξαναγκασμό σε φυγή των κατοίκων της περιοχής. 

Ο Μαζάρ Ντίνο που μαζί με τον αδελφό του Νουρί Ντίνο πρωτοστάτησαν στη συγκρότηση του ΞΙΛΙΑ

Την Άνοιξη οι συγκρούσεις σταμάτησαν λόγω της ιδιότυπης «ανακωχής» που είχε συνάψει ο ΕΔΕΣ με τους Γερμανούς . Τον Ιούνιο του 1944 οι συγκρούσεις ξανάρχισαν. Οι Βρετανοί είχαν κάνει εκτεταμένες αποστολές οπλισμού και χρημάτων στον ΕΔΕΣ και οι σύνδεσμοι τους πίεζαν την ηγεσία του να επιτεθεί επιτέλους κατά των Γερμανών.

Πολύ περισσότερο που η 1^η Ορεινή Μεραρχία  και η 104^η Μεραρχία Καταδρομών της Βέρμαχτ είχαν δεσμευθεί σε επιχειρήσεις κατά του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού της Αλβανίας και των δυνάμεων του ΕΛΑΣ στη Δυτική Μακεδονία και στην περιοχή της Τσαμουριάς είχαν απομείνει μόνο μικρές φρουρές κυρίως για τη φύλαξη των οδών ανεφοδιασμού και της ακτογραμμής (σ.σ. Στις επιχειρήσεις των Γερμανών κατά του Εθνικού  Απελευθερωτικού Στρατού της Αλβανίας έπαιρνε μέρος και  «Αλβανικό Τάγμα Ασφαλείας» δύναμης  1000 ανδρών υπό τον ηγέτη των Τσάμηδων Νουρί Ντίνο).

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων (Γ΄)

Ανοίγει πάλι ο κύκλος του αίματος –  Η συγκρότηση ένοπλης βοηθητικής χωροφυλακής και η «κρατική οργάνωση» των Τσάμηδων – Η τρομοκρατία και η συνεργασία με τους Γερμανούς – Η εκτέλεση των 49 προκρίτων της Παραμυθιάς   

Επιμέλεια: Γιώργος Καραγιάννης

Μετά την αποτυχία των ιταλικών αρχών, τους πρώτους μήνες της κατοχής, να προωθήσουν τα σχέδια για «αλβανοποίηση» της Τσαμουριάς και της Πρέβεζας με τον διορισμό του Τζεμίλ Ντίνο, γαμπρού του Αλβανού πρωθυπουργού Σεφκέτ Βερλάτσι, στη θέση του πολιτικού επιτρόπου, λόγω της αντίδρασης των ντόπιων Ελλήνων και του φόβου των Ιταλών για ανεξέλεγκτες εθνοτικές συγκρούσεις, για κάποιους μήνες επικράτησε μια σχετική ηρεμία. Οι Τσάμηδες που είχαν εκτοπισθεί επέστρεψαν, το ίδιο και οι λιποτάκτες και φυγόδικοι που είχαν καταφύγει στην Αλβανία. Όμως, από την άλλη μεριά,  οι τοπικές αρχές (Νομαρχία και Χωροφυλακή) παρέμειναν ελληνικές. Μάλιστα, η Χωροφυλακή ενισχύθηκε με την στρατολόγηση ντόπιων χριστιανών («χωροφύλακες άνευ θητείας»).

Μέχρι το τέλος του 1941 η κατάσταση στην περιοχή ήταν ελεγχόμενη, αν εξαιρέσει κανείς επεισόδια που είχαν σχέση με κτηματικές διαφορές, ή κακοποιήσεις γυναικών. Στην πορεία εμφανίστηκαν και τα κρούσματα ληστειών με θρησκευτικό περίβλημα, αλλά και παλιές βεντέτες. 

 Η σπίθα που άναψε τη φωτιά

 Αυτή η ηρεμία ήταν φαινομενική. Η περιοχή θύμιζε ένα δεμάτι ξερά ξύλα που μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να πάρουν φωτιά. Και η πρώτη πράξη που άλλαξε ριζικά το κλίμα και άναψε την πρώτη μεγάλη φωτιά είχε δράστες δύο Έλληνες χωροφύλακες. Στις 12 Ιανουαρίου 1942 ο ανθυπασπιστής της Χωροφυλακής Ηλίας Νίκου μαζί με ένα ακόμη χωροφύλακα σκότωσαν τον κτηματία Τεφήκ Κεμάλ και τον γιατρό Αχμέτ Κασήμ, δυο από τους πιο γνωστούς  προκρίτους των Τσάμηδων στην περιοχή. Η «εγκληματική ενέργεια ενός παράφρονος χωροφύλακος», όπως την χαρακτήριζε σε έγγραφο του προς την Ανώτερη Διοίκηση Χωροφυλακής Ηπείρου ο διοικητής της διοικήσεως Χωροφυλακής Θεσπρωτίας, προκάλεσε αντίποινα από την πλευρά των μουσουλμάνων.

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων (Β΄)

Η εξαίρεση των Τσάμηδων από την ανταλλαγή πληθυσμών - Το ζήτημα της Τσαμουριάς στο οπλοστάσιο  της πολιτικής του ιταλικού φασιστικού κράτους – Η απαλλοτρίωση των περιουσιών τους και οι εκτοπίσεις στα νησιά- Οι πρώτες μέρες της κατοχής 

Επιμέλεια Γιώργος Καραγιάννης

Στα χρόνια της πολυεθνικής  και πολυθρησκευτικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και για αρκετούς αιώνες δεν παρουσιάστηκαν σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις των Tσάμηδων με τους γείτονές τους χριστιανούς. Διάφορες προστριβές μεταξύ χωριών και κοινοτήτων δεν ήταν αρκετές για να διαταράξουν το κλίμα συμβίωσης  στη Θεσπρωτία και ειδικότερα στις επαρχίες Μαργαριτίου, Φιλιατών και Παραμυθιάς, όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι Tσάμηδες.

Τα πρώτα προβλήματα παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων του 1912-1913 και ειδικότερα στο μέτωπο της Ηπείρου στις αρχές του 1913 στη διάρκεια  των επιχειρήσεων του ελληνικού στρατού για την κατάληψη των Ιωαννίνων. Στις μάχες που έγιναν τότε πήραν μέρος και ομάδες ντόπιων, συνήθως συμμορίες με ληστρικό χαρακτήρα. Στο πλευρό του ελληνικού στρατού ελληνικές και στο πλευρό του τουρκικού αλβανικές. Τότε ακριβώς οι Tσάμηδες δέχθηκαν την πίεση τοπικών αλλά και «εισαγόμενων» ομάδων Ελλήνων ατάκτων, κυρίως Kρητικών. Αντιδρώντας σ’ αυτές τις πιέσεις οι Τσάμηδες συγκρότησαν τις δικές τους ομάδες. Και το αίμα από τις συγκρούσεις άνοιξε ένα κύκλο αντεκδικήσεων βαθαίνοντας τις διαφορές χριστιανών και Τσάμηδων στη Θεσπρωτία.

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός και το ζήτημα των Τσάμηδων- Α¨Μερος

(Σημείωση «Ημεροδρόμου»: Ανοίγουμε σήμερα το φάκελο «Τσάμηδες», ένα θέμα ταμπού για το επίσημο ελληνικό κράτος επί πολλές δεκαετίες.

Αφορμή γι αυτό το αφιέρωμα ήταν η πρόσφατη έξαρση του αλβανικού εθνικισμού, με την ανακίνηση του «Τσάμικου», στο πλαίσιο του σχεδίου για τη «Μεγάλη Αλβανία», σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά ανησυχητικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή. Στις εξελίξεις αυτές, η αναζωπύρωση των μειονοτικών θεμάτων λειτουργεί ως μοχλός υποστήριξης των κυοφορούμενων ανακατατάξεων, με στόχο την ανακατανομή των αγορών και των σφαιρών επιρροής. Παλιοί και νέοι «παίκτες» συμμαχούν, ή συγκρούονται, για την κυριαρχία και την εμπέδωση των συμφερόντων τους, σε ένα χώρο που ορίζεται από το Δούναβη ως το Ευφράτη. Ένα χώρο που αντιμετωπιζόταν ανέκαθεν από τους ιμπεριαλιστές ως ενιαίο πεδίο στρατηγικών συμφερόντων. Από την άποψη αυτή η ανακίνηση του «Τσάμικου», όπως και του θέματος της μειονότητας στη Θράκη, αποκτά  εξαιρετική σημασία.

Επιδίωξη μας είναι να παρουσιάσουμε αυτό το θέμα με τη συνδρομή των διαθέσιμων πηγών, παλαιότερων και νεότερων, με σκοπό να προσεγγίσουμε την ιστορική αλήθεια, κάτω από τη «σκουριά» μιας αντίληψης που εκφράζεται, ακόμα και σήμερα, με τη θέση : «δεν υπάρχει θέμα»!

Τα κείμενα του φακέλου έγραψε ο Γιώργος Καραγιάννης).

Από τις αρχές της δεκαετίας του ΄90, στην  πολιτική των κυβερνήσεων των Τιράνων, κυριαρχεί ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός, μέσα από το όραμα της «Μεγάλης Αλβανίας», που προσβλέπει στην ενσωμάτωση του Κοσόβου και στην έγερση εδαφικών αξιώσεων σε βάρος της Ελλάδας, της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της Σερβίας.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, το θέμα των Τσάμηδων κυριαρχεί στην εσωτερική πολιτική ατζέντα στα Τίρανα, με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για τις ελληνοαλβανικές σχέσεις.

Τους τελευταίους μήνες τα Τίρανα έθεσαν πάλι με επιτακτικό τρόπο το ζήτημα. Με την επίσκεψη στην Αθήνα στις 11 Οκτωβρίου, του προέδρου της αλβανικής Βουλής, Ιλίρ Μέτα, καταβλήθηκε μια προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι μετά την αποκάλυψη ότι η Ελλάδα και η Αλβανία είχαν στείλει non paper στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις διμερείς συνομιλίες, στις οποίες έγινε αναφορά και στο θέμα των Τσάμηδων. Ο Μέτα, έμπειρος και μετριοπαθής πολιτικός, κράτησε χαμηλούς τόνους στις συζητήσεις του στην Αθήνα και ενέταξε  το θέμα των Τσάμηδων στο ευρύτερο πλαίσιο των «δύσκολων» σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών .

Ο Ράμα, οι Αλβανοτσάμηδες, η Χιμάρα και η Ακρόπολη

Νέα Κρήτη

Μετά από μία μακρά περίοδο ύφεσης, οι ελληνοαλβανικές σχέσεις επανέρχονται με ταχύ ρυθμό στον αστερισμό της έντασης. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για αναπόφευκτη εξέλιξη. Ο εθνικισμός και κατ' επέκτασιν ο ανθελληνισμός ως ιδιαίτερη έκφανσή του, παραμένει σταθερά της αλβανικής πολιτικής σκηνής. Το επιβεβαιώνουν τα πρόσφατα γεγονότα: η αναγόρευση της απαίτησης των Αλβανοτσάμηδων σε κεντρική συνιστώσα της εξωτερικής πολιτικής των Τιράνων, η κλιμάκωση των κινήσεων αφελληνισμού της Χιμάρας, αλλά και οι ανιστόρητοι ισχυρισμοί του πρωθυπουργού Ράμα για τον Γεώργιο Δούσμανη και την Ακρόπολη.

Tου Σταύρου Λυγερού

Ο αλβανικός μεγαλοϊδεατισμός συντηρήθηκε σε χαμηλή ένταση από το καθεστώς του Χότζα και αναζωπυρώθηκε όταν η Αλβανία εισήλθε στην μεταψυχροπολεμική εποχή. Η ανεξαρτητοποίηση του Κοσσυφοπεδίου τροφοδότησε τον αλβανικό εθνικισμό και του προσέδωσε μία επιθετικότητα. Οι Αλβανοί θεώρησαν τότε ότι ήταν η ώρα να διεκδικήσουν και να αποσπάσουν όσα περισσότερα μπορούσαν από τις γειτονικές χώρες.

Ο τότε πρωθυπουργός Μάϊκο είχε δηλώσει με νόημα ότι οι εκτός Αλβανίας Αλβανοί έχουν δικαίωμα στη συλλογική αυτοάμυνα! Ουσιαστικά, δεν έκανε τίποτα λιγότερο από το να περιγράψει εμμέσως τον αλβανικό μεγαλοϊδεατισμό, ο οποίος, αν και απουσίαζε από την επίσημη διπλωματική ρητορική, βρισκόταν στο επίκεντρο όλων των άτυπων συζητήσεων. Είναι ενδεικτικό ότι ο τότε πρόεδρος της Αλβανίας Μεϊντάνι είχε αρνηθεί να απαντήσει σε ερώτηση που του έγινε στο φόρουμ του Νταβός εάν στόχος της χώρας του είναι η δημιουργία της "μεγάλης Αλβανίας".

Ο Ερντογάν, η γκάφα, το Εθνικό Συμβόλαιο των Οθωμανών και ο κίνδυνος για Εθνική Κυριαρχία

Νέα Κρήτη

Όταν πριν από λίγες ημέρες σε αυτήν εδώ την ιστοσελίδα, μετά την ευθεία αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάννης από τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, είχα γράψει το άρθρο με τον τίτλο «Η Τέλεια Καταιγίδα», ήμουν απόλυτα σίγουρος ότι το σπιράλ της κατρακύλας στο κρίσιμο θέμα της εθνικής κυριαρχίας μόλις είχε αρχίσει.

Του Δημήτρη Γ. Απόκη*

Χθες σε ομιλία του ο Σουλτάνος της Άγκυρας, μετά τον αποκλεισμό της Τουρκίας από την επιχείρηση ανακατάληψης της Μουσούλης, προχώρησε στην επόμενη κίνηση στη σκακιέρα της Στρατηγικής Αναθεωρητισμού, που με επιμέλεια και σπουδή έχει αρχίσει να εφαρμόζει.

Μπορεί ο Σουλτάνος της Άγκυρας να μην ανέφερε λεκτικά στην ομιλία του τα περί δημοψηφίσματος στη Δυτική Θράκη, όπως βιάστηκαν να επισημάνουν στην Αθήνα παραπέμποντας στην γκάφα του ΑΠΕ, αυτοί που βρέχει πέτρες και νομίζουν ότι ψιχαλίζει. Παρόλα αυτά κεντρικός κορμός σε αυτή την επικίνδυνα επιθετική ομιλία του ήταν ο Εθνικός Όρκος ή Συμβόλαιο, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας του 1920. Στο κείμενο αυτό, καθόλου τυχαία, αναφέρονται όλα τα επίμαχα θέματα. Επίσης καθόλου τυχαία η απόλυτα ελεγχόμενη από τον Ερντογάν εφημερίδα Sabah, φρόντισε στο άρθρο για την ομιλία του να παραθέσει όλα αυτά τα επίμαχα σημεία του Εθνικού Συμβολαίου, αφήνοντας μάλιστα ασαφές το εάν τα είπε ή όχι ο Τούρκος Πρόεδρος.

Τσάμηδες, το τάγμα Νουρί Ντίνο

ardin-rixi

Το τάγμα Nuri Dino

Μιας και η συζήτηση για τους Τσάμηδες ξαναφούντωσε ας θυμηθούμε το παρελθόν τους μέσα από ένα απόσπασμα από το ευρύτερο κείμενο του Αθανάσιου Γκότοβου, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, “Τσάμηδες, ετερότητα και σύγκρουση” που δημοσιεύτηκε στο Άρδην τ. 99.

Παράλληλα με τον εξοπλισμό των χωριών της Θεσπρωτίας, αρχίζει να συγκροτείται το λεγόμενο τάγμα Nuri Dino, το οποίο καλείται να δράσει κυρίως στην περιοχή του Αργυροκάστρου. Γίνονται οι αναγκαίες συνεννοήσεις με τον αρμόδιο Γερμανό στρατηγό, υπεύθυνο για την Αλβανία, ο οποίος στις 29.3.44 δίνει τη σχετική άδεια (1):
«Ο κ. Nuri Dino έχει την άδεια να συγκροτήσει ένα εθνικό αλβανικό στρατιωτικά οργανωμένο τάγμα επιστράτων εθελοντών στην περιοχή Αργυροκάστρου με σκοπό να πολεμήσει εναντίον των κομμουνιστών ανταρτών της περιοχής. Η επαφή με τους εγγύς ευρισκόμενους διοικητές των γερμανικών δυνάμεων είναι απαραίτητη, ειδικά πριν από την πραγματοποίηση σημαντικών επιχειρήσεων».
Ήδη νωρίτερα, και συγκεκριμένα στις 21.1.44, είχαν ζητηθεί τέσσερις Αλβανοί αξιωματικοί για τη στελέχωση του τάγματος (2): «Για το υπό συγκρότηση τάγμα “Nuri Dino” παρακαλούμε για την απόσπαση τεσσάρων Αλβανών αξιωματικών (αν είναι δυνατόν ένας από αυτούς με γνώσεις στη Γερμανική ή τη Γαλλική). Προώθηση στο Αργυρόκαστρο.»

Τσάμηδες, το τάγμα Νουρί Ντίνο

ardin-rixi

Απόσπασμα από το κείμενο του Αθανάσιου Γκότοβου, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, “Τσάμηδες, ετερότητα και σύγκρουση” που είναι δημοσιευμένο στο Άρδην τ. 99 που κυκλοφορεί 

Παράλληλα με τον εξοπλισμό των χωριών της Θεσπρωτίας, αρχίζει να συγκροτείται το λεγόμενο τάγμα Nuri Dino, το οποίο καλείται να δράσει κυρίως στην περιοχή του Αργυροκάστρου. Γίνονται οι αναγκαίες συνεννοήσεις με τον αρμόδιο γερμανό στρατηγό, υπεύθυνο για την Αλβανία, ο οποίος στις 29.3.44 δίνει τη σχετική άδεια:

«Ο κ. Nuri Dino έχει την άδεια να συγκροτήσει ένα εθνικό αλβανικό στρατιωτικά οργανωμένο τάγμα επιστράτων εθελοντών στην περιοχή Αργυροκάστρου με σκοπό να πολεμήσει εναντίον των κομμουνιστών ανταρτών της περιοχής. Η επαφή με τους εγγύς ευρισκόμενους διοικητές των γερμανικών δυνάμεων είναι απαραίτητη, ειδικά πριν από την πραγματοποίηση σημαντικών επιχειρήσεων».

Ήδη νωρίτερα, και συγκεκριμένα στις 21.1.44, είχαν ζητηθεί τέσσερις Αλβανοί αξιωματικοί για τη στελέχωση του τάγματος: «Για το υπό συγκρότηση τάγμα “Nuri Dino” παρακαλούμε για την απόσπαση τεσσάρων αλβανών αξιωματικών (αν είναι δυνατόν ένας από αυτούς με γνώσεις στη Γερμανική ή τη Γαλλική). Προώθηση στο Αργυρόκαστρο.»